THÔØI SÖÏ: Tieáng noùi cuûa Giaùo Hoäi Nhaät Baûn taïi Khoùa Hoïp vöøa qua cuûa Thöôïng Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc veà AÙ Chaâu.
Baùo chí ñaõ nhaän ñònh raèng, trong thôøi gian hoïp Thöôïng Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc AÙ Chaâu, caùc Giaùm Muïc Nhaät Baûn vaø Indonesia ñaõ leân tieáng pheâ bình maïnh meõ "Vaên Kieän Laøm Vieäc" cuûa Thöôïng Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc AÙ Chaâu (Instrumentum Laboris). Tuy nhieân, neáu ñoïc nhöõng phaùt bieåu cuûa caùc ngaøi, thì chuùng ta coù theå ghi nhaän laø söï thaät khoâng phaûi nhö vaäy.
Ñöùc Cha Francis Xavier Kaname Shimamoto, Toång Giaùm Muïc Nagasaki, chuû tòch Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Nhaät, ñaõ phaùt bieåu nhö sau:
Duø Kitoâ giaùo khoâng lieân keát vôùi moät neàn vaên hoùa nhaát ñònh naøo caû, nhöng ngöôøi ta khoâng theå boû qua neàn vaên hoùa cuûa daân toäc trong ñoù Tin Möøng ñöôïc rao giaûng. Nhö chuùng ta thaáy, Kitoâ giaùo trong luïc ñòa AÙ Chaâu vaãn coøn maëc caùi aùo vaên hoùa cuûa Chaâu AÂu. Vì theá, trong boái caûnh vaên hoùa AÙ Chaâu, vieäc rao giaûng Tin Möøng phaûi loät boû daàn daàn khoûi caùi aùo naøy. Tieán trình maø ngöôøi ta thöôøng ñaët teân laø "hoäi nhaäp vaên hoùa", laø moät tieán rình caàn phaûi laøm, khoâng theå traùnh neù ñöôïc, trong vieäc rao giaûng Tin Möøng. Neáu khoâng, thì Kitoâ giaùo seõ luoân luoân bò coi laø "Ñaïo ngoaïi quoác" ñoái vôùi daân toäc AÙ Chaâu. Vieäc loät boû khoûi neàn vaên hoùa Chaâu AÂu hoaøn toaøn khoâng coù nghóa laø "phaûi li khai khoûi ñöùc tin Coâng giaùo", bôûi vì vieäc hoäi nhaäp vaên hoùa naøy ñöôïc thöïc hieän trong vieäc cöông quyeát baûo toàn caùc Kho Taøng Ñöùc tin".
Ñöùc Toång Giaùm Muïc coøn phaùt bieåu tieáp nhö sau:
Caùc toân giaùo lôùn theá giôùi ñeàu phaùt sinh trong luïc ñòa AÙ Chaâu. Ñieàu naøy cho thaáy roõ raøng raèng: AÙ Chaâu laø ñaát cuûa vieäc chieâm nieäm, cuûa cheá ñoä Khoå haïnh vaø cuûa neàn Tu Ñöùc saâu xa. Vì theá, neáu Giaùo hoäi muoán laø "bí tích (daáu hieäu) chung cuûa Ôn Cöùu Roãi" trong luïc ñòa AÙ Chaâu naøy, thì Giaùo Hoäi Coâng giaùo phaûi trôû neân moãi ngaøy moãi nhieàu hôn moät Giaùo Hoäi Caàu Nguyeän ("Ecclesia orans"). Phuïng Vuï thaùnh laø lôøi caàu nguyeän coâng khai cuûa Daân Chuùa. Tieác thay, phuïng vuï hieän nay ñaõ ñöôïc cheá ñònh trong khuoân khoå vaên hoùa Chaâu AÂu, thieáu nhöõng yeáu toá AÙ Chaâu. Do ñoù moät vieäc caûi caùch phuïng vuï cho coù nhöõng ñaëc tính AÙ Chaâu,laø ñieàu caàn phaûi thöïc hieän nôi caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông taïi AÙ Chaâu; caùc giaùo hoäi naøy phaûi laø keû chuû ñoäng thöïc hieän nhöõng hình thöùc hoäi nhaäp vaên hoùa. Ñeå khôûi söï coâng vieäc caûi caùch phuïng vuï, caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông caàn ñöôïc höôûng moät söï töï do nhieàu hôn, ñeå coù theå ñöa ra nhöõng saùng kieán roäng raõi hôn. Vì laø lôøi caàu nguyeän coâng coäng cuûa Daân Chuùa taïi AÙ Chaâu, neân phuïng vuï phaûi bieåu loä caùch trung thaønh hôn linh hoàn cuûa daân toäc AÙ Chaâu, daân toäc caàu nguyeän vaø toân thôø Thieân Chuùa trong Ñöùc Gieâsu Kitoâ.
Ñoïc qua nhöõng lôøi phaùt bieåu treân cuûa Vò chuû tòch Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Nhaät, chuùng ta khoâng thaáy coù gì laø chæ trích pheâ bình gay gaét . Cuõng nhö nhieàu Nghò Phuï khaùc, Ñöùc Cha ñaõ ñeà nghò nhöõng caûi caùch veà Phuïng Vuï phuø hôïp vôùi taâm traïng AÙ Chaâu, nhöng luoân luoân baûo toàn vaø trung thaønh vôùi Kho Taøng Ñöùc Tin. Lieân quan ñeán vieäc phaûi caûi toå nhö theá naøo vaø ñeán möùc ñoä naøo, thì coøn caàn phaûi chôø ñôïi vaên kieän chính thöùc, goïi laø Toâng Huaán Haäu Thöôïng Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc do ÑTC ban haønh. Chæ mình ÑTC coù quyeàn quyeát ñònh, dó nhieân khi quyeát ñònh, ÑTC döïa vaøo nhöõng ñeà nghò chung keát ñaõ ñöôïc caùc Nghò Phuï thaûo luaän nhieàu laàn trong caùc phieân hoäi chung vaø rieâng nhoùm, roài môùi ñeä trình leân ÑTC, trong phieân hoïp cuoái cuøng.
Töôûng cuõng neân nhaéc laïi nôi ñaây raèng caùc nghò phuï taïi Thöôïng Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc AÙ Chaâu ñaõ coâng nhaän raèng: AÙ Chaâu laø moät luïc ñòa khoâng nhöõng meânh moâng veà ñòa dö, veà daân soá, maø coøn raát phöùc taïp, do bôûi caùc neàn vaên hoùa, chuûng toäc, tieáng noùi, taäp quaùn... raát khaùc nhau. Vieäc caûi toå phuïng vuï cuõng seõ raát phöùc taïp, khoâng phaûi chæ cho Luïc Ñòa maø thoâi, maø coøn phöùc taïp trong noäi äboä moät quoác gia nöõa. Chaúng haïn nhö, Taïi Taây Ban Nha (Chaâu AÂu), Phuïng Vuï ñöôïc cöû haønh baèng 4 thöù tieáng khaùc nhau. Taïi AÁn Ñoä, vieäc caûi toå khoâng bieát seõ thöïc hieän baèng caùch naøo. Ñöùc Cha Ivan Dias, Toång Giaùm Muïc Bombay, trong khoùa hoïp Thöôïng Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc AÙ Chaâu, ñaõ noùi leân söï khoù khaên lôùn lao naøy taïi AÁn Ñoä, moät quoác gia coù nhieàu ngoân ngöõ vaø caû nhieàu truyeàn thoáng toân giaùo vaø vaên hoùa.
Giaùo hoäi coâng giaùo taïi Nhaät laø moät thieåu soá nhoû beù, vôùi 447 ngaøn tín höõu, ñöôïc chia thaønh 16 giaùo phaän. Vieäc truyeàn giaùo taïi Nhaät ñöôïc baét ñaàu töø thôøi Thaùnh Phanxico Xavieâ (1506-1552) vaøo ñaàu theá kyû 16, vaø coù nhieàu vò Töû Ñaïo. Nhöng vieäc trôû laïi raát khoù khaên. Ngöôøi daân Nhaät khoâng phaûi laø voâ tín ngöôõng. Theo cuoäc thaêm doø daân yù, coù 20% tuyeân boá soáng theo moät tín ngöôõng, Phaät giaùo hoaëc Thaàn ñaïo; 25% coâng nhaän Kitoâ giaùo laø toân giaùo hoaøn haûo hôn, nhöng tieác thay laïi quaù nghieâm ngaët . Ngöôøi daân Nhaät coi Chuùa Kitoâ laø moät Vò raát haáp daãn, vaø toân troïng Ñöùc Giaùo Hoaøng. Ngöôøi daân Nhaät toân troïng caùc toå chöùc cuûa Giaùo Hoäi Coâng Giaùo taïi nöôùc hoï, caùch rieâng trong laõnh vöïc giaùo duïc, töø caáp maãu giaùo ñeán Ñaïi Hoïc , vaø trong laõnh vöïc töø thieän, baùc aùi, cöùu trôï... Hieän nay coù nhieàu ñoâi taân hoân khoâng coâng giaùo xin cöû haønh leã cöôùi theo nghi thöùc coâng giaùo, vì hoï moä meán tính caùch trònh troïng, nghieâm trang vaø yù nghóa. Dó nhieân Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc ñaõ coù nhöõng chæ thò roõ raøng veå vaán ñeà quan troïng naøy.
Naêm 1997, Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Nhaät cho toå chöùc trong caû nöôùc leã kyû nieäm 400 naêm caùc Thaùnh Töû Ñaïo Nhaät: Thaùnh Phaoloâ Miki vaø caùc Baïn (1597), ñeå thuùc ñaåy coâng vieäc truyeàn giaùo. Hy voïng, vôùi lôøi baàu cöû cuûa Thaùnh Phanxicoâ Xavieâ, nhaø truyeàn giaùo ñaàu tieân taïi Nhaät vaø Caùc Thaùnh Töû Ñaïo Nhaät, Giaùo Hoäi Nhaät seõ böôùc sang moät giai ñoaïn môùi trong Ngaøn Naêm thöù ba cuûa Kyû nguyeân Kitoâ.