Ky niem 10 nam s tan ra cua

che o Cong San Lien Xo

 

Prepared for internet by Msgr. Peter Nguyen Van Tai
Radio Veritas Asia, Philippines

 

Ky niem 10 nam s tan ra cua che o cong san Lien xo.

Thang 8 nam 2001, the gii ky niem 10 nam sup o cua Bc tng o nhuc Berlin. Cung thang 8 nam 2001, the gii lai ky niem mot bien co lch s khac: 10 nam s tan ra cua che o cong san Lien xo. Sau ay chung toi xin lc tom dien tien cua s tan ra nay.

Sang ngay 19 thang 8 nam 1991, Hang thong tan Tass loan bao tnh trang khan cap. Chu tch Mikhail Gorbaciov, luc o ang ngh he tai Crimea, t choi khong cong tac vi nhom ao chnh. Ong b nhom truat chc v ly do sc khoe. Xe thiet giap tien vao thanh pho Moscowa.

Lien xo trong tnh trang hon loan, ong Eltsin luc o la chu tch cong hoa Nga, la  cong hoa ln nhat trong 15 cong hoa hp thanh Lien xo, lanh ao phe chong ao chnh, ho dan xuong ng; ong treo len xe tang keu goi dan chung: Hay giup chu tch Nga. Tat ca cac ai truyen hnh chieu hnh anh cua ong va dan chung bieu tnh len an ao chnh. Quan oi khong can thiep.

Nhom ao chnh va nha cam quyen quoc gia gap nhau lien tiep, e tm loi thoat. Nhieu nhan vat quoc te bieu lo lap trng cng ran chong nhom ao chnh. Tai Leningrad hn 100 ngan ngi xuong ng. Tai Moscowa ba thanh nien b xe thiet giap e bep.

Quan oi oan ket chong lai nhom ao chnh. Trong em 21 va 22 thang 8/1991 nhom ao chnh b bat giam. Chu tch Gorbaciov t chc Tong b th ang va mi goi Uy ban trung ng ang giai tan. Sau o 4 thang, Lien xo cung tan ra.

Nhom ao chnh, Gom cac nhan vat cong san sau ay: Ong Gennadij Yanaev, hnh anh noi bat cua nhom ao chnh. Nam 1991 ong gi chc pho chu tch Lien xo; b bat giam va nam 1994 c an xa. - Ong Vladimir Kryuchkov, ng au KGB, phac hoa chng trnh va ch huy cuoc ao chnh, b bat gi tai san bay Moscowa; c an xa nam 1994 - Ong Anatoli Lukyanov, chu tch Quoc hoi, ban than cua Chu tch Gorbaciov, b bat giam va sau ba nam c an xa. Ong van coi vu ao chnh nam 1991 la mot hanh ong ai quoc. - Tng Dmitry Yazov, Tong trng Quoc phong, t choi ban vao Toa nha trang (tru s cua Cong hoa Nga Moscowa, dinh cua ong Boris Eltsin), b coi la ngi phan boi. e thng cong, nam 1998, Ong Eltsin e ngh ong tham d chnh phu.  Tng Valentin Varennikov, nam 1991, ng au Bo binh. Ong la ngi duy nhat trong nhom ao chnh t choi an xa cua Quoc hoi nam 1994. Trong vu x, ong c thoat khoi vu to cao am mu lat o chnh quyen va phan boi. - Ong Vasily Starodubtsev, s gia, cam au tat ca c cau ky nghe canh nong Lien xo. c an xa nam 1994 va nam 2001 c tai bau lam Tnh trng Tula  vi so phieu tuyet oi, hau het cua ang cong san.- Ong Boris Pugo, Bo trng Noi vu, b coi la ngi trach nhiem ve vu sat hai tai Tbilisi (Georgia) va Vilnius (Lituania), trong nhng thang sau cung cua Lien xo. Cung vi ba v, ong t t sau cuoc ao chnh that bai, e lai t hang ch: Tat ca la mot s sai lam. - Thong che Sergej Akromeyev, co van quan s cua chu tch Gorbaciov, thay cuoc ao chnh that bai, that co chet.

Cuoc ao chnh xay ra nh sau: Hom o la ngay chua nhat 18 thang 8 nam 1991, cach ay 10 nam. Sau cm tra, nhom ao chnh en gap chu tch Gorbaciov ang ngh he tai Koros (Crimea, ke ben Bien en). Nhom nay a to chc xong tat ca e lam lai lch s va lay lai vinh quang cho Lien xo. Ch thieu s ung ho cua Chu tch Nha Nc va Tong b th ang cong san Lien xo ma thoi.  Chu tch Gorbaciov, ngi chu xng chnh sach Perestrojka, ngh sao va hanh ong nh the nao? Sau 10 nam, cac y kien va phe phan van khong ong nhat. Phe Boris Eltsin cho rang: Ong Gorbaciov khong ong y, nhng cung khong cng quyet ngan can nhom ao chnh. - Nhom ao chnh chu trng: Chu tch yen lang tc la ng thuan m en xanh cho ho. - Trai lai chnh Ong Gorbaciov, trong cuoc hoi bao ngay 16 thang 8/2001 va qua tai Moscowa, nhan dp ky niem 10 nam vu ao chnh, cng quyet gi vng lap trng cua mnh: Toi a noi vi ho rang ho la nhng ngi phieu lu va ang lam hai at nc. Nhom nay tng de dang, ch can ra may sac lenh la cong viec au vao o. Nhng ho khong biet rang: luc o Lien xo, sau e nh the chien, van cha ra khoi cn khung hoang kinh te. Tai cac ca hang, thieu thon moi s, dan chung phai noi uoi e mua banh m,  b sa  eu gii han theo khau phan, sa phong ra mat cung khong co... Nhom ao chnh (t xng mnh la phe cai cach),  to cao chu tch Gorbaciov ch muon cu vt ang cong san ma thoi, to cao ong pha huy che o.

Trai lai Chu tch Gorbaciov a an nh ngay 20 thang 8/1991 e ky mot Thoa c mi ve Lien hiep: trao quyen hanh nhieu hn cho cac cong hoa - tai lap ang ang cong san vi bo mat nhan ao hn, va thi hanh nen dan chu. Luc o cac nc mien Baltique a loan bao la se khong tham d vao Lien hiep mi, do Lien xo lanh ao.

Thc s vu ao chnh a c noi en t may thang roi. Ngay nao cung tot ep ca. Nhng ot nhien ngay 19 thang 8/1991 a c chon, gay ngac nhien trong nc va tren the gii. Trc 24 tieng ong  ho,  Uy ban ao chnh truat quyen ong Gorbaciov, ang ngh he tai Foros,  v ly do sc khoe, len nam chnh quyen. Chc chu tch Nha Nc c chuyen sang ong Yanaev, pho chu tch  cua ong Gorbaciov. Tai Moscowa, thiet quan luat, nh ch cac bao ch, xe tang tien vao thanh pho. Chu tch Gorbaciov va gia nh b giam long tai trai ngh he. Cac ng ien thoai b gian oan. Nh may thu thanh cua co con gai Irina,  ong nghe biet tin tc ve ao chnh qua ai  BBC ma thoi.

Cuoc ao chnh that bai, v nhom cai cach khong bat gi Ong Eltsin va cung khong cat t cac ng ien thoai cua Toa Nha trang (tru s cua Eltsin va ban doanh cua ong). Dan chung Nga phan ng tc khac. Ho bao vay chung quanh Nha Trang, e bao ve tru s khoi vong vay cua quan oi. Ngay 19 thang 8/1991, ong Eltsin treo len xe thiet giap ngo li vi dan chung. Ngay 20/08/2991 nhom ao chnh that vong. Tong trng quoc phong, tng Yazov, loan bao: ong khong ra lenh ban vao Nha Trang va vao dan chung. Thu tng luc o la ong Pavlov cao benh. Ngay 21 thang 8/1991 ong Eltsin c v pho cua mnh giai phong ong Gorbaciov va bat giam nhom ao chnh. Ong Gorbaciov tr ve Moscowa, nhng ngi chien thang la ong Eltsin. Cac cong hoa thuoc Lien xo eu tuyen bo tach khoi Lien Bang, e theo ng loi rieng cua mnh. Thay v Lien xo cong san cua Gorbaciov, cong hoa dan chu Nga cua Ong Boris Eltsin len nam quyen. Sau nay, ong Gorbaciov tuyen bo: Neu toi a c ong Eltsin i lam ai s mot nc, th s viec xay ra khac han.

Kinh nghiem cho hay: dan chung du oi kho, nhng ho van khat khao t do hn tat ca cac s khac. Neu can, ho san sang hy sinh ca mang song, e tranh au cho  t do dan chu. Mot khi a lay lai c t do, ho san bao ve va khong bao gi  muon tr lai che o an ap mot lan na.


Back to Radio Veritas Asia Home Page