Nhng van e khong lo va the tham

tren the gii hien nay can giai quyet

 

Prepared for internet by Msgr. Peter Nguyen Van Tai
Radio Veritas Asia, Philippines

 

Nhng van e khong lo va the tham tren the gii hien nay can  giai quyet.

Nhan dp Hoi ngh thng nh G8 c to chc tai Genova (Tay bac nc Y), t 20 en 22 thang 7/2001, vi s tham d cua 8 Sieu cng (tc nhng quoc gia ky nghe: Hoa ky, Canada, Anh, Phap, c, Y, Nga, Nhat ban), bao ch va ai phat thanh truyen hnh, cach rieng cac c quan thong tin va nhieu oan the cong giao tai Y, trong nhng ngay nay, eu  nhac en nhieu van e khong lo va the tham ang e nang tren cac nc ngheo kho tren the gii, nhat la tai Chau phi. Chien tranh van tiep tuc tai nhieu ni, viec san xuat va buon ban vu kh, nan oi kho, nan han han, nan mu ch, nan thieu nc uong, moi sinh b o nhiem, ho sau gia cac nc ngheo va cac nc giau, viec phan chia at ai, tai san,  van e cac mon n kech su cua cac nc ngheo... ay la nhng van e the tham cua nhan loai can phai giai quyet. Nhng ai la ngi co tham quyen e giai quyet cach hp phap?

D nhien khong phai cac Sieu cng. Theo Abbe Pierre, tong o cua cac ngi ngheo, ch co Lien Hiep Quoc la c quan quoc te gom cac quoc gia hoi vien tren ca the gii, co tham quyen ve cac van e tren the gii ma thoi. Theo phap ly la vay; nhng trong thc te, cac Sieu cng khong ung ho, Lien hiep quoc khong lam g c. Biet bao lan LHQ to chc nhng Hoi ngh thng nh, e thao luan va tm giai phap cho cac van e khan cap nay, nhng hau nh khong i en nhng thanh qua cu the ang ke. Th du, FAO,  c quan cua LHQ lo ve canh nong va thc pham,  tru s Roma, cuoi nam 1997, a trieu tap Hoi ngh thng nh cac V quoc trng, Thu tng tren the gii e giai quyet van e thc  pham, nan oi... Nhng ngi dan, cach rieng tai nhieu nc Chau phi,  cang  ngay cang oi kho... Nhng  hnh anh chieu lai tren ai truyen hnh cho thay ro nhng canh the tham cua con ngi, khong con la con ngi na... Cac quoc gia giau thnh khong gop tien, th lam sao giai quyet c?

Mot th du cu the khac: Cuba b nan cam van t nam 1963 ti nay, van phai song trong hoan canh thieu thon. Irak t 10 nam nay b tan pha va cam van, ngi dan lanh tiep tuc chet v thieu thuoc  men, thc pham. Ai la ngi chay en cap cu? Mien cac Ho Ln tai Chau phi t bao nam nay chien tranh van tiep dien, ai la ngi cung cap vu kh, nuoi dng cac vu tranh chap vu trang nay? Nhieu chng benh co the cha lanh tai cac nc cham tien, ai la ngi cung cap thuoc men e diet tr? Theo ai truyen hnh Y trong nhng ngay va qua, c tam phut, th co mot tre em chet v benh tat, v thieu an. Trc canh au thng nay, ai la ngi tm phng dc chay cha? Trong luc o, cac Sieu cng van chiem u tien trong viec che ao cac loai vu kh e ban cho cac nc ngheo. Trong luc o, v pham en quyen li kinh te, v tranh gianh anh hng, cac Sieu cng khong muon can thiep e cham dt nhng vu tranh chap am mau tai Phi chau. Tibet b Trung quoc chiem, LHQ khong len tieng, khong mot quoc gia nao can thiep. Trai lai Kuwait, mot quoc gia be nho va phong phu ve dau hoa vung vnh Ba T, b Irak xam chiem, th  cac Sieu cng cap toc phai nhng lc lng hung hau: thuy, luc, khong quan en mien nay. Ch trong t ngay cac Sieu cng (tr Nga) a e bep quan oi cua Nha oc tai Sadam Hussein.

So phan cua the gii nam trong tay cac Sieu cng, khong phai trong tay Lien hiep quoc. Tai Hoi ong Bao An LHQ, mot trong cac Hoi vien Sieu cng (Hoa ky, Nga, Trung quoc, Anh, Phap) phu quyet, tat ca guong may te liet.

G8 van chiem phan  nh oat ve so phan cac quoc gia ngheo, nhc tieu tren the gii. Ai cung thay ro: G8 la mot to chc gom 8 Sieu cng,  cac nc tien bo ve ky nghe, ky thuat; nhng khong phai la mot to chc quoc te theo ung ngha, cung khong phai la mot to chc cua LHQ nh UNESCO, FAO v.v... c thanh lap nam 1975 tai Rambouillet, ke Paris, ban au cac Sieu cng ch gom Hoa ky, Phap, c, Anh, Y va Nhat ban, vi muc ch oi pho vi cn khung hoang ve dau hoa xay ra trong luc o. Xet ve nguyen thuy: ay la mot Hoi ngh Thng nh c trieu tap do cac V lanh ao chnh phu cua 6 quoc gia hoi vien. Sau nay, cac cuoc gap g c trieu tap vao nhng thi ky nhat nh va c di chuyen trong cac nc thuoc to chc. Nam 1976, Canada c gia nhap va sau cung nam 1990, Nga cung tranh au e c tr thanh hoi vien. Cac e tai a ra thao luan moi ngay moi nhieu them. Co  lan a thao luan en van e kinh te hoan cau, van e toi ac tren the gii, van e chnh tr xa hoi...

Lan nay, hop tai Genova,  G8 gay tieng vang rong ln va b chong oi d doi t nhieu tuan le nay, v Hoi ngh co the thao luan en viec toan cau hoa kinh te. Toan cau hoa, t no khong xau, cung khong tot. Tuy ng hng cua viec Toan cau hoa nay. Neu ch nham en nhng li ch kinh te, nhat la oc quyen kinh te, tai chanh cua cac Sieu cng, that la mot s d, v ho sau gia cac nc giau va ngheo se moi ngay moi sau hn. V the TC yeu cau: Hay ngh ti cac nc ngheo. Hay lang nghe tieng keu than cua ngi ngheo. Viec Toan cau hoa phai c hng dan theo ung chieu hng va ong thi phai co vo viec Toan cau hoa tnh lien i (dien van cua TC vao ngay chua nhat 8.7.2001).

Li keu goi cua TC a co tieng vang rong ln. Ngoai trng Y, ong Ruggiero, tuyen bo: Li keu goi cua c Gioan Phaolo II rat quan trong va anh ong  lng tam con ngi trong luc nay. Trong nhng ngay va qua, cac Bo trng Kinh te, tai chanh cua 7 Sieu cng (Hoa ky, Canada, Anh, Phap, c, Nhat ban, Y, tr Nga) a hop tai Roma e thao luan ve e ngh tha cac mon n ngoai quoc cua cac nc ngheo. ay la e ngh va yeu cau a c TC va Hoi ong Toa Thanh ve Cong ly va Hoa bnh len tieng nhieu lan trong Nam Thanh 2000 va qua.

Ngoai ra con mot tia sang na: ong Tong th ky LHQ, Kofi Annan, va 15 v quoc trng (trong o co Tong thong El Salvador, Niger, Mal, Algerie, Nam phi, va Thu tng Bangladesh) ai dien 49 nc ngheo, se co mat tai Genova va c G8 tiep. Trc o, Ong Tong th ky LHQ a vieng tham nhieu nc Chau phi va sau cung en Chau Au. Sau chuyen vieng tham nay, tr ve Tru s New York, trong dien van oc tai Toa nha LHQ, ong chong lai viec san xuat cac loai vu kh nhe. Trong nhng ngay ti ay ong se ti Genova, e cung vi  ai dien cac nc ngheo theo doi Hoi ngh G8. Trong Hoi ngh  ong se e ngh:  can phai co mot hanh ong quoc te dai han chong lai canh ngheo kho va chng dch Benh Liet Khang hien nay tai Chau phi. Hy vong, vi uy tn quoc te, ong Tong th ky  LHQ se la phat ngon vien cua cac nc ngheo kho ben canh G8. c Gioan Phaolo II  van ung ho LHQ va chu trng C quan toi cao nay phai co mot uy tn va tham quyen sieu quoc gia, e  giai quyet va nh oat ve cac van e the gii.

Tai Genova t nhieu ngay nay, co nhieu oan the Y va quoc te tu hop, thao luan, tranh au cho cac nc ngheo. Chnh phu Y rat  lo s ve nhng vu bao ong se xay ra nh tai Seattle (Hoa ky) va mi ay tai Goeteborg (Thuy ien). Bo trng Ngoai giao Y, ong Ruggiero, tuyen bo san sang oi thoai vi cac ngi ngheo.

The gii nhn ve Genova va hy vong rang lan nay Hoi  ngh G8, vi s can thiep cua ong Tong th ky LHQ va li keu goi cua TC Gioan Phaolo II, tieng keu than cua cac ngi ngheo c lang nghe va cac van e  khong lo, the tham tren the gii c giai quyet dan dan trong tinh than cong tac gia hai mien Bac Ban Cau giau thnh  va mien Nam Ban Cau  cham tien,  e cung nhau xay dng mot the gii cong bnh va tot ep hn trong Ngan nam th ba.

Phai oan Toa Thanh len tieng ve viec san xuat va buon ban cac loai vu  kh nhe.

Tin New York - 13.7.2001 - Trong nhng ngay va qua tai Tru s Lien hiep quoc New York, trong phien hop ve cac loai vu kh  nhe, c Ong Celestino Migliore, Th trng Ngoai giao Toa Thanh, trng phai oan, oc dien van ve lap trng cua Toa Thanh oi vi van e nay. Ngai noi: Gia cac vu kh va bao ong, thu ghet, tan ra xa hoi, co moi lien he rat la chat che. V the cac loai vu kh nhe khong c coi nh la bat c loai hang hoa nao c ban tai th trng.

ai dien Toa Thanh con noi them nh sau: D nhien trong mot the gii b anh dau bi nhieu hanh ong oc ac, ai nay co quyen t ve chnh ang; nhng van e c em ra thao luan trong luc nay la viec buon ban bat hp phap va viec san xuat cac  loai vu kh nhe, hien ang gay nen biet bao nan nhan, nhat  la thng dan va ang nuoi dng nhng hien tng bi at, nh hien tng tre em  c vu trang e chien au giet ngi.  Vi nhng bien phap do phien hop LHQ e ngh, can phai co nhng kiem soat chat che tren cac th trng, nhng nhat la can co vo cac hoat ong chnh tr va giao duc, e gop cong vao viec xay dng nen van hoa ve hoa bnh va ve s  song, bang ca viec vt qua nhng can c sau xa  gay ra chien tranh va  bao ong (Avvenire 13.7.2001)


Back to Radio Veritas Asia Home Page