Nhan chuyen tham cua TC tai Ukraine

chung ta hay tm hieu nhng khac biet gia

Giao Hoi Cong Giao Roma va Giao Hoi Chnh Thong

 

Prepared for internet by Msgr. Peter Nguyen Van Tai
Radio Veritas Asia, Philippines

 

Nhan chuyen tham Ukraine cua TC, chung ta hay tm hieu nhng khac biet gia Giao hoi cong giao Roma va Giao hoi chnh thong.

Nhng chia re xay ra gia cac Giao hoi ben Tay va ben ong:

Kito giao c rao giang ngay t luc au trong e quoc Roma. Luc o e quoc rat menh mong nay  c chia thanh hai phan: Ben Tay noi tieng Latinh va ben ong thuoc nen van hoa Hy lap. Cac Giao hoi ben Tay, at tru s tai Roma (theo le nghi Latinh) va cac Giao hoi ben ong (theo le nghi Bizantin hay Hy lap) at tru s tai Constantinopoli (Tho nh ky). Du theo hai le nghi khac nhau, cac Giao hoi ben Tay va ben ong van hiep nhat va hiep thong, di quyen lanh ao duy nhat cua mot V Chu chan toi cao, tc v Giam muc Roma, ang ke v Thanh Phero.

Nhng chia re gia cac Giao hoi ben Tay va ben ong xay ra, vao nam 1054, luc Giao hoi le nghi Latinh them vao Kinh Tin Knh (Cong ong Nicea-Constantinopoli) li tuyen xng nay: Filioque  co ngha la  va bi Chua Con,   trong li tuyen xng ve Chua Thanh Than, nh sau:  Ngi bi c Chua Cha va c Chua Con ma ra.

Cac Giao hoi theo Le nghi ong phng luc o khong chap nhan ban van mi cua kinh Tin Knh, ma ch nhan ban van a c Cong ong Calcedonia nam 451 chap nhan (tuyen bo Chua Giesu co mot Ngoi va hai Ban tnh: Thien Chua va nhan loai). T o, hai Giao hoi ben Tay (Roma) va ben ong (Constantinopoli) tach la nhau. Nam 1596, do Thoa c tai Brest (nay thuoc cong hoa Bielorussia), mot so Giao hoi ben ong tr ve hiep nhat vi Roma va cong nhan quyen toi cao cua V Ke nghiep Phero, nhng van gi ky luat, nhat la Phung vu rieng cua mnh. Con cac Giao hoi ong phng khong chap nhan hiep nhat vi Roma coi mnh la nhng ngi chnh thong (Orthodoxe: ngi theo mot c tin ch thc) va goi vi giong khinh b cac Giao hoi hiep nhat vi Roma la Uniate (thoa hiep) va cac tn hu cua cac Giao hoi nay la nhng ngi thoa hiep. Cac Giao hoi le nghi ong phng hiep nhat vi Roma ngay nay nh chung ta thay, gom co:  Giao hoi Maronites, Giao hoi Hy lap cong giao Rumani, Giao hoi Syria-Malabara,  (nhat la mien Nam An o),  Giao hoi Ukraine (ni TC ang vieng tham) v.v... Tai Giao trieu Roma co mot Bo phu trach rieng ve cac Giao hoi thuoc le nghi ong phng hiep nhat vi Roma, goi la Bo cac Giao hoi ong phng. Hien nay V Tong trng la HY Daoud Ignaxio Moussa (ngi Syria), cung thuoc Giao hoi ong phng.

Nhng khac biet gia hai Giao hoi cong giao Roma va Giao hoi chnh thong:

Ve Quyen toi cao cua Phero - Cac ngi chnh thong khong cong nhan V Giao Hoang, Giam muc Roma, ngi Ke V Phero, la thu lanh toan the Giao hoi. Hn na ho con coi ngai la roi ao, be ang, va ch co ho la theo mot c tin ung ngha ma thoi (tieng Hy lap la orthoxia, chnh thong).

Ve c cau quyen bnh - Trong Giao hoi chnh thong, quyen quyet nh toi cao la Thanh Hoi Ngh (Synode), c quan tap oan cua cac Giam muc. Trai lai, trong Giao hoi cong giao Roma, quyen quyet nh toi cao la V Giao Hoang, Giam muc Roma, Thu lanh Tong o oan va Giam muc oan, oi vi toan Giao hoi. Quyen quyet nh tai cac Giao hoi a phng (giao phan) thuoc Giam muc, trong hiep nhat va hiep thong vi V Thu lanh toi cao va do V thu lanh toi cao bo nhiem. C quan duy nhat thi hanh quyen giam muc oan, vi quyen quyet nh chung cho toan Giao hoi, la Cong ong chung (quy tu cac Giam muc the gii), do V Thu lanh toi cao trieu tap  va phe chuan cac van kien. Nh  o, Giao hoi cong giao van gi c s thong nhat ve to chc va hiep nhat thanh mot Giao hoi duy nhat. S thong nhat va hiep nhat nay khong co ni cac Giao hoi chnh thong. Moi Giao hoi chnh thong t tr va co tnh cach quoc gia, th du: Giao hoi chnh thong Nga, Giao hoi chnh thong Hy lap, Giao hoi chnh thong Rumani...), thieu tnh cach hoan vu va hiep nhat. V Giao chu ai ket Constantinopoli, ch la  mot V Lanh ao tng trng, khong co quyen hanh nao tren cac Giao hoi chnh thong khac.

Ve ky luat hon nhan - oi vi Giao hoi cong giao, hon nhan la bat kha li, ch chap nhan viec tai hon, khi mot ngi ban chet i, hoac khi hon nhan c tuyen bo la khong thanh trong chnh luc giao c, v thieu mot trong cac ieu kien thiet yeu. Trai lai, ni Giao hoi chnh thong, trong mot vai trng hp,  (nh mot ben bo ra i), co the tai hon.

Ve Luat oc than cua cac Linh muc - Cac linh muc cua Giao hoi cong giao khong c lap gia nh, phai gi luat oc than, e hoan toan lo phuc vu Giao hoi va cac linh hon  (tr mot vai trng hp ac biet, nh cac linh muc chnh thong hay cac muc s cua Giao hoi Anh giao, cua Giao hoi Tin Lanh  a lap gia nh, nay tr lai Giao hoi cong giao, do ac an cua Toa Thanh c phep  gi lai ngi ban cua mnh). Trai lai cac linh muc trong Giao hoi chnh thong va ca trong Giao hoi cong giao ong phng na, co the la nhng ngi a co gia nh trc, roi c thu phong linh muc. Tuy nhien, cac linh muc chnh thong cung nh cong giao thuoc le nghi ong phng, ma co gia nh roi, th  khong c len chc Giam muc. Cac Giam muc thng c chon trong so cac Giao s thuoc cac Dong Tu thuoc  le nghi ong phng.

Ve Phung vu - Viec c hanh Thanh Le  theo nghi thc ong Phng rat phc tap va lau dai hn  Le nghi Latinh. Viec rc le  luon luon di hai hnh  Banh va Ru a truyen phep. Trong Phung vu theo le nghi Latinh, viec rc le hai hnh,  c gii han trong mot so trng hp ac biet, nh  trong Le khan Dong, le Ci, Rc le lan au, hoac trong mot cong  ong nho, v.v...

Ve Tn ly - Nh chung toi nhac tren ay: Giao hoi chnh thong khong chap nhan li Filioque them vao Kinh Tin Knh  (can c cua viec chia re). Nh vay Giao hoi chnh thong ch chap nhan Chua Thanh Than bi Chua Cha ma thoi. Trai lai Giao hoi cong giao chap nhan viec them li Filioque va bi Chua Con, e tuyen xng Chua Thanh Than, Ngoi th ba, bi Chua Cha va Chua Con ma ra.

Ve cac tn ieu khac c tuyen bo sau nam 1054, nam chia re tram trong va keo dai cho ti nay, Giao hoi chnh thong khong cong nhan cac tn ieu nay: nh tn ieu c Maria vo nhiem (do c Pio IX tuyen bo 8.12.1854) - c Trinh N Maria rat thanh linh hon va xac len tri (do c Pio XII tuyen bo ngay 01.11 Nam Thanh 1950), du nguon goc viec sung knh Me Thien Chua  (Theotokos) do cac Giao hoi ong phng. D nhien, v khong chap nhan quyen toi cao  cua V Giam muc Roma, Ke V Thanh Phero, Giao hoi chnh thong khong chap nhan hai Tin ieu ve c Trinh N Maria va Tn ieu n vo ngo cua c Giao Hoang. n vo ngo nay do Cong ong chung Vatican I (nam 1870) tuyen bo va ch gii han trong cac van e lien he en c tin va Luan ly ma thoi.


Back to Radio Veritas Asia Home Page