Phỏng vấn

 ÐHY Joseph Tomko

Prepared for internet by Msgr. Peter Nguyen Van Tai
Radio Veritas Asia, Philippines

 

Phỏng Vấn ÐHY Josef TOMKO, cựu tổng trưởng bộ Truyền Giáo.

Với việc ÐTC Gioan Phaolô II bổ nhiệm Ðức Tân Hồng Y Crescenzio SEPE, người Ý, làm tân Tổng Trưởng Bộ Truyền Giáo, hôm thứ hai 9/4/2001, Ðức HY Joseph TOMKO kết thúc 16 năm hướng dẫn Bộ Truyền Giáo, trong thời điểm quan trọng cuối ngàn năm thứ hai, bước vào ngàn năm thứ ba. Trong một bài phỏng vấn dành cho hãng thông tấn Fides của Bộ Truyền Giáo, ÐHY Tomko đã tâm sự với Linh Mục Giám Ðốc Bernardo Cervellera,  về những cảm tưởng của mình như sau:

"Sau 16 năm phục vụ tại Bộ Truyền Giáo, tôi ra đi những vẫn còn mang sứ mạng Truyền Giáo trong tâm hồn mình. Trong 16 năm phục vụ tại Bộ Truyền Giáo, tôi đã học được một điều cao cả sau đây: Bộ Truyền Giáo là như một "Ðài Thiên Văn" quan sát sinh hoạt truyền giáo của Giáo Hội giữa các dân tộc trên thế giới. Bộ  quan tâm đến các dân tộc  tại Á Châu, Phi Châu, Châu Ðại Dương, cũng như những anh chị em còn cần được rao giảng Phúc Âm tại vùng rừng sâu của Châu Mỹ Latinh, tại những vùng đất cực lạnh của miền  Cực Bắc Mỹ Châu và tại miền núi vùng Balkan của Âu Châu nầy. Vì yêu thương, Thiên Chúa Cha đã sai Con Một Mình  đến với những dân tộc khác nhau, với những nền văn hóa, ngôn ngữ, tôn giáo khác nhau;  biến cố huyền nhiệm và lịch sử của Mầu Nhiệm Nhập Thể,  đã được kỷ niệm trong Năm Ðại Toàn Xá. Trọn cả những năm tháng của đời tôi  được liên kết với biến cố Nhập Thể nầy, một món quả cao cả từ Thiên Chúa. Tôi đã lảnh nhân nhiều hơn là những gì tôi có thể cho đi. Tôi đã chia sẽ "cuộc thương khó" của sứ  mạng truyền giáo, cùng  với những niềm vui và những khổ đau."

Ðó là nhận định tổng quát của ÐHY Tomko, về thời gian 16 năm phục vụ tại Bộ Truyền Giáo. Tiếp sau ÐHY chia sẻ thêm về những dấu hiệu có thể biện minh cho những nhận định trên của Ngài. ÐHY nói như sau:

"Tôi đã sống cuộc phiêu lưu của Chúa Thánh Thần, Ðấng đang hoạt động giữa các dân tộc. Tôi đã nhìn thấy Giáo Hội ăn rể sâu và phát triển , giữa sự bách hại và đàn áp; tôi đã nhìn thấy  lòng can đảm anh hùng của những nhà truyền giáo và những người kitô mới, giữa những sự yếu đuối của con người và sự mở cửa từ từ của những nền văn hóa truyền thống lâu đời. Tôi đã thực hiện hơn 50 chuyến đi thăm các dân tộc tại Phi Châu và những nơi khác! Từ những dân tộc nầy, tôi học được cách " cử hành Phụng Vụ tôn vinh Thiên Chúa" trong tinh thần và trong những điệu  múa. Tôi đã đích thân giúp vào việc vun trồng và làm cho lớn lên nhiều cộng đoàn mới; Chúa Kitô huyền  nhiệm được sinh ra giữa các dân nước; Thân Thể Chúa được đưa vào trong những cộng đoàn mới và những giáo phận, giống như niềm vui đã được Thánh Phaolô  nhắc đến trong những  bức thơ. Hầu như mỗi lần, tôi  đi gặp Ðức Giáo Hoàng, tôi mang đến một lời yêu cầu hãy nhìn nhận một giáo phận mới, hoặc phủ doãn tông tòa, vừa cảm thấy mình như một  người "đỡ đầu" cho một trẻ mới sinh ra trong giáo hội. Con số các giáo hội địa phương nầy đã được gia tăng: từ con số 877 vào năm 1985, tăng lên đến 1,059 vào năm 2001. 37% Giáo Hội công giáo đã được tăng gần gắp đôi trong những năm gần đây, đó là chưa kể sự gia tăng ơn gọi nữa. Tắt một lời, Chúa đã hoàn thành  công việc của Ngài qua chương trình hành động của tôi,  "ngõ hầu Giáo Hội được xây dựng" (Ut Ecclesia aedificetur).

Trong những năm làm Tổng trưởng, Tôi đã luôn cố gắng thăng tiến phẩm chất của việc huấn luyện ở mọi cấp bực: những  lớp huấn luyện đặc biệt cho các giám mục, khóa huấn luyện cho ban giảng huấn trong chủng viện, những chuyến đi thăm mục vụ và tông đồ đây đó, những đại hội truyền giáo, những chuẩn bị bổ nhiệm các tân giám mục (đa số từ  nhân sự  tại địa phương), việc linh hoạt truyền giáo ở mọi cấp bực trong giáo hội. Sự gia tăng những ơn gọi đòi hỏi sự gia tăng những phương tiện tài chánh để xây thêm những chủng viện mới cần cho việc huấn luyện  những vị lãnh đạo tương lai cho các Giáo Hội trẻ, để xây những nhà thờ mới ( 467 nhà thờ trong một năm!); đây là những nơi và là những phương tiện để rao giảng Phúc Âm và những sinh họat khác nữa, mục vụ, xã hội, giáo dục, nhân đạo. Hiện tại, chúng tôi đang  trợ giúp cho 29,000 đại chủng sinh và 52,000 tiểu chủng sinh. Tắt một lời, đây là một trách vụ hấp dẫn, mỗi ngày mỗi  mới.

Khi tôi đến phục vụ tại Bộ Truyền Giáo, vào khoảng thập niên 80 (1985), nền thần học giải phóng nặng ảnh hưởng marxít đang thịnh hành và bị cám dỗ  muốn giới hạn sứ điệp kitô vào việc dấn thân xã hội. Ðứng trước nguy cơ biến sứ mạng của Giáo Hội thành sự dấn thân xã hội theo khunh hướng Marxít, hoặc thành sự đối thoại xã hội trong đó con người Chúa Giêsu Kitô hoàn toàn bị biến mất ( trường hợp  những nhà truyền giáo không có Chúa Kitô), chúng tôi đã cố gắng làm sao để đặt việc rao giảng Chúa Kitô vào chỗ trung tâm; bởi cái chết và sự sống lại, Chúa đã cứu rỗi chúng ta khỏi mọi sự nô lệ và là câu trả lời  cho tất cả những khao khát tôn giáo đích thật   đang tìm về Một Thiên Chúa duy nhất chân thật. Ðây là một trong những thách thức  được Ðức Gioan Phaolô II đề ra cho ngàn năm thứ ba: đó là  khám phá lại Chúa Giêsu  Kitô và hướng việc đối thoại thành "việc đối thoại của ơn cứu rỗi". Hiện nay công việc nầy vẩn tiếp tục...

Trả lời cho câu hỏi phải đối diện như thế nào đối với hiện tượng toàn cầu hóa và hiện tượng thông tin nhanh chóng giữa các đại lục,  ÐHY Joseph Tomko đã cho biết như sau:

Có sự kiện thế giới đang trở thành nhỏ hơn; và chúng tôi đáp lại việc toàn cầu hóa kinh tế, bằng việc toàn cầu hóa hoạt động truyền giáo. Tôi đã cố gắng bằng mọi cách để khuyến khích các giáo hội trẻ hãy đóng góp nhân sự và phương tiện,  cho sứ mạng phổ quát của Giáo Hội. Công việc truyền giáo không còn là công việc của Giáo Hội công giáo từ  bên Tây phương  truyền sang cho các quốc gia khác; công việc truyền giáo ngày nay là công việc đến từ  mọi chiều hướng! Phi Châu cũng đã bắt đầu sai đi những  nhà truyền giáo đến các quốc gia khác tại Phi Châu và  ngoài Phi Châu nữa. Một trong những đề nghị có ý nghĩa nhất,  là "Ðại Hội Truyền Giáo Châu Mỹ LaTinh vào năm 1999, có bao gồm cả Bắc Mỹ nữa, và trở thành "Ðại Hội Truyền Giáo Mỹ Châu" (CAM). Bằng cách nầy,chúng tôi ủng hộ việc sai các nhà truyền giáo đến Phi Châu, Á Châu và Ðại Dưông Châu, từ những quốc gia như Pêru, Colombia, Mehicô: những quốc gia nghèo và phải đối diện với những  vấn đề đặc thù riêng của mình, nhưng lại có khả năng cho đi từ sự nghèo cùng của mình, và như vậy  cho ta thấy một  tinh thần truyền giáo  trưởng thành. Giáo Hội tại Mỹ Châu được mời gọi đóng góp về  nhân sự cũng như tài chánh cho công việc truyền giáo trong tương lai. Một trong những hoa trái của toàn cầu hóa thông tin là Internet (Mạng lưới Toàn Cầu hay Mạng Lưới Thông tin điện toán);  phương tiện nầy được  xử dụng ngay  bởi hãng tin Fides,  một hãng tin quốc tế tùy thuộc vào những Hội Giáo Hoàng Truyền Giáo. Hãng tin Fides là cơ quan đầu tiên trong số những cơ quan của Tòa Thánh Vatican sử dụng trang WEB để  nối liền Roma với thế giới. Ngày nay trang WEB của Fides được hơn 100,000 người vào đọc, kể cả những người từ Việt Nam và Trung Quốc.

Nhìn về Giáo Hội tại Á Châu, ÐHY Tomko có những nhận định như sau:

Trong thập niên 90, những quốc gia được gọi là "Mãnh Hổ Á Châu"  xuất hiện và có ảnh hưởng trên nền kinh tế và chính trị của Thế Giới. Mọi người nhìn Á Châu như là  thị trường hấp dẫn  nhất thế giới;  đối với chúng ta, Á Châu là đại lục cần đến công cuộc truyền giáo nhiều nhất, nơi mà Giáo Hội chỉ là một thiểu số. Trong thông điệp "Sứ Mạng của Ðấng Cứu Chuộc", Ðức GP II nói rằng Công cuộc Truyền Giáo vẫn còn ở trong giai đoạn khởi đầu, và Á Châu là một thách thức cho công cuộc Rao Giảng Phúc Âm trong Ngàn năm thứ ba. ÐTC cũng nói như vậy tại Manila vào năm 1995 và Ngài đã lặp lại điều nầy tại New Delhi năm 1999.

Một cách đặc biệt, ÐHY Tomko nhắc đến Trung Quốc, nơi Giáo Hội công giáo bị kiểm soát chặt chẽ. ÐHY nhận định như sau:

Ðối với Trung Quốc, một mãnh hổ của Á Châu, chúng tôi luôn luôn yêu cầu cho có tự do tôn giáo đầy đủ và tôn trọng để cho Giáo Hội công giáo được tự do bổ nhiệm giám mục; chúng tôi luôn yêu cầu tôn trọng đối với  căn cước  và sự hiệp nhất của Giáo Hội. Chúng tôi cầu xin sự trợ giúp của các Thánh Tử Ðạo Trung Quốc,  những vị thánh được  tất cả mọi người công giáo, không phân biệt thuộc Giáo Hội thầm lặng hay ái quốc, đều có lòng  sùng mộ sâu xa.

Nhìn về Phi Châu, ÐHY Tomko có những nhận định như sau:

Phi Châu trước đây đã bị lãng quên trong sự nghèo cùng kinh tế, với những cuộc chiến giữa các chủng tộc. Trên bình diện giáo hội công giáo, chúng tôi đồng hành với hàng giáo phẩm đang trở thành phi châu hoàn toàn. Chính tôi đã có dịp phong chức giám mục cho hai vị trong số những vị giám mục nổi tiếng của đại lục nầy. Vị thứ nhất là Ðức TGM tử đạo của BUKAVU  (trước  đây là Zaire), Ðức Cha Christophe Munzihirwa, bị giết chết vào năm 1996; vị thứ hai là Ðức Cha Augustin Misago,bị đưa ra tòa xét xử vì bị cáo là có dính  líu trong cuộc diệt chủng, nhưng đã được trắng án, hoàn toàn vô tội. Phi châu đang đi tìm một con đường có thể bảo đảm phẩm giá bằng nhau giữa các dân tộc, vừa vẩn duy trì điều tốt đẹp nhất trong những nền Văn Hóa của mình (như giá trị gia đình, tâm tình tôn giáo, vân vân..). Những vị giám mục nầy là những nhà lãnh đạo của dân chúng Phi Châu, với khả năng đối thoại với thế giới,  vừa vẩn duy trì được phẩm giá của nền văn hóa phi châu. Với năm Toàn Xá vừa qua, hàng giáo phẩm Phi Châu trở nên tiếng  nói có  uy tín nhất và rõ ràng nhất, để rao giảng Chúa Kitô và phơi bày những vi phạm nhân quyền. Hiện có một sự hiệp thông sâu xa giữa các Giáo Hội tại Phi Châu, như một đại gia đình của Thiên Chúa.

ÐHY có một nhận định đặc biệt về những xung đột và về hiện tượng Hồi giáo hóa Phi Châu, như sau:

Từ nhiều thế kỷ, tại nhiều quốc gia Phi Châu, đã có một Hồi giáo khoan dung, và điều nầy cổ võ cho sự chung sống hòa bình. Chủ trương quá khích chỉ là một phần nhỏ của tôn giáo và thường bị những mục tiêu chính trị xách đông giật giây. Trên bình diện thế giới, cần phải hành động nhiều để bênh vực những quyền lợi của người kitô, cũng như bênh vực sự tự do tôn giáo cho tất cả mọi tín đồ các tôn giáo, vừa kêu gọi các tín đồ các tôn giáo hãy đối xử với nhau trong tinh thần tôn trọng lẩn nhau. Chúng tôi đã bênh vực những nguời kitô tại Ðông Timor; chúng tôi hoạt động để mang lại Hòa Bình tại Indonesia giữa những nguời kitô và tín  đồ Hồi  giáo, hòa bình giữa người Madurese và những nguời Dayak; Chúng tôi đã hoạt động cho hòa bình và hòa giải tại các quốc gia quanh vùng Hồ Lớn của Phi Châu.

Cuối cùng, trả lời cho câu hỏi:  ÐHY nhìn như thế nào về tương lai và  có những dự kiến như thế nào cho ngàn năm thứ ba,  ÐHY  Tomko nói như sau:

"Tôi có cái nhìn hết sức tích cực. Có một sự mộ mến sốt sắng mới dành cho Chúa Giêsu Kitô, không phải như một vị anh hùng của quá khứ, nhưng như là một con người sống động. Tôi không thể nào quên được cuộc quy tụ  đánh động của 2 triệu bạn trẻ tại Roma, trong Ngày Toàn    của giới  trẻ; và nhiều người trẻ trong số nầy, đến từ các giáo hội trẻ trung. ÐTC đã hỏi các bạn trẻ nầy: Chúng con đến đây để làm gì? Chúng con đang tìm ai?." Roma và  công cuộc Truyền giáo khắp nơi trên thế giới  cần khám phá lại con người sống động Chúa Giêsu Kitô và một  căn cước kitô rõ ràng. Trong tông thư "Khởi đầu ngàn năm mới", ÐTC GP II đã nhấn mạnh rằng ngàn năm thứ ba sẽ được ghi dấu bởi tinh thần đối thoại và sự rao giảng Phúc Âm: "việc đối thoại liên tôn  không thể thay thế cho việc  rao giảng tin mừng; việc đối thọai phải được hướng đến việc công bố" ( NNthứ ba, số 56). Việc Truyền Giáo ngày hôm nay trở nên trẻ trung hơn bao giờ hết. Tin Mừng không bao giờ dẫn đến  cuộc trranh chấp tôn giáo, ngược lại Tin Mừng đem các tôn giáo lại gần nhau, để chống lại tất cả những gì đang âm mưu chống lại phẩm giá  tuyệt đối của  sự sống con người và sự tự do tôn giáo. Trong thông điệp "Sứ mạng của Ðấng cứu chuộc", ÐTC quả quyết rằng: Công Việc Truyền Giáo canh tân Giáo Hội, làm trẻ trung đức tin và căn cước kitô,  cung  ứng sự hăng say mới và sức thôi thức mới." (TD SMDCC, số 2). Truyền Giáo là phương thuốc chữa bệnh cho Tây Phương, đang mất dần phần tinh thần và có quá nhiều điều vật chất dư thừa.


Back to Radio Veritas Asia Home Page