Mô Öôùc
(Nhöõng Chia Seû Muïc Vuï vaø Nhöõng Caâu Chuyeän Gôïi YÙ
Suy Tö Vaø Caàu Nguyeän haèng ngaøy)
Prepared for Internet by Vietnamese Missionaries in Asia
- 158 -
Löông taâm con ngöôøi
tröôùc caùm doã cuûa lôïi nhuaän
Löông taâm con ngöôøi tröôùc caùm doã cuûa lôïi nhuaän.
Bích Lieãu
(RVA News 06-02-2026) - Theo caùc taøi lieäu lòch söû vaø baùo caùo quoác teá veà thaûm hoïa khí ñoäc Bhopal naêm 1984, bao goàm baùo caùo cuûa Chính phuû AÁn Ñoä, Toå chöùc Y teá Theá giôùi (WHO), Encyclopaedia Britannica vaø caùc nghieân cöùu ñoäc laäp, cho thaáy raèng:
Ñeâm 02 raïng saùng 03/12/1984, taïi thaønh phoá Bhopal (AÁn Ñoä), moät nhaø maùy saûn xuaát thuoác tröø saâu cuûa Coâng ty Union Carbide India Limited (UCIL) ñaõ xaûy ra söï coá nghieâm troïng, khieán moät löôïng lôùn khí ñoäc methyl isocyanate (MIC) bò roø ræ ra moâi tröôøng.
Trong vaøi giôø, öôùc tính khoaûng 40 taán khí ñoäc lan vaøo caùc khu daân cö ñoâng ñuùc gaàn nhaø maùy. Theo caùc ghi nhaän ñöôïc trích daãn roäng raõi: Haøng nghìn ngöôøi thieät maïng chæ trong ñeâm xaûy ra thaûm hoïa, haøng traêm nghìn ngöôøi bò phôi nhieãm khí ñoäc, nhieàu tröôøng hôïp ñeå laïi caùc di chöùng laâu daøi veà söùc khoûe theå chaát vaø tinh thaàn.
Caùc cuoäc ñieàu tra sau thaûm hoïa cho thaáy, Bhopal khoâng chæ ñöôïc xem laø moät tai naïn kyõ thuaät, maø coøn lieân quan ñeán nhöõng thieáu soùt nghieâm troïng trong quaûn lyù an toaøn coâng nghieäp. Nhieàu bieän phaùp an toaøn ñöôïc ghi nhaän laø khoâng ñöôïc duy trì ñaày ñuû hoaëc bò suy giaûm, bao goàm vieäc giaûm giaùm saùt vaän haønh, ñaøo taïo an toaøn cho coâng nhaân chöa ñaày ñuû, heä thoáng laøm laïnh khí MIC khoâng hoaït ñoäng, thieát bò caûnh baùo vaø xöû lyù khaån caáp khoâng hieäu quaû, cuõng nhö vieäc löu tröõ löôïng lôùn hoùa chaát nguy hieåm vöôït quaù möùc khuyeán caùo an toaøn.
(Theo baùo caùo ñieàu tra cuûa Chính phuû AÁn Ñoä - Baùo caùo veà thaûm hoïa khí ñoäc Bhopal)
Kính thöa quyù vò vaø caùc baïn thaân meán,
Thaûm hoïa Bhopal, vì theá, ñaõ trôû thaønh moät bieåu töôïng ñau loøng cho moät neàn kinh teá thieáu löông taâm, nôi con ngöôøi bò toån thöông chæ vì ngöôøi khaùc muoán giaønh laáy phaàn "hôn" cho mình. Töø caâu chuyeän aáy, nhìn laïi xaõ hoäi hoâm nay, chuùng ta khoâng khoûi chaïnh loøng. Quaû thaät, nhaân loaïi ñang soáng trong moät thôøi ñaïi phaùt trieån vöôït baäc veà khoa hoïc, kyõ thuaät vaø kinh teá, nhöng laïi ñoàng thôøi phaûi ñoái dieän vôùi moät nghòch lyù saâu saéc: con ngöôøi caøng coù nhieàu phöông tieän ñeå soáng toát hôn, thì laïi caøng deã laøm toån thöông nhau hôn. Trong lónh vöïc kinh teá, khoâng khoù ñeå baét gaëp nhöõng haønh vi vì lôïi ích caù nhaân hay lôïi ích nhoùm maø ngöôøi ta saün saøng boùc loät söùc lao ñoäng cuûa ngöôøi yeáu theá, löøa doái ngöôøi tieâu duøng baèng nhöõng saûn phaåm giaû maïo, keùm chaát löôïng, gaây aûnh höôûng nghieâm troïng ñeán söùc khoûe con ngöôøi. Hôn theá nöõa, khoâng ít hoaït ñoäng kinh teá vì lôïi nhuaän tröôùc maét ñaõ taøn phaù moâi tröôøng soáng, laøm caïn kieät taøi nguyeân, gaây ra nhöõng haäu quaû laâu daøi nhö haïn haùn, luõ luït, chaùy röøng vaø bieán ñoåi khí haäu. Nhö vaäy, lôïi nhuaän - voán chæ laø phöông tieän nhaèm phuïc vuï ñôøi soáng con ngöôøi - daàn daàn bò tuyeät ñoái hoùa, trôû thaønh muïc ñích toái thöôïng, coøn löông taâm, traùch nhieäm vaø tình ngöôøi thì bò ñaåy ra beân leà. Quaû thaät, khi kinh teá khoâng coøn ñöôïc soi saùng bôûi löông taâm, thì söï phaùt trieån aáy khoâng coøn laø tieán boä ñích thöïc, maø chæ laø moät böôùc luøi aâm thaàm cuûa nhaân loaïi.
Chính vì theá, lôøi caûnh tænh cuûa Ñöùc Gieâsu naêm xöa vaãn vang leân caùch maïnh meõ cho chuùng ta hoâm nay: "Ñöôïc lôøi laõi caû theá gian maø maát linh hoàn thì naøo coù ích gì?" (Mc 8,36). Caâu hoûi aáy khoâng chæ mang chieàu kích thieâng lieâng, maø coøn laø moät lôøi phaùn xeùt ñaïo ñöùc ñoái vôùi nhöõng haønh vi kinh teá thieáu nhaân baûn. Khi con ngöôøi chaáp nhaän laøm toån thöông ngöôøi khaùc ñeå thu veà phaàn hôn cho mình, thì duø coù ñaït ñöôïc lôïi ích vaät chaát, hoï vaãn ñaùnh maát ñieàu quyù giaù nhaát: moät löông taâm trong saùng vaø moät nhaân caùch toaøn veïn. Hôn theá nöõa, Ñöùc Gieâsu coøn khaúng ñònh roõ raøng raèng: "Anh em khoâng theå vöøa laøm toâi Thieân Chuùa vöøa laøm toâi Tieàn Cuûa" (Mt 6,24). Lôøi naøy cho chuùng ta thaáy söï xung ñoät caên baûn giöõa tình yeâu vaø loøng tham, giöõa phuïc vuï vaø chieám höõu. Quaû thaät, tieàn baïc töï noù khoâng xaáu, nhöng khi noù chieám vò trí cuûa Thieân Chuùa trong loøng con ngöôøi, noù seõ ñieàu khieån haønh vi, laøm meùo moù caùc moái töông quan vaø daãn ñeán baát coâng trong cuoäc soáng.
Chính vì theá, Giaùo Hoäi, vôùi tö caùch laø ngöôøi meï vaø ngöôøi thaày, khoâng ngöøng nhaéc nhôû nhaân loaïi veà vai troø luaân lyù cuûa kinh teá. Thaùnh Giaùo hoaøng Gioan Phaoloâ II ñaõ khaúng ñònh: Kinh teá toàn taïi ñeå phuïc vuï con ngöôøi, chöù khoâng phaûi con ngöôøi phuïc vuï kinh teá.( (x. Centesimus Annus, soá 34-36) Giaùo huaán naøy cho thaáy moät chaân lyù neàn taûng ñoù laø baát kyø heä thoáng kinh teá naøo chaø ñaïp leân nhaân phaåm vaø quyeàn soáng cuûa con ngöôøi ñeàu ñi ngöôïc laïi traät töï luaân lyù. Vì theá, lôïi nhuaän khoâng theå ñöôïc bieän minh neáu noù ñöôïc taïo ra töø baát coâng, doái traù hay huûy hoaïi moâi tröôøng.
Quan ñieåm aáy tieáp tuïc ñöôïc Ñöùc Thaùnh Cha Phanxicoâ nhaán maïnh trong thoâng ñieäp Laudato Si', khi ngaøi caûnh baùo raèng vieäc tìm kieám lôïi nhuaän toái ña thöôøng daãn ñeán vieäc loaïi tröø ngöôøi yeáu theá vaø taøn phaù ngoâi nhaø chung cuûa nhaân loaïi. Chính vì vaäy, cuoäc khuûng hoaûng moâi tröôøng hoâm nay khoâng chæ laø khuûng hoaûng sinh thaùi, maø saâu xa hôn, laø khuûng hoaûng löông taâm con ngöôøi. Khi con ngöôøi queân raèng thieân nhieân vaø tha nhaân khoâng phaûi laø ñoái töôïng ñeå khai thaùc voâ ñoä, thì söï phaùt trieån seõ trôû neân voâ hoàn vaø nguy hieåm.
Tröôùc thöïc traïng aáy, ngöôøi Kitoâ höõu ñöôïc môøi goïi soáng khaùc ñi, khoâng phaûi baèng nhöõng lôøi keâu goïi lôùn lao, maø baèng chính caùch soáng haèng ngaøy cuûa mình. Ñöùc Gieâsu ñaõ noùi: "AÙnh saùng cuûa anh em phaûi chieáu giaõi tröôùc maët thieân haï, ñeå hoï thaáy nhöõng vieäc toát ñeïp anh em laøm maø toân vinh Cha treân trôøi" (Mt 5,16). AÙnh saùng aáy chính laø löông taâm ngay thaúng, laø söï trung thöïc trong coâng vieäc, laø loøng toân troïng ñoái vôùi con ngöôøi vaø moâi tröôøng, ngay caû khi ñieàu ñoù ñoøi hoûi hy sinh lôïi ích caù nhaân.
Quaû thaät, khi ngöôøi Kitoâ höõu bieát ñaët löông taâm laøm kim chæ nam, thì lôïi nhuaän khoâng coøn laø nguyeân nhaân gaây toån thöông, nhöng trôû thaønh phöông tieän phuïc vuï con ngöôøi vaø xaõ hoäi. Ngöôïc laïi, neáu löông taâm bò che môø bôûi tham voïng vaø ích kyû, thì duø ñaït ñöôïc thaønh coâng kinh teá, xaõ hoäi aáy vaãn seõ ñaày raãy nhöõng veát thöông aâm thaàm. Chính vì theá, trong moät theá giôùi ñeà cao hieäu quaû, lôïi nhuaän vaø caïnh tranh, löông taâm chính laø tieáng noùi nhaéc con ngöôøi raèng khoâng phaûi ñieàu gì coù lôïi cuõng laø ñieàu ñuùng. Ñoái vôùi ngöôøi Kitoâ höõu, löông taâm laø nôi Thieân Chuùa leân tieáng, môøi goïi chuùng ta bieát döøng laïi, laéng nghe vaø ñaët con ngöôøi cuõng nhö coâng ích leân treân lôïi ích caù nhaân.
Laïy Chuùa, Chuùa ñaõ trao cho chuùng con trí tueä ñeå lao ñoäng, vaø löông taâm ñeå phaân ñònh ñieàu thieän ñieàu aùc. Xin cho chuùng con ñöøng vì lôïi nhuaän hay phaàn hôn cho baûn thaân maø laøm toån thöông anh chò em mình, ñöøng vì tham voïng maø taøn phaù ngoâi nhaø chung laø traùi ñaát naøy. Xin thaép saùng löông taâm chuùng con baèng aùnh saùng Tin Möøng, ñeå trong moïi choïn löïa cuûa ñôøi soáng vaø coâng vieäc, chuùng con bieát tìm kieám coâng baèng, söï thaät vaø loøng xoùt thöông ñeå danh Chuùa ñöôïc toân vinh vaø con ngöôøi ñöôïc yeâu thöông hôn. Amen.
Bích Lieãu