Mô Öôùc
(Nhöõng Chia Seû Muïc Vuï vaø Nhöõng Caâu Chuyeän Gôïi YÙ
Suy Tö Vaø Caàu Nguyeän haèng ngaøy)
Prepared for Internet by Vietnamese Missionaries in Asia
- 148 -
Traùnh xa baïn xaáu
Traùnh xa baïn xaáu.
Minh Thanh
(RVA News 26-01-2026)
Naøy con, giaùo huaán cuûa cha, con haõy nghe,
lôøi daïy cuûa meï, con ñöøng gaït boû.
Vì nhöõng lôøi aáy seõ laø voøng hoa xinh con ñoäi leân ñaàu,
laø voøng kieàng con ñeo vaøo coå.
Naøy con, neáu caùc baïn xaáu coù ruû reâ con,
con chôù bao giôø öng thuaän.
(...)
con cuõng ñöøng ñi moät ñöôøng vôùi chuùng,
coá giöõ chaân con xa khoûi loái chuùng ñi.
Chuùng nhanh chaân chaïy theo ñieàu döõ,
laïi voäi vaøng ñoå maùu ngöôøi ta.
Thaät hoaøn toaøn voâ ích
...
Chuùng coù ngôø ñaâu
chính chuùng ñang naèm chôø bò ngöôøi ta saùt haïi,
ñang rình gaây tai haïi cho chính mình.
Ai manh taâm truïc lôïi, soá phaän laø theá ñoù.
Lôøi Chuùa trong ñoaïn saùch Chaâm ngoân naøy (1,8-19), vang leân nhö lôøi caûnh tænh khaån thieát cuûa cha meï daønh cho con caùi, vaø roäng hôn laø tieáng noùi cuûa Thieân Chuùa daønh cho moãi ngöôøi treû ñang böôùc ñi giöõa ñôøi. Ñaây laø lôøi khoân ngoan, laø kinh nghieäm soáng ñöôïc chaét loïc qua nhieàu theá heä, nhaèm giuùp con ngöôøi nhaän dieän söï döõ vaø can ñaûm traùnh xa. Chuùng ta cuøng nguyeän xin Chuùa cho chuùng ta coù ñöôïc söï khoân ngoan aáy.
Naøy con, giaùo huaán cuûa cha, con haõy nghe,
lôøi daïy cuûa meï, con ñöøng gaït boû.
Saùch Chaâm ngoân khôûi ñi töø tình yeâu trong gia ñình, töø nhöõng lôøi ngoït ngaøo cuûa cha meï. Ñoù laø bieåu töôïng cuûa truyeàn thoáng ñöùc tin, cuûa löông taâm vaø cuûa Thieân Chuùa.
Nhöõng lôøi daïy cuûa cha meï maø saùch Chaâm ngoân noùi tôùi:
nhöõng lôøi aáy seõ laø voøng hoa xinh con ñoäi leân ñaàu,
laø voøng kieàng con ñeo vaøo coå...
Noù dieãn taû veû ñeïp noäi taâm cuûa ngöôøi bieát laéng nghe lôøi khoân ngoan. Ñöùc haïnh khoâng laøm con ngöôøi caèn coãi, traùi laïi, noù laøm cho ñôøi soáng trôû neân cao quyù, ñaùng kính vaø beàn vöõng. Ngöôøi treû thöôøng bò haáp daãn bôûi nhöõng gì laáp laùnh beân ngoaøi, nhöng saùch Chaâm ngoân nhaéc raèng: veû ñeïp thaät naèm ôû moät taâm hoàn bieát choïn ñieàu thieän.
Naøy con, neáu caùc baïn xaáu coù ruû reâ con,
con chôù bao giôø öng thuaän.
Quaû thaät, söï döõ hieám khi xuaát hieän vôùi göông maët ñaùng sôï. Noù thöôøng ñeán qua lôøi ruû reâ, qua söï loâi keùo. Keû xaáu khoâng baét ñaàu baèng baïo löïc, nhöng baèng lôøi höùa heïn lôïi loäc, baèng tình baïn giaû taïo, hay caûm giaùc ñöôïc thuoäc veà moät nhoùm naøo ñoù. Khoân ngoan khoâng chæ laø bieát ñieàu ñuùng, maø coøn laø daùm töø choái ñieàu sai, duø phaûi traû giaù baèng baát cöù ñieàu gì.
Lôøi daïy cuûa saùch Chaâm ngoân khoâng döøng laïi ôû vieäc töø choái trong tö töôûng, nhöng nhaán maïnh ñeán haønh ñoäng cuï theå:
Con ñöøng ñi cuøng ñöôøng vôùi chuùng[1]
coá giöõ chaân con xa khoûi loái chuùng ñi.
Khoân ngoan khoâng chæ laø khoâng laøm ñieàu xaáu, maø laø traùnh xa con ñöôøng daãn ñeán söï döõ. Ngöôøi khoân ngoan khoâng thöû thaùch mình baèng caùch ñöùng gaàn caùm doã, khoâng töï tin thaùi quaù vaøo söùc maïnh baûn thaân. Traùi laïi, hoï bieát giôùi haïn cuûa mình vaø chuû ñoäng traùnh xa hoaøn caûnh nguy hieåm.
Trong cuoäc soáng hoâm nay, "con ñöôøng cuûa keû xaáu" coù theå laø: nhöõng moái quan heä ñoäc haïi; nhöõng moâi tröôøng dung tuùng cho doái traù, baïo löïc, ích kyû; nhöõng khoâng gian (thöïc hay aûo) laøm xoùi moøn löông taâm.
Luaân lyù Kitoâ giaùo môøi goïi phaân ñònh vaø choïn löïa. Traùnh xa keû xaáu khoâng phaûi laø khinh mieät hoï, maø laø baûo veä chính mình vaø giöõ cho taâm hoàn khoâng bò ñaàu ñoäc.
Thaät khoâng hoaøn toaøn voâ ích
khi chim nhìn thaáy löôùi ngöôøi giaêng.
Con chim khoân khoâng lao vaøo chieác löôùi maø noù ñaõ nhìn thaáy. Vaán ñeà khoâng phaûi laø chieác löôùi coù toàn taïi hay khoâng, nhöng laø ta coù nhaän ra noù hay khoâng. Lôøi Chuùa giuùp môû maét con ngöôøi, ñeå nhaän dieän nhöõng caïm baãy töôûng nhö voâ haïi nhöng daãn ñeán maát töï do, maát phaåm giaù, thaäm chí maát caû töông lai.
Ngöôøi treû hoâm nay ñoái dieän vôùi raát nhieàu "chieác löôùi" tinh vi: löôùi cuûa höôûng thuï voâ ñoä, löôùi cuûa thaønh coâng baèng moïi giaù,
löôùi cuûa doái traù ñöôïc hôïp thöùc hoùa. Saùch Chaâm ngoân khoâng laøm con ngöôøi sôï haõi, nhöng giuùp con ngöôøi tænh thöùc. Khoân ngoan laø bieát döøng laïi, bieát luøi böôùc, bieát choïn con ñöôøng heïp nhöng daãn ñeán söï soáng.
Ngöôøi khoân khoâng ñôïi ñeán khi sa ngaõ môùi hoái haän, nhöng bieát laéng nghe lôøi khuyeân ngay töø ñaàu. Ñoù laø con ñöôøng cuûa söï soáng, cuûa bình an vaø cuûa nieàm vui beàn vöõng.
Laïy Chuùa laø nguoàn maïch moïi söï khoân ngoan, giöõa moät theá giôùi ñaày daãy nhöõng giaù trò ñaûo loän, con thaáy mình thaät nhoû beù vaø deã bò lung laïc. Xin ban cho con ñoâi maét ñöùc tin ñeå nhaän ra nhöõng caïm baãy ñang aån mình döôùi nhöõng lôøi môøi goïi ngoït ngaøo. Xin ban cho con söùc maïnh cuûa Thaùnh Thaàn ñeå con daùm noùi "khoâng" vôùi nhöõng ngöôøi baïn loâi keùo con vaøo con ñöôøng toäi loãi, vaø daùm noùi "coù" vôùi nhöõng giaù trò Tin Möøng, duø con coù phaûi chòu thieät thoøi hay ñôn ñoäc. Xin giöõ chaân con khoûi nhöõng neûo ñöôøng taêm toái vaø daãn con ñi treân con ñöôøng ngay chính cuûa Ngaøi. Laïy Chuùa con taï ôn Chuùa ñaõ gôûi cho con lôøi giaùo huaán trong saùch Chaâm ngoân naøy. Amen.
Minh Thanh
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -
[1] Chuùng aùm chæ nhöõng ngöôøi toäi loãi, ngöôøi xaáu.