Mô Öôùc
(Nhöõng Chia Seû Muïc Vuï vaø Nhöõng Caâu Chuyeän Gôïi YÙ
Suy Tö Vaø Caàu Nguyeän haèng ngaøy)
Prepared for Internet by Vietnamese Missionaries in Asia
- 068 -
Töø Halloween ñeán Leã Caùc Thaùnh
Töø Halloween ñeán Leã Caùc Thaùnh.
Lm. Giuse Phaïm Ñình Ngoïc, SJ
(WHÑ 27-10-2025) - Chuùng ta ñang ñöùng tröôùc moät haønh trình ñi töø noãi sôï haõi ñeán nieàm hy voïng lôùn lao. Soá laø vaøo ngaøy leã hoäi Halloween dòp cuoái thaùng Möôøi, khi nhöõng con phoá phöông Taây vaø ngaøy caøng nhieàu nôi ôû Vieät Nam ñang ñöôïc trang hoaøng röïc rôõ aùnh ñeøn hình quaû bí ngoâ vaø baàu khoâng khí cuõng traøn ngaäp tieáng cöôøi cuûa treû nhoû trong nhöõng boä ñoà hoùa trang vôùi hình thuø quaùi dò, ma mò nöõa, nhieàu ngöôøi laïi ñaët ra caâu hoûi: Taïi sao ngöôøi Kitoâ höõu laïi noùi veà "Leã Caùc Thaùnh" ngay sau ñoù? Coù phaûi hai ngaøy leã naøy hoaøn toaøn traùi ngöôïc nhau? Nghóa laø moät beân thì toân vinh ma quyû (Halloween), moät beân thì toân vinh Caùc Thaùnh (All Saints' Day)? Hay phaûi chaêng, ñaèng sau nhöõng chieác maët naï ma quaùi, vaãn coøn aån chöùa moät caâu chuyeän thieâng lieâng veà söï cheát, söï soáng vaø nieàm hy voïng vónh haèng?
1. Halloween khoaùc leân mình noãi sôï
Halloween vaø Leã Caùc Thaùnh khoâng taùch bieät hoaøn toaøn nhö nhieàu ngöôøi nghó. Moät beân phaûn aùnh noãi sôï vaø söï bí aån cuûa caùi cheát, coøn beân kia laïi noùi veà aùnh saùng cuûa söï soáng ñôøi ñôøi vaø nieàm hy voïng phuïc sinh. Hai leã hoäi naøy coù theå noùi laø haønh trình ñi töø noãi sôï ñeán nieàm hy voïng, töø boùng toái cuûa theá gian ñeán aùnh saùng cuûa Thieân Chuùa.
Thöïc ra Halloween vieát taét töø "All Hallows' Eve", nghóa laø Ñeâm voïng Leã Caùc Thaùnh. Ñaây laø yù nghóa ban ñaàu cuûa ngaøy leã. Khi xöa, ngöôøi Kitoâ giaùo ôû AÂu chaâu möøng Leã Caùc Thaùnh vaøo ngaøy 01 thaùng 11. Do ñoù, toái ngaøy 31 thaùng 10 ñöôïc goïi laø ñeâm voïng. Trong phuïng vuï coå, caùc Kitoâ höõu canh thöùc, caàu nguyeän, töôûng nhôù nhöõng ngöôøi ñaõ ra ñi tröôùc khi cöû haønh ngaøy leã troïng kính toaøn theå Caùc Thaùnh vaøo saùng hoâm sau. Theá nhöng, qua doøng thôøi gian, yù nghóa toân giaùo daàn bò mai moät. Thay vaøo ñoù, phong tuïc daân gian leân ngoâi, khieán Halloween trôû thaønh moät ngaøy hoäi mang maøu saéc huyeàn bí, ma quaùi. Ngaøy nay nhieàu ngöôøi ñang trôû laïi yù nghóa ban ñaàu cuûa ngaøy leã naøy, ít laø nhieàu nôi ôû chaâu AÂu, hoï khoâng uøa theo Halloween ma quaùi nöõa.
Nguoàn goác daân gian cuûa Halloween coøn gaén lieàn vôùi leã Samhain cuûa ngöôøi Celt. Ñaây laø moät toäc ngöôøi ôû vuøng Ireland vaø Anh coå ñaïi. Hoï tin raèng vaøo ñeâm cuoái thaùng Möôøi, ranh giôùi giöõa theá giôùi ngöôøi soáng vaø ngöôøi cheát bò xoùa nhoøa. Trong thôøi gian naøy, caùc linh hoàn coù theå trôû laïi traàn gian. Ñeå xua ñuoåi ma quyû, ngöôøi ta ñoát löûa, hoùa trang, vaø treo ñeøn loàng baèng quaû bí ngoâ khaéc hình ma quaùi. Khi Kitoâ giaùo loan truyeàn ñeán vuøng ñaát naøy (Anh theá kyû I-II, Ireland theá kyû V), Hoäi thaùnh khoâng huûy boû hoaøn toaøn taäp tuïc aáy. Cuõng nhö nhieàu nôi treân theá giôùi, Hoäi thaùnh muoán "röûa toäi" cho nghi thöùc naøy, bieán noù thaønh dòp ñeå nhôù ñeán nhöõng ngöôøi ñaõ khuaát trong aùnh saùng ñöùc tin. Tieác laø sau nhieàu theá kyû, khi xaõ hoäi daàn bò theá tuïc hoùa, Halloween theo ñoù cuõng daàn bò thöông maïi hoùa vaø trôû thaønh moät leã hoäi tieâu thuï, ñaày yeáu toá giaûi trí vaø kinh dò.
Ngaøy nay, nhieàu ngöôøi coi Halloween chæ laø dòp vui chôi, hoùa trang vaø flex. Nhöng neáu nhìn saâu hôn, ta thaáy trong nhöõng hình aûnh ñoù vaãn phaûng phaát noãi aùm aûnh cuûa con ngöôøi tröôùc caùi cheát. Khi hoùa trang thaønh ma quaùi, moät caùch naøo ñoù, ngöôøi ta ñang dieãn taû söï baát an veà thaân phaän moûng manh cuûa con ngöôøi. Ta sôï caùi cheát, sôï boùng toái. Ñaây laø noãi sôï hieän sinh ôû moïi thôøi. Noùi caùch khaùc, Halloween laø taám göông phaûn chieáu noãi sôï saâu kín nhaát cuûa nhaân loaïi, nhöng ñöôïc khoaùc leân lôùp voû giaûi trí.
Neáu ta chæ döøng laïi ôû troø hoùa trang naøy thì thaät ñaùng tieác vì seõ ñeå loït maát cô hoäi vöôït qua noãi sôï baèng ñöùc tin. Ñeâm Halloween, neáu chæ döøng laïi ôû ma quyû, xaùc soáng,... thì con ngöôøi seõ ôû maõi trong boùng toái, nhöng neáu ta hieåu ñuùng yù nghóa cuûa "All Hallows' Eve", ñeâm chuaån bò ñeå kính caùc thaùnh, thì ñoù chính laø ñeâm chuyeån mình töø sôï haõi sang hy voïng, töø taêm toái cuûa theá gian sang aùnh saùng cuûa Nöôùc Trôøi.
2. Leã Caùc Thaùnh toûa saùng nieàm hy voïng
Ngaøy 01 thaùng 11, Hoäi thaùnh möøng leã troïng kính toaøn theå Caùc Thaùnh. Caùc ngaøi khoâng chæ laø nhöõng vò ñaõ ñöôïc tuyeân thaùnh chính thöùc, maø coøn laø taát caû nhöõng ngöôøi ñaõ soáng thaùnh thieän. Hoï coù theå laø cha meï, oâng baø, toå tieân cuûa chuùng ta. Chæ coù Thieân Chuùa bieát teân cuûa hoï vaø bieát hoï ñaõ soáng toát nhö theá naøo.
Trong baøi Tin möøng ngaøy leã naøy (Mt 5,1-12), Chuùa Gieâsu coâng boá taùm moái Phuùc thaät, nhö baûn Hieán chöông cuûa Nöôùc Trôøi. Chính nhöõng ngöôøi ngheøo khoù, hieàn laønh, khaùt khao coâng lyù, chòu baùch haïi vì ñöùc tin môùi laø nhöõng ngöôøi haïnh phuùc thaät. Thaùnh thieän chaúng phaûi laø luùc chuùng ta daùm ñi ngöôïc laïi vôùi nhöõng tieâu chuaån cuûa theá gian sao? Thay vì chaïy theo danh voïng, tieàn baïc hay quyeàn löïc, caùc thaùnh ñaõ yeâu meán vaø tín trung nôi Thieân Chuùa. Vì theá, caùc ngaøi ñöôïc chuùc phuùc vaø ñaùng höôûng haïnh phuùc Nöôùc Trôøi.
Töø caùi nhìn ñöùc tin, Leã Caùc Thaùnh cho thaáy con ngöôøi ñöôïc taïo döïng khoâng phaûi ñeå cheát, nhöng ñeå soáng maõi trong Thieân Chuùa. Thieân Chuùa laø Söï Soáng. Chuùng ta laø con caùi cuûa Thieân Chuùa. Vì theá, chính chuùng ta cuõng ñöôïc höôûng söï soáng vónh haèng aáy. ÔÛ cuøng moät bình dieän, neáu Halloween dieãn taû noãi sôï caùi cheát, thì Leã Caùc Thaùnh laïi maïc khaûi chieán thaéng cuûa söï soáng. Ñuùng nhö lôøi Kinh thaùnh: "Neáu ta cuøng cheát vôùi Ngöôøi, ta seõ cuøng soáng vôùi Ngöôøi" (2 Tm 2,11). Caùc Thaùnh laø lôøi chöùng roõ raøng cho thaáy raèng söï cheát khoâng coù tieáng noùi cuoái cuøng, bôûi ñöùc aùi maïnh hôn söï cheát (x. Dc 8,6). Caùc Thaùnh ñaõ soáng nhö Ñöùc Kitoâ, cheát vôùi Ngöôøi vaø ñöôïc soáng laïi trong Ngöôøi.
Khi chieâm ngaém caùc Thaùnh, ta nhaän ra ôn goïi neân thaùnh khoâng phaûi laø ñaëc aân cuûa soá ít maø laø tieáng môøi goïi cuûa moïi Kitoâ höõu. Moïi ngöôøi ñeàu coù theå neân thaùnh. Ñöùc Phanxicoâ trong Toâng huaán Gaudete et Exsultate (2018) nhaén nhuû raèng: "Thieân Chuùa muoán chuùng ta neân thaùnh chöù khoâng muoán chuùng ta baèng loøng vôùi moät cuoäc soáng nhaït nheõo vaø taàm thöôøng" (soá 1). Thuù vò laø moãi ngöôøi ñeàu coù "moät caùch theá neân thaùnh" rieâng. Chaúng haïn, soá 14 trong Toâng huaán naøy, Ñöùc Phanxicoâ cho raèng neân thaùnh coù theå laø khi cha meï kieân nhaãn, ngöôøi treû trung thöïc, ngöôøi thaày taän taâm, hay ngöôøi lao ñoäng aâm thaàm laøm vieäc vì tình yeâu# Söï thaùnh thieän khoâng xa vôøi nhöng luoân hieän dieän trong ñôøi soáng thöôøng ngaøy.
Vì theá, Leã Caùc Thaùnh laø ngaøy cuûa nieàm hy voïng. Chuùng ta coù quyeàn tin raèng gioáng nhö caùc Thaùnh, ta cuõng ñöôïc môøi goïi neân thaùnh. Duø yeáu ñuoái, toäi loãi, ta vaãn ñöôïc Chuùa môøi goïi ta chaïy ñeán vôùi Ngaøi ñeå ñöôïc Ngaøi ban ôn vaø thaùnh hoùa. Nieàm vui cuûa ngaøy leã khoâng chæ laø toân vinh caùc Thaùnh, maø coøn laø lôøi nhaéc raèng Thieân Chuùa ñang chôø vaø mong öôùc bieán ñoåi ta moãi ngaøy. Neân thaùnh nhö theá cuõng chính laø nieàm hy voïng cuûa chuùng ta.
3. Töø noãi sôï ñeán nieàm tin
Neáu nhìn saâu vaøo yù nghóa, ta seõ thaáy Halloween vaø Leã Caùc Thaùnh khoâng ñoái laäp. Coù leõ ñaây laø hai maët cuûa cuøng moät thöïc taïi nhaân sinh. Moät ñaèng con ngöôøi ñöùng giöõa boùng toái cuûa caùi cheát, ñaèng khaùc chuùng ta ñöùng tröôùc aùnh saùng cuûa söï soáng ñôøi ñôøi. Vaán ñeà laø ta choïn nhìn theo höôùng naøo. Halloween nhaéc ta raèng caùi cheát laø ñieàu coù thaät. Khoâng ai thoaùt khoûi thaân phaän ñoù nhöng Leã Caùc Thaùnh laïi nhaéc nhôû raèng caùi cheát khoâng phaûi laø daáu chaám heát. Neáu Halloween laø ñeâm toái, thì Leã Caùc Thaùnh laø bình minh cuûa söï phuïc sinh.
Trong xaõ hoäi hieän ñaïi, ngöôøi ta coá gaéng troán traùnh thöïc taïi caùi cheát baèng caùch phuû leân noù moät lôùp hoùa trang, hoaëc vaên hoùa "kinh dò" ñeå cheá ngöï noãi sôï. Tuy nhieân, Kitoâ giaùo laïi môøi goïi ta ñoái dieän vôùi caùi cheát trong ñöùc tin. Thaät ñeïp khi chuùng ta ra nghóa trang vaøo dòp naøy ñeå thaáy nieàm hy voïng vaøo Chuùa Phuïc sinh. Khi ñöùng tröôùc nhöõng naám moà, ta môùi hieåu giaù trò cuûa söï soáng ñôøi sau. Thaùnh Phanxicoâ Assisi töøng goïi "chò cheát" laø ngöôøi baïn thaân thieát, bôûi ngaøi thaáy nôi ñoù ñieåm ñeán cuûa haønh trình yeâu thöông.
Vôùi nhaõn quan vöøa trình baøy, veà phöông dieän muïc vuï ngaøy nay, chuùng ta caàn chung tay "röûa toäi laïi" cho leã hoäi Halloween, baèng caùch höôùng töø noãi sôï sang nieàm tin. Nhieàu giaùo xöù ôû chaâu AÂu vaø Vieät Nam gaàn ñaây ñaõ toå chöùc "Holywins" (Thaùnh thaéng), moät hình thöùc môùi cuûa Halloween. Thay vì hoùa trang thaønh ma quyû, caùc em nhoû hoùa thaønh caùc vò thaùnh, thieân thaàn, hay nhaân vaät Kinh thaùnh, vöøa vui töôi vöøa hoïc hoûi ñöùc tin. Ñoù chính laø caùch Hoäi thaùnh bieán moät taäp tuïc theá tuïc thaønh cô hoäi loan baùo Tin möøng.
Hôn nöõa, töø Leã Caùc Thaùnh (01/11) ñeán leã caàu cho caùc tín höõu ñaõ qua ñôøi (02/11), Hoäi thaùnh môøi goïi ta böôùc vaøo maàu nhieäm caùc Thaùnh thoâng coâng. Ñaây laø maàu nhieäm hieäp thoâng thaät ñeïp. Laø nhöõng ngöôøi coøn soáng, chuùng ta caàu nguyeän cho nhöõng linh hoàn ñang ñöôïc thanh luyeän. Khi caàu nguyeän cho caùc linh hoàn, ta khoâng chæ nhôù ñeán ngöôøi thaân ñaõ khuaát, maø coøn tuyeân xöng nieàm tin vaøo söï soáng laïi vaø loøng thöông xoùt cuûa Thieân Chuùa. Chính nieàm tin aáy giuùp ta khoâng phaûi sôï boùng toái cuûa Halloween. Ñieàu ñoù coù nghóa laø aùnh saùng cuûa söï phuïc sinh ñaõ chieáu roïi leân caùc nghóa trang vaø nhöõng naám moà...
Keát luaän
Coù theå noùi töø Halloween ñeán Leã Caùc Thaùnh laø haønh trình bieán ñoåi: töø söï sôï haõi ñeán hy voïng, töø giaû trang ñeán chaân thaät, töø boùng toái ñeán aùnh saùng. Halloween nhaéc ta raèng theá giôùi naøy khoâng phaûi chæ toaøn aùnh saùng, vaãn coøn ñoù söï döõ, söï cheát vaø noãi sôï; nhöng Leã Caùc Thaùnh tuyeân boá raèng aùnh saùng maïnh hôn boùng toái, tình yeâu maïnh hôn söï cheát vaø ñöùc tin maïnh hôn moïi noãi sôï haõi. Öôùc gì trong dòp naøy, chuùng ta caûm nhaän raèng khoâng coù boùng toái naøo quaù khuûng khieáp maø aùnh saùng cuûa Thieân Chuùa khoâng theå phaù tan.
Xin Thieân Chuùa ban cho chuùng ta cuõng bieát soáng hy voïng vaøo söï soáng ñôøi sau. Söï soáng vónh haèng khoâng chæ cho nhöõng linh hoàn ñaõ khuaát maø coøn cho chính chuùng ta, nhöõng ngöôøi ñang treân haønh trình veà Nhaø Thieân Chuùa. Duø soáng hay cheát, chuùng ta vaãn luoân ñöôïc Thieân Chuùa quan taâm. Thieân Chuùa baän taâm ñeán töøng ngöôøi, vì chuùng ta laø con caùi cuûa Ngaøi.
Xin chuùc moãi ngöôøi, ñaëc bieät khi ñöùng tröôùc moä phaàn, luoân vöõng tin vaø traøn ñaày hy voïng vaøo cuoäc soáng vónh haèng maø Thieân Chuùa ñang môû roäng ñoùn chôø chuùng ta!
Lm. Giuse Phaïm Ñình Ngoïc, SJ
(Nguoàn: Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Vieät Nam)