Chieán tranh ngaøy caøng laøm
traàm troïng theâm naïn ñoùi treân theá giôùi
Chieán tranh ngaøy caøng laøm traàm troïng theâm naïn ñoùi treân theá giôùi.
Phuùc Nhaïc
New York (RVA News 02-09-2026) - Theo döõ lieäu cuûa Lieân Hôïp Quoác, ít nhaát 266 trieäu ngöôøi treân theá giôùi khoâng coù ñuû löông thöïc, trong khi caùc cuoäc xung ñoät vuõ trang ñaõ leân ñeán möùc cao nhaát keå töø Theá chieán II.
Laàn ñaàu tieân trong theá kyû naøy, naïn ñoùi ñaõ ñöôïc xaùc nhaän ñoàng thôøi taïi Sudan vaø Daûi Gaza. Taïi Somalia, caùc nhoùm vuõ trang ñoøi tieàn chuoäc töø moät gia ñình noâng daân ñang nuoâi boán ngöôøi con ñeå hoï coù theå tieáp tuïc canh taùc treân maûnh ñaát cuûa mình. Ngöôøi cha vaø ngöôøi meï buoäc phaûi boû trang traïi vaø leân ñöôøng ñeán moät traïi tò naïn. Trong haønh trình daøi ñoù, moät trong nhöõng ngöôøi con ñaõ qua ñôøi.
Ñaây laø moät trong voâ soá caâu chuyeän ñau loøng cho thaáy xung ñoät vaø baïo löïc gaây ra nhöõng haäu quaû vöôït xa chieán tröôøng nhö theá naøo. Caâu chuyeän ñöôïc Carl Skau, quyeàn Giaùm ñoác Ñieàu haønh Chöông trình Löông thöïc Theá giôùi (WFP), keå laïi trong moät cuoäc hoïp cuûa Hoäi ñoàng Baûo an Lieân Hôïp Quoác ñöôïc trieäu taäp ñeå thaûo luaän veà tình traïng maát an ninh löông thöïc lieân quan ñeán xung ñoät.
Naïn ñoùi tieáp tuïc thuùc ñaåy caùc haønh vi baïo löïc Chieán tranh phaù huûy caùc phöông tieän sinh keá giuùp con ngöôøi coù ñöôïc löông thöïc; vaø ñeán löôït mình, naïn ñoùi laøm caùc coäng ñoàng trôû neân deã bò toån thöông hôn, ñoàng thôøi taïo ra nhöõng ñieàu kieän thuaän lôïi cho caùc haønh vi baïo löïc tieáp dieãn.
Do ñoù, nhö Toång Thö kyù Lieân Hôïp Quoác, oâng Antoùnio Guterres phaùt bieåu trong cuoäc hoïp, "söï baûo veä toát nhaát tröôùc tình traïng maát an ninh löông thöïc laø hoøa bình, vaø neàn taûng an toaøn nhaát cho hoøa bình laø moät theá giôùi khoâng coøn naïn ñoùi".
Chi phí naêng löôïng, phaân boùn vaø löông thöïc gia taêng
Töø Bieån Ñen ñeán Eo bieån Hormuz, caùc cuoäc chieán ñang ñaåy giaù naêng löôïng, phaân boùn vaø löông thöïc taêng leân, trong khi vieän trôï nhaân ñaïo ngaøy caøng suy giaûm. Cô cheá naøy ñang trôû neân phoå bieán hôn bao giôø heát. Taïi Somalia, noâng daân ñang bò ñaåy khoûi ñaát ñai cuûa hoï. Taïi Sudan, caùc khu chôï bò taán coâng baèng maùy bay khoâng ngöôøi laùi vaø teân löûa. Taïi Haiti, toaøn boä coäng ñoàng bò caùc baêng nhoùm toäi phaïm coâ laäp vôùi theá giôùi beân ngoaøi. Töø Gaza ñeán Mali vaø Myanmar, caùc nhaân vieân cöùu trôï nhaân ñaïo bò ngaên caûn tieáp caän moät soá nhoùm daân cö.
OÂng Guterres caûnh baùo raèng: "Caùc heä thoáng löông thöïc thieát yeáu, cuõng nhö cuoäc soáng vaø sinh keá cuûa nhöõng ngöôøi phuï thuoäc vaøo chuùng, ñang bò taán coâng". Caùc trang traïi, chôï, kho haøng, caûng bieån vaø caùc tuyeán ñöôøng bieån ñang trôû thaønh moät phaàn cuûa caùc cuoäc xung ñoät, vôùi nhöõng haäu quaû kinh teá lan roäng vöôït xa tieàn tuyeán. Nhö ñaõ ñöôïc nhaán maïnh, moät cuoäc taán coâng vaøo moät caûng hoaëc moät taøu buoân giôø ñaây coù theå khieán giaù löông thöïc taêng leân ngay caû ôû caùch xa nôi giao tranh haøng nghìn kiloâmeùt.
Bieån Ñen laø moät ví duï ñieån hình. Nga vaø Ukraina laø nhöõng nöôùc xuaát khaåu nguõ coác lôùn nhaát theá giôùi, vaø vieäc caùc cuoäc taán coâng giöõa hai nöôùc leo thang ñang laøm giaùn ñoaïn tuyeán ñöôøng quan troïng ñoái vôùi thöông maïi löông thöïc toaøn caàu naøy.
Theo Chöông trình Löông thöïc Theá giôùi, löôïng nguõ coác ñi qua eo bieån Bosphorus ñaõ giaûm 40% trong voøng moät naêm.
Giöõa Hormuz vaø Bieån Ñoû
Trong khi ñoù, caùc cuoäc taán coâng nhaèm vaøo taøu thöông maïi ñang laøm giaùn ñoaïn hoaït ñoäng haøng haûi ôû Bieån Ñoû, coøn caêng thaúng taïi Eo bieån Hormuz ñang aûnh höôûng ñeán tuyeán ñöôøng vaän chuyeån khoaûng moät phaàn naêm nguoàn cung daàu moû cuûa theá giôùi vaø moät phaàn ba löôïng phaân boùn ñöôïc giao dòch treân toaøn caàu.
Theo Lieân Hôïp Quoác, giaù caùc loaïi löông thöïc thieát yeáu taïi Sudan ñaõ taêng gaàn 40% keå töø thaùng Hai. Chi phí nhieân lieäu taêng cao ñang gaây aûnh höôûng tieâu cöïc ñeán hoaït ñoäng töôùi tieâu, vaän chuyeån vaø cheá bieán nguõ coác, trong khi nhöõng giaùn ñoaïn trong xuaát khaåu phaân boùn ñe doïa caùc vuï muøa noâng nghieäp trong töông lai taïi chaâu Phi vaø chaâu AÙ. Nhöng ñoù chöa phaûi laø taát caû. Baèng caùch phaù huûy sinh keá vaø buoäc ngöôøi daân phaûi rôøi boû nhaø cöûa, chieán tranh khieán caùc coäng ñoàng ngheøo khoù trôû neân deã bò toån thöông hôn tröôùc vieäc bò caùc nhoùm vuõ trang vaø maïng löôùi toäi phaïm tuyeån moä.
(Vatican News 30-8-2026)