Nhaø nöôùc Trung Quoác
haïn cheá Kinh Thaùnh taïi Thöôïng Haûi
Nhaø nöôùc Trung Quoác haïn cheá Kinh Thaùnh taïi Thöôïng Haûi.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Shanghai (RVA News 06-09-2026) - Vuï Nhaø nöôùc Trung Quoác haïn cheá Kinh Thaùnh ñang laøm cho caùc tín höõu Kitoâ - Coâng giaùo vaø Tin Laønh - lo laéng.
Haønh ñoäng naøy laø ví duï môùi nhaát veà söï kieåm soaùt roäng khaép vaø saâu roäng cuûa Nhaø nöôùc Trung Quoác ñoái vôùi moïi vaán ñeà lieân quan ñeán ñôøi soáng toân giaùo.
Nhöõng haïn cheá gaàn ñaây cuûa Trung Quoác ñoái vôùi vieäc baùn Kinh Thaùnh vaø caùc taøi lieäu toân giaùo khaùc, caùc cuoäc haønh höông vaø vieäc phaùt tröïc tuyeán caùc buoåi caàu nguyeän, cuøng vôùi leänh caám cöû haønh phuïng vuï an taùng Coâng giaùo taïi Thöôïng Haûi vaø cuoäc traán aùp caùc hoäi thaùnh Tin laønh tö gia, moät laàn nöõa ñaët ra nhöõng caâu hoûi veà tuyeân boá cuûa chính phuû Trung Quoác veà "töï do toân giaùo".
Coâng giaùo vaø Tin Laønh laø hai trong soá 5 toân giaùo chính thöùc ñöôïc nhaø nöôùc Trung Quoác coâng nhaän. Coù khoaûng 10-12 trieäu ngöôøi Coâng giaùo vaø 80 trieäu Kitoâ höõu Tin laønh.
Hoài giaùo vaø Phaät giaùo Taây Taïng cuõng ñang chòu söùc eùp voâ cuøng lôùn do nhöõng moái lieân heä veà daân toäc vaø vaên hoùa vôùi ngöôøi Duy Ngoâ Nhó vaø ngöôøi Taây Taïng.
Maëc duø töï do toân giaùo ñöôïc quy ñònh trong Hieán phaùp Trung Quoác, nhöng quyeàn töï do naøy chöa bao giôø ñöôïc chính phuû Trung Quoác thöïc söï thöïc thi. Caùc hieäp hoäi yeâu nöôùc baùn chính thöùc cuûa caû 5 toân giaùo lôùn treân thöïc teá laø nhöõng cô quan coù thaåm quyeàn quyeát ñònh hoaït ñoäng cuûa caùc toân giaùo, bao goàm vieäc boå nhieäm nhaân söï toân giaùo, söû duïng caùc cô sôû toân giaùo vaø phoå bieán caùc taøi lieäu toân giaùo; taát caû nhöõng vaán ñeà naøy ñeàu phaûi ñöôïc caùc cô quan quaûn lyù toân giaùo cuûa Ñaûng quyeát ñònh.
Tin töùc veà vieäc haïn cheá baùn Kinh Thaùnh laø ví duï môùi nhaát cho thaáy chính quyeàn Trung Quoác kieåm soaùt roäng khaép vaø saâu roäng nhö theá naøo ñoái vôùi moïi vaán ñeà lieân quan ñeán ñôøi soáng toân giaùo.
Hoài naêm 1996, Ñöùc cha Giacoâbeâ Toâ chí Daân (Su Zhimin), Giaùm muïc Baûo Ñònh, tænh Haø Baéc, ñaõ bò baét ñi khi ngaøi ñang daãn ñaàu moät ñoaøn röôùc ngöôøi Coâng giaùo ñeán ngoâi ñeàn noåi tieáng ôû Ñoâng Lö, cuõng thuoäc tænh Haø Baéc, nôi coù nhöõng baùo caùo veà caùc cuoäc hieän ra cuûa Ñöùc Trinh Nöõ Maria, coøn ñöôïc goïi laø "Ñöùc Meï Trung Quoác".
Keå töø ñoù, ngaøi maát tích cho ñeán nay. Söï chuù yù cuûa quoác teá ñoái vôùi tröôøng hôïp naøy vaãn tieáp tuïc, vaø caùc toå chöùc vaän ñoäng cuõng nhö Giaùo hoäi vaãn yeâu caàu cung caáp thoâng tin veà nôi ôû cuûa ngaøi.
Vieäc caùc nhaø laõnh ñaïo vaø muïc sö cuûa Hoäi thaùnh Zion vaø Hoäi thaùnh Giao öôùc Möa Sôùm (Early Rain Covenant Church) bò baét giöõ phaûn aùnh söï baát bao dung lieân tuïc ñoái vôùi caùc nieàm tin Kitoâ giaùo. Tính ñeán nay, 8 vò laõnh ñaïo caùc Hoäi thaùnh Tin laønh vaãn ñang bò giam giöõ. Chæ coù muïc sö Ezra Jin Mingri cuûa Hoäi thaùnh Zion laø baát ngôø ñöôïc traû töï do sau khi Toång thoáng Hoa Kyø Donald Trump neâu tröôøng hôïp cuûa oâng trong chuyeán thaêm Trung Quoác vaø gaëp Chuû tòch Trung Quoác Taäp Caän Bình, vaøo ngaøy 14 vaø 15 thaùng Naêm naêm nay.
Trong nhöõng naêm gaàn ñaây, raát hieám khi thaáy Trung Quoác traû töï do cho nhöõng ngöôøi baát ñoàng chính kieán vaø nhöõng ngöôøi hoaït ñoäng toân giaùo ñeå ñaùp laïi söùc eùp töø caùc chính phuû nöôùc ngoaøi. Trong moät cuoäc phoûng vaán gaàn ñaây sau khi troán sang Hoa Kyø, muïc sö Jin keå laïi vieäc oâng bò baét vaø giam giöõ vaøo thaùng Möôøi naêm 2025. Muïc sö nhaän xeùt: "Ñaûng kieåm soaùt moïi thöù. Caùc daân toäc thieåu soá vaø nhöõng nieàm tin toân giaùo khaùc nhau, thaäm chí moät soá ngöôøi coù quan ñieåm rieâng, cuõng nhö caùc trí thöùc ñoäc laäp, ñang phaûi ñoái maët vôùi söùc eùp raát lôùn ôû Trung Quoác, thaäm chí laø söï ñaøn aùp."
Muïc sö cuõng cho bieát trong moät cuoäc phoûng vaán tröôùc ñoù raèng Muïc sö khoâng theå tin mình seõ ñöôïc traû töï do sau khi bò giam giöõ 266 ngaøy, ñoàng thôøi löu yù raèng nhöõng muïc sö vaø nhaø laõnh ñaïo Giaùo hoäi khaùc vaãn ñang bò giam giöõ. Quaû thöïc, qua nhöõng gì toâi nghe ñöôïc töø nhieàu ngöôøi Coâng giaùo, Tin laønh, ngöôøi Hoài giaùo Duy Ngoâ Nhó vaø Phaät töû Taây Taïng, khi tröôùc ñaây toâi laøm coâng vieäc nghieân cöùu veà Trung Quoác cho Toå chöùc AÂn xaù Quoác teá (Amnesty International), chính phuû Trung Quoác kieåm soaùt moïi khía caïnh ñôøi soáng cuûa hoï, töø ñòa ñieåm thôø phöôïng, caùc vaên baûn toân giaùo, nghi leã toân giaùo, tröôøng hoïc, vieäc boå nhieäm nhaân söï toân giaùo - cho ñeán caû caùc hoaït ñoäng trong nhöõng ngaøy leã toân giaùo.
Cuõng gioáng nhö ñoái vôùi Hoài giaùo vaø Phaät giaùo Taây Taïng, chính phuû Trung Quoác töï ñöa ra caùc ñònh nghóa vaø thöïc haønh phuø hôïp vôùi laäp tröôøng cuûa Ñaûng Coäng saûn, thay vì cho pheùp caùc toân giaùo töï thöïc haønh theo giaùo huaán vaø truyeàn thoáng cuûa chính mình. Chính phuû cuõng ñaët caùc yeâu caàu cuûa Ñaûng leân treân giaùo huaán toân giaùo, khieán ngöôøi ta khoù coù theå nhaän thaáy baát kyø daáu hieäu naøo cuûa vieäc tuaân theo nhöõng thöïc haønh phoå quaùt trong caùc toân giaùo theá giôùi naøy.
Kinh Thaùnh chöùa ñöïng nhöõng giaù trò coát loõi cuûa caùc Giaùo hoäi Coâng giaùo vaø Tin laønh. Hai truyeàn thoáng naøy coù nhöõng phieân baûn Kinh Thaùnh khaùc nhau döïa treân truyeàn thoáng vaø giaùo lyù cuûa mình. Neáu caùc phieân baûn Kinh Thaùnh cuûa hoï khoâng ñöôïc pheùp söû duïng, thì ñoù seõ khoâng coøn laø toân giaùo cuûa hoï nöõa. Töông töï, neáu caùc nghi leã phuïng vuï an taùng cuûa hoï khoâng ñöôïc pheùp cöû haønh, thì ñoù cuõng seõ khoâng coøn laø toân giaùo cuûa hoï. Khoâng chæ caùc vò laõnh ñaïo Giaùo hoäi vaø caùc nhaø giaûng thuyeát, nhöng caû moät soá luaät sö, trong ñoù coù Zhang Kai vaø Wu Kai, cuõng trôû thaønh muïc tieâu vaø bò töôùc quyeàn haønh ngheà vì cung caáp trôï giuùp phaùp lyù cho hoï. Nhöõng noã löïc cuûa chính phuû nhaèm ñe doïa vaø bòt mieäng caùc luaät sö, qua ñoù caét ñöùt söï hoã trôï daønh cho caùc nhaø laõnh ñaïo Giaùo hoäi, phaûn aùnh chính saùch khoâng khoan nhöôïng cuûa chính quyeàn ñoái vôùi söï hoã trôï laãn nhau trong xaõ hoäi daân söï.
Vieäc traán aùp caùc nhaân söï vaø hoaït ñoäng toân giaùo chæ caøng cung caáp theâm baèng chöùng veà söï ñaøn aùp vaø haïn cheá töï do toân giaùo cuûa chính phuû Trung Quoác. Vieäc ban haønh theâm luaät vaø quy ñònh seõ chæ vi phaïm chính Hieán phaùp cuûa Trung Quoác, voán ñöôïc cho laø baûo veä caùc quyeàn con ngöôøi, trong ñoù coù quyeàn töï do toân giaùo ñöôïc ghi nhaän taïi Ñieàu 36 cuûa Hieán phaùp.
OÂng Patrick Poon, moät nhaø baùo vaø bình luaän vieân ñoäc laäp, thaønh vieân hoäi ñoàng quaûn trò cuûa Asian Lawyers Network, coù truï sôû taïi Tokyo vaø laø phuï traùch khu vöïc Ñoâng AÙ cuûa Human Rights Measurement Initiative coù truï sôû taïi New Zealand. OÂng laø ngöôøi Coâng giaùo töø naêm 1989. Nhöõng quan ñieåm ñöôïc trình baøy trong baøi vieát naøy laø quan ñieåm cuûa taùc giaû vaø khoâng nhaát thieát phaûn aùnh laäp tröôøng bieân taäp chính thöùc cuûa UCA News.
Theo oâng, Toøa Thaùnh neân nghieâm tuùc xem xeùt laïi Thoûa thuaän Taïm thôøi ñöôïc kyù laàn ñaàu vaøo naêm 2018, moät thoûa thuaän chöa bao giôø ñöôïc coâng khai, ñoàng thôøi ñaùnh giaù laïi vieäc thöïc thi thoûa thuaän tröôùc khi coù baát kyø laàn gia haïn naøo tieáp theo.
(UCA News 3-9-2026)