Ñöùc Hoàng y Matteo Zuppi
saép taùi thi haønh söù vuï ôû thuû ñoâ Nga
Ñöùc Hoàng y Matteo Zuppi saép taùi thi haønh söù vuï ôû thuû ñoâ Nga.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Bologna (RVA News 16-09-2026) - Theo kyù giaû Andrea Gagliarducci, chuyeân gia veà Vatican cuûa haõng tin ACI Stampa, daãn caùc nguoàn tin töø Nga, thì Ñöùc Hoàng y Matteo Zuppi, Toång Giaùm muïc Giaùo phaän Bologna, Chuû tòch Hoäi ñoàng Giaùm muïc YÙ vaø laø ñaëc phaùi vieân cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng, döï kieán seõ trôû laïi Moskva vaøo cuoái thaùng Chín naêm 2026.
Tuy nhieân, kyù giaû Andrea löu yù raèng ngaøy chính xaùc cuûa chuyeán thaêm vaãn chöa ñöôïc aán ñònh. Chuû ñeà chính cuûa caùc cuoäc thaûo luaän seõ laø nhöõng vaán ñeà nhaân ñaïo lieân quan ñeán cuoäc chieán cuûa Nga choáng Ukraina.
Thoâng tin veà chuyeán thaêm naøy ñöôïc oâng Yuri Ushakov, coá vaán cuûa Toång thoáng Nga, cung caáp. OÂng noùi: "Ñöùc Hoàng y Zuppi ñaõ ñeán thaêm chuùng toâi nhieàu laàn. Ngaøi chuû yeáu thaûo luaän veà caùc vaán ñeà nhaân ñaïo, vaø chuùng toâi seõ tieáp tuïc thaûo luaän veà nhöõng vaán ñeà ñoù."
Ñaây seõ laø chuyeán thaêm Moskva thöù ba cuûa Ñöùc Hoàng y Zuppi keå töø khi Nga baét ñaàu cuoäc xaâm löôïc Ukraina vaøo thaùng Hai naêm 2022. Chuû tòch Hoäi ñoàng Giaùm muïc YÙ cuõng ñaõ hai laàn ñeán thaêm Ukraina.
Söù vuï thöù ba cuûa Hoàng y Zuppi taïi Moskva
Chuyeán thaêm Nga ñaàu tieân cuûa vò Hoàng y ngöôøi YÙ dieãn ra vaøo thaùng Saùu naêm 2023. Ñöùc Hoàng y ñaõ gaëp, trong soá nhöõng ngöôøi khaùc, oâng Yuri Ushakov, Maria Lvova-Belova, UÛy vieân Nga veà quyeàn treû em, vaø Thöôïng phuï Kirill cuûa Moskva.
Thaùng Möôøi naêm 2024, Ñöùc Hoàng y Zuppi trôû laïi Moskva. Ngaøi tieán haønh caùc cuoäc hoäi ñaøm vôùi caùc quan chöùc chính phuû Nga vaø caùc nhaø laõnh ñaïo toân giaùo, nhöng khoâng gaëp Toång thoáng Vladimir Putin hay Thöôïng phuï Kirill. Ñöùc Hoàng y laàn ñaàu tieân ñeán Ukraina vaøo thaùng Saùu naêm 2023, nôi ngaøi ñaõ hoäi ñaøm vôùi Toång thoáng Volodymyr Zelensky taïi Kyiv. Ngaøi trôû laïi Ukraina vaøo thaùng Baûy naêm nay. Trong chuyeán ñi, ngaøi ñaõ ñeán thaêm, trong soá nhöõng nôi khaùc, moät traïi tuø binh chieán tranh ôû khu vöïc Lviv, sau ñoù hoäi ñaøm vôùi Zelensky taïi Kyiv.
Söù vuï do Ñöùc Phanxicoâ khôûi xöôùng
Söù vuï cuûa Ñöùc Hoàng y Zuppi baét nguoàn töø moät saùng kieán cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ. Thaùng Tö naêm 2023, Toøa Thaùnh thoâng baùo veà vieäc ngaøi tham gia moät söù maïng bí maät nhaèm goùp phaàn chaám döùt cuoäc chieán Nga- Ukraina. Ngöôøi ñöùng ñaàu haøng Giaùm muïc YÙ trôû thaønh ñaëc phaùi vieân cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng vaø, trong khuoân khoå söù maïng naøy, ñaõ ñeán Kyiv, Washington, Baéc Kinh vaø Moskva.
Moät trong nhöõng keát quaû cuï theå cuûa caùc hoaït ñoäng naøy laø vieäc thieát laäp caùc cô cheá nhaèm ñöa treû em Ukraina trôû veà vôùi gia ñình vaø trao ñoåi tuø binh chieán tranh.
Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV ñaõ xaùc nhaän vai troø cuûa Ñöùc Hoàng y Zuppi, ñoàng thôøi nhaán maïnh hôn ñeán phöông dieän thöïc tieãn vaø nhaân ñaïo trong söù maïng cuûa ngaøi, bao goàm vieäc baûo veä nhaân quyeàn vaø caùc hoaït ñoäng trôï giuùp nhöõng ngöôøi bò aûnh höôûng bôûi chieán tranh.
Ñöùc Toång giaùm muïc Gallagher chuaån bò neàn taûng cho chuyeán thaêm tieáp theo
Chuyeán thaêm döï kieán cuûa Ñöùc Hoàng y Zuppi dieãn ra chæ vaøi tuaàn sau chuyeán thaêm Moskva cuûa Ñöùc Toång giaùm muïc Paul Richard Gallagher, Ngoaïi tröôûng Toøa Thaùnh, töùc laø ngöôøi phuï traùch caùc Quan heä vôùi caùc Quoác gia vaø caùc Toå chöùc Quoác teá. Töø ngaøy 25 ñeán ngaøy 28 thaùng Taùm naêm 2026, Ñöùc Toång giaùm muïc Gallagher ñaõ gaëp oâng Ushakov, Ngoaïi tröôûng Sergei Lavrov, vaø Ñöùc Toång giaùm muïc Anthony (Sevryuk), Chuû tòch Hoäi ñoàng Ngoaïi vuï Toøa Thöôïng phuï Chính thoáng Nga.
Chuyeán thaêm cuûa Ngoaïi tröôûng Vatican laø moät trong nhöõng cuoäc tieáp xuùc ngoaïi giao quan troïng nhaát giöõa Toøa Thaùnh vaø Moskva trong nhöõng thaùng gaàn ñaây. Theo kyù giaû Gagliarducci, chuyeán ñi tieáp theo cuûa Ñöùc Hoàng y Zuppi coù theå cho thaáy Vatican coù yù ñònh duy trì moät keânh song song veà ñoái thoaïi chính trò, ngoaïi giao vaø nhaân ñaïo.
Ñöùc Thöôïng phuï Jerusalem cuõng muoán laøm trung gian
Trong nhöõng thaùng gaàn ñaây, Ñöùc Thöôïng phuï Chính thoáng giaùo Jerusalem Theophilos III, cuõng tham gia caùc noã löïc nhaèm môû ra nhöõng keânh ñoái thoaïi. Theo caùc nguoàn tin Israel, Toång thoáng Myõ Donald Trump ñöôïc cho laø ñaõ ñeà nghò Ñöùc Thöôïng phuï giuùp laøm trung gian giöõa Nga vaø Ukraina trong moät cuoäc gaëp taïi Washington hoài thaùng Saùu.
Tuy nhieân, chuyeán thaêm Moskva maø Ñöùc Theophilos döï kieán tröôùc ñoù ñaõ khoâng dieãn ra. Trong moät cuoäc phoûng vaán ñöôïc coâng boá vaøo cuoái thaùng Taùm, vò Thöôïng phuï cho bieát ngaøi ñang tìm caùch toå chöùc caùc cuoäc gaëp vôùi oâng Vladimir Putin vaø oâng Volodymyr Zelensky. Ngaøi noùi: "Vôùi tö caùch laø moät nhaø laõnh ñaïo toân giaùo, toâi mong muoán duy trì caùc keânh lieân laïc môû", ñoàng thôøi nhaán maïnh raèng söï tham gia cuûa mình khoâng mang tính chính trò. Ngaøi cuõng ñeà caäp ñeán nhu caàu ñoái thoaïi, hoøa giaûi vaø hôïp taùc giöõa caùc nhaø laõnh ñaïo Nga vaø Ukraina.
Moskva vaø Jerusalem khoâng coâng nhaän Giaùo hoäi Chính thoáng Ukraina
Tuy nhieân, khaû naêng laøm trung gian cuûa Ñöùc Theophilos bò haïn cheá vì laäp tröôøng cuûa ngaøi ñoái vôùi cuoäc xung ñoät Chính thoáng giaùo taïi Ukraina. Thöôïng phuï Jerusalem khoâng coâng nhaän quy cheá töï trò (autocephaly) cuûa Giaùo hoäi Chính thoáng Ukraine, voán gaén vôùi Ñöùc Thöôïng phuï Chính thoáng Constantinople, vaø vaøo naêm 2020 ngaøi ñaõ coá gaéng laøm trung gian cho moät cuoäc ñoái thoaïi giöõa caùc beân xung ñoät baèng caùch toå chöùc moät cuoäc gaëp taïi Amman. Thaùng Chín naêm 2024, ngaøi leân aùn moät ñaïo luaät cuûa Ukraina lieân quan ñeán caùc toå chöùc toân giaùo coù lieân heä vôùi Giaùo hoäi Chính thoáng Nga. Thaùng Möôøi Moät naêm 2025, Toång thoáng Vladimir Putin trao cho Thöôïng phuï Huaân chöông Höõu nghò, vieän daãn ñoùng goùp cuûa ngaøi vaøo vieäc cuûng coá caùc moái quan heä tinh thaàn vôùi Nga.
Giaùo hoäi Chính thoáng Nga vaãn coi Giaùo hoäi Chính thoáng Ukraina (lieân keát vôùi Moskva) laø moät boä phaän thuoäc cô caáu cuûa mình, maëc duø Giaùo hoäi naøy ñaõ tuyeân boá ñoäc laäp khoûi Toøa Thöôïng phuï Moskva vaøo thaùng Naêm naêm 2022. Tranh chaáp naøy cuõng coù caùc khía caïnh haønh chính vaø phaùp lyù, trong khi chính quyeàn Ukraina ñang tieán haønh ñieàu tra veà nhöõng moái lieân heä thöïc teá cuûa töøng cô caáu thuoäc Giaùo hoäi naøy vôùi Moskva.
Chieán tranh cuõng laøm phöùc taïp vaán ñeà phaân chia thaåm quyeàn
Tình hình caøng trôû neân phöùc taïp vì sau cuoäc xaâm löôïc cuûa Nga, moät soá cô caáu Chính thoáng giaùo taïi caùc vuøng laõnh thoå Ukraina bò chieám ñoùng ñaõ tröïc tieáp ñaët döôùi quyeàn cuûa Toøa Thöôïng phuï Moskva. Ñieàu naøy bao goàm caùc cô caáu taïi Crimea vaø caùc tænh Luhansk, Donetsk, Kherson vaø Zaporizhzhia. Trong nhöõng naêm tieáp theo, Giaùo hoäi Chính thoáng Nga ñaõ tieán haønh caùc böôùc nhaèm chính thöùc ñöa nhöõng cô caáu naøy vaøo heä thoáng haønh chính cuûa mình. Do ñoù, tranh chaáp veà quy cheá cuûa Chính thoáng giaùo Ukraina ñaõ trôû thaønh moät trong nhöõng yeáu toá phöùc taïp nhaát cuûa cuoäc chieán, keát hôïp caùc vaán ñeà toân giaùo, chính trò vaø an ninh.
Vatican taäp trung vaøo söï trôï giuùp cuï theå
Trong boái caûnh naøy, söù maïng cuûa Ñöùc Hoàng y Zuppi coù tính chaát haïn cheá vaø thöïc tieãn hôn. Nhöõng lónh vöïc quan troïng nhaát vaãn laø caùc vaán ñeà nhaân ñaïo: ñöa treû em trôû veà, trao ñoåi tuø binh, duy trì tieáp xuùc giöõa caùc beân trong cuoäc xung ñoät vaø giöõ cho caùc keânh lieân laïc ñöôïc môû.
Theo chuyeân gia Vatican cuûa ACI Stampa, chuyeán ñi Moskva laàn thöù ba cuûa Ñöùc Hoàng y, dieãn ra sau chuyeán thaêm cuûa Ñöùc Toång giaùm muïc Gallagher, cho thaáy Toøa Thaùnh khoâng coù yù ñònh töø boû ñoái thoaïi vôùi Nga. Ñoàng thôøi, kinh nghieäm töø nhöõng söù maïng tröôùc ñaây cho thaáy Toøa Thaùnh Vatican chuû yeáu taäp trung vaøo nhöõng lónh vöïc maø coù theå ñaït ñöôïc caùc keát quaû nhaân ñaïo cuï theå.
(Aci Stampa, Ekail.pl 13-9-2026)