Ñöøng ñaùp traû söï xaâm löôïc baèng söï xaâm löôïc,
hay loøng haän thuø baèng loøng haän thuø
Caùc giaùm muïc Coâng giaùo Latinh ôû Ukraina: Ñöøng ñaùp traû söï xaâm löôïc baèng söï xaâm löôïc, hay loøng haän thuø baèng loøng haän thuø.
Phuùc Nhaïc
Lvov (RVA News 16-09-2026) - Caùc giaùm muïc Coâng giaùo nghi leã Latinh ôû Ukraina môùi coâng boá söù ñieäp gôûi caùc tín höõu thuoäc quyeàn, môøi goïi hoï "ñöøng laáy aùc baùo aùc, ñöøng haän thuø ñaùp laïi haän thuø".
Taïi Ukraina, trong soá 43 trieäu daân, ña soá theo Chính thoáng giaùo, caùc tín höõu Coâng giaùo chieám 7.50%, trong soá naøy ña soá thuoäc caùc nghi leã Ñoâng phöông, nhö Bizantine, Rutena, Armeni vaø chæ coù moät trieäu ngöôøi thuoäc Coâng giaùo Latinh, hoïp thaønh moät giaùo tænh duy nhaát laø Giaùo tænh Lvov, vôùi saùu giaùo phaän thuoäc haït.
Boái caûnh cuûa laù thö laø söï caêng thaúng vaø xung ñoät gaàn ñaây giöõa ngöôøi Ukraina vaø Ba Lan vì nhöõng bieán coá quaù khöù ñau thöông ñöôïc gôïi laïi, nhöõng vuï ngöôøi Ukraina taøn saùt caùc binh só vaø thöôøng daân Ba Lan.
Trong söù ñieäp ñöôïc haõng tin Ekai.pl cuûa Ba Lan truyeàn ñi hoâm thöù Hai, ngaøy 14 thaùng Chín vöøa qua, gôûi daân toäc Ukraina vaø Ba Lan cuõng nhö taát caû nhöõng ngöôøi thieän chí, caùc giaùm muïc Coâng giaùo Latinh vieát:
"Ñöøng chæ töï hoûi mình tröôùc maët Thieân Chuùa: Trong quaù khöù, hoï ñaõ laøm gì vôùi chuùng ta?" nhöng haõy hoûi: "Hoâm nay toâi ñang laøm gì ñeå baûo ñaûm raèng söï döõ khoâng taùi dieãn?" Caùc vò keâu goïi ñöøng ñaùp traû söï xaâm löôïc baèng söï xaâm löôïc, cuõng khoâng ñaùp traû loøng haän thuø baèng loøng haän thuø".
Caùc giaùm muïc chæ ra söï caêng thaúng ngaøy caøng gia taêng trong moái töông quan Ba Lan vaø Ukraina, khi "nhöõng veát thöông cuõ laïi bò khôi daäy, nhöõng lôøi leõ gay gaét ñöôïc noùi coâng khai, nhöõng tröôøng hôïp baïo löïc hoaëc haønh vi khoâng xöùng ñaùng cuûa moät soá caù nhaân bò quy cho caû daân toäc, vaø kyù öùc lòch söû, voán phaûi daïy chuùng ta söï khoân ngoan, laïi ñöôïc söû duïng nhö moät coâng cuï taïo neân söï thuø ñòch môùi". Caùc giaùm muïc nhaéc laïi lôøi Thaùnh Phaoloâ: "Ñöøng ñeå söï döõ thaéng ñöôïc mình, nhöng haõy laáy ñieàu thieän maø thaéng söï döõ."
Caùc giaùm muïc nhaán maïnh raèng lòch söû chung Ba Lan-Ukraina "coù nhöõng trang vieát veà nhöõng ñieàu toát ñeïp lôùn lao, söï hôïp taùc vaø giuùp ñôõ laãn nhau, nhöng cuõng coù nhöõng trang vieát veà baïo löïc, baát coâng vaø maùu cuûa nhöõng ngöôøi voâ toäi ñaõ ñoå xuoáng". "Nhöõng ñieàu naøy khoâng theå bò che giaáu hay toâ ñieåm. Caùc naïn nhaân coù quyeàn ñöôïc töôûng nhôù vaø ñöôïc an taùng caùch xöùng ñaùng; gia ñình hoï coù quyeàn ñöôïc toân troïng ñoái vôùi noãi ñau maø hoï ñaõ chòu ñöïng; vaø söï thaät lòch söû coù quyeàn ñöôïc ñieàu tra moät caùch trung thöïc vaø thaáu ñaùo. Chuùng ta cuùi mình tröôùc taát caû caùc naïn nhaân voâ toäi. Kyù öùc veà hoï keâu goïi chuùng ta laøm moïi ñieàu coù theå ñeå baûo ñaûm raèng söï döõ nhö theá khoâng bao giôø xaûy ra nöõa". Ñoàng thôøi, caùc giaùm muïc cuõng chæ ra raèng "söï thaät chæ giaûi thoaùt khi noù khoâng trôû thaønh vuõ khí choáng laïi ngöôøi khaùc", khi söï thaät ñi ñoâi vôùi tình yeâu.
Caùc giaùm muïc löu yù raèng söï hoøa giaûi Kitoâ giaùo khoâng coù nghóa laø queân ñi, maø laø moät kyù öùc phuïc vuï coâng lyù, chöù khoâng laøm naûy sinh loøng haän thuø môùi. "Toäi loãi veà maët luaân lyù khoâng ñöôïc truyeàn laïi cuøng vôùi quoác tòch, ngoân ngöõ hay teân goïi. Nhöõng ngöôøi ñaõ phaïm toäi aùc trong quaù khöù vaø nay ñaõ qua ñôøi ñaõ ñöùng tröôùc Vò Thaåm Phaùn Coâng Chính, Ñaáng bieát toaøn boä söï thaät veà nhöõng haønh ñoäng vaø taâm hoàn con ngöôøi. Nhöng moät ngaøy kia, chính chuùng ta cuõng seõ ñöùng tröôùc Ngaøi. Vaø Chuùa seõ hoûi chuùng ta khoâng phaûi veà nhöõng gì toå tieân chuùng ta ñaõ laøm, maø veà nhöõng gì chuùng ta ñaõ laøm vôùi lòch söû maø chuùng ta thöøa höôûng. Lòch söû aáy coù trôû thaønh ngöôøi thaày daïy chuùng ta söï khoân ngoan hay khoâng? Noù coù daïy chuùng ta caûm thoâng vôùi noãi ñau cuûa ngöôøi khaùc hay khoâng? Hay ngöôïc laïi, chuùng ta ñang ñeå cho söï döõ cuõ sinh ra söï döõ môùi?"
Caùc vò nhaán maïnh raèng "chuùng ta chòu traùch nhieäm veà moïi lôøi noùi vaø moïi vieäc laøm, ñeå chính chuùng ta khoâng trôû thaønh nguyeân nhaân gaây ra nhöõng toån thöông môùi, loøng haän thuø môùi vaø, do ñoù, nhöõng toäi aùc môùi giöõa hai daân toäc".
Caùc giaùm muïc Ukraina Latinh chæ ra raèng ngaøy nay "chuùng ta ñaëc bieät caàn giaûi giaùp ngoân ngöõ cuûa mình", raèng "tình yeâu ñoái vôùi daân toäc mình khoâng ñoøi hoûi phaûi khinh mieät daân toäc khaùc, vaø loøng yeâu nöôùc ñích thöïc khoâng ñöôïc xaây döïng treân vieäc laøm nhuïc ngöôøi laùng gieàng". Caùc ngaøi khaúng ñònh raèng ngöôøi Ukraina ghi nhôù nhöõng ñieàu toát ñeïp lôùn lao maø daân toäc Ba Lan ñaõ daønh cho hoï sau khi Nga baét ñaàu cuoäc xaâm löôïc toaøn dieän, vaø baøy toû loøng bieát ôn saâu saéc veà ñieàu ñoù.
"Chuùng toâi cuõng nhaän thöùc raèng haønh vi cuûa moät soá ngöôøi Ukraina taïi Ba Lan coù theå, moät caùch chính ñaùng, gaây thaát voïng hoaëc phaãn noä. Söï voâ ôn, thieáu toân troïng luaät phaùp vaø phong tuïc cuûa quoác gia nôi mình cö truù, cuõng nhö thieáu traùch nhieäm, ñoøi hoûi moät söï ñaùnh giaù luaân lyù thaúng thaén, moät hình phaït thích ñaùng, vaø trong moät soá tröôøng hôïp thaäm chí caû vieäc truïc xuaát. Ñoàng thôøi, xin haõy nhôù raèng haønh ñoäng cuûa moät caù nhaân cuï theå laø traùch nhieäm cuûa chính ngöôøi ñoù vaø khoâng theå trôû thaønh ñaëc ñieåm ñeå quy cho toaøn theå daân toäc". Nhöõng ngöôøi Ukraina ñang phaûi traûi qua caùc haønh vi thuø gheùt, xuùc phaïm, laøm nhuïc hoaëc ñoái xöû baát coâng taïi Ba Lan ñöôïc keâu goïi khoâng ñaùp traû "söï xaâm löôïc baèng söï xaâm löôïc, hay loøng haän thuø baèng loøng haän thuø".
Haõy nhôù raèng moät lôøi bình luaän thuø ñòch hoaëc moät haønh ñoäng ñaùng khinh cuûa moät ngöôøi khoâng ñaïi dieän cho toaøn theå daân toäc Ba Lan. Beân caïnh nhöõng thoâng tin ñau loøng, haõy gìn giöõ trong taâm hoàn chuùng ta kyù öùc veà nhöõng ngöôøi Ba Lan ñaõ môû cöûa nhaø mình ñoùn chuùng ta, chaøo ñoùn con caùi chuùng ta, giuùp ñôõ nhöõng ngöôøi tò naïn, chaêm soùc nhöõng ngöôøi bò thöông, quyeân goùp cöùu trôï, caàu nguyeän cho Ukraine vaø - quan troïng nhaát - vaãn tieáp tuïc laøm ñieàu toát cho chuùng ta. Ñöøng ñeå söï döõ cuûa moät ngöôøi che khuaát ñieàu toát ñeïp cuûa haøng nghìn ngöôøi khaùc," caùc giaùm muïc khuyeân. Caùc ngaøi chæ ra raèng "nhöõng ngöôøi Ukraina ñang soáng taïi Ba Lan ñöôïc keâu goïi baøy toû loøng bieát ôn cuõng qua loái soáng cuûa mình: toân troïng luaät phaùp cuûa ñaát nöôùc ñaõ ñoùn nhaän hoï, toân troïng vaên hoùa vaø truyeàn thoáng cuûa ñaát nöôùc aáy, trung thöïc trong coâng vieäc, coù traùch nhieäm vôùi nhöõng gì mình noùi vaø töû teá trong quan heä vôùi moïi ngöôøi".
"Haõy nhôù raèng nhöõng vi phaïm cuûa caùc baïn, neáu coù, seõ bò phaùn xeùt nghieâm khaéc khoâng chæ bôûi nhöõng Ngöôøi Chuû nhaø nhaân haäu cuûa maûnh ñaát naøy, maø coøn bôûi chính ñoàng baøo cuûa caùc baïn - caû ôû Ba Lan laãn Ukraina".
Caùc giaùm muïc keâu goïi moïi ngöôøi goùp phaàn xaây döïng nhöõng moái quan heä coâng baèng, chaân thaønh vaø laùng gieàng giöõa hai daân toäc. Caùc vò noùi: "Haõy truyeàn laïi cho con caùi chuùng ta söï thaät vaø kyù öùc, nhöng khoâng truyeàn laïi loøng haän thuø ñöôïc keá thöøa. Haõy daïy chuùng phaân bieät giöõa kyù öùc vaø traû thuø, giöõa loøng yeâu nöôùc vaø söï khinh mieät, giöõa traùch nhieäm caù nhaân vaø söï quy keát taäp theå. Öôùc gì theá heä treû thöøa höôûng töø chuùng ta khoâng phaûi nghóa vuï tieáp tuïc nhöõng xung ñoät cuûa quaù khöù, maø laø söï khoân ngoan caàn thieát ñeå chaám döùt chuùng". Caùc ngaøi cuõng keâu goïi caùc chính trò gia, nhaø baùo vaø nhöõng ngöôøi ñaïi dieän cho coâng chuùng, löu yù raèng "noãi ñau lòch söû khoâng neân trôû thaønh coâng cuï cuûa cuoäc ñaáu tranh chính trò, cuõng nhö tình caûm daân toäc khoâng neân trôû thaønh phöông tieän huy ñoäng choáng laïi moät daân toäc khaùc vaø, do ñoù, cuõng choáng laïi chính daân toäc mình". "Haõy ñeå caùc söû gia nghieân cöùu quaù khöù ñeå chuùng ta vaø con chaùu khoâng phaûi laëp laïi nhöõng sai laàm cuûa caùc theá heä tröôùc; vaø haõy ñeå caùc chính trò gia hoã trôï tieán trình naøy, thay vì tìm kieám lôïi ích rieâng cuûa mình trong nhöõng hieåu laàm cay ñaéng giöõa hai daân toäc".
Nhaéc laïi raèng Thaùnh Gioan Phaoloâ II "ñaõ nhieàu laàn tha thieát keâu goïi ngöôøi Ba Lan vaø ngöôøi Ukraina thanh taåy kyù öùc lòch söû vaø tha thöù cho nhau", caùc giaùm muïc chæ ra raèng "ñieàu naøy khoâng coù nghóa laø queân ñi", maø laø nhôù laïi theo caùch ñeå "kyù öùc khoâng coøn gieát cheát".
Tha thöù khoâng xoùa boû coâng lyù - nhöng thanh taåy coâng lyù khoûi söï traû thuø. Hoøa giaûi khoâng xoùa boû lòch söû - nhöng khoâng cho pheùp lòch söû moät laàn nöõa trôû thaønh nguyeân nhaân cuûa ñoå maùu trong töông lai. Vaø ñieàu maø con ngöôøi khoâng theå töï mình thöïc hieän, Thieân Chuùa Toaøn Naêng seõ giuùp ñôõ, mieãn laø chuùng ta ñi theo ñöôøng loái cuûa Ngöôøi".
Caùc ngaøi keâu goïi caùc giaùo xöù vaø coäng ñoaøn Giaùo hoäi "caàu nguyeän cho taát caû caùc naïn nhaân voâ toäi, hoã trôï caùc cuoäc gaëp gôõ giöõa ngöôøi Ukraina vaø ngöôøi Ba Lan, giöõa nhöõng ngöôøi treû vaø caùc gia ñình, thuùc ñaåy ñoái thoaïi lòch söû trung thöïc, vaø trôï giuùp nhöõng ngöôøi laø naïn nhaân cuûa söï thuø ñòch vì nguoàn goác cuûa hoï". Caùc giaùm muïc ñeà nghò: "Öôùc gì moãi coäng ñoaøn vaø moãi ngöôøi trong chuùng ta thöïc hieän ít nhaát moät böôùc ñi cuï theå ñeå xaây döïng söï toân troïng vaø phuïc vuï loøng tin". Caùc vò giaûi thích raèng: "quaù khöù ñaõ xaûy ra roài", nhöng "töông lai vaãn chöa ñöôïc vieát neân", vaø "chuùng ta chòu traùch nhieäm veà töông lai aáy". "Vì theá, haõy töï hoûi mình tröôùc maët Thieân Chuùa khoâng chæ: "Trong quaù khöù, hoï ñaõ laøm gì vôùi chuùng ta?" maø coøn: "Hoâm nay toâi ñang laøm gì ñeå ngaên söï döõ khoâng xaûy ra laàn nöõa?" Bôûi vì chính veà ñieàu ñoù chuùng ta seõ phaûi chòu traùch nhieäm. Öôùc gì lôøi noùi cuûa chuùng ta chöõa laønh, chöù khoâng gaây toån thöông. Öôùc gì kyù öùc cuûa chuùng ta phuïc vuï söï thaät, chöù khoâng phuïc vuï loøng haän thuø. Öôùc gì coâng lyù daãn ñeán hoøa giaûi, vaø tình yeâu ñoái vôùi queâ höông mình daïy chuùng ta toân troïng queâ höông cuûa ngöôøi khaùc".
(Ekai.pl 14-9-2026)