Phaåm giaù voâ haïn cuûa con ngöôøi
ñöôïc taïo döïng theo hình aûnh Thieân Chuùa
Tieáp kieán chung cuûa Ñöùc Thaùnh cha: Phaåm giaù voâ haïn cuûa con ngöôøi ñöôïc taïo döïng theo hình aûnh Thieân Chuùa.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Vatican (RVA News 10-09-2026) - Luùc 10 giôø saùng thöù Tö, ngaøy 09 thaùng Chín naêm 2026, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ tieáp kieán chung khoaûng hôn 30,000 tín höõu haønh höông, taïi Quaûng tröôøng Thaùnh Pheâroâ. Hieän dieän trong dòp naøy, cuõng coù hai hoàng y vaø hôn möôøi giaùm muïc caùc nöôùc cuøng haøng traêm ñoâi taân hoân.
Nhö thöôøng leä, 15 phuùt tröôùc khi baét ñaàu, Ñöùc Thaùnh cha tieán ra Quaûng tröôøng treân xe díp mui traàn maøu traéng, tieán doïc theo caùc loái ñi ñeå chaøo thaêm caùc tín höõu vaø chuùc laønh cho moät soá em beù ñöôïc nhaân vieân an ninh beá leân tröôùc ngaøi.
Taïi leã ñaøi, Ñöùc Thaùnh cha laøm daáu thaùnh giaù vaø chaøo phuïng vuï môû ñaàu buoåi tieáp kieán. Caùc ñoäc vieân laàn löôït coâng boá baèng chín thöù tieáng khaùc nhau moät ñoaïn trích töø Thaùnh vònh thöù 8 (Tv 8,2.5-7)
Laïy Chuùa, laø Chuùa chuùng con,
laï luøng thay danh Chuùa treân khaép ñòa caàu!
Phaøm nhaân laø gì maø Chuùa nhôù ñeán,
con ngöôøi coù laø chi maø Chuùa phaûi baän taâm?
Chaúng keùm thaàn linh laø maáy,
Chuùa ban vinh quang danh döï laøm muõ trieàu thieân,
cho laøm chuû coâng trình tay Chuùa saùng taïo, ñaët muoân loaøi döôùi chaân.
Huaán giaùo
Trong baøi huaán giaùo sau ñoù, Ñöùc Thaùnh cha ñaõ tieáp tuïc loaït baøi veà Hieán cheá muïc vuï "Gaudium et Spes", Vui möøng vaø hy voïng, Giaùo hoäi trong theá giôùi ngaøy nay. Baøi huaán giaùo naøy laø baøi thöù hai trong loaït baøi noùi treân vaø coù töïa ñeà laø: "Phaåm giaù con ngöôøi: hoàng aân vaø traùch nhieäm theá giôùi".
Môû ñaàu baøi huaán giaùo, Ñöùc Thaùnh cha noùi:
"Anh chò em thaân meán, chaøo anh chò em!
Hieán cheá Coâng ñoàng Gaudium et spes (GS), khi daønh chöông ñaàu tieân ñeå noùi veà phaåm giaù cuûa con ngöôøi, nhaán maïnh raèng phaåm giaù aáy laø neàn taûng vaø ñieàu kieän cuûa nhöõng "giaù trò maø ngaøy nay ngöôøi ta ñaùnh giaù cao nhaát", nhöng nhöõng giaù trò khoâng ñöôïc ñaùnh maát moái lieân heä vôùi "nguoàn maïch thaàn linh cuûa chuùng", ñeå traùnh nhöõng bieán daïng coù theå xaûy ra do "söï hö hoûng cuûa loøng ngöôøi" (GS, 11).
Con ñöôøng ñaõ giuùp laøm noåi baät nhöõng ñaëc ñieåm vaø nhöõng quyeàn caên baûn cuûa phaåm giaù con ngöôøi chaéc chaén laø moät trong nhöõng trang söû coù yù nghóa nhaát cuûa lòch söû nhaân loaïi. Tuy nhieân, haønh trình caàn thöïc hieän vaãn chöa keát thuùc vaø coøn phaûi ñoái dieän vôùi nhöõng maâu thuaãn, caû cuõ laãn môùi, ñang caûn trôû vieäc thöïc hieän phaåm giaù aáy caùch troïn veïn.
Giaùo hoäi ñoùng goùp moät caùch roõ raøng vaøo vaán ñeà naøy, khi nhaéc laïi raèng phaåm giaù con ngöôøi phaùt xuaát töø chính baûn tính con ngöôøi. Toâi cuõng ñaõ coù dòp khaúng ñònh ñieàu naøy trong Thoâng ñieäp môùi ñaây Magnifica humanitas: "Moãi ngöôøi ñeàu ñöôïc Thieân Chuùa nghó ñeán vaø muoán cho hieän höõu ñeå böôùc vaøo moät lòch söû hieäp thoâng vôùi Ngöôøi, vôùi tha nhaân vaø vôùi thuï taïo. Phaåm giaù cuûa con ngöôøi khoâng tuøy thuoäc vaøo nhöõng khaû naêng hoï coù, vaøo söï giaøu coù hay vai troø hoï ñaûm nhaän, vaøo nhöõng löïa choïn ñuùng hay sai maø hoï thöïc hieän, nhöng laø moät hoàng aân coù tröôùc hoï vaø vöôït quaù hoï, ñöôïc Thieân Chuùa ñaët ñeå nhö moät bieåu hieän cuûa tình yeâu Ngöôøi khoâng bao giôø ngöøng ban" (soá 50). Do ñoù, phaåm giaù voâ haïn cuûa con ngöôøi baét nguoàn töø caên tính cuûa hoï laø thuï taïo ñöôïc taïo döïng "theo hình aûnh Thieân Chuùa", coù khaû naêng nhaän bieát vaø yeâu meán Ñaáng Taïo Hoùa cuûa mình, moät keá hoaïch vaø hoàng aân cuûa tình yeâu vöôït treân moïi thöïc taïi ñöôïc taïo döïng khaùc; nhöõng thöïc taïi aáy ñöôïc trao phoù cho con ngöôøi chaêm soùc "ñeå cai quaûn chuùng vaø söû duïng chuùng nhaèm laøm vinh danh Thieân Chuùa" (GS, 12).
Trong ñöùc tin, chuùng ta coù theå hieåu ñöôïc neàn taûng toái haäu cuûa phaåm giaù con ngöôøi, bôûi vì Chuùa Con "khi maëc khaûi maàu nhieäm veà Chuùa Cha vaø tình yeâu cuûa Ngöôøi, ñoàng thôøi cuõng maëc khaûi troïn veïn con ngöôøi cho chính mình vaø cho con ngöôøi thaáy ôn goïi cao caû nhaát cuûa mình" (soá 22).
Con ngöôøi luoân bao haøm moái töông quan, söï hieäp thoâng vaø söï tham döï ñoái vôùi Thieân Chuùa vaø ñoái vôùi tha nhaân; vì theá, con ngöôøi coù moät töông quan nhö ngöôøi con vôùi Thieân Chuùa laø Cha, vaø moät töông quan huynh ñeä vôùi Ñöùc Kitoâ vaø vôùi taát caû moïi ngöôøi. Ñieàu naøy loaïi tröø moïi söï kheùp kín quy veà chính mình. Laø moät con ngöôøi coù nghóa laø nhaän ra chính mình nhö moät hoàng aân ñeå chia seû, lôùn leân vaø tröôûng thaønh trong vieäc ñoùn nhaän, trong tính hoã töông vaø trong vieäc phuïc vuï.
Phaåm giaù aáy ñöôïc trao phoù cho traùch nhieäm cuûa moãi ngöôøi; ñoàng thôøi, noù cuõng ñoøi hoûi söï lieân ñôùi vaø chaêm soùc laãn nhau, vöôït qua voâ soá nhöõng xuyeân taïc vaø thao tuùng vaãn coøn laøm bieán daïng nhaän thöùc veà phaåm giaù vaø caûn trôû vieäc thöïc hieän phaåm giaù aáy. Thaät vaäy, do nhöõng löïa choïn choáng laïi phaåm giaù cuûa mình ñaõ ñöôïc thöïc hieän trong suoát lòch söû, cho ñeán ngaøy nay "con ngöôøi thaáy mình bò chia reõ trong chính baûn thaân mình" vaø "toaøn theå ñôøi soáng con ngöôøi, caû caù nhaân laãn taäp theå, cho thaáy mình laø moät cuoäc ñaáu tranh bi thaûm giöõa ñieàu thieän vaø ñieàu aùc, giöõa aùnh saùng vaø boùng toái". Tuy nhieân, tình traïng mong manh vaø giôùi haïn naøy coù theå ñöôïc nhìn baèng nieàm hy voïng, bôûi vì "chính Chuùa ñaõ ñeán ñeå giaûi phoùng con ngöôøi vaø ban söùc maïnh cho con ngöôøi, ñoåi môùi hoï töø beân trong vaø xua ñuoåi "thuû laõnh theá gian naøy" (Ga 12,31), keû ñaõ baét hoï laøm noâ leä cho toäi loãi" (GS, 13).
Hôn nöõa, Hieán cheá Gaudium et spes khaúng ñònh raèng phaåm giaù con ngöôøi lieân quan ñeán toaøn theå con ngöôøi; vì theá, caàn phaûi vöôït qua nhöõng quan nieäm nhò nguyeân: con ngöôøi laø "moät theå thoáng nhaát goàm hoàn vaø xaùc". Vieäc haï thaáp thaân xaùc thaønh moät "ñoái töôïng" maø ngöôøi ta coù theå tuøy tieän ñònh ñoaït luoân laø söï phuû nhaän phaåm giaù con ngöôøi: "khoâng ñöôïc pheùp [...] khinh mieät söï soáng theå xaùc cuûa con ngöôøi, vaø caàn phaûi "coi thaân xaùc cuûa mình laø toát ñeïp vaø ñaùng ñöôïc toân troïng, chính vì noù ñöôïc Thieân Chuùa taïo döïng vaø ñöôïc ñònh höôùng tôùi söï soáng laïi trong ngaøy sau heát", ñoàng thôøi phaûi caûnh giaùc ñeå thaân xaùc khoâng "trôû thaønh noâ leä cho nhöõng khuynh höôùng xaáu xa cuûa loøng mình" (GS, 14), bôûi taát caû chuùng ta ñeàu bò toäi loãi laøm toån thöông.
Sau cuøng, Hieán cheá Gaudium et spes neâu baät ba bieåu hieän quan troïng nhaát cuûa phaåm giaù con ngöôøi: trí tueä, laøm cho con ngöôøi trôû thaønh keû tìm kieám chaân lyù khoâng bieát meät moûi (soá 15); löông taâm, nhôø ñoù con ngöôøi mang laïi söï thoáng nhaát vaø yù nghóa cho ñôøi mình (soá 16); vaø töï do, laøm cho con ngöôøi trôû thaønh chuû theå coù traùch nhieäm ñoái vôùi nhöõng quyeát ñònh cuûa mình (soá 17). Ba chieàu kích naøy lieân keát chaët cheõ vôùi nhau: chính trong löông taâm maø chaân lyù ñöôïc nhaän ra laø chaân lyù, vaø töï do coù theå ñoùn nhaän chaân lyù aáy nhö neàn taûng vaø khaû naêng cuûa chính mình. Chuùa Thaùnh Thaàn, Ñaáng ban söï soáng trong Ñöùc Kitoâ, laøm cho chuùng ta ñöôïc töï do vaø khoâng ngöøng xaùc nhaän cho chuùng ta phaåm giaù cuûa nhöõng ngöôøi con Thieân Chuùa; Ngöôøi giaûi thoaùt chuùng ta khoûi sôï haõi vaø höôùng daãn chuùng ta tôùi ñích ñieåm sau cuøng, töùc laø söï soáng vieân maõn vöôït qua caùi cheát maø Ñöùc Kitoâ ñaõ höùa vôùi chuùng ta. Chæ trong Ngöôøi, maàu nhieäm con ngöôøi môùi tìm ñöôïc aùnh saùng ñích thöïc; töø Ngöôøi, chuùng ta nhaän ñöôïc aùnh saùng ñeå soi saùng caâu ñoá cuûa ñau khoå vaø caùi cheát, vaø cuøng vôùi Ngöôøi, chuùng ta tieán veà söï phuïc sinh".
Vaø Ñöùc Thaùnh cha keát luaän: "Anh chò em thaân meán, ñöôïc taïo döïng theo hình aûnh Thieân Chuùa, nhôø Ñöùc Kitoâ vaø höôùng veà Ngöôøi, chuùng ta ñaõ laõnh nhaän moät phaåm giaù ñoäc nhaát vaø khoâng theå xoùa nhoøa. Chuùng ta haõy daán thaân luoân luoân trong vieäc coå voõ vaø baûo veä phaåm giaù aáy, baèng aùnh saùng vaø söùc maïnh cuûa Tin möøng.
Chaøo thaêm vaø nhaén nhuû
Sau baøi giaùo lyù baèng tieáng YÙ treân ñaây cuûa Ñöùc Thaùnh cha, caùc ñoäc vieân laàn löôït toùm taét baèng chín ngoân ngöõ khaùc nhau, keøm theo nhöõng lôøi chaøo thaêm vaø nhaén nhuû cuûa ngaøi.
Khi chaøo baèng tieáng Phaùp, Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Toâi thaân aùi chaøo caùc tín höõu haønh höông noùi tieáng Phaùp vaø môøi goïi anh chò em bieát kinh ngaïc tröôùc phaåm giaù con ngöôøi maø chuùng ta ñaõ laõnh nhaän töø Ñaáng Taïo Hoùa. Phaåm giaù aáy lieân quan ñeán toaøn theå con ngöôøi, bôûi con ngöôøi laø moät theå thoáng nhaát goàm thaân xaùc vaø linh hoàn. Khi yù thöùc ñöôïc söï cao caû cuûa mình, anh chò em seõ tìm thaáy söùc maïnh caàn thieát ñeå baûo veä vaø coå voõ phaåm giaù aáy trong nhöõng moâi tröôøng soáng töông öùng cuûa mình. Toâi thaønh taâm ban pheùp laønh cho anh chò em!"
Vôùi caùc tín höõu noùi tieáng Anh, Ñöùc Thaùnh cha ngoû lôøi: "Toâi noàng nhieät chaøo möøng taát caû caùc tín höõu haønh höông vaø du khaùch noùi tieáng Anh ñang tham döï buoåi Tieáp kieán hoâm nay, ñaëc bieät laø nhöõng ngöôøi ñeán töø Scotland, Wales, Ireland, Ñan Maïch, Na Uy, Nam Phi, UÙc, Trung Quoác, Nhaät Baûn, Liban, Philippines vaø Hoa Kyø. Caùch ñaëc bieät, toâi vui möøng chaøo ñoùn caùc thaønh vieân cuûa Ban Ñieàu haønh Dieãn ñaøn Lieân toân Ñoái thoaïi vaø Hôïp taùc trong Theá giôùi AÛ Raäp ñang hieän dieän hoâm nay. Toâi caûm ôn quyù vò vì söï hôïp taùc vôùi "Trung taâm Quoác teá Quoác vöông Abdullah bin Abdulaziz" veà Ñoái thoaïi Lieân toân vaø Lieân vaên hoùa, vaø caàu mong raèng nhöõng noã löïc cuûa quyù vò nhaèm coå voõ söï chung soáng hoøa bình taïi khu vöïc AÛ Raäp thöïc söï mang laïi nhieàu hoa traùi. Treân moãi ngöôøi trong anh chò em vaø gia ñình anh chò em, toâi khaån caàu nieàm vui vaø bình an cuûa Chuùa Gieâsu Kitoâ. Xin Thieân Chuùa chuùc laønh cho taát caû anh chò em!"
Vôùi caùc tín höõu noùi tieáng Ba Lan, Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Toâi thaân aùi chaøo caùc tín höõu Ba Lan. Trong nhöõng ngaøy naøy, khi cöû haønh leã hoäi muøa gaët vaø taï ôn vì nhöõng hoa traùi cuûa ñaát ñai, cuøng vôùi taùc giaû Thaùnh vònh, chuùng ta ca ngôïi Ñaáng Taïo Hoùa: "Ñaát ñaõ troå sinh hoa traùi. Xin Thieân Chuùa, Thieân Chuùa chuùng ta, chuùc laønh cho chuùng ta" (Tv 67,7).
Chuùng ta phoù thaùc cho Chuùa coâng vieäc cuûa nhöõng ngöôøi noâng daân, nhôø coâng vieäc cuûa hoï maø chuùng ta khoâng thieáu baùnh aên haèng ngaøy. Xin Meï Maria, ñoùa hoa ñeïp nhaát giöõa nhöõng boâng hoa cuûa ñaát, gìn giöõ gia ñình vaø ñoàng ruoäng cuûa anh chò em! Toâi ban pheùp laønh cho taát caû anh chò em!"
Vôùi caùc tín höõu noùi tieáng Araäp, Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Toâi thaân aùi chaøo caùc tín höõu noùi tieáng AÛ Raäp, ñaëc bieät laø caùc thaønh vieân cuûa coäng ñoaøn "Nieàm Vui trong Chuùa Thaùnh Linh", ñeán töø Liban. Thieân Chuùa ñaõ taïo döïng chuùng ta theo hình aûnh Ngöôøi vaø ban cho chuùng ta moät phaåm giaù ñoäc nhaát vaø khoâng theå xoùa nhoøa. Vì theá, chuùng ta haõy luoân daán thaân coå voõ vaø baûo veä phaåm giaù aáy, baèng aùnh saùng cuûa Tin möøng. Xin Chuùa chuùc laønh cho taát caû anh chò em vaø luoân gìn giöõ anh chò em khoûi moïi söï döõ!"
Sau khi chaøo baèng caùc thöù tieáng khaùc nöõa, Ñöùc Thaùnh cha ngoû lôøi baèng tieáng YÙ:
"Toâi thaân aùi chaøo thaêm caùc tín höõu haønh höông noùi tieáng YÙ. Caùch rieâng, toâi chaøo caùc em ñaõ laõnh nhaän Bí tích Theâm söùc thuoäc Giaùo phaän Forlì-Bertinoro, cuøng vôùi Ñöùc Giaùm muïc Livio Corazza, caùc linh muïc vaø caùc giaùo lyù vieân ñoàng haønh vôùi caùc em. Toâi trìu meán chaøo ñoùn caùc tín höõu thuoäc ñôn vò muïc vuï cuûa caùc giaùo xöù thuoäc Giaùo phaän Latina-Terracina-Sezze-Priverno, cuõng nhö caùc vò Trôï uùy Giaùo hoäi cuûa Quyõ "Trôï giuùp Giaùo hoäi Ñau khoå".
Anh chò em thaân meán, chuùng ta ñaõ ñöôïc taïo döïng theo hình aûnh Thieân Chuùa: chuùng ta haõy daán thaân coå voõ vaø baûo veä phaåm giaù cuûa nhöõng ngöôøi con Thieân Chuùa, baèng aùnh saùng vaø söùc maïnh cuûa Tin möøng. Sau cuøng, toâi nghó ñeán nhöõng ngöôøi cao tuoåi, ngöôøi treû, ngöôøi ñau yeáu vaø caùc ñoâi vôï choàng môùi cöôùi. Hoâm qua, chuùng ta ñaõ cöû haønh leã phuïng vuï kính Sinh nhaät Ñöùc Trinh Nöõ Maria. Xin göông maãu vaø lôøi chuyeån caàu töø maãu cuûa Meï soi daãn vaø ñoàng haønh vôùi cuoäc soáng cuûa anh chò em. Toâi ban pheùp laønh cho taát caû anh chò em!"
Buoåi tieáp kieán keát thuùc vôùi Kinh Laïy Cha vaø pheùp laønh cuûa Ñöùc Thaùnh cha.