Ñöùc Thaùnh cha tieáp kieán caùc tham döï vieân
cuoäc gaëp gôõ Baéc vaø Nam Myõ
Ñöùc Thaùnh cha tieáp kieán caùc tham döï vieân cuoäc gaëp gôõ Baéc vaø Nam Myõ.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Vatican (RVA News 13-09-2026) - Saùng ngaøy 12 thaùng Chín naêm 2026, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ tieáp kieán caùc tham döï vieân cuoäc gaëp gôõ "Taát caû laø anh em", thuoäc Lieân Hoäi ñoàng Giaùm muïc Myõ chaâu Latinh, goïi taét laø Celam, vaø Hoäi ñoàng Giaùm muïc Myõ, do UÛy ban Toøa Thaùnh veà Myõ chaâu Latinh toå chöùc.
Cuoäc gaëp gôõ dieãn ra taïi Truï sôû Toång quyeàn Doøng Lasan ôû Roma, töø ngaøy 10 ñeán ngaøy 12 thaùng Chín naêm 2026, vôùi chuû ñích coát yeáu laø ñoái thoaïi veà caùc vaán ñeà xaõ hoäi - moâi tröôøng giöõa Baéc vaø Nam Myõ, cuï theå laø caùc vaán ñeà nhö: söï phaùt trieån cuûa trí tueä nhaân taïo vaø phaåm giaù con ngöôøi, ñaùp öùng cuoäc khuûng hoaûng xaõ hoäi - moâi tröôøng vaø khí haäu, tình baïn xaõ hoäi vaø toå chöùc coäng ñoàng, chuyeån ñoåi naêng löôïng vaø baûo veä caùc laõnh thoå nhö moät thieän ích chung.
Hieän dieän taïi buoåi tieáp kieán, coù hai hoàng y, hai giaùm muïc vaø ñaïi dieän caùc thaønh phaàn daân Chuùa.
Dieãn töø cuûa Ñöùc Thaùnh cha
Ngoû lôøi baèng tieáng Taây Ban Nha, trong buoåi tieáp kieán, Ñöùc Thaùnh cha ca ngôïi noã löïc cuûa caùc vò laõnh ñaïo Giaùo hoäi vaø caùc toå chöùc ñaõ kieân trì duy trì tieán trình ñoái thoaïi xaõ hoäi-moâi tröôøng Baéc-Nam trong suoát naêm naêm qua. Ngaøi ñaëc bieät caûm ôn söï hieän dieän cuûa ñaïi dieän caùc toå chöùc quoác teá, ngaân haøng hôïp taùc khu vöïc, giôùi doanh nghieäp, caùc quyõ, caùc toå chöùc coâng ñoaøn, giôùi söû duïng lao ñoäng, caùc maïng löôùi Giaùo hoäi, ñaïi hoïc vaø coäng ñoàng xaõ hoäi taïi chaâu Myõ. Theo Ngaøi, söï quy tuï ña daïng naøy cho thaáy quyeát taâm cuøng nhau tìm kieám nhöõng moâ hình phaùt trieån nhaân baûn hôn, beàn vöõng hôn vaø lieân ñôùi hôn, baûo veä phaåm giaù cuûa moãi ngöôøi, nhaát laø nhöõng ngöôøi coù nguy cô bò gaït ra beân leà.
Ñöùc Thaùnh cha nhaán maïnh raèng ñoái thoaïi vôùi theá giôùi ñöông ñaïi laø moät phaàn thieát yeáu trong söù maïng cuûa Giaùo hoäi. Giaùo hoäi ñöôïc Ñöùc Kitoâ sai ñi loan baùo Tin möøng cho moïi daân toäc vaø ñem aùnh saùng Tin möøng vaøo nhöõng hoaøn caûnh cuï theå cuûa con ngöôøi. Vì theá, Giaùo hoäi phaûi nhìn thaúng vaøo thöïc taïi xaõ hoäi, kinh teá vaø coâng ngheä, ñaëc bieät chuù yù ñeán ngöôøi ngheøo vaø nhöõng ngöôøi chòu haäu quaû naëng neà nhaát cuûa nhöõng bieán ñoåi trong xaõ hoäi.
Trong boái caûnh tieán boä khoa hoïc vaø coâng ngheä ñang môû ra nhöõng khaû naêng chöa töøng coù, vaán ñeà quan troïng khoâng ñôn giaûn laø chaáp nhaän hay töø choái moät coâng ngheä, nhöng laø phaûi töï hoûi: "Chuùng ta muoán xaây döïng moät nhaân loaïi nhö theá naøo vaø moãi con ngöôøi seõ coù vò trí naøo trong nhaân loaïi aáy?" Ñöùc Thaùnh cha söû duïng hình aûnh Kinh thaùnh veà Thaùp Babel ñeå caûnh baùo raèng tieán boä coù theå trôû thaønh moät coâng trình phuïc vuï con ngöôøi, nhöng cuõng coù theå daãn ñeán moät xaõ hoäi xa rôøi con ngöôøi. Do ñoù, traùch nhieäm naøy vöôït quaù khaû naêng cuûa baát kyø toå chöùc rieâng leû naøo. Ngaøi keâu goïi khoâi phuïc maïnh meõ nguyeân taéc boå trôï, trong ñoù moãi thaønh phaàn xaõ hoäi phaûi thöïc hieän traùch nhieäm rieâng cuûa mình, ñoàng thôøi hôïp taùc vôùi nhöõng thaønh phaàn khaùc. Chính vì vaäy, Ñöùc Giaùo hoaøng hoan ngheânh Chöông trình Traùch nhieäm Chung veà Hôïp taùc Ña ngaønh Baéc-Nam. Khi caùc cô quan coâng quyeàn, doanh nghieäp, ngöôøi lao ñoäng, tröôøng ñaïi hoïc, coäng ñoàng vaø caùc toå chöùc xaõ hoäi chia seû kieán thöùc, khaû naêng vaø nguoàn löïc vì coâng ích, traùch nhieäm chung trôû thaønh moät thöïc teá cuï theå.
Cuõng trong dieãn vaên, Ñöùc Thaùnh cha nhaán maïnh raèng nhöõng khaùc bieät chính ñaùng khoâng ñöôïc bieán thaønh chia reõ vaø phaân maûnh. Kinh nghieäm hieäp haønh cuûa Giaùo hoäi coù theå trôû thaønh moät baøi hoïc quan troïng: thöïc söï laéng nghe nhöõng khaùc bieät khoâng coù nghóa laø xoùa boû chuùng, nhöng laø phaân ñònh chuùng vaø tìm kieám, ngay trong nhöõng khaùc bieät aáy, ñieàu coù theå phuïc vuï ích chung. Ñieàu naøy ñaëc bieät caàn thieát trong thôøi ñaïi caùc dieãn ngoân phaân cöïc ñöôïc khueách ñaïi nhanh choùng vaø söï ñoái ñaàu deã bò bieán thaønh coâng cuï quyeàn löïc. Ñoái thoaïi ñích thöïc khoâng chæ laø söï thaân thieän hay lòch söï; noù ñoøi hoûi caùc beân tieáp tuïc ñoái thoaïi ngay caû khi xuaát hieän nhöõng lôïi ích ñoái nghòch vaø khi caùc quyeát ñònh ñoøi hoûi nhöõng hy sinh cuï theå. Vieäc nhöõng ngöôøi vaø toå chöùc raát khaùc nhau cuøng ngoài laïi quanh moät baøn ñaõ töï noù laø moät haønh vi traùch nhieäm.
Ñöùc Giaùo hoaøng nhaéc nhôû raèng ñoái vôùi caùc tín höõu, tình huynh ñeä coù neàn taûng toái haäu nôi moät söï thaät coù tröôùc moïi thoûa thuaän: taát caû chuùng ta ñeàu coù cuøng moät Cha. Tröôùc nhöõng bieán ñoåi môùi cuûa thôøi ñaïi, nhaân loaïi caàn moät tieán trình ñoàng thôøi cuûa suy tö vaø haønh ñoäng. Tieán trình aáy caàn nhöõng theå cheá bieát ñieàu tieát maø khoâng boùp ngheït, baûo veä maø khoâng chieám quyeàn; nhöõng doanh nghieäp coi lao ñoäng vaø phaåm giaù con ngöôøi laø thöôùc ño thaønh coâng; caùc toå chöùc trung gian vaø coäng ñoàng giaùo duïc bieát taùi thieát nieàm tin vaø caùc moái töông quan; ñoàng thôøi caàn nhöõng coâng daân coù traùch nhieäm, tieát ñoä, khaû naêng phaân ñònh vaø yù thöùc veà söï thaät.
Chuyeån sang tieáng Anh, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ nhaéc laïi lôøi môøi goïi "Ñöøng sôï", moät lôøi khích leä maø caùc vò tieàn nhieäm cuûa ngaøi ñaõ nhieàu laàn ñöa ra trong nhöõng thôøi ñieåm quyeát ñònh cuûa ñôøi soáng Giaùo hoäi. Ngaøi muoán laøm cho lôøi aáy trôû thaønh lôøi môøi goïi cuûa chính ngaøi hoâm nay, ñoù laø: khoâng neân sôï nhöõng caêng thaúng hay khaùc bieät, bôûi chuùng coù theå trôû thaønh nhöõng löïc löôïng saùng taïo neáu ñöôïc höôùng daãn bôûi tinh thaàn traùch nhieäm chung.
Trong vieäc giaûi quyeát caùc thaùch ñoá xaõ hoäi, Hoïc thuyeát Xaõ hoäi cuûa Giaùo hoäi coù moät vai troø ñaëc bieät quan troïng. Ñaây khoâng phaûi laø moät cuoán caåm nang goàm nhöõng nguyeân taéc vaø quy ñònh ñeå aùp duïng moät caùch maùy moùc, nhöng laø moät tieán trình phaân ñònh chung. Caùc nguyeân taéc cuûa Hoïc thuyeát Xaõ hoäi khoâng thay theá nhöõng quyeát ñònh cuï theå maø caùc nhaø laõnh ñaïo vaø caùc thaønh phaàn xaõ hoäi phaûi ñöa ra; traùi laïi, chuùng cung caáp nhöõng tieâu chuaån ñeå ñaùnh giaù xem caùc quyeát ñònh aáy coù thöïc söï toân troïng phaåm giaù con ngöôøi vaø phuïc vuï coâng ích hay khoâng. Vì theá, giaù trò cuûa moät söï ñoàng thuaän khoâng theå chæ ñöôïc ño baèng soá ngöôøi uûng hoä. Ñieàu quan troïng hôn laø söï ñoàng thuaän aáy coù theå baûo veä nhöõng lôïi ích naøo, ñaëc bieät laø taùc ñoäng cuûa noù ñoái vôùi nhöõng ngöôøi ít coù khaû naêng töï baûo veä nhaát. Moät traät töï xaõ hoäi, kinh teá vaø chính trò chæ thöïc söï nhaân baûn khi cho pheùp moïi ngöôøi, nhaát laø nhöõng ngöôøi yeáu theá nhaát, ñöôïc soáng moät cuoäc ñôøi coù phaåm giaù vaø khoâng bò boû laïi phía sau.
Ñöùc Giaùo hoaøng duøng hình aûnh ngoân söù Nehemia ñeå soi saùng söù maïng naøy. Ñöùng tröôùc moät Gieârusalem ñoå naùt, Nehemia laéng nghe noãi ñau cuûa daân, trình baøy vôùi Thieân Chuùa, phaân ñònh ñieàu caàn laøm, tìm kieám caùc nguoàn löïc vaø toå chöùc moät coâng trình chæ coù theå hoaøn thaønh nhôø söï tham gia cuûa nhieàu ngöôøi.
Theo hình aûnh ñoù, ngaøy nay cuõng coù nhöõng "ñoáng ñoå naùt" xuaát hieän khi tieán boä khoâng coøn phuïc vuï con ngöôøi, khi lao ñoäng maát phaåm giaù, khi caû coäng ñoàng bò gaït boû hoaëc khi coâng ngheä laøm saâu saéc theâm nhöõng chia reõ maø leõ ra noù phaûi giuùp vöôït qua. Vì theá, caùc tham döï vieân ñöôïc môøi goïi böôùc vaøo nhöõng "coâng tröôøng cuûa lòch söû" nhö caùc phoøng thí nghieäm, coâng ty coâng ngheä, tröôøng hoïc, truyeàn thoâng, caùc ñònh cheá vaø coäng ñoàng ñòa phöông ñeå xaây döïng laïi nhöõng gì ñaõ suïp ñoå vaø baûo veä nhöõng gì ñang bò ñe doïa. Ñoàng thôøi, hoï caàn bieát laéng nghe caùc daáu chæ cuûa thôøi ñaïi vaø ñoùn nhaän ñoùng goùp cuûa khoa hoïc, vaên hoùa vaø kinh nghieäm con ngöôøi.
Ñöùc Giaùo hoaøng ñaëc bieät nhaán maïnh vai troø cuûa thöông löôïng. Thöông löôïng laø moät phaàn cuûa moät neàn chính trò toát ñeïp hôn, trong ñoù coâng ích ñöôïc ñaët cao hôn nhöõng lôïi ích rieâng. Ngaøi keâu goïi xaây döïng moät "vaên hoùa thöông löôïng laønh maïnh", coù khaû naêng môû ra con ñöôøng ñoái thoaïi ngay caû khi nhöõng khaùc bieät töôûng nhö ñaõ ñoùng kín moïi khaû naêng gaëp gôõ. Qua ñoù, caùc beân cuõng coù theå goùp phaàn vaøo neàn ngoaïi giao hoøa bình maø theá giôùi ñang raát caàn.
Sau cuøng, Ñöùc Giaùo hoaøng nhaéc raèng Nehemia khoâng xaây döïng Gieârusalem moät mình. Moãi ngöôøi ñaûm nhaän phaàn vieäc ñöôïc giao. Ngaøy nay cuõng vaäy, moãi caù nhaân vaø toå chöùc phaûi nhaän ra phaàn traùch nhieäm cuûa mình trong coâng trình chung. Ngaøi caàu mong raèng tieán boä cuûa thôøi ñaïi khoâng ñeå laïi nhöõng ñoå naùt môùi, vaø nhöõng gì nhaân loaïi xaây döïng thöïc söï trôû thaønh moät maùi nhaø vaø nôi truù aån cho moïi ngöôøi, tröôùc heát laø nhöõng ngöôøi ñang caàn ñöôïc naâng ñôõ nhaát.
(Sala Stampa 12-9-2026)