Ñöùc Thaùnh cha vieáng thaêm Thö vieän
vaø Vaên khoá Toøa Thaùnh
Ñöùc Thaùnh cha vieáng thaêm Thö vieän vaø Vaên khoá Toøa Thaùnh.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Vatican (RVA News 15-09-2026) - Saùng ngaøy 14 thaùng Chín naêm 2026, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ vieáng thaêm Thö vieän vaø Vaên khoá Toâng toøa, ñoàng thôøi khaùnh thaønh cuoäc trieån laõm "AQUA. Caùc thaûm hoïa vaø tuyeät vôøi".
Thö vieän cuûa Toøa Thaùnh noåi tieáng veà nhöõng boä söu taäp quan troïng nhaát theá giôùi, trong ñoù coù: caùc baûn thaûo, baûn veõ vaø taùc phaåm vieát cuûa Michelangelo vaø Galileo; baûn sao Kinh Thaùnh coå xöa nhaát, Codex Vaticanus, ñöôïc cheùp vaøo khoaûng giöõa theá kyû IV vaø Papyrus Hanna 1. Mater Verbi, ñöôïc thöïc hieän vaøo khoaûng naêm 200, trong ñoù chöùa gaàn nhö nguyeân veïn caùc Tin möøng theo thaùnh Luca vaø theo thaùnh Gioan.
Kho taøng tö lieäu, ñöôïc boá trí treân khoaûng 50 caây soá giaù saùch, bao goàm 80,000 baûn thaûo, 8,300 aán phaåm in thôøi kyø ñaàu (incunabula), 150,000 baûn in vaø baûn veõ, 300,000 ñoàng tieàn vaø huy chöông, 150,000 böùc aûnh, 2,000,000 aán phaåm in coå vaø hieän ñaïi. Vöøa laø moät cô sôû baûo toàn, vöøa laø moät cô sôû nghieân cöùu, Thö vieän Vatican chuyeân veà caùc ngaønh nghieân cöùu ngöõ vaên vaø lòch söû, ñoàng thôøi, xeùt veà maët lòch söû laâu daøi, coøn veà caùc lónh vöïc thaàn hoïc, phaùp luaät vaø khoa hoïc; veà cô baûn, thö vieän höôùng ñeán caùc hoaït ñoäng nghieân cöùu khoa hoïc döïa treân vieäc nghieân cöùu kho taøng tö lieäu cuûa mình. Nhieäm vuï chính cuûa Thö vieän laø baûo quaûn vaø gìn giöõ moät caùch heát söùc caån troïng, ñoàng thôøi laøm phong phuù theâm caùc boä söu taäp baûn thaûo, aán phaåm vaø tö lieäu tieàn teä thoâng qua vieäc mua saém, trao ñoåi vaø nhaän taëng, phuø hôïp vôùi caùc lónh vöïc ñöôïc ñaïi dieän trong caùc boä söu taäp vaø vôùi muïc ñích cuûa Vieän; tieán haønh nghieân cöùu vaø thuùc ñaåy vieäc hieåu bieát veà nhöõng tö lieäu naøy thoâng qua hoaït ñoäng cuûa ñoäi nguõ nhaân vieân thöôøng tröïc vaø coäng taùc vieân, cuõng nhö thoâng qua caùc aán phaåm vaø söï kieän vaên hoùa. Kho taøng tö lieäu cuûa thö vieän cuõng löu giöõ khoaûng 1,6 trieäu cuoán saùch in.
Thö vieän vaø Vaên khoá Vatican hieän coù gaàn 100 nhaân vieân caùc caáp trong ñoù laø moät nöûa laø phuï nöõ, döôùi söï ñieàu ñoäng cuûa Ñöùc Toång giaùm muïc Chuû tòch Giovanni Cesare Pagazzi.
Dieãn töø cuûa Ñöùc Thaùnh cha
Leân tieáng trong cuoäc vieáng thaêm, Ñöùc Thaùnh cha nhaéc ñeán söù maïng cuûa Thö vieän vaø Vaên khoá Toâng toøa phuïc vuï söï phaùt trieån vaø phoå bieán vaên hoùa, vì lôïi ích cuûa Giaùo hoäi vaø toaøn theå nhaân loaïi. Theo Toâng hieán Praedicate Evangelium veà Giaùo trieàu Roma, söù maïng naøy bao goàm vieäc gìn giöõ, phaùt huy vaø nghieân cöùu caùc taøi lieäu lieân quan ñeán vieäc quaûn trò Giaùo hoäi hoaøn vuõ, ñoàng thôøi baûo toàn moät kho taøng phong phuù veà tri thöùc vaø ngheä thuaät ñeå phuïc vuï caùc hoïc giaû tìm kieám chaân lyù.
Ñöùc Thaùnh cha baét ñaàu töø hình aûnh quen thuoäc veà thö vieän nhö moät nôi yeân tónh, nôi saùch vôû döôøng nhö ñoøi hoûi söï thinh laëng. Tuy nhieân, saùch khoâng chæ ñem laïi söï bình an maø coøn khôi leân söï thao thöùc, loøng khao khaùt vaø loøng can ñaûm tìm kieám. Ngaøi gôïi laïi cuoäc ñôøi Thaùnh Augustinoâ: Khi coøn chìm trong nhöõng hoaøi nghi vaø giaèng co noäi taâm, Augustinoâ ñaõ nghe tieáng goïi "haõy caàm laáy maø ñoïc". Vieäc ñoïc Thö göûi tín höõu Roâma ñaõ ñem aùnh saùng vaøo taâm hoàn vaø xua tan boùng toái nghi ngôø. Nhöng khi nghi ngôø bieán maát, khaùt voïng tìm kieám chaân lyù laïi caøng maïnh meõ, thuùc ñaåy thaùnh nhaân nghieân cöùu saâu roäng Kinh thaùnh. Töø ñoù, Ñöùc Thaùnh cha nhaán maïnh raèng vieäc baûo toàn, nghieân cöùu vaø môû roäng khaû naêng tieáp caän caùc saùch cuûa Giaùo hoäi laø moät caùch giuùp Giaùo hoäi vaø nhaân loaïi ñaùp laïi chieàu saâu cuûa khaùt voïng chaân lyù; neáu khoâng coù khaùt voïng aáy, con ngöôøi deã xa lìa Thieân Chuùa haèng soáng, nguoàn maïch cuûa chaân lyù vaø tình yeâu.
Ñeå moâ taû Thö vieän Toâng Toøa, Ñöùc Thaùnh cha söû duïng hình aûnh traùi tim. Traùi tim soáng nhôø hai chuyeån ñoäng traùi ngöôïc nhöng boå sung cho nhau: taâm thu (systole) vaø taâm tröông (diastole). Thö vieän cuõng chæ thöïc söï soáng ñoäng khi duy trì ñöôïc caû hai chieàu kích naøy:
Taâm thu töôïng tröng cho ñôøi soáng noäi taâm: Thö vieän phaûi tieáp tuïc laø nôi cuûa söï kín ñaùo, yeân tónh, toân troïng vaø chaêm soùc. Khoâng gian gaàn nhö mang tính ñan tu cuûa thö vieän nhaéc nhôû con ngöôøi caàn döøng laïi, suy nghó vaø hoïc hoûi tröôùc khi haønh ñoäng. Ñöùc Giaùo hoaøng khaúng ñònh caàn taïo ñieàu kieän cho vieäc nghieân cöùu, trong ñoù coù soá hoùa vaø chia seû taøi lieäu treân moâi tröôøng kyõ thuaät soá. Tuy nhieân, ñieàu ñoù khoâng ñöôïc laøm maát ñi giaù trò cuûa vieäc ñích thaân ñeán thö vieän. Thö vieän khoâng ñôn thuaàn laø kho saùch ñeå con ngöôøi truy caäp töø maùy tính taïi nhaø, maø coøn laø moät moâi tröôøng soáng ñoäng cuûa caùc moái quan heä, gaëp gôõ, trao ñoåi vaø ñoái thoaïi trí tueä.
Taâm tröông bieåu thò söï môû ra vôùi theá giôùi. Nhaéc ñeán Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIII, ngöôøi ñaõ môû Vaên khoá Vatican cho caùc hoïc giaû treân toaøn theá giôùi vaø môû roäng khaû naêng tieáp caän Thö vieän, Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV nhaán maïnh truyeàn thoáng côûi môû vaên hoùa cuûa Thö vieän Toâng toøa. Kho taøng nôi ñaây khoâng chæ bao goàm thaàn hoïc maø coøn coù vaên hoïc, trieát hoïc, thieân vaên hoïc, vaät lyù, toaùn hoïc, ñòa lyù, sinh hoïc, y hoïc, lòch söû, luaät, ngheä thuaät vaø kinh teá. Khoâng chæ coù saùch chaâu AÂu hay Kitoâ giaùo, thö vieän coøn löu giöõ caùc taùc phaåm thuoäc nhieàu truyeàn thoáng toân giaùo vaø vaên hoùa khaùc nhau töø khaép theá giôùi. Ñieàu naøy cho thaáy Giaùo hoäi ñaõ coù moät truyeàn thoáng ñoái thoaïi vaø côûi môû vaên hoùa töø raát laâu.
Sau cuøng, Ñöùc Thaùnh cha goïi Thö vieän vaø Vaên khoá Vatican nhö nhöõng "caùnh cöûa hoøa giaûi", nôi vaên hoùa vaø tri thöùc coù theå goùp phaàn xaây döïng söï hieåu bieát vaø ñoái thoaïi giöõa con ngöôøi. Ngaøi keâu goïi hai cô quan vöøa trung thaønh vôùi quaù khöù, vöøa höôùng tôùi töông lai, söû duïng nhöõng ngoân ngöõ vaø phöông tieän môùi ñeå môû theâm nhöõng con ñöôøng hoøa giaûi. Ñöùc Thaùnh cha cuõng nhaán maïnh moät nhu caàu caáp thieát laø môû roäng khoâng gian cho Thö vieän Toâng toøa vaø Vaên khoá Toâng toøa. Ñöùc Giaùo hoaøng cho bieát ngay trong ngaøy hoâm ñoù ngaøi ñaõ ñöa ra nhöõng chæ daãn lieân quan, vôùi hy voïng chuùng seõ goùp phaàn giaûi quyeát nhu caàu naøy.
(Sala Stampa 14-9-2026)