Ñöùc Thaùnh cha gaëp gôõ caùc ñaïi dieän chính quyeàn
vaø ñaïi dieän caùc taàng lôùp xaõ hoäi taïi Phaùp
Ñöùc Thaùnh cha gaëp gôõ caùc ñaïi dieän chính quyeàn vaø ñaïi dieän caùc taàng lôùp xaõ hoäi taïi Phaùp.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Paris (RVA News 26-09-2026) - Luùc 12 giôø 30, ngaøy 25 thaùng Chín naêm 2026, taïi Saûnh ñöôøng Ñaïi leã trong Dinh Eliseùe, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV coù baøi dieãn vaên ñaàu tieân taïi Phaùp, tröôùc söï hieän dieän cuûa khoaûng 250 nhaân vaät caùc ñaïi dieän chính quyeàn, ngoaïi giao ñoaøn vaø caùc taàng lôùp xaõ hoäi, trong ñoù cuõng coù khoaûng 20 hoàng y vaø giaùm muïc.
Trong lôøi chaøo möøng Ñöùc Thaùnh cha, Toång thoáng Macron nhaéc ñeán ñaëc tính ñôøi cuûa neàn Coäng hoøa Phaùp, ñaëc tính naøy toân troïng taát caû moïi toân giaùo vaø khoâng heà coi nheï vai troø quan troïng cuûa caùc toân giaùo trong xaõ hoäi. OÂng cuõng ñeà cao söï ñoùng goùp cuûa Kitoâ giaùo, ñaëc bieät laø Coâng giaùo cho ñaát nöôùc, xaõ hoäi, vaên hoùa vaø nhaân daân Phaùp qua doøng lòch söû. OÂng cuõng neâu baät söï coäng taùc giöõa Nhaø nöôùc vaø Giaùo Hoäi trong vieäc cöùu giuùp nhöõng ngöôøi tò naïn vaø ngheøo tuùng.
Dieãn vaên cuûa Ñöùc Thaùnh cha
Veà phaàn Ñöùc Thaùnh cha, trong dieãn vaên taïi Ñieän EÙlyseùe, ngaøi baøy toû vui möøng ñöôïc ñeán thaêm nöôùc Phaùp vaø Ñöùc Thaùnh cha bieát ôn Toång thoáng Phaùp veà lôøi môøi cuõng nhö söï ñoùn tieáp noàng haäu. Ngaøi göûi lôøi chaøo ñeán toaøn theå ngöôøi daân Phaùp, nhaán maïnh raèng söï ña daïng veà nguoàn goác vaên hoùa vaø toân giaùo laø moät yeáu toá laøm phong phuù ñôøi soáng chung vaø neàn daân chuû cuûa ñaát nöôùc. Ñöùc Thaùnh cha cuõng nhaéc ñeán moái lieân heä gia ñình cuûa mình vôùi vuøng Normandie vaø Beùarn, ñoàng thôøi khaúng ñònh nöôùc Phaùp thöôøng xuyeân hieän dieän trong lôøi caàu nguyeän cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng.
Theo Ñöùc Thaùnh cha, Paris vaø nöôùc Phaùp töø laâu ñaõ ñöôïc xem nhö moät trung taâm vaên hoùa, ngheä thuaät vaø tinh thaàn quan troïng cuûa chaâu AÂu cuõng nhö theá giôùi. Heä thoáng tröôøng hoïc, ñaïi hoïc vaø caùc hoïc vieän cuûa Phaùp ñaõ goùp phaàn vaøo vieäc tìm kieám chaân lyù vaø ñaøo taïo trí tueä cuûa nhieàu theá heä. Ñöùc Giaùo hoaøng ñeà cao nhöõng nhaø tö töôûng, nhaø khoa hoïc, ngheä só, nhaø vaên vaø trieát gia Phaùp, ñaëc bieät nhöõng ngöôøi vöøa ñoùng goùp cho vaên hoùa vöøa soáng ñöùc tin Coâng giaùo. Ngaøi cho raèng khoa hoïc, ngheä thuaät, vaên chöông vaø trieát hoïc coù theå phuïc vuï ích lôïi cuûa nhaân loaïi khi ñöôïc höôùng daãn bôûi vieäc tìm kieám caùi ñeïp, caùi thieän vaø söï thaät.
Moät bieåu töôïng ñaëc bieät ñöôïc Ñöùc Giaùo hoaøng nhaéc ñeán laø coâng cuoäc truøng tu Nhaø thôø Ñöùc Baø Paris. Ñöùc Thaùnh cha baøy toû loøng bieát ôn ñoái vôùi caùc ngheä nhaân, chuyeân gia, toå chöùc coâng vaø tö nhaân ñaõ cuøng nhau thöïc hieän coâng trình naøy. Vieäc nhaø thôø ñöôïc môû cöûa trôû laïi khoâng chæ laø thaønh quaû kyõ thuaät maø coøn laø daáu hieäu cuûa hy voïng: nhöõng gì töôûng nhö ñaõ bò phaù huûy hoaøn toaøn vaãn coù theå ñöôïc taùi sinh nhôø söï hôïp taùc vaø noã löïc chung. Töø ñoù, ngaøi môøi goïi caùc thaønh phaàn chính trò, xaõ hoäi vaø toân giaùo cuûa Phaùp tieáp tuïc laøm vieäc trong tinh thaàn ñoaøn keát vaø hy voïng.
Ñöùc Giaùo hoaøng cuõng nhaán maïnh nhöõng coäi nguoàn Kitoâ giaùo saâu xa cuûa nöôùc Phaùp. Töø thôøi thaùnh Ireâneâ vaø pheùp röûa cuûa Clovis, Kitoâ giaùo ñaõ goùp phaàn hình thaønh ñôøi soáng tinh thaàn, vaên hoùa, trí thöùc, ngheä thuaät vaø truyeàn giaùo cuûa quoác gia naøy. Ngaøi nhaéc ñeán chuû nghóa nhaân vaên Phaùp, thôøi Phuïc höng, theá kyû XVII vaø thôøi Khai saùng, ñaëc bieät laø nhöõng ñoùng goùp lieân quan ñeán vieäc nhìn nhaän caùc quyeàn voán gaén lieàn vôùi phaåm giaù con ngöôøi, trong ñoù coù töï do toân giaùo. Theo Ñöùc Thaùnh cha, khaåu hieäu "Töï do, Bình ñaúng, Huynh ñeä" khoâng chæ laø nhöõng lôøi ñöôïc khaéc treân caùc coâng trình coâng coäng maø coøn chöùa ñöïng nhöõng ñoøi hoûi ñaïo ñöùc mang tính phoå quaùt, coù theå gaëp gôõ saâu saéc vôùi thoâng ñieäp Tin möøng.
Töø ñoù, Ñöùc Thaùnh cha lieân heä vôùi Tuyeân ngoân Quoác teá Nhaân quyeàn, ñöôïc coâng boá taïi Paris, vaø nhaán maïnh muïc tieâu baûo veä phaåm giaù baát khaû xaâm phaïm cuûa moãi con ngöôøi. Ñöùc Giaùo hoaøng caûnh baùo raèng vaán ñeà phaåm giaù, caùc quyeàn vaø nhöõng töï do caên baûn cuûa con ngöôøi luoân coù tính thôøi söï, ñaëc bieät trong boái caûnh khoa hoïc vaø coâng ngheä phaùt trieån nhanh choùng. Coâng ngheä ñaõ giuùp caûi thieän ñaùng keå ñôøi soáng nhaân loaïi, nhöng cuõng coù theå gaây toån haïi neáu khoâng ñöôïc ñònh höôùng bôûi ñieàu thieän. Ngaøi nhaéc laïi caûnh baùo cuûa Georges Bernanos veà nguy cô con ngöôøi trôû thaønh noâ leä cho moät "thieân ñöôøng cuûa maùy moùc", trong ñoù söï vaâng phuïc muø quaùng vaø thieáu traùch nhieäm coù theå chi phoái xaõ hoäi.
Chính vì vaäy, Ñöùc Giaùo hoaøng giaûi thích lyù do ngaøi daønh moät phaàn quan troïng trong thoâng ñieäp ñaàu tieân cuûa mình cho trí tueä nhaân taïo (AI). Theo Ñöùc Thaùnh cha, con ngöôøi phaûi luoân ñöôïc ñaët ôû trung taâm cuûa moïi suy tö veà coâng ngheä. Caàn ñaøo taïo khaû naêng phaân ñònh ñaïo ñöùc ñeå con ngöôøi coù theå nhaän bieát ñieàu gì thöïc söï toát, baûo veä töï do noäi taâm vaø phaåm giaù thieâng lieâng cuûa moãi ngöôøi. Moät xaõ hoäi töï do ñích thöïc khoâng aùp ñaët söï ñoàng nhaát maø phaûi baûo veä söï ña daïng cuûa löông taâm, ngaên ngöøa caùc xu höôùng ñoäc ñoaùn vaø thuùc ñaåy ñoái thoaïi ñaïo ñöùc. Ñieàu naøy ñaëc bieät quan troïng trong moät nöôùc Phaùp ña daïng veà vaên hoùa vaø toân giaùo.
Moät chuû ñeà khaùc noåi baät laø tình lieân ñôùi vaø vieäc chaêm soùc nhöõng ngöôøi yeáu theá. Ñöùc Giaùo hoaøng ca ngôïi truyeàn thoáng baùc aùi cuûa Giaùo hoäi Coâng giaùo taïi Phaùp, töø Thaùnh Vincent de Paul ñeán caùc toå chöùc Coâng giaùo ngaøy nay. Caùc hoaït ñoäng chaêm soùc ngöôøi ñau khoå, ngöôøi beänh vaø nhöõng ngöôøi deã bò toån thöông ñöôïc xem nhö moät "tröôøng hoïc cuûa nhaân tính", nhaéc nhôû xaõ hoäi veà giaù trò ñoäc nhaát vaø khoâng theå thay theá cuûa töøng con ngöôøi. Ngaøi keâu goïi moïi ngöôøi bieát ñoùn nhaän söï soáng, naâng ñôõ ngöôøi yeáu theá baèng loøng nhaân aùi, ñoàng haønh vôùi töøng giai ñoaïn cuûa cuoäc ñôøi vaø baûo veä nhöõng ngöôøi khoâng coù tieáng noùi hoaëc chöa nhaän ñöôïc söï hoã trôï ñaày ñuû. Ngaøi ñaëc bieät khaúng ñònh vieäc baûo veä quyeàn ñöôïc soáng laø neàn taûng khoâng theå thieáu cuûa caùc quyeàn con ngöôøi khaùc.
Ñöùc Giaùo hoaøng ñoàng thôøi caûnh baùo tröôùc vieäc kyø voïng khoa hoïc vaø coâng ngheä coù theå giaûi quyeát moïi ñau khoå cuûa con ngöôøi. Neáu khoâng ñöôïc höôùng daãn bôûi löông taâm, khoa hoïc coù theå bò bieán thaønh coâng cuï phuïc vuï lôïi ích kinh teá vaø daãn ñeán nhöõng vaán ñeà nhö thao tuùng di truyeàn, mang thai hoä, mua baùn noäi taïng hoaëc vieäc cung caáp moät caùi cheát ñöôïc laäp trình. Vì theá, traùch nhieäm baûo veä söï soáng vaø phaåm giaù con ngöôøi thuoäc veà taát caû moïi ngöôøi vaø ñoøi hoûi söï thay ñoåi caû trong trí tueä laãn con tim.
Veà moái quan heä giöõa Nhaø nöôùc vaø toân giaùo, Ñöùc Giaùo hoaøng trình baøy quan nieäm veà moät neàn theá tuïc ñuùng ñaén. Theo ngaøi, theá tuïc khoâng ñoàng nghóa vôùi vieäc loaïi boû toân giaùo khoûi ñôøi soáng coâng coäng hay giaùo duïc. Ngöôïc laïi, Nhaø nöôùc vaø caùc toå chöùc toân giaùo coù theå ñoái thoaïi, hôïp taùc vaø cuøng phuïc vuï coâng ích. Ñöùc Thaùnh cha ñaùnh giaù cao ñoái thoaïi giöõa Toøa Thaùnh, Giaùo hoäi Coâng giaùo taïi Phaùp vaø Chính phuû Phaùp, ñoàng thôøi nhaán maïnh raèng Giaùo hoäi coù theå ñoùng goùp cho xaõ hoäi thoâng qua caùc hoaït ñoäng giaùo duïc, baùc aùi, xaõ hoäi vaø vaên hoùa. Trong boái caûnh ñoù, tröôøng Coâng giaùo giöõ moät vò trí ñaùng keå trong lónh vöïc giaùo duïc, giuùp con ngöôøi hieåu roõ caên tính cuûa mình ñeå coù theå gaëp gôõ ngöôøi khaùc baèng söï toân troïng vaø côûi môû.
Ñöùc Giaùo hoaøng cuõng ñeà caäp ñeán Trung Ñoâng vaø söï hôïp taùc vì hoøa bình. Ngaøi ghi nhaän söï hôïp taùc laâu daøi giöõa Phaùp vaø Giaùo hoäi Coâng giaùo trong vieäc hoã trôï caùc Kitoâ höõu taïi Trung Ñoâng, thoâng qua caùc hoaït ñoäng giaùo duïc, xaõ hoäi, vaên hoùa vaø nhaân ñaïo. Ngaøi ñaëc bieät nhaéc ñeán Quyõ caùc tröôøng hoïc Ñoâng phöông, ñaõ hoã trôï hôn 260 cô sôû giaùo duïc taïi Trung Ñoâng, trong ñoù coù caùc tröôøng ñaïi hoïc taïi Liban vaø Ñaïi hoïc Bethlehem. Theo Ñöùc Thaùnh cha, giaùo duïc laø moät coâng cuï quan troïng ñeå xaây döïng ñoái thoaïi giöõa caùc daân toäc vaø baûo veä quyeàn cuûa moãi ngöôøi.
Sau cuøng, Ñöùc Thaùnh cha daønh phaàn quan troïng cho hoøa bình, chieán tranh vaø giaûi tröø quaân bò. Khi nhaéc ñeán Trung Ñoâng vaø nhöõng vuøng chòu aûnh höôûng cuûa xung ñoät, ngaøi keâu goïi khoâng ñöôïc thôø ô tröôùc ñau khoå cuûa con ngöôøi. Ñöùc Thaùnh cha nhaéc laïi lôøi keâu goïi giaûm vaø loaïi boû vuõ khí haït nhaân, ñoàng thôøi caûnh baùo raèng vieäc coi vuõ khí haït nhaân nhö moät baûo ñaûm an ninh coù theå thuùc ñaåy moät cuoäc chaïy ñua vuõ trang môùi. Theo ngaøi, hoøa bình khoâng phaûi laø söï caân baèng giöõa caùc löïc löôïng maø phaûi ñöôïc xaây döïng töøng ngaøy baèng ñoái thoaïi vaø coâng lyù.
Ñöùc Thaùnh cha keâu goïi khoâng bao giôø coi chieán tranh laø ñieàu "khoâng theå traùnh khoûi", nhöng phaûi lieân tuïc thuùc ñaåy ñoái thoaïi vaø ngoaïi giao. Phaùp ñöôïc môøi goïi tieáp tuïc ñoùng goùp cho hoøa bình vaø chuû nghóa ña phöông, ñaëc bieät taïi chaâu AÂu. Ñöùc Giaùo hoaøng mong muoán töï do cuûa ngöôøi Phaùp ngaøy caøng gaén vôùi vieäc phuïc vuï coâng ích, tình huynh ñeä môû roäng ñeán toaøn theå nhaân loaïi, coøn bình ñaúng phaûi döïa treân coâng lyù vaø baùc aùi, ñoàng thôøi bieát traân troïng nhöõng khaùc bieät giöõa con ngöôøi.
Keát thuùc dieãn vaên, Ñöùc Giaùo hoaøng baøy toû loøng bieát ôn ñoái vôùi cuoäc gaëp gôõ vaø caàu nguyeän cho nöôùc Phaùp. Ngaøi caàu mong quoác gia naøy ñöôïc bình an, hieäp nhaát vaø thònh vöôïng, ñoàng thôøi phoù thaùc nhöõng öôùc nguyeän aáy cho söï chuyeån caàu cuûa Ñöùc Trinh Nöõ Maria, Ñaáng Baûo trôï chính cuûa nöôùc Phaùp. Toaøn boä baøi dieãn vaên coù theå ñöôïc quy veà moät lôøi môøi goïi xuyeân suoát: ñaët phaåm giaù con ngöôøi ôû trung taâm, baûo veä söï soáng vaø töï do, phaùt trieån khoa hoïc trong traùch nhieäm ñaïo ñöùc, thuùc ñaåy ñoái thoaïi giöõa caùc thaønh phaàn xaõ hoäi vaø toân giaùo, ñoàng thôøi khoâng ngöøng xaây döïng moät neàn vaên minh cuûa hoøa bình, tình huynh ñeä vaø coâng ích.
Sau cuoäc gaëp gôõ treân ñaây, Ñöùc Thaùnh cha ñaõ veà toøa Söù thaàn Toøa Thaùnh, caùch ñoù ba caây soá röôõi ñeå duøng böõa tröa vaø nghæ ngôi.