Ñöùc Thaùnh cha chuû söï Kinh Chieàu
taïi Nhaø thôø Chính Toøa Ñöùc Baø Paris
Ñöùc Thaùnh cha chuû söï Kinh Chieàu taïi Nhaø thôø Chính Toøa Ñöùc Baø Paris.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Paris (RVA News 26-09-2026) - Taïi Nhaø thôø Chính Toøa Ñöùc Baø Paris, trong giôø Kinh Chieàu vôùi caùc giaùm muïc, linh muïc, phoù teá, chuûng sinh vaø tu só nam nöõ, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV nhaán maïnh raèng nhaø thôø chính toøa laø nôi "traùi tim cuûa moät daân toäc ñang ñaäp", nôi quaù khöù vaø töông lai gaëp gôõ, trôøi vaø ñaát giao hoøa. Qua hình aûnh Nhaø thôø Ñöùc Baø, ngaøi cuõng noùi ñeán caên tính, söùc soáng vaø söù maïng cuûa Giaùo hoäi taïi Phaùp.
Nhaø thôø Chính Toøa Ñöùc Baø Paris
Nhaø thôø Chính toøa Notre-Dame, toïa laïc ôû phaàn phía ñoâng cuûa ñaûo Ile de la Citeù, vôùi veû ñoà soä, laø moät trong nhöõng coâng trình kieán truùc Gothic noåi tieáng nhaát theá giôùi vaø laø moät trong nhöõng di tích ñöôïc tham quan nhieàu nhaát taïi Paris.
Theo Luaät cuûa Phaùp naêm 1905 veà vieäc taùch bieät Nhaø nöôùc vaø Giaùo hoäi, toøa nhaø thuoäc sôû höõu cuûa Nhaø nöôùc Phaùp, cuõng nhö taát caû caùc nhaø thôø chính toøa khaùc ñöôïc Vöông quoác Phaùp xaây döïng; vieäc söû duïng nhaø thôø ñöôïc trao cho Giaùo hoäi Coâng giaùo.
Nhaø thôø Chính toøa naøy laø tieåu vöông cung thaùnh ñöôøng töø ngaøy 27 thaùng Hai naêm 1805, laø di tích lòch söû cuûa Phaùp töø naêm 1862 vaø laø Di saûn Theá giôùi cuûa UNESCO töø naêm 1991.
Ngaøy 15 thaùng Tö naêm 2019, nhaø thôø bò hö haïi nghieâm troïng vì moät vuï hoûa hoaïn lôùn, khieán maùi nhaø vaø ngoïn thaùp nhoïn bò thieâu huûy, ñoàng thôøi moät soá voøm beân döôùi bò suïp ñoå.
Coâng vieäc taùi thieát, vôùi kinh phí 700 trieäu Euro, chính thöùc hoaøn taát vaøo naêm 2024 vaø nhaø thôø ñöôïc môû cöûa trôû laïi vaøo ngaøy 07 thaùng Möôøi Hai naêm 2024. Vieäc xaây döïng Nhaø thôø Chính toøa Notre-Dame baét ñaàu vaøo naêm 1163, döôùi trieàu Vua Louis VII, theo yù muoán cuûa Ñöùc giaùm muïc Maurice de Sully, taïi nôi tröôùc ñoù töøng coù moät ñeàn thôø Gallo-Roâma, moät vöông cung thaùnh ñöôøng Merovingian theá kyû VI vaø moät nhaø thôø theo phong caùch Romanesque.
Ñöùc Giaùo hoaøng Alexander III ñaõ ñeán ñaët vieân ñaù ñaàu tieân.
Coâng trình ñöôïc hoaøn thaønh töông ñoái nhanh so vôùi quy moâ cuûa noù: vaøo khoaûng giöõa theá kyû XIII, maët tieàn phía taây vaø caùc thaùp ñöôïc hoaøn taát. Notre-Dame - daøi 130 meùt, roäng 48 meùt, cao 36 meùt beân trong vaø 69 meùt beân ngoaøi -, coù maët baèng hình thaùnh giaù Latinh, naêm gian doïc vaø hai thaùp chuoâng. Nhaø thôø môû ra tröôùc maét khaùch tham quan nhöõng maùi voøm hình muùi thanh thoaùt, nhöõng voøm choáng bay giuùp laøm nheï caùc böùc töôøng vaø nhöõng dieän tích kính lôùn ñöôïc thieát keá ñeå traøn ngaäp aùnh saùng vaøo beân trong.
Söï caân baèng giöõa chieàu cao vöôn leân vaø aùnh saùng dieãn taû baèng ñaù lyù töôûng thieâng lieâng cuûa thôøi Trung Coå, trong ñoù aùnh saùng mang moät giaù trò bieåu töôïng saâu saéc.
Qua nhieàu theá kyû, Nhaø thôø Chính toøa Ñöùc Baø ñaõ traûi qua nhieàu laàn can thieäp vaø bieán ñoåi. Trong cuoäc Caùch maïng Phaùp, nhaø thôø bò hö haïi nghieâm troïng: caùc chuoâng bò naáu chaûy ñeå cheá taïo ñaïi baùc; nhieàu töôïng bò phaù huûy hoaëc chaët ñaàu, ñaëc bieät laø nhöõng töôïng thuoäc Phoøng tröng baøy caùc Vua treân maët tieàn; ngoïn thaùp thôøi Trung Coå, voán ñaõ trong tình traïng xuoáng caáp, bò thaùo dôõ; caùc ñoà thôø phöôïng vaø kho taøng phuïng vuï bò thaát taùn. Moät soá ñaàu töôïng nguyeân thuûy hieän nay ñöôïc löu giöõ taïi Baûo taøng Cluny.
Caùc thaùp cao 69 meùt laø moät trong nhöõng bieåu töôïng noåi tieáng nhaát cuûa Paris vaø may maén khoâng bò huûy hoaïi trong vuï chaùy naêm 2019. Thaùp chuoâng noåi tieáng ñöôïc Quasimodo trong taùc phaåm cuûa Victor Hugo rung leân chính laø thaùp phía baéc, trong khi thaùp phía nam chöùa quaû chuoâng lôùn nhaát cuûa Nhaø thôø Chính toøa, chuoâng Emmanuel, naëng hôn 13 taán.
Ñeán cuoái naêm 2026, saùu cöûa kính maøu lôùn moâ taû Leã Chuùa Thaùnh Thaàn Hieän Xuoáng, hoaøn toaøn môùi, seõ ñöôïc ñaët trong Nhaø thôø Chính toøa.
Kinh Chieàu
Ñeán nhaø thôø, Ñöùc Thaùnh cha ñaõ ñöôïc Ñöùc Toång giaùm muïc Paris, Laurent Ulrich, ñoùn tieáp. Taïi loái vaøo Nhaø thôø Chính toøa, Ñöùc oâng Olivier Ribadeau-Dumas, Toång quaûn Thaùnh ñöôøng trao thaùnh giaù vaø nöôùc thaùnh cho Ñöùc Thaùnh cha ñeå ngaøi raûy nöôùc thaùnh.
Sau khi ñi qua gian giöõa cuûa nhaø thôø, Ñöùc Giaùo hoaøng ñeán nhaø nguyeän Thaùnh Theå ñeå daønh moät ít thôøi gian thinh laëng caàu nguyeän. Sau ñoù, ngaøi ñeán nhaø nguyeän nôi löu giöõ Maõo Gai cuûa Ñöùc Kitoâ ñeå toân kính; roài ngaøi tieán ñeán baøn thôø khai maïc kinh chieàu troïng theå, vôùi söï tham döï cuûa caùc hoàng y, giaùm muïc, linh muïc, tu só nam nöõ vaø giaùo daân ngoài chaät thaùnh ñöôøng.
Baøi giaûng cuûa Ñöùc Thaùnh cha
Trong baøi giaûng taïi Nhaø thôø Ñöùc Baø Paris, sau baøi ñoïc ngaén, Ñöùc Giaùo hoaøng môøi goïi caùc caùc giaùm muïc, linh muïc, phoù teá, tu só nam nöõ vaø chuûng sinh cuûa Phaùp nhìn vaøo yù nghóa cuûa Nhaø thôø Ñöùc Baø nhö moät bieåu töôïng cuûa ñöùc tin, lòch söû, vaên hoùa vaø nieàm hy voïng. Ngaøi ñaëc bieät lieân keát vieäc taùi thieát nhaø thôø sau vuï hoûa hoaïn vôùi söù maïng cuûa Giaùo hoäi trong theá giôùi hoâm nay: moät Giaùo hoäi khoâng kheùp kín ñeå töï baûo veä, nhöng môû roäng cöûa, ñoùn nhaän moïi ngöôøi vaø trôû thaønh daáu chæ cuûa hy voïng, hoøa giaûi vaø bình an.
Tröôùc heát, Ñöùc Thaùnh cha nhaéc laïi bieán coá hoûa hoaïn xaûy ra caùch ñaây baûy naêm. Khi aáy, caû theá giôùi chöùng kieán Nhaø thôø Ñöùc Baø chìm trong löûa vaø con ngöôøi caûm nhaän roõ söï baát löïc tröôùc nhöõng ñieàu vöôït quaù khaû naêng kieåm soaùt. Tuy nhieân, bieán coá aáy cuõng cho thaáy Ñöùc Baø khoâng chæ laø moät coâng trình kieán truùc hay moät di tích toân giaùo. Vieäc ñoâng ñaûo ngöôøi daân cuøng tham gia vaøo coâng cuoäc taùi thieát cho thaáy nôi ñaây laø moät phaàn quan troïng cuûa kyù öùc, vaên hoùa vaø ñôøi soáng tinh thaàn cuûa moät daân toäc. Nhaø thôø trôû thaønh nôi quaù khöù gaëp töông lai, nôi trôøi vaø ñaát gaëp nhau.
Vieäc phuïc hoài Nhaø thôø Ñöùc Baø cuõng môû ra moät khoâng gian ñoùn tieáp vöôït khoûi nhöõng ranh giôùi cuûa coäng ñoàng Coâng giaùo. Ñöùc Giaùo Hoaøng ñaùnh giaù cao söï hôïp taùc cuûa caùc cô quan coâng quyeàn, Giaùo hoäi vaø caùc toå chöùc tö nhaân trong coâng cuoäc truøng tu. Ngaøi nhaán maïnh raèng Giaùo hoäi khoâng chæ coù nhieäm vuï baûo toàn truyeàn thoáng, maø coøn phaûi bieát laøm cho truyeàn thoáng soáng ñoäng baèng söï saùng taïo, loøng can ñaûm vaø nieàm hy voïng. Chính vì theá, caùc hoaït ñoäng muïc vuï, loan baùo Tin Möøng vaø khai taâm Kitoâ giaùo caàn ñöôïc môû ra cho moïi ngöôøi.
Töø ñoù, Ñöùc Giaùo hoaøng ñöa ra lôøi môøi goïi ñaëc bieät ñoái vôùi Giaùo hoäi taïi Phaùp: haõy ñaët tinh thaàn truyeàn giaùo leân haøng ñaàu. Ngaøi nhaéc ñeán Evangelii gaudium vaø söï "hoaùn caûi truyeàn giaùo" maø Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ ñaõ laøm chöùng. Ngöôøi Kitoâ höõu khoâng ñöôïc ruùt lui vaøo moät "oác ñaûo" ñeå traùnh neù theá giôùi. Traùi laïi, Giaùo hoäi phaûi hieän dieän giöõa moät theá giôùi thöïc teá, nôi coù caû nhöõng ñau khoå, baát coâng, giôùi haïn cuûa con ngöôøi nhöng cuõng coù loøng toát vaø nhöõng haït gioáng hy voïng. Maàu nhieäm Thaäp giaù cho thaáy boùng toái cuûa theá giôùi, nhöng saâu xa hôn nöõa laø tình yeâu cuûa Thieân Chuùa chieán thaéng söï cheát.
Hình aûnh kieán truùc hình thaäp giaù cuûa Nhaø thôø Ñöùc Baø ñöôïc Ñöùc Giaùo hoaøng duøng nhö moät bieåu töôïng cuûa söï gaëp gôõ giöõa trôøi vaø ñaát. Nhaø thôø quy tuï trong chính mình nhöõng bieán coá vui buoàn cuûa lòch söû vaø bieán söï ña daïng thaønh moät ngoân ngöõ chung. Töø maàu nhieäm Nhaäp Theå - "Thieân Chuùa ñaõ sai Con cuûa Ngöôøi ñeán" - phaùt sinh caên tính cuûa Giaùo hoäi laø moät Giaùo hoäi luoân "ñi ra". Giaùo hoäi phaûi trôû thaønh khoâng gian cuûa söï ñoùn tieáp, toân troïng, khaùm phaù vaø tìm kieám yù nghóa. Ngöôøi ôû xa phaûi ñöôïc nhaän ra nhö ngöôøi gaàn; ngöôøi xa laï phaûi ñöôïc ñoùn nhaän vì nôi hoï Ñöùc Kitoâ cuõng ñang goõ cöûa.
Lôøi môøi goïi naøy khoâng chæ daønh cho Paris maø cho toaøn theå Giaùo hoäi taïi Phaùp, keå caû nhöõng vuøng ngoaïi vi, noâng thoân vaø caùc laõnh thoå haûi ngoaïi. Ñöùc Giaùo hoaøng mong muoán moät Giaùo hoäi "soáng ñoäng, ña daïng vaø gaàn guõi", coù khaû naêng goùp phaàn haøn gaén nhöõng veát thöông xaõ hoäi vaø giuùp con ngöôøi vöôït qua caùc khaùc bieät vaên hoùa. Ngaøi nhaán maïnh vai troø cuûa giaùo daân, nhöõng ngöôøi hieän dieän giöõa ñôøi soáng thöôøng ngaøy vaø coù theå trôû thaønh nhöõng ngöôøi tieân phong cuûa söù maïng Giaùo hoäi. Söï thieáu thoán veà phöông tieän vaät chaát khoâng nhaát thieát caûn trôû vieäc truyeàn giaùo; traùi laïi, ñôøi soáng ñôn sô vaø töï do noäi taâm coù theå laøm noåi baät phong caùch Tin möøng.
Moät ñieåm quan troïng khaùc cuûa baøi giaûng laø yù nghóa cuûa phuïng vuï. Ñöùc Giaùo hoaøng nhaéc raèng Nhaø thôø Ñöùc Baø, cuõng nhö moïi nhaø thôø, tröôùc heát ñöôïc xaây döïng ñeå caàu nguyeän vaø thôø phöôïng Thieân Chuùa. Nhaø thôø khoâng phaûi chæ laø moät "voû ñaù" ñeå con ngöôøi chieâm ngöôõng. Nhaø thôø soáng nhôø maàu nhieäm thaùnh ñöôïc cöû haønh beân trong, ñaëc bieät laø Thaùnh Theå. Vieäc ñaët baøn thôø ôû trung taâm Nhaø thôø Ñöùc Baø dieãn taû roõ ñieàu aáy: coäng ñoaøn tín höõu ñang thôø phöôïng Thieân Chuùa chính laø traùi tim cuûa coâng trình.
Trong moät xaõ hoäi ngaøy caøng oàn aøo, keát noái lieân tuïc nhöng coù theå thieáu chieàu saâu, phuïng vuï coù theå trôû thaønh moät "oác ñaûo bình an". Qua lôøi Kinh Thaùnh, thaùnh ca, cöû chæ phuïng vuï, Chuùa nhaät vaø caùc leã troïng, ngöôøi tín höõu ñöôïc ñaët vaøo trong doøng lòch söû cöùu ñoä vaø trôû neân nhaïy beùn hôn vôùi nhöõng daáu chæ cuûa thôøi ñaïi. Vieäc laéng nghe Lôøi Chuùa vaø caàu nguyeän chung giuùp ngöôøi Kitoâ höõu nhaän ra nhöõng töông quan quyeàn löïc baát coâng, ñoàng thôøi baûo veä nhöõng maàm moáng cuûa coâng lyù vaø hoøa bình. Vì theá, ngöôøi Kitoâ höõu ñöôïc thuùc ñaåy bôûi nieàm hy voïng chöù khoâng phaûi söï cam chòu; töø ñoù hình thaønh nhöõng lieân keát huynh ñeä vaø maïng löôùi lieân ñôùi. Ñöùc Giaùo Hoaøng cuõng keâu goïi caùc muïc töû vaø nhöõng ngöôøi soáng ñôøi thaùnh hieán phaûi chaêm lo phaåm chaát cuûa caùc cöû haønh phuïng vuï, keå caû taïi nhöõng coäng ñoaøn nhoû beù. Ngaøi nhaéc hoï keá thöøa di saûn cuûa caùc Giaùo phuï vaø caùc thaùnh, ñoàng thôøi soáng vôùi loøng khieâm nhöôøng tröôùc maàu nhieäm ñöôïc cöû haønh. Coâng ñoàng Vatican II, vôùi söï ñoùng goùp quan troïng cuûa Giaùo hoäi taïi Phaùp, ñaõ khaúng ñònh vò trí trung taâm cuûa phuïng vuï trong ñôøi soáng Giaùo hoäi. Phuïng vuï vì theá khoâng taùch khoûi ñôøi soáng, nhöng phaûn chieáu ñôøi soáng: nieàm vui Thaùnh Theå lan toûa nôi phaåm giaù ñöôïc phuïc hoài, nôi quyeàn bính trôû thaønh phuïc vuï, söï hoøa hôïp ñöôïc taùi laäp vaø töï do ñöôïc khôi daäy.
Cuoái cuøng, Ñöùc Giaùo hoaøng nhaán maïnh neàn taûng cuûa moïi ôn goïi laø tình baïn caù vò vôùi Chuùa Kitoâ, ñöôïc nuoâi döôõng baèng ñôøi soáng caàu nguyeän. Ngaøi môøi goïi caùc giaùm muïc, linh muïc, chuûng sinh vaø tu só khoâng ñöôïc sao nhaõng ñôøi soáng noäi taâm, vì söù maïng cuûa hoï tröôùc heát phaùt sinh töø moái töông quan maät thieát vôùi Thieân Chuùa. Nhaø thôø môû cöûa giöõa loøng thaønh phoá trôû thaønh hình aûnh cuûa moät Giaùo hoäi soáng tinh thaàn hieáu khaùch, ñeå moïi ngöôøi caûm thaáy mình ñöôïc ñoùn nhaän vaø khoâng bò aùp böùc hay gaït ra beân leà.
Ñöùc Giaùo hoaøng keát thuùc baèng hình aûnh Ñöùc Maria vaø Haøi Nhi, böùc töôïng ñaõ ñöôïc gìn giöõ giöõa traän hoûa hoaïn vaø nay laïi toûa saùng. Ñöùc Thaùnh cha caàu xin Ñöùc Maria gìn giöõ loøng trung thaønh cuûa Giaùo hoäi taïi Phaùp, höôùng daãn söù maïng cuûa Giaùo hoäi vaø naâng ñôõ caùc muïc töû. Nhaø thôø Ñöùc Baø ñaõ ñöôïc taùi sinh sau bieán coá hoûa hoaïn; cuõng vaäy, Ñöùc Giaùo hoaøng môøi goïi Giaùo hoäi taïi Phaùp "taùi sinh" trong moät söùc soáng môùi cuûa söï thaùnh thieän vaø söù maïng haèng ngaøy, trôû thaønh chöùng nhaân cuûa tình yeâu Thieân Chuùa, goùp phaàn haøn gaén vaø chöõa laønh gia ñình nhaân loaïi.
Toùm laïi, troïng taâm cuûa baøi giaûng laø lôøi môøi goïi Giaùo hoäi trôû thaønh moät "ngoâi nhaø môû": trung thaønh vôùi Thieân Chuùa vaø truyeàn thoáng, nhöng khoâng kheùp kín; yeâu meán phuïng vuï nhöng ñoàng thôøi daán thaân giöõa theá giôùi; soáng ñôøi caàu nguyeän nhöng höôùng ra phuïc vuï; ñoùn nhaän nhöõng ngöôøi ôû xa vaø goùp phaàn chöõa laønh nhöõng chia reõ cuûa xaõ hoäi. Hình aûnh Nhaø thôø Ñöùc Baø sau khi ñöôïc taùi thieát trôû thaønh bieåu töôïng cuûa chính söù maïng aáy: töø ñoå vôõ ñeán phuïc hoài, töø ñau thöông ñeán hy voïng, töø kheùp kín ñeán ñoùn nhaän, vaø töø nhöõng khaùc bieät ñeán söï hieäp nhaát trong tình yeâu vaø ñöùc tin.
Cuoái Kinh Chieàu, khoaûng 18 giôø, Ñöùc Thaùnh cha coøn tieán ra cuoái thaùnh ñöôøng ñeå ñoïc kinh vôùi caùc tín höõu ñöùng beân ngoaøi vaø ban pheùp laønh cho hoï, tröôùc khi veà Toøa Söù thaàn Toøa Thaùnh caùch ñoù gaàn naêm caây soá ñeå duøng böõa toái, tröôùc khi ñeán Saân vaän ñoäng Stade de France, caùch ñoù 14 caây soá ñeå chuû söï cuoäc gaëp gôõ vaø canh thöùc vôùi giôùi treû.