Nhaân loaïi nhö moät "coäng ñoaøn caùc nhaân vò"
laø moät di saûn quyù baùu
maø Coâng ñoàng Vatican II ñaõ ñeå laïi
Tieáp kieán chung cuûa Ñöùc Thaùnh cha: Nhaân loaïi nhö moät "coäng ñoaøn caùc nhaân vò" laø moät di saûn quyù baùu maø Coâng ñoàng Vatican II ñaõ ñeå laïi.
Phuùc Nhaïc
Vatican (RVA News 16-09-2026) - Luùc 10 giôø saùng thöù Tö, ngaøy 16 thaùng Chín naêm 2026, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ tieáp kieán chung hôn 30,000 tín höõu haønh höông, taïi Quaûng tröôøng Thaùnh Pheâroâ. Hieän dieän trong dòp naøy, cuõng coù hôn 20 giaùm muïc caùc nöôùc, ñaëc bieät coù moät soá vò töø Doøng Capuchino, vaø haøng traêm ñoâi taân hoân.
Nhö thöôøng leä, tröôùc khi baét ñaàu buoåi tieáp kieán, Ñöùc Thaùnh cha ñaõ tieán ra Quaûng tröôøng treân chieác xe díp mui traàn maøu traéng. Ngaøi tieán doïc theo caùc loái ñi ñeå chaøo thaêm caùc tín höõu vaø chuùc laønh cho moät soá em beù ñöôïc nhaân vieân an ninh beá leân tröôùc ngaøi.
Taïi leã ñaøi, Ñöùc Thaùnh cha laøm daáu thaùnh giaù vaø chaøo phuïng vuï môû ñaàu buoåi tieáp kieán. Caùc ñoäc vieân laàn löôït coâng boá baèng chín ngoân ngöõ khaùc nhau moät ñoaïn trích töø saùch Saùng Theá (St 1,27-28):
"Thieân Chuùa saùng taïo con ngöôøi theo hình aûnh cuûa Ngaøi, Thieân Chuùa saùng taïo con ngöôøi theo hình aûnh Thieân Chuùa; Ngaøi saùng taïo hoï coù nam coù nöõ. Thieân Chuùa ban phuùc laønh cho hoï vaø Thieân Chuùa phaùn vôùi hoï: "Haõy sinh soâi naûy nôû thaät nhieàu, cho ñaày maët ñaát vaø thoáng trò maët ñaát. Haõy laøm baù chuû caù bieån, chim trôøi vaø moïi loaøi vaät soáng ñoäng boø treân maët ñaát".
Huaán giaùo
Trong baøi huaán giaùo sau ñoù, Ñöùc Thaùnh cha tieáp tuïc loaït baøi veà Hieán cheá muïc vuï Gaudium et Spes, Vui möøng vaø Hy voïng, Giaùo hoäi trong theá giôùi ngaøy nay. Baøi hoâm thöù Tö naøy laø baøi thöù ba trong loaït baøi noùi treân vaø coù töïa ñeà laø: "Coäng ñoaøn nhaân loaïi" (GS 23-32).
Môû ñaàu baøi huaán giaùo, Ñöùc Thaùnh cha noùi:
"Anh chò em thaân meán, chaøo anh chò em!
Khi daønh chöông thöù hai cho chuû ñeà "coäng ñoaøn nhaân loaïi", Hieán cheá Gaudium et spes (GS) môøi goïi chuùng ta nhìn nhaän "vieäc gia taêng caùc moái töông quan giöõa con ngöôøi vôùi nhau", nhö "moät trong nhöõng khía caïnh quan troïng nhaát cuûa theá giôùi ngaøy nay" (soá 23). Tuy nhieân, thöïc taïi naøy caàn ñaït tôùi söï hoaøn thaønh "saâu xa hôn trong coäng ñoaøn con ngöôøi", vôùi ñieàu kieän thieát yeáu laø "söï toân troïng hoã töông ñoái vôùi phaåm giaù tinh thaàn troïn veïn cuûa moãi ngöôøi" (ibid.).
Nhöõng khaúng ñònh naøy, trong thôøi ñaïi chuùng ta, laïi caøng trôû neân caáp thieát hôn. Moät maët, söï phaùt trieån cuûa coâng ngheä, söï phoå bieán cuûa caùc phöông tieän truyeàn thoâng ñaïi chuùng (mass media) vaø maïng xaõ hoäi (social media), cuøng vôùi tình traïng caøng ngaøy ngöôøi ta caøng söû duïng roäng raõi trí tueä nhaân taïo, môû ra nhöõng khaû naêng môùi, phaù boû caùc raøo caûn vaø khoaûng caùch; maët khaùc, caùc moái töông quan coù khuynh höôùng ngaøy caøng trôû neân ít mang tính caù vò hôn, mang tính aûo nhieàu hôn, vaø ngöôøi ta coù nguy cô quen vôùi vieäc phoù thaùc cho caùc thuaät toaùn nhöõng quyeát ñònh voán chæ thuoäc veà löông taâm con ngöôøi.
Trong boái caûnh ñoù, laøm sao ñeå caùc töông quan xaõ hoäi coù chieàu saâu thöïc söï vaø chieàu saâu caù vò chính laø söï ñoùng goùp maø coäng ñoaøn Kitoâ höõu muoán mang laïi.
Coâng ñoàng môøi goïi chuùng ta kín muùc nhöõng tieâu chuaån vaø söùc maïnh töø keá hoaïch saùng taïo cuûa Thieân Chuùa, Ñaáng ñaõ muoán "taát caû moïi ngöôøi hoïp thaønh moät gia ñình duy nhaát vaø ñoái xöû vôùi nhau nhö anh em"; vì theá, "loøng yeâu meán Thieân Chuùa vaø tha nhaân laø ñieàu raên thöù nhaát vaø lôùn nhaát", ñieàu ñaõ ñöôïc maëc khaûi troïn veïn vaø ñöôïc thöïc hieän caùch hoaøn haûo nôi Ñöùc Kitoâ (x. GS, 24). Söï hoaøn thieän cuûa con ngöôøi vaø söï phaùt trieån cuûa xaõ hoäi phaûi ñöôïc xem laø gaén boù maät thieát vaø tuøy thuoäc laãn nhau: ñoái nghòch hoaëc taùch rôøi hai ñieàu aáy seõ khieán caû hai trôû neân voâ nghóa. Lòch söû, keå caû lòch söû raát gaàn ñaây, xaùc nhaän roõ raøng chaân lyù naøy. Vì theá, chuùng ta khoâng ñöôïc meät moûi khi nhaéc laïi cuøng vôùi caùc Nghò phuï Coâng ñoàng Vaticanoâ II raèng: "Con ngöôøi, töï baûn chaát, hoaøn toaøn caàn ñeán ñôøi soáng xaõ hoäi; vì theá, con ngöôøi laø vaø phaûi laø nguyeân lyù, chuû theå vaø cuøng ñích cuûa moïi theå cheá xaõ hoäi." (GS, 25).
Theo vieãn töôïng naøy, Hieán cheá Gaudium et spes khaúng ñònh raèng söï ña daïng cuûa con ngöôøi vaø caùc daân toäc treân theá giôùi khoâng ñöôïc xem nhö moät moái nguy hieåm hay moät söï ñe doïa, nhöng phaûi ñöôïc nhìn nhaän nhö moät tieàm naêng laøm phong phuù vaø phaùt trieån.
Söï ñoái ñaàu, ñoâi khi daãn ñeán baïo löïc, laø hoa traùi cuûa quyeàn löïc cuûa toäi loãi vaø cuûa caùch thöùc toäi loãi chi phoái naõo traïng cuõng nhö haønh ñoäng cuûa con ngöôøi ôû moïi caáp ñoä, gaây ra söï huûy dieät vaø caùi cheát. Vì theá, caàn ngaøy caøng môû loøng hôn theo tieâu chuaån hoã töông, chia seû vaø chaêm soùc, nhö vaãn dieãn ra giöõa caùc chi theå khaùc nhau cuûa thaân theå con ngöôøi (x. 1 Cr 12,21-25). Veà ñieåm naøy, Hieán cheá muïc vuï cuûa Coâng ñoàng cuõng ñöa ra moät ñònh nghóa ngaén goïn veà "coâng ích", khi nhaéc raèng coâng ích laø: "Toaøn boä nhöõng ñieàu kieän cuûa ñôøi soáng xaõ hoäi cho pheùp caùc nhoùm cuõng nhö töøng thaønh vieân ñaït tôùi söï hoaøn thieän cuûa mình caùch ñaày ñuû hôn vaø deã daøng hôn." (GS, 26). Ñoàng thôøi, khi nhìn nhaän söï tuøy thuoäc laãn nhau giöõa caùc daân toäc, Hieán cheá khaúng ñònh raèng: "Moãi nhoùm phaûi löu taâm ñeán nhöõng nhu caàu vaø nhöõng nguyeän voïng chính ñaùng cuûa caùc nhoùm khaùc, hôn nöõa, phaûi löu taâm ñeán coâng ích cuûa toaøn theå gia ñình nhaân loaïi." (GS, 26).
Döïa treân caùch tieáp caän naøy, caùc Nghò phuï Coâng ñoàng tieáp tuïc chæ roõ moät soá "heä quaû thöïc tieãn caáp baùch hôn caû" (GS, 27). Tröôùc heát laø toân troïng con ngöôøi. Hieán cheá Gaudium et spes noùi: "Taát caû nhöõng gì choáng laïi chính söï soáng, nhö moïi hình thöùc gieát ngöôøi, dieät chuûng, phaù thai, an töû vaø ngay caû vieäc töï saùt coù chuû yù; taát caû nhöõng gì xuùc phaïm ñeán söï toaøn veïn cuûa con ngöôøi, nhö vieäc caét xeûo thaân theå, nhöõng haønh vi tra taán theå xaùc hoaëc tinh thaàn, nhöõng cöôõng eùp taâm lyù; taát caû nhöõng gì xuùc phaïm ñeán phaåm giaù con ngöôøi, nhö nhöõng ñieàu kieän soáng döôùi möùc nhaân phaåm, nhöõng vuï baét giam tuøy tieän, nhöõng vuï truïc xuaát, cheá ñoä noâ leä, naïn maïi daâm, vieäc buoân baùn phuï nöõ vaø thanh thieáu nieân, hoaëc nhöõng ñieàu kieän lao ñoäng ñaùng xaáu hoå, trong ñoù ngöôøi lao ñoäng bò ñoái xöû nhö nhöõng coâng cuï ñôn thuaàn ñeå kieám lôïi, chöù khoâng phaûi nhö nhöõng con ngöôøi töï do vaø coù traùch nhieäm: taát caû nhöõng ñieàu aáy vaø nhöõng ñieàu töông töï chaéc chaén laø nhöõng ñieàu ñaùng hoå theïn." (ibid.).
Heä quaû thöù hai: toân troïng vaø yeâu thöông caû nhöõng ngöôøi ñoái nghòch vôùi chuùng ta, hoaëc nhöõng ngöôøi coù caùch suy nghó vaø haønh ñoäng khaùc vôùi chuùng ta (x. GS, 28).
Thöù ba: söï bình ñaúng caên baûn cuûa taát caû moïi ngöôøi, ñieàu ñoøi hoûi phaûi coù coâng baèng xaõ hoäi. Vaên kieän khaúng ñònh: "Moïi hình thöùc kyø thò lieân quan ñeán caùc quyeàn caên baûn cuûa con ngöôøi, duø trong laõnh vöïc xaõ hoäi hay vaên hoùa, vì lyù do giôùi tính, chuûng toäc, maøu da, ñòa vò xaõ hoäi, ngoân ngöõ hay toân giaùo, ñeàu phaûi ñöôïc vöôït qua vaø loaïi boû, vì traùi vôùi yù ñònh cuûa Thieân Chuùa." (GS, 29).
Sau cuøng, caùc Nghò phuï Coâng ñoàng khuyeân nhuû chuùng ta phaûi vöôït qua naõo traïng caù nhaân chuû nghóa vaø ñaûm nhaän moät thaùi ñoä traùch nhieäm vaø tham gia (x. GS, 30-31)".
Vaø Ñöùc Thaùnh cha keát luaän: "Anh chò em thaân meán, caùch nhìn nhaân loaïi nhö moät "coäng ñoaøn caùc nhaân vò" laø moät di saûn quyù baùu maø Coâng ñoàng chung Vaticanoâ II ñaõ ñeå laïi cho chuùng ta. Caùch nhìn aáy giuùp taát caû chuùng ta thöïc hieän moät söï phaân ñònh caù nhaân vaø coäng ñoaøn, ñeå coù theå ñaùnh giaù caùch coù traùch nhieäm nhöõng döï aùn xaõ hoäi vaø chính trò cuûa thôøi ñaïi hoâm nay, döïa treân caùc tieâu chuaån: phaåm giaù cuûa con ngöôøi, coâng baèng xaõ hoäi vaø söï tham gia töï do vaøo vieäc xaây döïng coâng ích. Bôûi vì töông lai cuûa nhaân loaïi tuøy thuoäc vaøo söï daán thaân cuûa moãi ngöôøi, ñeå coäng taùc vôùi Thieân Chuùa vaø vôùi anh chò em mình xaây döïng moät theá giôùi nhaân baûn hôn (x. GS, 30).
Chaøo thaêm vaø nhaén nhuû
Sau baøi giaùo lyù baèng tieáng YÙ treân ñaây cuûa Ñöùc Thaùnh cha, caùc ñoäc vieân laàn löôït toùm taét baèng chín thöù tieáng khaùc nhau keøm theo nhöõng lôøi chaøo thaêm vaø nhaén nhuû cuûa ngaøi.
Khi chaøo baèng tieáng Phaùp, Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Toâi chaøo thaêm taát caû caùc khaùch haønh höông noùi tieáng Phaùp, ñaëc bieät laø nhoùm caùc khaùch haønh höông ñeán töø Paris. "Loøng yeâu meán Thieân Chuùa vaø ngöôøi thaân caän laø ñieàu raên thöù nhaát vaø lôùn nhaát": haõy laø nhöõng ngöôøi chuû ñoäng xaây döïng caùc moái töông quan vaø tình huynh ñeä. Xin Thieân Chuùa chuùc laønh cho anh chò em!"
Vôùi caùc tín höõu noùi tieáng Anh, Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Toâi noàng nhieät chaøo ñoùn taát caû caùc khaùch haønh höông vaø nhöõng ngöôøi noùi tieáng Anh ñang tham döï buoåi Tieáp kieán hoâm nay, ñaëc bieät laø nhöõng ngöôøi ñeán töø Anh, Scotland, Na Uy, Ghana, Nam Phi, Uganda, UÙc, AÁn Ñoä, Israel, Philippines, Vieät Nam, Canada vaø Hoa Kyø. Toâi caàu nguyeän cho moãi anh chò em vaø gia ñình anh chò em ñöôïc höôûng nieàm vui vaø bình an cuûa Chuùa Gieâsu Kitoâ".
Vôùi caùc tín höõu noùi tieáng Ba Lan, Ñöùc Thaùnh cha ngoû lôøi: "Toâi thaân aùi chaøo thaêm caùc tín höõu Ba Lan, ñaëc bieät laø caùc khaùch haønh höông vaø caùc chuûng sinh cuûa Giaùo phaän Plock, cuøng vôùi Ñöùc giaùm muïc baûn quyeàn. Anh chò em ñaõ ñi laïi theo daáu chaân cuûa Thaùnh Stanislaus Kostka, töø Vienna, qua Dillingen, cho ñeán Roma.
Trong naêm kyû nieäm 300 naêm ngaøy thaùnh nhaân ñöôïc phong hieån thaùnh cuøng vôùi Thaùnh Louis Gonzaga, chuùng ta haõy caàu nguyeän khoâng ngöøng cho caùc baïn treû, ñeå nhôø lôøi chuyeån caàu cuûa hai vò thaùnh boån maïng naøy, hoï khoâng sôï thöïc hieän nhöõng löïa choïn can ñaûm trong cuoäc ñôøi, baèng caùch daán thaân phuïc vuï Thieân Chuùa vaø tha nhaân".
Vôùi caùc tín höõu noùi tieáng Ñöùc, Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Toâi thaân aùi chaøo thaêm caùc khaùch haønh höông noùi tieáng Ñöùc. Trong nhöõng ngaøy naøy, khi cöû haønh "Muøa taïo döïng", chuùng ta ñöôïc môøi goïi ngöôùc maét leân ñeå chieâm ngaém coâng trình taïo döïng, ca ngôïi vaø thôø laïy Ñaáng Taïo Hoùa, ñoàng thôøi ngaøy caøng hieåu roõ hôn keá hoaïch kyø dieäu cuûa Thieân Chuùa...
Taïi Quaûng tröôøng coù ñoâng ñaûo caùc tín höõu noùi tieáng Slovak, Ñöùc Thaùnh cha chaøo thaêm hoï vaø noùi:
"Toâi thaân aùi chaøo thaêm cuoäc haønh höông toaøn quoác laàn thöù 20 cuûa Giaùo phaän Quaân ñoäi Coäng hoøa Slovak, do Ñöùc giaùm muïc baûn quyeàn höôùng daãn, cuøng vôùi caùc ñaïi dieän cuûa caùc cô quan coâng quyeàn Slovak vaø thaân nhaân cuûa hoï. Hoâm qua, anh chò em ñaõ cöû haønh taïi Slovakia leã Ñöùc Meï Saàu Bi, Boån maïng chính cuûa ñaát nöôùc anh chò em. Anh chò em haõy luoân canh taân ñöùc tin cuûa mình qua vieäc toân kính Meï cuûa Chuùa Gieâsu. Haõy tin töôûng khaån caàu söï trôï giuùp cuûa Meï, ñeå coù theå laøm chöùng cho nhöõng giaù trò Kitoâ giaùo trong ñôøi soáng haèng ngaøy; ñoàng thôøi haõy caàu xin söï chuyeån caàu töø maãu cuûa Meï cho moät theá giôùi coâng baèng, huynh ñeä vaø hoøa bình ñöôïc thaønh hình".
Sau khi chaøo baèng caùc thöù tieáng khaùc nöõa, Ñöùc Thaùnh cha ngoû lôøi baèng tieáng YÙ:
"Toâi thaân aùi chaøo ñoùn caùc khaùch haønh höông noùi tieáng YÙ, ñaëc bieät laø caùc linh muïc cuûa Hoïc vieän Giaùo hoaøng Mexico vaø caùc chuûng sinh cuûa Tröôøng Truyeàn giaùo. Toâi caàu chuùc nhöõng ñieàu toát ñeïp nhaát cho vieäc hoïc taäp cuûa anh em vaø baûo ñaûm vôùi anh em raèng toâi seõ nhôù ñeán anh em trong lôøi caàu nguyeän.
Tieáp ñeán, toâi chaøo thaêm caùc tu só cuûa Doøng Trôï Theá Thaùnh Gioan Thieân Chuùa, khích leä anh em trong vieäc böôùc theo Ñöùc Kitoâ vaø phuïc vuï nhöõng ngöôøi mong manh, yeáu theá nhaát; caùc tín höõu cuûa Giaùo xöù Santissima Annunziata taïi Buonabitacolo, ñeán ñaây ñeå xin laøm pheùp töôïng Ñöùc Meï Nuùi Caùt Minh; toâi caàu mong moãi ngöôøi ngaøy caøng coù moät loøng suøng kính canh taân ñoái vôùi Meï Thieân Chuùa; vaø nhöõng ngöôøi tham döï Khoùa hoïc veà coâng taùc hoã trôï döôïc phaåm, khuyeán khích hoï bieát keát hôïp naêng löïc khoa hoïc, söï gaàn guõi vôùi con ngöôøi vaø moät caùi nhìn toaøn dieän veà con ngöôøi.
Toâi thaân aùi ñoùn tieáp caùc tuyeân uùy nhaø tuø cuûa Italia, cuøng vôùi cha Toång Tuyeân uùy Raffaele Grimaldi.
Anh em thaân meán, toâi baøy toû loøng bieát ôn saâu xa ñoái vôùi coâng vieäc toâng ñoà quan troïng maø caùc con ñang thöïc hieän taïi nhöõng nôi coù nhieàu ñau khoå cuûa con ngöôøi naøy: haõy luoân laø söï hieän dieän soáng ñoäng cuûa Tin möøng vaø cuûa nieàm hy voïng Kitoâ giaùo.
Ñaëc bieät, toâi caùm ôn Ban Toång Giaùm saùt caùc Tuyeân uùy Nhaø tuø vaø taát caû anh chò em vì söï coäng taùc quyù baùu maø anh chò em daønh cho toâi vaø cho Phuû Quoác vuï khanh Toøa Thaùnh, trong vieäc trôï giuùp veà maët thieâng lieâng cho cuoäc soáng ñaày gian truaân cuûa bieát bao anh chò em ñang bò giam giöõ. Hoï vieát thö cho Ñöùc Giaùo hoaøng ñeå keå laïi nhöõng bi kòch vaø nhöõng veát thöông cuûa mình.
Sau cuøng, toâi nghó ñeán caùc baïn treû, nhöõng ngöôøi ñau yeáu vaø caùc ñoâi taân hoân. Trong nhöõng ngaøy vöøa qua, phuïng vuï ñaõ giuùp chuùng ta suy nieäm veà maàu nhieäm Thaäp giaù vaø nhöõng ñau khoå cuûa Meï Chuùa. Öôùc gì Thaäp giaù Ñöùc Kitoâ vaø göông saùng cuûa Ñöùc Trinh Nöõ Saàu Bi soi saùng cuoäc ñôøi caùc con, hôõi caùc baïn treû thaân meán; xin Thaäp giaù vaø göông cuûa Meï naâng ñôõ caùc con trong nhöõng thöû thaùch haèng ngaøy, hôõi nhöõng anh chò em ñau yeáu; vaø xin caùc ngaøi trôû neân ñoäng löïc cho caùc con, hôõi caùc ñoâi taân hoân thaân meán, ñeå caùc con xaây döïng moät ñôøi soáng gia ñình trung thaønh vaø phuø hôïp vôùi nhöõng nguyeân taéc cuûa Tin möøng.