Ñöùc Thaùnh cha khai maïc
Naêm Muïc vuï cuûa Giaùo phaän Roma
Ñöùc Thaùnh cha khai maïc Naêm Muïc vuï cuûa Giaùo phaän Roma.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Roma (RVA News 19-09-2026) - Luùc 17 giôø 30 thöù Saùu, ngaøy 18 thaùng Chín naêm 2026, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ chuû toïa cuoäc hoïp taïi Ñeàn thôø Thaùnh Gioan Lateâranoâ, laø nhaø thôø cuûa giaùo phaän, ñeå khai maïc Naêm Muïc vuï cuûa giaùo phaän thuoäc quyeàn.
Hieän dieän trong cuoäc hoïp, coù Ñöùc Hoàng y Giaùm quaûn Baldo Reina, caùc giaùm muïc Phuï taù, caùc linh muïc, phoù teá vaø ñaïi dieän caùc taàng lôùp giaùo daân cuõng nhö caùc doøng tu thuoäc 334 giaùo xöù cuûa giaùo phaän coù gaàn hai trieäu 560 ngaøn tín höõu Coâng giaùo, 860 linh muïc giaùo phaän vaø hôn 1,800 linh muïc doøng.
Cuoäc gaëp gôõ naøy ñaõ ñöôïc chuaån bò trong thôøi gian qua nhö moät tieán trình hieäp haønh, ôû caùc giaùo xöù, caùc giaùo haït vaø töøng khu vöïc. Thaùng Saùu vöøa qua ñaõ coù moät cuoäc gaëp vôùi caùc cô cheá khaùc nhau cuûa giaùo phaän.
Ñöùc Hoàng y Reina cho bieát coù moät soá vaán ñeà lieân tuïc ñöôïc caùc giaùo xöù phaûn aùnh.
Moái quan taâm lôùn ñaàu tieân laø veà tình traïng caùc gia ñình: söï suy yeáu cuûa caùc moái lieân keát beân trong caùc gia ñình, nhöõng khoù khaên trong vieäc giaùo duïc vaø söï suy yeáu cuûa taát caû nhöõng gì xoay quanh thieát cheá "gia ñình." Moät vaán ñeà khaùc, coù lieân heä chaët cheõ vôùi vaán ñeà treân, laø tình traïng khoù khaên cuûa giôùi treû, thöôøng bò ñaùnh daáu bôûi caùc daïng leä thuoäc vaø nghieän ngaäp.
Sau ñoù laø vaán ñeà ngheøo ñoùi, khoâng chæ laø ngheøo ñoùi veà thöïc phaåm. "ÔÛ Roma, raát khoù ñeå cheát vì ñoùi, nhöng chaéc chaén ngöôøi ta coù theå cheát vì coâ ñôn; ngöôøi ta cheát vì thieáu vieäc laøm; ngöôøi ta cheát vì khoâng phaûi ai cuõng coù moät maùi nhaø."
Thaønh Roma cuõng ñang phaûi ñoái dieän vôùi moät tình traïng khaån caáp thöïc söï: "Ngheøo veà nhaø ôû ngaøy caøng trôû neân nghieâm troïng: caùc quy luaät cuûa thò tröôøng aùp ñaët nhöõng möùc giaù maø nhöõng ngöôøi coù möùc löông trung bình nay khoâng theå vôùi tôùi. Vaø trong moät gia ñình, khi chæ coù moät ngöôøi ñi laøm thì thaäm chí ngöôøi aáy cuõng khoâng theå traû tieàn thueâ nhaø."
Sau cuøng, coøn coù moät khía caïnh khaùc, ñoù laø "Vieäc loan baùo ñöùc tin Kitoâ giaùo gaëp khoù khaên trong vieäc gaén keát vôùi ñôøi soáng cuï theå cuûa con ngöôøi".
Veà phöông dieän naøy, laõnh thoå cuûa Giaùo phaän Roma, vöøa phong phuù vöøa phöùc taïp, coù moät ñaëc ñieåm rieâng: "Phaàn lôùn caùc nhaø thôø taäp trung ôû trung taâm, trong khi phaàn lôùn daân cö laïi taäp trung ôû vuøng ngoaïi vi." Söï cheânh leäch giöõa trung taâm vaø ngoaïi vi naøy taïo ra nhöõng nhu caàu xaõ hoäi raát khaùc nhau, ñaëc bieät ñoái vôùi giôùi treû. Vaø ñieàu ñoù chaéc chaén khoâng giuùp ích cho vieäc xaây döïng nhöõng ñeà xuaát muïc vuï Giaùo hoäi vôùi moät taàm nhìn bao quaùt toaøn giaùo phaän.
Quan taâm ñeán nhöõng ngöôøi ôû xa
Sau cuøng, Ñöùc Hoàng y Giaùm quaûn cho bieát: "Ñieàu toâi thöôøng xuyeân yeâu caàu caùc linh muïc, ñoù laø haõy ñaëc bieät quan taâm ñeán nhöõng ngöôøi, vì nhieàu lyù do khaùc nhau, khoâng coøn ñaët chaân ñeán caùc giaùo xöù cuûa chuùng ta nöõa; bôûi ñaùng tieác laø do caùch thöùc toå chöùc caùc coäng ñoaøn cuûa chuùng ta, chuùng ta thöôøng taäp trung vaøo nhöõng ngöôøi ñeán vôùi nhaø thôø."
"Tuy nhieân, coù moät nhu caàu veà Thieân Chuùa lan roäng ngay caû trong thaønh phoá cuûa chuùng ta. Vaø chính ñeå phuïc vuï nhu caàu aáy maø chuùng ta phaûi coá gaéng huy ñoäng taát caû söùc löïc vaø tieàm naêng cuûa mình."
Nhöõng vaán ñeà treân ñaây ñaõ ñöôïc caùc vò höõu traùch giaùo phaän trình leân Ñöùc Thaùnh cha vaø giôø ñaây ngaøi ñeán trao cho coäng ñoaøn giaùo phaän thaønh quaû cuûa söï phaân ñònh aáy, ñoàng thôøi laøm phong phuù hoùa vôùi Huaán quyeàn cuûa ngaøi.
Dieãn tieán
Cuoäc gaëp gôõ chieàu ngaøy 18 thaùng Chín naêm 2026 taïi Ñeàn thôø Thaùnh Gioan Laterano baét ñaàu vôùi kinh nguyeän, tieáp ñeán laø baøi phaùt bieåu môû ñaàu cuûa Ñöùc Hoàng y Giaùm qua, roài coù ba chöùng töø vaø sau cuøng laø dieãn töø keát thuùc cuûa Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV.
Nhöõng ngöôøi phaùt bieåu goàm moät gia ñình, moät ngöôøi treû vaø moät nhaân vieân Caritas. Ñaây laø nhöõng nhoùm ñaïi dieän cho haønh trình muïc vuï ñaõ ñöôïc thöïc hieän cho ñeán nay, trong ñoù coøn bao goàm nhöõng lónh vöïc quan troïng khaùc, nhö ôn goïi vaø muïc vuï ñaïi hoïc.
Huaán töø cuûa Ñöùc Thaùnh cha
Leân tieáng tröôùc coäng ñoaøn ñaïi dieän cuûa Giaùo phaän Roma, Ñöùc Thaùnh cha môøi goïi moïi ngöôøi khôûi ñaàu moät haønh trình môùi baèng vieäc trôû veà vôùi caâu chuyeän Phuïc sinh, ñaëc bieät laø cuoäc gaëp gôõ giöõa coâ Maria Magdalena vaø Chuùa Gieâsu beân ngoâi moä troáng. Hai caâu hoûi cuûa Chuùa: "Taïi sao con khoùc?" vaø "Con tìm ai?" ñöôïc ñeà nghò trôû thaønh nhöõng caâu hoûi ñònh höôùng cho Giaùo phaän vaø thaønh phoá Roma hoâm nay. Ñoù laø lôøi môøi goïi nhaän dieän nhöõng noãi ñau, khaùt voïng vaø nhu caàu tìm kieám hy voïng cuûa con ngöôøi.
Ñöùc Thaùnh cha nhìn nhaän Giaùo phaän Roma coù nhieàu coäng ñoaøn, phong traøo, hoäi ñoaøn vaø hoaït ñoäng phong phuù trong vieäc loan baùo Tin möøng, baùc aùi vaø caàu nguyeän. Tuy nhieân, Giaùo phaän cuõng ñang ñoái dieän vôùi nhöõng khoù khaên: moät soá ngöôøi khoâng coøn bieát tìm gaëp Chuùa ôû ñaâu; caùc hoaït ñoäng ñoâi khi quaù nhieàu nhöng laïi ñaùnh maát troïng taâm Tin möøng. Vì theá, ñieàu quan troïng khoâng phaûi chæ laø toå chöùc theâm nhieàu chöông trình, maø laø giuùp moãi ngöôøi thöïc söï gaëp gôõ Ñöùc Kitoâ.
Khi Chuùa Gieâsu goïi ñích danh "Maria!", baø nhaän ra Ngöôøi. Töø cuoäc gaëp gôõ aáy, baø ñöôïc bieán ñoåi vaø chaïy ñi loan baùo: "Toâi ñaõ thaáy Chuùa!" Ñöùc Thaùnh cha nhaán maïnh raèng vieäc muïc vuï phaûi baét ñaàu töø con ngöôøi cuï theå: bieát laéng nghe, nhìn nhaän, ñoàng haønh vaø giuùp hoï caûm thaáy mình ñöôïc yeâu thöông, chöù khoâng bò voâ danh hay boû queân.
Ngaøi khoâng ñeà nghò moät chöông trình muïc vuï hoaøn toaøn môùi, vì Giaùo phaän ñaõ coù nhöõng kinh nghieäm quyù baùu. Coâng vieäc nhaän dieän vaø chöõa laønh caùc "caên beänh thieâng lieâng" giuùp Giaùo phaän bieát ñieàu gì caàn söûa ñoåi; haønh trình hieäp haønh giuùp moïi ngöôøi hoïc caùch laéng nghe vaø phaân ñònh cuøng nhau. Böôùc tieáp theo ñöôïc ñeà nghò laø "kieåm ñieåm muïc vuï", nghóa laø döøng laïi, nhìn laïi nhöõng gì ñaõ thöïc hieän döôùi aùnh saùng Chuùa Thaùnh Thaàn, nhaän ra ñieàu sinh hoa traùi, ñieàu chöa hieäu quaû vaø cuøng nhau tìm hieåu nguyeân nhaân.
Ñöùc Thaùnh cha neâu boán moái quan taâm gaén keát vôùi nhau:
Thöù nhaát, gaëp gôõ Ñöùc Kitoâ vaø giuùp ngöôøi khaùc gaëp Ngöôøi: moïi hoaït ñoäng phaûi höôùng ñeán Tin möøng vaø ñôøi soáng thöïc teá cuûa con ngöôøi. Thöù hai, xaây döïng coäng ñoaøn: taïo neân nhöõng moái quan heä chaân thaønh, trong ñoù moïi ngöôøi ñöôïc ñoùn nhaän, ñoàng haønh vaø cuøng chòu traùch nhieäm; ñaëc bieät caàn daønh thôøi gian laéng nghe ngöôøi treû. Thöù ba, hieän dieän vaø phuïc vuï thaønh phoá: Giaùo hoäi khoâng ñöôïc kheùp kín, nhöng phaûi chia seû nhöõng nieàm vui, veát thöông vaø thao thöùc cuûa ngöôøi daân Roma. Vaø thöù tö, ñaøo taïo Daân Chuùa: giuùp caùc tín höõu tröôûng thaønh trong ñöùc tin, trôû thaønh nhöõng moân ñeä truyeàn giaùo vaø bieát phuïc vuï cuï theå.
Troïng taâm cuûa phöông phaùp naøy laø caâu hoûi "Taïi sao?": Taïi sao chuùng ta thöïc hieän moät hoaït ñoäng? Muïc ñích Tin möøng laø gì? Hoaït ñoäng aáy ñaùp öùng nhu caàu thöïc söï naøo? Taïi sao coù nhöõng vieäc taïo ra söï phaùt trieån, trong khi nhöõng vieäc khaùc laïi khoâng ñem laïi keát quaû? Qua vieäc suy xeùt nhö vaäy, coäng ñoaøn coù theå bieát ñieàu gì caàn duy trì, phaùt trieån, söûa ñoåi, töø boû hoaëc khôûi söï.
Haønh trình naøy khoâng nhaèm taïo theâm gaùnh naëng hay ñoàng nhaát hoùa moïi coäng ñoaøn, maø giuùp Giaùo hoäi coù moät phöông phaùp chung veà laéng nghe, phaân ñònh, kieåm ñieåm vaø hoaùn caûi. Caùc coäng ñoaøn vaãn giöõ traùch nhieäm rieâng trong nhöõng lónh vöïc nhö giaùo lyù, giôùi treû, gia ñình, baùc aùi vaø ôn goïi.
Ñöùc Thaùnh cha cuõng giôùi thieäu göông Ñöùc oâng Luigi Di Liegro (coá Giaùm ñoác Caritas Giaùo phaän Roma), ngöôøi ñaõ bieát laéng nghe thöïc teá xaõ hoäi tröôùc khi haønh ñoäng. Ngaøi nhaéc laïi caâu hoûi cuûa vò linh muïc: "Laïy Chuùa, Chuùa ñang ôû ñaâu?" Ñaây cuõng laø caâu hoûi giuùp Giaùo hoäi nhaän ra nhöõng daáu chæ cuûa Nöôùc Thieân Chuùa vaø nhöõng lôøi môøi goïi cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn trong ñôøi soáng thaønh phoá.
Ñoái vôùi caùc linh muïc, Ñöùc Thaùnh cha nhaán maïnh caàn bieát laéng nghe tröôùc khi traû lôøi, phaân ñònh tröôùc khi quyeát ñònh, soáng thaân maät vôùi Chuùa vaø khoâng oâm ñoàm moïi traùch nhieäm. Linh muïc phaûi bieát khôi daäy söï coäng taùc cuûa giaùo daân, xaây döïng hieäp thoâng vaø phuïc vuï toaøn theå coäng ñoàng, keå caû nhöõng ngöôøi khoâng ñeán nhaø thôø. Caùc linh muïc caàn naâng ñôõ nhau trong tình huynh ñeä; caùc phoù teá, tu só vaø chuûng sinh cuõng ñöôïc môøi goïi soáng tinh thaàn phuïc vuï, hoïc hoûi töø saùch vôû vaø töø nhöõng con ngöôøi cuï theå, nhaát laø ngöôøi ngheøo vaø ñau khoå.
Sau cuøng, Ñöùc Thaùnh cha keâu goïi moïi ngöôøi kieân nhaãn, can ñaûm töø boû nhöõng ñieàu khoâng coøn phuø hôïp vaø cuøng nhau xaây döïng moät Giaùo hoäi bieát laéng nghe, gaëp gôõ, phuïc vuï vaø loan baùo Tin möøng. Ngaøi hy voïng haønh trình phaân ñònh naøy seõ daãn ñeán nhöõng kinh nghieäm muïc vuï ñöôïc ñoåi môùi, moät con ñöôøng chung vaø söï chuaån bò cho Ñaïi Naêm Thaùnh Cöùu Chuoäc naêm 2033.
(Vatican News 20260918)