Vôùi töï do vaø trí tueä,
con ngöôøi gia taêng hieåu bieát cuûa mình
vaø thaêng tieán xaõ hoäi
Tieáp kieán chung cuûa Ñöùc Thaùnh cha: Vôùi töï do vaø trí tueä, con ngöôøi gia taêng hieåu bieát cuûa mình vaø thaêng tieán xaõ hoäi.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Vatican (RVA News 24-09-2026) - Luùc 10 giôø saùng, thöù Tö, ngaøy 23 thaùng Chín naêm 2026, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ tieáp kieán chung khoaûng 30,000 tín höõu haønh höông, quy tuï taïi Quaûng tröôøng Thaùnh Pheâroâ. Hieän dieän trong dòp naøy, cuõng coù gaàn ba möôi giaùm muïc caùc nöôùc, haøng traêm quaân nhaân ngöôøi YÙ, caùc caûnh saùt quan thueá veà sinh vieân tröôøng só quan Modena ôû mieàn baéc YÙ, cuøng vôùi ñoâng ñaûo caùc ñoâi taân hoân.
Nhö thöôøng leä, tröôùc khi baét ñaàu buoåi tieáp kieán, Ñöùc Thaùnh cha ñaõ tieán ra Quaûng tröôøng treân chieác xe díp mui traàn maøu traéng, ñi doïc theo caùc loái ñi ñeå chaøo thaêm caùc tín höõu vaø chuùc laønh cho moät soá em beù ñöôïc nhaân vieân an ninh beá leân tröôùc ngaøi.
Taïi leã ñaøi, Ñöùc Thaùnh cha laøm daáu thaùnh giaù vaø chaøo phuïng vuï môû ñaàu buoåi tieáp kieán. Caùc ñoäc vieân laàn löôït coâng boá baèng chín thöù tieáng khaùc nhau moät ñoaïn trích töø saùch Saùng Theá (St 2, 8-9a.15):
"Baáy giôø, Ñöùc Chuùa laø Thieân Chuùa troàng moät khu vöôøn ñòa ñaøng, veà phía ñoâng, vaø ñaët vaøo ñoù con ngöôøi do Ngöôøi ñaõ döïng neân. Ñöùc Chuùa laø Thieân Chuùa khieán töø ñaát moïc leân moïi thöù caây vöøa ñeïp maét, vöøa aên ngon. Ñöùc Chuùa laø Thieân Chuùa ñem con ngöôøi ñaët vaøo vöôøn EÂñen, ñeå caøy caáy vaø canh giöõ ñaát ñai."
Huaán giaùo
Trong baøi huaán giaùo sau ñoù, Ñöùc Thaùnh cha ñaõ tieáp tuïc loaït baøi veà Hieán cheá muïc vuï Gaudium et Spes, Vui möøng vaø Hy voïng, Giaùo hoäi trong theá giôùi ngaøy nay. Baøi naøy laø baøi thöù tö trong loaït baøi noùi treân vaø coù töïa ñeà laø: "YÙ nghóa cuûa hoaït ñoäng con ngöôøi trong vuõ truï" (GS, 33-39).
Môû ñaàu baøi huaán giaùo, Ñöùc Thaùnh cha noùi:
"Anh chò em thaân meán, chaøo anh chò em!
Tieáp tuïc haønh trình cuûa chuùng ta veà Hieán cheá muïc vuï Gaudium et Spes cuûa Coâng ñoàng Chung Vatican II, hoâm nay chuùng ta ñi ñeán chöông thöù ba cuûa phaàn thöù nhaát, vôùi moät töïa ñeà raát haáp daãn: "Hoaït ñoäng cuûa con ngöôøi trong vuõ truï". Caâu hoûi caên baûn ôû ñaây laø: hoaït ñoäng cuûa con ngöôøi trong theá giôùi coù giaù trò gì, vaø do ñoù, tieán boä kyõ thuaät, xaõ hoäi, khoa hoïc coù yù nghóa gì? Chuùng ta coù theå nhôù raèng, chöa ñaày boán naêm sau khi Coâng ñoàng beá maïc, vaøo ñeâm 20 raïng ngaøy 21 thaùng Baûy naêm 1969, con ngöôøi ñaõ laàn ñaàu tieân ñaët chaân leân Maët Traêng.
Ñöôïc taïo döïng theo hình aûnh vaø gioáng Thieân Chuùa, con ngöôøi laø chuû theå cuûa söï tieán boä. Vôùi töï do vaø trí tueä, con ngöôøi gia taêng hieåu bieát cuûa mình, vaø nhôø ñoù laøm cho toaøn theå xaõ hoäi tieán boä. Chuùng ta deã daøng nhaän thaáy ñieàu naøy khi nhìn vaøo nhöõng caûi thieän trong ñieàu kieän soáng qua caùc theá heä keá tieáp nhau. Quaû thaät, Vaên kieän noùi raèng: "nhieàu ñieàu toát ñeïp maø tröôùc kia con ngöôøi troâng chôø nôi nhöõng quyeàn löïc cao hôn, thì ngaøy nay hoï coù ñöôïc nhôø saùng kieán vaø söùc löïc cuûa mình" (soá 33).
Chính vì theá, moät soá nhaø tö töôûng ñaõ trình baøy tieán boä kyõ thuaät-khoa hoïc nhö moät ñieàu laøm suy yeáu moái töông quan vôùi Thieân Chuùa, ñeán möùc khieán cho moái töông quan aáy trôû neân coù veû dö thöøa, hoaëc thaäm chí nhö moät ñoái thuû ñoái vôùi ñöùc tin Kitoâ giaùo. Caùch nhìn naøy ñaõ daãn ñeán moät söï thay ñoåi trong caùi nhìn cuûa con ngöôøi thôøi nay veà theá giôùi, so vôùi caùc thôøi ñaïi tröôùc. Thaønh kieán nhö theá ñaëc bieät ñöôïc khaúng ñònh trong moät boä phaän cuûa neàn vaên hoùa phöông Taây ñaõ ñaùnh maát ñieåm quy chieáu cuûa mình nôi Maëc Khaûi Kitoâ giaùo. Trong caùc neàn nhaân baûn haäu Kitoâ giaùo, con ngöôøi vaø Thieân Chuùa bò trình baøy moät caùch sai laàm nhö nhöõng ñoái thuû cuûa nhau: ñeå khaúng ñònh söï hieåu bieát, töï do vaø tieán boä cuûa mình, con ngöôøi phaûi töï giaûi phoùng khoûi Thieân Chuùa. Nhöng cuoái cuøng, khi phuû nhaän moái töông quan vôùi Thieân Chuùa, ngöôøi ta cuõng ñaùnh maát khaû naêng khaúng ñònh giaù trò sieâu vieät cuûa con ngöôøi. Ñoù laø "bi kòch cuûa chuû nghóa nhaân baûn voâ thaàn", ñöôïc moät nhaø thaàn hoïc quan troïng cuûa Coâng ñoàng Vatican II, Henri de Lubac, moâ taû raát roõ. [1]
Coâng ñoàng muoán ñöa ra moät caâu traû lôøi roõ raøng: "Ñoái vôùi nhöõng ngöôøi tin, moät ñieàu chaéc chaén laø: töï baûn chaát, hoaït ñoäng cuûa con ngöôøi, caû caù nhaân laãn taäp theå, nghóa laø noã löïc lôùn lao maø con ngöôøi qua caùc theá kyû ñaõ thöïc hieän ñeå caûi thieän nhöõng ñieàu kieän soáng cuûa mình, phuø hôïp vôùi yù ñònh cuûa Thieân Chuùa" (Gaudium et spes, soá 34). Hôn nöõa, Hieán cheá tieáp tuïc: "Caùc Kitoâ höõu cuõng khoâng heà nghó ñeán vieäc ñoái laäp nhöõng saûn phaåm cuûa trí tueä vaø loøng can ñaûm cuûa con ngöôøi vôùi quyeàn naêng cuûa Thieân Chuùa, nhö theå thuï taïo coù lyù trí laø ñoái thuû cuûa Ñaáng Taïo Hoùa; traùi laïi, hoï xaùc tín raèng nhöõng chieán thaéng cuûa nhaân loaïi laø daáu chæ söï cao caû cuûa Thieân Chuùa vaø laø hoa traùi cuûa keá hoaïch khoân taû cuûa Ngöôøi" (sñd.). Noùi caùch khaùc, Thieân Chuùa ñaõ ñaët vaøo tay ngöôøi nam vaø ngöôøi nöõ moät coâng trình taïo döïng vaãn coøn ñang treân ñöôøng hoaøn thaønh (in statu viae), nghóa laø ñang tieán böôùc, ñang taêng tröôûng, ñeå hoï ñöa coâng trình aáy ñeán söï vieân maõn nhôø hoaït ñoäng khoân ngoan cuûa mình. [2]
ÔÛ ñaây coù moät söï gôïi nhaéc quan troïng ñeán maàu nhieäm Nhaäp Theå. Nhaân loaïi - vaø cuøng vôùi nhaân loaïi laø lao ñoäng, tieán boä vaø quyeàn töï chuû cuûa caùc thöïc taïi ñöôïc taïo döïng - khoâng bò haáp thuï hay bò huûy boû khi gaëp gôõ Thieân Chuùa, nhöng ñöôïc ñaûm nhaän trong toaøn boä thöïc taïi cuûa mình, vaø tieáp tuïc laø moät nhaân loaïi töï do vaø naêng ñoäng trong Ñöùc Kitoâ: thaät vaäy, chính nôi Ngöôøi maø nhaân loaïi tìm thaáy söï thaät vaø töï do troïn veïn. Hôn nöõa, trong vieäc cöû haønh Thaùnh Theå, hoa traùi cuûa lao ñoäng con ngöôøi, ñöôïc töôïng tröng nôi baùnh vaø röôïu, moãi ngaøy ñöôïc ñaët treân baøn thôø, ñeå ñöôïc bieán ñoåi thaønh Mình vaø Maùu Ñöùc Kitoâ.
Töø vieãn töôïng naøy naûy sinh moät chaân lyù quan troïng: ñeå gaëp gôõ Thieân Chuùa, con ngöôøi khoâng caàn phaûi töø boû nhöõng coâng vieäc traàn theá, nhöng coù theå soáng troïn veïn ôn goïi cuûa mình baèng caùch chu toaøn toát ñeïp coâng vieäc haèng ngaøy vaø thaùnh hoùa coâng vieäc aáy. [3] Caùc Kitoâ höõu cuøng vôùi moïi ngöôøi tham gia vaøo vieäc xaây döïng thaønh ñoâ cuûa con ngöôøi, höôùng tôùi cuøng ñích cuûa moïi söï vaø tôùi cuoäc gaëp gôõ vôùi Thieân Chuùa, ñoàng thôøi nhaéc nhôù cuøng ñích toái haäu aáy cho nhöõng ngöôøi cuøng chia seû vôùi hoï cuoäc phieâu löu cuûa tieán boä, khoa hoïc vaø söï soáng.
Chaéc chaén, tieán boä traàn theá phaûi ñöôïc phaân bieät roõ raøng vôùi söï phaùt trieån cuûa Nöôùc Ñöùc Kitoâ; tuy nhieân, Coâng ñoàng khaúng ñònh raèng: "söï tieán boä aáy, trong möùc ñoä coù theå goùp phaàn toå chöùc xaõ hoäi loaøi ngöôøi toát ñeïp hôn, coù taàm quan troïng lôùn lao ñoái vôùi Nöôùc Thieân Chuùa. [...] Taát caû nhöõng hoa traùi toát ñeïp cuûa thieân nhieân vaø cuûa lao coâng chuùng ta, sau khi chuùng ta ñaõ gieo raéc chuùng treân traùi ñaát trong Thaàn Khí cuûa Chuùa vaø theo leänh truyeàn cuûa Ngöôøi, roài chuùng ta seõ laïi gaëp thaáy chuùng, nhöng ñöôïc thanh luyeän khoûi moïi veát nhô, ñöôïc soi saùng vaø bieán ñoåi" (soá 39).
Sau cuøng, chuùng ta haõy nhôù raèng, ñeå trôû thaønh moät söï tieán boä nhaân baûn ñích thöïc - nghóa laø cuûa toaøn theå con ngöôøi vaø cuûa moïi ngöôøi - tieán boä kyõ thuaät vaø khoa hoïc phaûi ñöôïc tình yeâu baùc aùi laøm sinh ñoäng vaø höôùng daãn. Chæ nhö theá, tieán boä aáy môùi luoân coù theå ñöôïc ñaët ñeå baûo veä phaåm giaù con ngöôøi vaø thuùc ñaåy nhöõng ñieàu kieän soáng cuûa taát caû moïi ngöôøi, ñaëc bieät laø nhöõng ngöôøi thieät thoøi nhaát".
Vaø Ñöùc Thaùnh cha keát luaän: "Anh chò em thaân meán, Coâng ñoàng Vatican II môøi goïi chuùng ta chia seû taám baùnh cuûa tri thöùc vaø cuûa khaû naêng laøm vieäc, ñeå moãi ngöôøi vaø moãi daân toäc coù theå phaùt trieån nhöõng tieàm naêng cuûa mình, vaø cuøng nhau, vôùi söï trôï giuùp cuûa Thieân Chuùa, chuùng ta coù theå xaây döïng moät töông lai toát ñeïp hôn.
Chaøo thaêm vaø nhaén nhuû
Sau baøi giaùo lyù baèng tieáng YÙ treân ñaây cuûa Ñöùc Thaùnh cha, caùc ñoäc vieân laàn löôït toùm taét baèng chín ngoân ngöõ khaùc nhau, keøm theo nhöõng lôøi chaøo thaêm vaø nhaén nhuû cuûa ngaøi.
Khi chaøo baèng tieáng Phaùp, Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Toâi chaøo caùc khaùch haønh höông noùi tieáng Phaùp, ñaëc bieät laø nhoùm khaùch haønh höông ñeán töø Phaùp, caùc nöõ tu Doøng Thaùnh Phaoloâ thaønh Chartres vaø nhoùm "Reùseau du Coeur" ñeán töø Haiti.
Coâng ñoàng chung Vatican II môøi goïi chuùng ta chia seû taám baùnh tri thöùc vaø khaû naêng laøm vieäc: anh chò em haõy quaûng ñaïi phaùt trieån nhöõng tieàm naêng cuûa mình, ñeå cuøng nhau, vôùi söï trôï giuùp cuûa Thieân Chuùa, chuùng ta coù theå xaây döïng moät töông lai toát ñeïp hôn.
Xin Thieân Chuùa chuùc laønh cho anh chò em!"
Vôùi caùc tín höõu noùi tieáng Anh, ngaøi noùi: Toâi chaøo taát caû caùc khaùch haønh höông vaø nhöõng ngöôøi ñeán thaêm noùi tieáng Anh ñang tham döï buoåi Tieáp kieán hoâm nay, ñaëc bieät laø caùc nhoùm ñeán töø Anh, Ireland, Ñan Maïch, Na Uy, Malta, Tanzania, UÙc, Hoàng Koâng, AÁn Ñoä, Malaysia, Singapore, Thaùi Lan, Vieät Nam vaø Hoa Kyø.
Ngaøy mai taïi thaønh phoá Saint Louis, bang Missouri ôû Myõ, Ñaáng Ñaùng kính Fulton Sheen seõ ñöôïc tuyeân phong chaân phöôùc. Öôùc gì göông saùng vaø lôøi chuyeån caàu cuûa vò giaùm muïc thaùnh thieän naøy, ngöôøi ñöôïc bieát ñeán nhôø coâng cuoäc loan baùo Tin möøng qua caùc phöông tieän truyeàn thoâng, truyeàn caûm höùng cho nhieàu ngöôøi khaùc cuõng tìm ra nhöõng phöông theá môùi ñeå loan truyeàn söù ñieäp Tin möøng vôùi nieàm vui vaø loøng nhieät thaønh.
Treân taát caû anh chò em vaø gia ñình anh chò em, toâi caàu xin söï bình an vaø nieàm vui cuûa Chuùa Gieâsu Kitoâ. Xin Thieân Chuùa chuùc laønh cho anh chò em!"
Vôùi caùc tín höõu noùi tieáng Ba Lan, Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Toâi thaân aùi chaøo caùc tín höõu Ba Lan. Trong nhöõng ngaøy naøy, taïi Ñeàn thaùnh Ñöùc Meï Jasna Goùra, caùc ñoâi vôï choàng vaø caùc gia ñình quy tuï ñeå tham döï cuoäc Haønh höông thöôøng nieân. Hoï ñöôïc ñoàng haønh bôûi khaåu hieäu: "Hoân nhaân sinh ra söï soáng". Öôùc gì lôøi caàu nguyeän vaø vieäc chia seû Lôøi Chuùa cuûng coá ñöùc tin cuûa caùc ñoâi vôï choàng, ñeå hoï quaûng ñaïi coäng taùc vôùi Ñaáng Taïo Hoùa trong vieäc truyeàn sinh vaø truyeàn ñaït caùc giaù trò Kitoâ giaùo trong coäng ñoàng ñaëc thuø laø gia ñình. Toâi ban pheùp laønh cho taát caû anh chò em!
Sau khi chaøo baèng caùc thöù tieáng khaùc nöõa, Ñöùc Thaùnh cha ngoû lôøi baèng tieáng YÙ: "Toâi thaân aùi chaøo möøng caùc khaùch haønh höông noùi tieáng YÙ, ñaëc bieät laø nhöõng ngöôøi tham döï khoùa caäp nhaät veà giaùo luaät do Ñaïi hoïc Giaùo hoaøng Thaùnh Giaù toå chöùc; caùc ñôn vò Caûnh saùt quan thueá töø Predazzo, Gaeta, Orvieto vaø Bari; Hoïc vieän só quan Modena; vaø nhoùm "Nhöõng lôøi caàu nguyeän cuûa caùc baø meï".
Toâi thaân aùi chaøo anh chò em, nhöõng khaùch haønh höông thuoäc Giaùo phaän Rimini, cuøng vôùi Ñöùc cha Nicoloø Anselmi, ñang hieän dieän nôi ñaây moät thaùng sau chuyeán vieáng thaêm muïc vuï cuûa toâi taïi queâ höông anh chò em. Toâi moät laàn nöõa baøy toû loøng bieát ôn veà söï tieáp ñoùn maø anh chò em ñaõ daønh cho toâi, vaø khuyeán khích anh chò em lôùn leân trong ñöùc tin, beùn reã trong vieäc laéng nghe Lôøi Chuùa, ñeå laøm chöùng cho taát caû moïi ngöôøi veà tình yeâu cuûa Cha treân trôøi.
Sau cuøng, toâi höôùng taâm trí ñeán caùc baïn treû, nhöõng ngöôøi ñau yeáu vaø caùc ñoâi taân hoân. Hoâm nay, Giaùo hoäi cöû haønh leã nhôù phuïng vuï thaùnh Pioâ thaønh Pietrelcina: öôùc gì chöùng taù ñöùc tin vaø baùc aùi cuûa ngaøi trôû thaønh lôøi môøi goïi daønh cho moãi ngöôøi trong anh chò em, ñeå luoân tín thaùc vaøo loøng nhaân laønh vaø loøng thöông xoùt cuûa Thieân Chuùa.
Buoåi tieáp kieán keát thuùc vôùi kinh Laïy Cha vaø pheùp laønh cuûa Ñöùc Thaùnh cha. Sau ñoù, Ñöùc Thaùnh cha coøn ôû laïi ñeå baét tay chaøo caùc giaùm muïc, moät soá quan khaùch vaø ñaëc bieät laø caùc ñoâi taân hoân.
- - - - - - - - - - - - - - - -
[1] Cf. H. de Lubac, Le drame de l'humanisme atheùe (1944).
[2] Cf. Catechism of the Catholic Church, nos. 302, 306, 307.
[3] Cf. Saint John Paul II, Homily for the Canonization of Josemaría Escrivaù de Balaguer (6 October 2002).