Ñöùc Thaùnh cha tieáp kieán
Haøn Laâm vieän khoa hoïc cuûa Toøa Thaùnh
Ñöùc Thaùnh cha tieáp kieán Haøn Laâm vieän khoa hoïc cuûa Toøa Thaùnh.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Vatican (RVA News 25-09-2026) - Saùng hoâm 24 thaùng Chín naêm 2026, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ tieáp kieán caùc thaønh vieân Haøn Laâm vieän Toøa Thaùnh ñang nhoùm khoùa hoïp toaøn theå taïi Vatican trong hai ngaøy 24 vaø 25 thaùng Chín naêm 2026, veà chuû ñeà: "Töông lai cuûa khoa hoïc trong moät theá giôùi ñang thay ñoåi".
Leân tieáng trong dòp naøy, Ñöùc Thaùnh cha nhaán maïnh moái quan heä giöõa tieán boä khoa hoïc - coâng ngheä, traùch nhieäm ñaïo ñöùc, bieán ñoåi khí haäu vaø lôïi ích chung cuûa nhaân loaïi.
Tröôùc heát, Ñöùc Thaùnh cha nhaän nhöõng bieán ñoåi saâu saéc maø soá hoùa, trí tueä nhaân taïo (AI) vaø robot ñang taïo ra trong theá giôùi hieän ñaïi. Ngaøi nhìn nhaän nhöõng coâng ngheä naøy môû ra nhieàu hy voïng cho töông lai: thuùc ñaåy caùc ñoät phaù khoa hoïc vaø saùng taïo coâng ngheä, caûi thieän y khoa, chaån ñoaùn vaø ñieàu trò beänh, cuûng coá heä thoáng löông thöïc vaø naêng löôïng, môû roäng hieåu bieát veà vuõ truï vaø thieân nhieân, ñoàng thôøi taïo theâm cô hoäi cho con ngöôøi saùng taïo vaø hôïp taùc.
Tuy nhieân, chính vì söùc maïnh lôùn lao aáy, khoa hoïc vaø coâng ngheä cuõng ñi keøm nhöõng nguy cô ñaùng keå. AI coù theå bò söû duïng cho vieäc giaùm saùt, thao tuùng vaø phaân bieät ñoái xöû. Caùc naêng löïc maïng tinh vi vaø vuõ khí töï ñoäng, neáu ñöôïc phaùt trieån hoaëc söû duïng maø thieáu nhöõng cô cheá baûo veä vaø söï giaùm saùt cuûa con ngöôøi, coù theå gaây ra nhöõng moái ñe doïa môùi ñoái vôùi an ninh vaø hoøa bình quoác teá. Beân caïnh ñoù, caùc heä thoáng AI hieän nay tieâu thuï moät löôïng lôùn naêng löôïng vaø nöôùc, ñoàng thôøi söû duïng nhieàu taøi nguyeân thieân nhieân vaø goùp phaàn vaøo löôïng thaùn khí (carbon dioxide).
Töø ñoù, Ñöùc Giaùo hoaøng khaúng ñònh tieán boä coâng ngheä khoâng bao giôø chæ laø vaán ñeà kyõ thuaät. Moãi coâng ngheä ñeàu phaûn aùnh moät caùch hieåu nhaát ñònh veà con ngöôøi, xaõ hoäi vaø töông lai maø chuùng ta muoán xaây döïng. Vì theá, söï phaùt trieån khoa hoïc phaûi ñi ñoâi vôùi söï gia taêng töông öùng cuûa traùch nhieäm. Caøng coù khaû naêng bieán ñoåi theá giôùi, con ngöôøi caøng phaûi bieát phaân ñònh ñieàu gì thöïc söï baûo veä phaåm giaù con ngöôøi, bieát quaûn trò quyeàn löïc moät caùch khoân ngoan vaø quan taâm ñeán nhöõng ngöôøi deã bò toån thöông nhaát tröôùc haäu quaû cuûa caùc quyeát ñònh.
Traùch nhieäm naøy ñaëc bieät caáp thieát tröôùc bieán ñoåi khí haäu. Caùc ñôït naéng noùng, haïn haùn, luõ luït, baõo, chaùy röøng vaø thieân tai ngaøy caøng thöôøng xuyeân, döõ doäi, trong ñoù ngöôøi ngheøo vaø nhöõng coäng ñoàng coù ít khaû naêng thích öùng thöôøng chòu aûnh höôûng naëng neà nhaát. Vì vaäy, vaán ñeà khí haäu khoâng chæ laø vaán ñeà moâi tröôøng maø coøn laø vaán ñeà coâng lyù, phaåm giaù con ngöôøi vaø tình lieân ñôùi giöõa caùc daân toäc cuõng nhö giöõa caùc theá heä. Nhaân loaïi caàn chuyeån töø öùng phoù sau thaûm hoïa sang phoøng ngöøa, töø tình traïng deã toån thöông sang chuû ñoäng chuaån bò, vaø töø nhöõng giaûi phaùp ngaén haïn sang moät taàm nhìn daøi haïn, khoân ngoan.
Ñöùc Thaùnh cha cuõng nhaán maïnh söï caàn thieát cuûa hôïp taùc lieân ngaønh vaø quoác teá. Khaû naêng choáng chòu tröôùc bieán ñoåi khí haäu ñoøi hoûi söï phoái hôïp giöõa caùc nhaø khoa hoïc, kyõ sö, kinh teá gia, baùc só, caùc nhaø khoa hoïc xaõ hoäi, coäng ñoàng ñòa phöông vaø caùc nhaø hoaïch ñònh chính saùch. Nhöõng thaùch thöùc toaøn caàu vöôït qua bieân giôùi quoác gia vaø ngaønh ngheà neân giaûi phaùp cuõng phaûi mang tính toaøn caàu. Caùc hoäi nghò veà khaû naêng choáng chòu khí haäu, quy tuï giôùi khoa hoïc, ngöôøi treû, chính quyeàn, xaõ hoäi daân söï vaø caùc truyeàn thoáng toân giaùo khaùc nhau, laø nhöõng khoâng gian quan troïng ñeå chia seû kieán thöùc vaø bieán hieåu bieát khoa hoïc thaønh haønh ñoäng cuï theå.
Sau cuøng, Ñöùc Giaùo hoaøng keâu goïi xaây döïng moät neàn vaên hoùa khoa hoïc vöøa tham voïng vöøa khieâm toán, nghieâm tuùc nhöng côûi môû ñoái thoaïi, saùng taïo nhöng coù traùch nhieäm, hôïp taùc toaøn caàu nhöng quan taâm ñaëc bieät ñeán nhöõng ngöôøi ngheøo vaø deã bò toån thöông. Khoa hoïc, khi ñöôïc ñònh höôùng nhö moät lôïi ích chung vaø phuïc vuï hoøa bình, coù theå goùp phaàn baûo veä phaåm giaù con ngöôøi, thuùc ñaåy coâng ích vaø chaêm soùc coâng trình saùng taïo cuûa Thieân Chuùa.
(Sala Stampa 24-9-2026)