Sau ba naêm bò ñoùng cöûa vì chieán tranh,
tröôøng Coâng Giaùo ôû Gaza ñöôïc môû cöûa laïi
Sau ba naêm bò ñoùng cöûa vì chieán tranh, tröôøng Coâng Giaùo ôû Gaza ñöôïc môû cöûa laïi.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Gaza (RVA News 24-09-2026) - Trong moät khung caûnh ñoâ thò gaàn nhö bò xoùa soå hoaøn toaøn sau ba naêm bò quaân Israel neùm bom, vôùi nhöõng toøa nhaø bò teân löûa phaù tan vaø ñöôøng phoá ngaäp trong ñoáng ñoå naùt, tieáng chuoâng tröôøng Coâng giaùo ôû thaønh Gaza laïi vang leân gioáng nhö moät ñieàu kyø dieäu.
Hoâm 22 thaùng Chín naêm 2026, Tröôøng hoïc cuûa Toøa Thöôïng phuï Latinh Jerusalem taïi Gaza, tröïc thuoäc giaùo xöù Coâng giaùo Thaùnh Gia, ñaõ chính thöùc môû cöûa laïi cho naêm hoïc 2026-2027, ñoùn toång coäng 1,005 hoïc sinh.
Töø nhöõng em nhoû 2 ñeán 5 tuoåi ôû baäc maãu giaùo, ñeán caùc em hoïc sinh tieåu hoïc vaø trung hoïc cô sôû, roài caùc hoïc sinh trung hoïc phoå thoâng, taát caû ñeàu böôùc qua ngöôõng cöûa ngoâi tröôøng, mang laïi cho toaøn theå coäng ñoaøn Kitoâ giaùo moät tia hy voïng vaø caûm giaùc bình thöôøng, maëc duø treân thöïc ñòa taïi Daûi Gaza vaãn chöa coù ñieàu gì laø bình thöôøng.
Moät aùnh saùng trong boùng toái
Söï kieän naøy ñöôïc cha sôû Gabriel Romanelli, ngöôøi Argentina thuoäc Doøng Ngoâi Lôøi Nhaäp Theå, moâ taû laø moät khoaûnh khaéc xuùc ñoäng khoâng theå dieãn taû. Cha noùi: "Hoâm nay chuùng toâi ñaõ nhìn thaáy nhöõng gioït nöôùc maét vui möøng trong maét caùc em nhoû vaø caùc baäc cha meï khi chöùng kieán con mình trôû laïi tröôøng hoïc sau ba naêm daøi ñaèng ñaüng".
Nhöõng lôøi cuûa cha, ñöôïc caùc haõng thoâng taán lôùn vaø truyeàn thoâng Coâng giaùo quoác teá ñaêng taûi laïi, vang leân nhö moät aùnh saùng trong boùng toái, moät daáu hieäu veà töông lai, giöõa moät trong nhöõng cuoäc khuûng hoaûng nhaân ñaïo nghieâm troïng nhaát cuûa theá kyû.
Thaùch ñoá veà giaùo duïc treân vuøng ñaát ñaày ñoå naùt
Vieäc caùc hoïc sinh tröôøng Coâng giaùo trôû laïi lôùp dieãn ra trong moät boái caûnh khuûng khieáp ñoái vôùi toaøn boä Daûi Gaza.
Theo soá lieäu ñöôïc toå chöùc nhi ñoàng quoác teá UNICEF coâng boá trong nhöõng ngaøy naøy, khoaûng 98% caùc cô sôû tröôøng hoïc taïi vuøng ñaát Palestine naøy ñaõ bò phaù huûy hoaëc hö haïi nghieâm troïng do xung ñoät. Söï taøn phaù coù heä thoáng naøy ñaõ töôùc ñi quyeàn ñöôïc hoïc taäp tröïc tieáp - moät quyeàn cô baûn - cuûa hôn 660,000 hoïc sinh.
Vieäc khoâi phuïc hoaït ñoäng daïy hoïc noùi chung taïi Daûi Gaza, chính thöùc baét ñaàu töø ngaøy 19 thaùng Chín naêm 2026, ñang phaûi ñoái maët vôùi nhöõng ñieàu kieän haäu caàn heát söùc tuyeät voïng: ñaïi ña soá trong soá 541,000 hoïc sinh trôû laïi lôùp ñang hoïc trong nhöõng chieác leàu taïm, caùc khoâng gian taïm thôøi hoaëc nhöõng khung beâ toâng coøn soùt laïi nhöng coù nguy cô suïp ñoå. Baøn gheá, vôû, buùt vaø saùch ñeàu thieáu thoán, trong khi chi phí cuûa nhöõng thöù naøy ñaõ trôû neân quaù söùc ñoái vôùi caùc gia ñình ñaõ maát taát caû.
Ngoaøi ra, caùi giaù nhaân maïng maø ngaønh giaùo duïc phaûi traû laø voâ cuøng lôùn: chính quyeàn ñòa phöông öôùc tính raèng trong cuoäc xung ñoät, khoaûng 22,000 hoïc sinh vaø hôn 770 nhaân vieân giaùo duïc ñaõ thieät maïng, trong ñoù coù hôn 530 giaùo vieân.
Pheùp laï Giaùo xöù Thaùnh Gia
Giöõa sa maïc ñoå naùt naøy, giaùo xöù Coâng giaùo Thaùnh Gia taïi Thaønh phoá Gaza ñaõ trôû thaønh choã döïa cöùu sinh duy nhaát trong nhieàu thaùng ñoái vôùi haøng traêm thöôøng daân. Trong nhöõng giai ñoaïn khoác lieät nhaát cuûa chieán tranh, caùc cô sôû cuûa giaùo xöù ñaõ cung caáp söï baûo veä vaø nôi truù aån cho hôn 450 ngöôøi phaûi di dôøi.
Baát chaáp hieåm nguy thöôøng tröïc vaø tình traïng thieáu löông thöïc, nöôùc saïch, coäng ñoaøn vaãn duy trì ñöôïc nhöõng hình thöùc giaûng daïy sô khai cho caùc treû em ñang truù aån beân trong cô sôû.
Cha Romanelli giaûi thích: "Khi vaøo muøa xuaân, moät soá ngöôøi ñaõ trôû veà nhaø hoaëc tìm ñöôïc nôi ôû khaùc, chuùng toâi ñaõ coù theå tieáp nhaän theâm hoïc sinh... Ñòa ñieåm naøy, nôi ñaõ che chôû nhöõng ngöôøi phaûi di dôøi trong thôøi ñieåm cuoäc xung ñoät leân ñeán cao ñieåm, hoâm nay trôû laïi vôùi söù maïng giaùo duïc cuûa mình. Chuùng toâi hy voïng raèng nôi ñaây seõ laø moät khoâng gian ñeå tình yeâu thöông, söï chöõa laønh vaø loøng toân troïng laãn nhau giöõa caùc thaønh vieân trong coäng ñoàng coù theå phaùt trieån".
Caùc hoaït ñoäng hoã trôï taâm lyù
Tröôøng hoïc cuûa Toøa Thöôïng phuï Coâng giaùo Latinh hieän laø cô sôû giaùo duïc Kitoâ giaùo duy nhaát coøn hoaït ñoäng taïi Gaza. Vieäc chính thöùc môû cöûa trôû laïi - trong ñoù bao goàm caû vieäc xaây döïng môùi hoaøn toaøn moät toøa nhaø daønh rieâng cho tröôøng maàm non nhôø caùc nhaø taøi trôï quoác teá - ñaõ giuùp 77 giaùo vieân trôû laïi laøm vieäc.
Cha Romanelli cuõng vui möøng veà ñieàu naøy. Tuy nhieân, ñoäi nguõ nhaân vieân hieän phaûi ñoái maët vôùi moät cuoäc khuûng hoaûng keùp: moät maët laø vaán ñeà haäu caàn (thieáu trang thieát bò, baøn gheá vaø nhöõng vaät duïng vaên phoøng phaåm cô baûn), maët khaùc laø cuoäc khuûng hoaûng saâu saéc trong taâm hoàn. Vì lyù do naøy, chöông trình hoïc seõ keát hôïp caùc moân hoïc truyeàn thoáng vôùi moät keá hoaïch maïnh meõ veà caùc hoaït ñoäng ngoaïi khoùa hoã trôï taâm lyù, nhaèm giuùp treû em vaø giaùo vieân xöû lyù nhöõng sang chaán maø hoï ñaõ traûi qua trong ba naêm giaùn ñoaïn, thieáu thoán vaø baïo löïc.
Giaù trò cuûa söï hieän dieän Kitoâ giaùo
YÙ ñònh môû cöûa trôû laïi cô sôû naøy ngay khi coù theå ñaõ ñöôïc Toøa Thöôïng phuï Latinh Jerusalem vaø chính Ñöùc Hoàng y Thöôïng phuï Pierbattista Pizzaballa kieân quyeát baûo veä. Ngaøi ñích thaân ñeán thaêm Gaza trong nhöõng thaùng vöøa qua ñeå mang laïi söï an uûi cho ngöôøi daân, cuøng vôùi söï gaàn guõi cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng vaø Giaùo hoäi, ñaõ nhieàu laàn nhaéc laïi moät lôøi caûnh baùo quan troïng: "Neáu khoâng mang laïi giaùo duïc cho treû em, thì laøm sao coù theå coù hy voïng cho daân toäc naøy vaø cho toaøn theá giôùi?"
Trong moät thö muïc vuï göûi ñeán taát caû caùc tröôøng hoïc trong giaùo phaän, Ñöùc Hoàng y cuõng nhaéc raèng taïi Thaùnh Ñòa, vieäc trôû laïi tröôøng hoïc "khoâng coøn coù theå ñöôïc xem laø ñieàu hieån nhieân", vì quaù nhieàu lôùp hoïc khoâng coøn toàn taïi nöõa vaø vaãn coøn raát nhieàu vieäc phaûi laøm trong coâng cuoäc taùi thieát; tuy nhieân, ñaây laø moät böôùc ñi ñaàu tieân ñaày yù nghóa.
Nhöõng treû em Gaza
Chính vì söï hy sinh maø nhöõng ngöôøi nhoû tuoåi nhaát phaûi gaùnh chòu, trong nhöõng ngaøy naøy ñaõ noåi leân moät cuoäc tranh luaän quoác teá maïnh meõ xung quanh ñeà xuaát mang tính bieåu töôïng veà vieäc trao Giaûi Nobel Hoøa bình cho treû em Daûi Gaza.
Khi bình luaän veà saùng kieán naøy vôùi truyeàn thoâng YÙ, cha Romanelli baøy toû söï uûng hoä hoaøn toaøn veà maët tinh thaàn vaø ñaïo ñöùc. Cha noùi: "Treû em Gaza ñaõ trôû thaønh moät bieåu töôïng. Hôn 20 nghìn em ñaõ bò saùt haïi. Con soá khoång loà naøy nhaéc chuùng ta nhôù ñeán töøng treû em bò saùt haïi ôû moïi nôi treân theá giôùi, nhöõng naïn nhaân voâ toäi cuûa caùc cuoäc chieán tranh".
Trong khi ngoaïi giao quoác teá ñang gaëp khoù khaên trong vieäc vaïch ra moät con ñöôøng vöõng chaéc cho töông lai cuûa khu vöïc, thì hoaït ñoäng thöïc teá cuûa Giaùo hoäi ñòa phöông cho thaáy coâng cuoäc taùi thieát Trung Ñoâng chæ coù theå baét ñaàu töø nhöõng neàn taûng caên baûn: traû laïi cho treû em quyeàn ñöôïc ngoài vaøo baøn hoïc, caàm moät caây buùt chì vaø moät laàn nöõa bieát hy voïng.
Veà phaàn mình, Toøa Thöôïng phuï Latinh Jerusalem, trong moät thoâng caùo, baøy toû yù muoán tieáp tuïc laøm vieäc ñeå baûo ñaûm Giaùo hoäi vaãn hieän dieän beân caïnh coäng ñoaøn, cung caáp khoâng chæ chöùng taù thieâng lieâng maø coøn caû söï trôï giuùp thieát thöïc, giaùo duïc vaø phuïc vuï.
(Vatican News 22-9-2026)