Ñöùc Hoàng y David baùo ñoäng:
Chieán tranh trong kyû nguyeân AI laø moái ñe doïa
ñoái vôùi ngöôøi Philippines taïi Vuøng Vònh
Ñöùc Hoàng y David baùo ñoäng: Chieán tranh trong kyû nguyeân AI laø moái ñe doïa ñoái vôùi ngöôøi Philippines taïi Vuøng Vònh.
Phuùc Nhaïc
Kalookan (RVA News 24-09-2026) - Ñöùc Hoàng y Pablo Virgilio Siongco David, Giaùm muïc Giaùo phaän Kalookan, nguyeân Chuû tòch Hoäi ñoàng Giaùm muïc Philippines, vaø hieän thôøi laø Phoù Chuû tòch Lieân Hoäi ñoàng Giaùm muïc AÙ chaâu (FABC) ñaõ baøy toû "moái quan ngaïi saâu saéc" veà tình traïng cuûa nhöõng ngöôøi Philippines di cö taïi Trung Ñoâng, nôi ñang dieãn ra moät cuoäc khuûng hoaûng quaân söï vaø kinh teá lieân quan ñeán nhieàu cuoäc xung ñoät ñang tieáp dieãn, gaây aûnh höôûng nghieâm troïng ñeán nhöõng ngöôøi lao ñoäng hieän dieän trong khu vöïc, cuõng nhö veà vieäc ngaøy caøng söû duïng trí tueä nhaân taïo (AI) trong chieán tranh.
Ñöùc Hoàng y ñöa ra nhaän ñònh naøy trong moät baøi ñaêng treân maïng xaõ hoäi ñöôïc coâng boá hoâm 22 thaùng Chín naêm 2026, qua ñoù moät laàn nöõa cho thaáy söï quan taâm cuûa Giaùo hoäi ñòa phöông ñoái vôùi hoaøn caûnh cuûa nhöõng ngöôøi lao ñoäng di cö, ñaëc bieät laø nhöõng ngöôøi ñang ôû caùc quoác gia Vuøng Vònh.
Ñöùc Hoàng y David vieát: "Ñieàu khieán toâi lo laéng khoâng chæ laø caùc coâng daân cuûa nhöõng quoác gia vuøng Vònh naøy, nhöng coøn laø haøng trieäu ngöôøi Philippines ñang soáng vaø laøm vieäc taïi ñoù", nhöõng ngöôøi ñaõ ñoùng goùp ñaùng keå vaøo söï phaùt trieån kinh teá cuûa caùc quoác gia naøy.
Theo caùc öôùc tính cuûa chính phuû Manila ñöôïc caäp nhaät ñeán thaùng Ba naêm 2026, khoaûng 2.35 trieäu ngöôøi Philippines ñang sinh soáng taïi saùu quoác gia vuøng Vònh: 975,000 ngöôøi ôû Caùc Tieåu vöông quoác AÛ Raäp Thoáng nhaát (UAE), 813,000 ngöôøi ôû AÛ raäp Saudi, 250,000 ngöôøi ôû Qatar, 211,000 ngöôøi ôû Kuwait, 56,000 ngöôøi ôû Bahrain vaø 49,000 ngöôøi ôû Oman.
Ñöùc Hoàng David nhaán maïnh: "Ñoù laø nhöõng ñoàng baøo cuûa chuùng ta, nhöõng ngöôøi ñaõ rôøi boû gia ñình ñeå kieám soáng ôû nöôùc ngoaøi. Söï an toaøn vaø phuùc lôïi cuûa hoï phaûi tieáp tuïc laø moät öu tieân ñoái vôùi chính phuû cuûa chuùng ta... Ñieàu ñang bò ñe doïa laø maïng soáng cuûa haøng trieäu ngöôøi voâ toäi, trong ñoù coù nhöõng anh chò em ngöôøi Philippines cuûa chuùng ta ñang laøm vieäc taïi Trung Ñoâng. Chuùng ta khoâng theå ñeå töông lai cuûa hoï bò phoù maëc cho logic cuûa chieán tranh, caøng khoâng theå ñeå noù bò phoù maëc cho nhöõng coã maùy maø moät ngaøy naøo ñoù coù theå hoaït ñoäng vöôït quaù khaû naêng hieåu bieát vaø kieåm soaùt cuûa chuùng ta."
Qua nhöõng lôøi naøy, Ñöùc Hoàng y ñeà caäp ñeán nhöõng lo ngaïi ngaøy caøng taêng lieân quan ñeán söï phaùt trieån cuûa trí tueä nhaân taïo vaø nhöõng robot ngaøy caøng coù hình daùng "gioáng con ngöôøi".
Trong naêm 2025, löôïng kieàu hoái baèng tieàn maët cuûa ngöôøi lao ñoäng Philippines ôû nöôùc ngoaøi (OFW) ñaït möùc cao kyû luïc 35.63 tyû USD, töông ñöông khoaûng 7.3% Toång saûn phaåm quoác noäi (GDP) cuûa Philippines. Doøng tieàn do ngöôøi di cö göûi veà queâ höông ñaõ taêng 4.2% so vôùi cuøng kyø naêm tröôùc, ñaït 3.52 tyû USD trong thaùng Möôøi Hai naêm 2025. Söï gia taêng naøy chuû yeáu ñöôïc thuùc ñaåy bôûi möùc taêng kieàu hoái cuûa nhöõng ngöôøi laøm vieäc trong lónh vöïc noâng nghieäp, theo soá lieäu do Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP), Ngaân haøng trung öông Philippines, cung caáp.
Caùc cuoäc chieán keùo daøi
Ñöùc Hoàng y David cho bieát ngaøi lo ngaïi veà tình traïng chieán tranh tieáp tuïc leo thang taïi Trung Ñoâng. Ñieàu baét ñaàu baèng caùc cuoäc taán coâng cuûa Hoa Kyø vaø Israel nhaèm vaøo Iran hoài thaùng Hai vöøa qua ñaõ bieán thaønh moät cuoäc xung ñoät khu vöïc roäng lôùn hôn, trong ñoù Tehran tieán haønh caùc cuoäc traû ñuõa nhaèm vaøo nhöõng cô sôû quaân söï cuûa Hoa Kyø taïi nhieàu quoác gia vuøng Vònh, bao goàm UAE, Qatar, Bahrain, Kuwait vaø Oman.
Coäng hoøa Hoài giaùo Iran khaúng ñònh hoï khoâng coù yù ñònh choáng laïi caùc nöôùc laùng gieàng AÛ Raäp vuøng Vònh vaø caùc muïc tieâu cuûa hoï chuû yeáu laø nhöõng cô sôû quaân söï cuûa Myõ naèm treân laõnh thoå caùc quoác gia naøy. Tuy nhieân, haäu quaû cuûa nhöõng cuoäc taán coâng naøy ñöôïc caûm nhaän vöôït xa caùc caên cöù quaân söï, ñe doïa tính maïng daân thöôøng cuõng nhö caùc cô sôû haï taàng chieán löôïc nhö saân bay, caùc cô sôû naêng löôïng vaø hoaït ñoäng vaän taûi bieån quoác teá.
AÛ Raäp Sauñit cuõng bò cuoán vaøo cuoäc xung ñoät, vôùi nhöõng cuoäc taán coâng môùi baèng teân löûa vaø maùy bay khoâng ngöôøi laùi do phong traøo Houthi ôû Yemen tieán haønh, löïc löôïng cuõng nhaän ñöôïc söï hoã trôï quaân söï töø Iran. Trong caùc cuoäc taán coâng vaøo cuoái tuaàn tröôùc, caùc vuï phoùng cuûa löïc löôïng naøy thaäm chí ñaõ aùp saùt saân bay quoác teá Riyadh. Nguy cô laø caùc quoác gia töøng coá gaéng traùnh can döï tröïc tieáp vaøo cuoäc chieán vaãn coù theå bò keùo vaøo voøng xoaùy baïo löïc ñang khoâng ngöøng môû roäng.
Ñöùc Hoàng y David vieát: "Toâi cuõng lo ngaïi khoâng keùm veà vieäc Israel tieáp tuïc tham gia vaøo cuoäc chieán choáng Iran, trong khi caùc hoaït ñoäng quaân söï cuûa nöôùc naøy taïi Gaza vaø Lebanon vaãn ñang tieáp dieãn."
Sau cuøng laø taïi Gaza, nôi ngöôøi Palestine vaãn tieáp tuïc thieät maïng baát chaáp leänh ngöøng baén, trong khi nhöõng gia ñình phaûi di dôøi vì chieán tranh buoäc phaûi soáng giöõa ñoáng ñoå naùt cuûa nhöõng ngoâi nhaø ñaõ bò bom phaù huûy.
Vaø taïi Lebanon, nôi nhöõng cuoäc taán coâng môùi cuûa Israel cuøng caùc cuoäc ñaáu suùng vôùi Hezbollah ñang ñe doïa laøm suïp ñoå leänh ngöøng baén mong manh. Ñöùc Hoàng y chuû chaên Giaùo phaän Kalookan khaúng ñònh: "Söï ñau khoå cuûa nhöõng ngöôøi daân bình thöôøng ñaõ vöôït quaù giôùi haïn chòu ñöïng, vaø caùc beân lieân quan phaûi nghieâm tuùc daán thaân cho hoøa bình."
Trí tueä nhaân taïo vaø caùc cuoäc xung ñoät
Moät chuû ñeà khaùc ñaëc bieät ñöôïc Giaùm muïc Kalookan quan taâm laø "hieän töôïng ngaøy caøng söû duïng trí tueä nhaân taïo trong chieán tranh hieän ñaïi".
Ñöùc Hoàng y cho bieát: "Ñeà caäp ôû ñaây laø nhöõng thoâng tin xuaát hieän trong moät soá baùo caùo gaàn ñaây, theo ñoù caùc heä thoáng ñöôïc hoã trôï bôûi AI ñaõ ñöôïc söû duïng trong nhöõng chieán dòch quaân söï coù muïc tieâu nhaèm vaøo Iran, cuõng nhö taïi Gaza vaø Lebanon". Ngaøi caûnh baùo theâm: "Nhöõng coâng ngheä naøy coù theå ñaåy nhanh quaù trình xaùc ñònh vaø löïa choïn muïc tieâu, ruùt ngaén xuoáng chæ coøn vaøi phuùt hoaëc vaøi giaây nhöõng quyeát ñònh maø tröôùc ñaây caàn ñeán haøng giôø." Ñoàng thôøi, nhöõng nhaø phaùt trieån haøng ñaàu trong lónh vöïc naøy ñaõ caûnh baùo veà khoù khaên ngaøy caøng gia taêng trong vieäc hieåu vaø kieåm soaùt haønh vi cuûa nhöõng heä thoáng ngaøy caøng maïnh meõ.
Ñöùc Hoàng y Caûnh baùo: "Ñieàu naøy ñaët ra moät caâu hoûi ñaùng lo ngaïi: lieäu quaù trình ra quyeát ñònh quaân söï coù söï hoã trôï cuûa AI coù theå ñaõ goùp phaàn vaøo toác ñoä vaø quy moâ cuûa ñôït leo thang gaàn ñaây naøy hay khoâng? Chuùng ta vaãn chöa coù ñuû baèng chöùng ñeå traû lôøi caâu hoûi ñoù. Nhöng ñaây laø moät vaán ñeà caàn ñöôïc khaån tröông nghieân cöùu saâu hôn".
Ñöùc Hoàng y nhaän xeùt raèng trong boái caûnh cuoäc chaïy ñua höôùng tôùi sieâu trí tueä nhaân taïo vaãn tieáp dieãn, "Coù phaûi chuùng ta ñang cho pheùp nhöõng coâng ngheä coù khaû naêng ñaåy nhanh coã maùy chieán tranh nhanh hôn khaû naêng maø söï khoân ngoan cuûa con ngöôøi, söï phaân ñònh ñaïo ñöùc vaø ngoaïi giao coù theå kìm haõm noù? Toâi caàu nguyeän ñeå caùc nhaø laõnh ñaïo cuûa nhöõng quoác gia lieân quan tìm ñöôïc loøng can ñaûm ñeå luøi laïi moät böôùc tröôùc söï leo thang nguy hieåm naøy vaø trôû laïi baøn ñaøm phaùn.
Ñöùc Hoàng y David keát luaän raèng hoøa bình khoâng theå ñaït ñöôïc chæ ñôn giaûn baèng vieäc phaùt trieån nhöõng vuõ khí tinh vi hôn hoaëc ñe doïa laãn nhau baèng moät söï huûy dieät coøn lôùn hôn."
(Asia News 22-9-2026)