Ñaïi dieän Toøa Thaùnh
taïi Lieân Hieäp Quoác ôû Geneøve tuyeân boá:
"Tieán boä coâng ngheä phaûi phuïc vuï toaøn theå nhaân loaïi"
Ñaïi dieän Toøa Thaùnh taïi Lieân Hieäp Quoác ôû Geneøve tuyeân boá: "Tieán boä coâng ngheä phaûi phuïc vuï toaøn theå nhaân loaïi".
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Geneøve (RVA News 10-07-2026) - Quan saùt vieân Thöôøng tröïc cuûa Toøa Thaùnh taïi Lieân Hieäp Quoác, ôû Geneøve, Ñöùc Toång giaùm muïc Ettore Balestrero, keâu goïi vieäc söû duïng trí tueä nhaân taïo (AI) moät caùch coù traùch nhieäm vaø minh baïch nhaèm baûo veä phaåm giaù con ngöôøi.
Trong baøi tham luaän ngaøy 07 thaùng Baûy naêm 2026, Ñöùc Toång giaùm muïc Balestrero khaúng ñònh raèng: "Nhu caàu xaây döïng moät cô cheá quaûn trò vöõng chaéc khoâng coù nghóa laø aùp ñaët nhöõng giôùi haïn ñoái vôùi trí tueä nhaân taïo chæ vì chính noù. Traùi laïi, ñoù laø ñieàu kieän tieân quyeát ñeå baûo ñaûm raèng tieán boä coâng ngheä ñöôïc ñònh höôùng moät caùch coù yù nghóa tôùi moät chaân trôøi roäng lôùn hôn, nhaèm phuïc vuï toaøn theå nhaân loaïi, trong söï toân troïng phaåm giaù baát khaû xaâm phaïm cuûa moãi con ngöôøi - quaø taëng cuûa Thieân Chuùa - cuõng nhö coâng ích." Ñaây laø cuoäc ñoái thoaïi toaøn caàu ñaàu tieân veà quaûn trò trí tueä nhaân taïo, vôùi muïc tieâu thuùc ñaåy caùc cuoäc thaûo luaän "côûi môû, minh baïch vaø bao truøm" veà chuû ñeà naøy.
Ñöùc Toång giaùm muïc Balestrero nhaéc laïi raèng chính Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV, trong Thoâng ñieäp Magnifica Humanitas, ñaõ keâu goïi moät cuoäc ñoái thoaïi mang tính xaây döïng tröôùc "söï bieán ñoåi mang tính thôøi ñaïi ñang taùc ñoäng ñeán moïi lónh vöïc cuûa ñôøi soáng", ñoøi hoûi "moät phaûn öùng chính trò töông xöùng vôùi taàm voùc cuûa noù."
Theo vò ñaïi dieän Toøa Thaùnh: "Moät neàn quaûn trò toát ñoøi hoûi vieäc söû duïng AI moät caùch coù traùch nhieäm, khoâng ñöôïc pheùp chuyeån giao hay phoù maëc traùch nhieäm cho moät thuaät toaùn." Vì theá, "Moïi quyeát ñònh quan troïng do moät heä thoáng töï ñoäng ñöa ra ñeàu phaûi chòu söï giaùm saùt cuûa con ngöôøi."
Ñöùc Toång giaùm muïc Balestrero cuõng nhaéc laïi nhöõng ñònh höôùng ñöôïc trình baøy trong vaên kieän Antiqua et Nova - baûn Ghi chuù veà moái töông quan giöõa trí tueä nhaân taïo vaø trí tueä con ngöôøi, do Boä Giaùo lyù Ñöùc tin vaø Boä Vaên hoùa vaø Giaùo duïc coâng boá vaøo thaùng Gieâng naêm 2025. Theo vaên kieän naøy: "Toác ñoä vaø hieäu quaû khoâng bao giôø ñöôïc duøng laøm lyù do bieän minh khi keát quaû coù theå taùc ñoäng ñeán maïng soáng con ngöôøi."
Ñöùc Toång giaùm muïc noùi theâm raèng: "Vì chæ con ngöôøi môùi laø chuû theå cuûa traùch nhieäm luaân lyù ñaày ñuû, chöù khoâng phaûi caùc heä thoáng nhaân taïo, neân neáu AI ñöôïc söû duïng ñeå baûo veä phaåm giaù con ngöôøi vaø thöïc söï phuïc vuï coâng ích, thì traùch nhieäm ñoái vôùi vieäc söû duïng AI phaûi luoân thuoäc veà nhöõng ngöôøi ñöa ra quyeát ñònh, vaø traùch nhieäm aáy phaûi ñöôïc duy trì trong moïi giai ñoaïn."
Khoâng ñeå coâng ngheä taäp trung trong tay moät vaøi taäp ñoaøn ña quoác gia
Ñöùc Toång giaùm muïc Balestrero nhaán maïnh raèng vieäc quaûn trò AI ñoøi hoûi: "Trí tueä nhaân taïo phaûi ñöôïc söû duïng moät caùch minh baïch vaø phaûi baûo ñaûm khaû naêng truy xuaát traùch nhieäm." Ñaây cuõng laø moät nguyeân taéc ñöôïc neâu roõ trong Thoâng ñieäp Magnifica Humanitas. Do tính chaát thieáu minh baïch cuûa nhieàu quy trình ra quyeát ñònh töï ñoäng, theo ngaøi, caàn phaûi baûo ñaûm söï roõ raøng trong moïi giai ñoaïn cuûa voøng ñôøi phaùt trieån AI, töø nhöõng ngöôøi thieát keá cho ñeán caùc ñôn vò trieån khai öùng duïng. Ñoàng thôøi, ngaøi khaúng ñònh taàm quan troïng cuûa vieäc: "Phaùt trieån caùc hình thöùc hôïp taùc toân troïng caùc caáp ñoä khaùc nhau cuûa coäng ñoàng quoác teá, ñoàng thôøi taïo ñieàu kieän cho moät tieán trình phaân ñònh chung trong vieäc xaây döïng caùc khuoân khoå quaûn trò thoáng nhaát vaø baûo ñaûm traùch nhieäm chung vì coâng ích."
Sau cuøng, Quan saùt vieân Thöôøng tröïc cuûa Toøa Thaùnh caûnh baùo raèng vieäc coâng ngheä taäp trung trong tay moät soá ít taäp ñoaøn ña quoác gia huøng maïnh: "Coù theå laøm gia taêng ñaùng keå nhöõng taùc ñoäng tieâu cöïc cuûa AI, ñaëc bieät trong boái caûnh thieáu vaéng caùc khuoân khoå ñaïo ñöùc roõ raøng vaø caùc theå cheá ñuû khaû naêng ñoái dieän vôùi nhöõng thaùch thöùc naøy."
(Vatican News 8-7-2026)