Ñöùc Thaùnh cha vieáng thaêm
ñaûo Lampedusa
Ñöùc Thaùnh cha vieáng thaêm ñaûo Lampedusa.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Lampedusa (RVA News 05-07-2026) - Saùng ngaøy 04 thaùng Baûy naêm 2026, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ ñeán vieáng thaêm ñaûo Lampedusa ôû maïn cöïc nam Italia, ñeå töôûng nieäm nhöõng thuyeàn nhaân boû mình treân bieån caû treân ñöôøng ñi tìm cuoäc soáng toát ñeïp hôn, gaëp gôõ nhöõng ngöôøi di daân, vaø cöû haønh thaùnh leã cho caùc tín höõu ñòa phöông.
Qua cuoäc vieáng thaêm naøy, Ñöùc Thaùnh cha cuõng muoán thöùc tænh löông taâm cuûa nhieàu ngöôøi treân theá giôùi, taát caû moïi ngöôøi, ñaëc bieät laø caùc giôùi höõu traùch, veà thaûm traïng ngöôøi di daân vaø tò naïn.
Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ ñaõ ñeán thaêm ñaûo naøy ngaøy 08 thaùng Baûy naêm 2013 vaø laø chuyeán vieáng thaêm ñaàu tieân cuûa ngaøi taïi YÙ. Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV tieáp noái söï quan taâm naøy cuûa vò tieàn nhieäm.
Lampedusa laø moät ñaûo chæ roäng 20.2 caây soá vuoâng, chieàu daøi 12 caây soá vaø chieàu ngang khoaûng 3 caây soá, laø ñaûo lôùn nhaát trong quaàn ñaûo Pelagie trong Ñòa trung haûi. Xeùt veà ñòa lyù, Lampedusa thuoäc veà Phi chaâu hôn laø AÂu chaâu, vì chæ caùch bôø bieån Tunisi 113 caây soá, trong khi ñoù laïi caùch bôø bieån Sicilia cuûa Italia 127 caây soá.
Ñaûo Lampedusa
Lampedusa chæ coù khoaûng 6,000 daân cö vaø thuoäc veà tænh Agrigento treân ñaûo Sicilia. Neàn kinh teá ñaûo naøy chuû yeáu döïa vaøo ngaønh du lòch, ñaùnh caù, vaø coâng ngheä caù xanh ñoùng hoäp. Noâng nghieäp vaø chaên nuoâi ôû ñaây chæ ñöôïc coi laø moät ngaønh phuï. Do vò trí ñòa lyù, trong thaäp nieân gaàn ñaây, Lampedusa trôû thaønh moät trong nhöõng muïc tieâu chính treân ñöôøng vöôït bieân cuûa caùc thuyeàn nhaân, töø Phi chaâu nam sa maïc Sahara, tìm ñöôøng vaøo AÂu chaâu. Hoï thöôøng ñöôïc nhöõng tay buoân ngöôøi voâ löông taâm khai thaùc, nhaát laø töø Libya vaø Tunisi, buoäc phaûi traû nhöõng soá tieàn lôùn ñeå ñöôïc ñi treân nhöõng xuoàng maùy hoaëc nhöõng con thuyeàn cuõ kyõ ñeå vöôït bieân sang AÂu chaâu.
Trong cuoäc vöôït bieân nhö theá, cho ñeán nay haøng chuïc ngaøn thuyeàn nhaân ñaõ gaëp naïn vaø boû mình treân bieån caû. Hieän nay, tuy soá thuyeàn nhaân ñeán Lampedusa coù phaàn giaûm bôùt, nhöng theo thoâng keâ cuûa Cô quan Lieân Hieäp Quoác veà di daân vaø tò naïn, trong naêm 2025, coù hôn 49,500 ngöôøi ñeán ñaûo naøy.
Cuõng caàn noùi ñeán cuoäc soáng khoù khaên cuûa caùc thuyeàn nhaân ñoå boä leân ñaûo Lampedusa. Ñaûo naøy khoâng coù cô caáu thích hôïp ñeå ñoùn ngöôøi vöôït bieân vaø soá ngöôøi laïi quaù ñoâng. Trung taâm tieáp ñoùn ñaàu tieân treân ñaûo coù khaû naêng döï truø toái ña laø 300 ngöôøi, trong thöïc teá haøng ngaøn ngöôøi phaûi cö nguï taïi ñaây, vaø tình traïng naøy cuõng gaây caêng thaúng trong cuoäc soáng chung vôùi ngöôøi daân treân ñaûo. Tình traïng khaån caáp naøy khieán cho Giaùo hoäi Coâng giaùo Italia nhieàu laàn phaûi keâu goïi caùc giôùi chöùc höõu traùch cuûa quoác gia vaø AÂu chaâu quan taâm giaûi quyeát vaán ñeà.
Gioáng nhö cuoäc vieáng thaêm cuûa Ñöùc Thaùnh cha Phanxicoâ caùch ñaây 13 naêm, cuoäc vieáng thaêm cuûa Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV cuõng dieãn ra döôùi hình thöùc ñôn sô toái ña.
Luùc 7 giôø saùng thöù Baûy, ngaøy 4 thaùng Baûy naêm 2026,, maùy bay chôû Ñöùc Thaùnh cha ñaõ caát caùnh töø saân bay Ciampino vaø 1 giôø 15 phuùt sau ñoù ñaõ haï caùnh taïi saân bay Lampedusa.
Tieáp ñoù, Ñöùc Thaùnh cha ñaõ ñeán nghóa trang ñòa phöông ñeå ñaët hoa töôûng nieäm treân caùc phaàn moä ñôn sô cuûa caùc thuyeàn nhaân töû naïn treân ñöôøng vöôït bieân. Sau ñoù ngaøi döøng taïi Ñaøi töôûng nieäm "Caùnh cöûa chaâu AÂu" (Porta d'Europa), tröôùc khi ñeán taïi caàu caûng Favaloro, laøm pheùp taám bia ghi vieäc ñaët teân caàu caûng naøy vôùi teân cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ.
Sau ñoù, ngaøi chaøo thaêm moät soá ngöôøi di daân, phaàn lôùn töø Phi chaâu ñeán ñaây, cuøng nhöõng ngöôøi ñaïi dieän caùc nhaân vieân y teá vaø an ninh.
Chaøo thaêm chính quyeàn vaø daân chuùng
Khi Ñöùc Thaùnh cha tieán leân leã ñaøi, oâng Thò tröôûng Lampedusa ñaõ ñaïi dieän moïi ngöôøi chaøo möøng Ñöùc Thaùnh cha.
Trong lôøi ñaùp töø, ngaøi noàng nhieät ñaõ caùm ôn oâng Thò tröôûng, vaø caùc giôùi chöùc chính quyeàn ñòa phöông vaø toaøn theå caùc tín höõu vaø daân chuùng vì söï ñoùn tieáp noàng haäu. Ngaøi nhaän ñònh raèng:
"Vieäc anh chò em quyeát ñònh ñaët teân Caàu taøu Favaloro theo teân Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ laø moät daáu chæ cho thaáy moái daây gaén boù maø vò tieàn nhieäm cuûa toâi ñaõ thieát laäp vôùi coäng ñoaøn cuûa anh chò em cuõng nhö vôùi nhöõng anh chò em di daân. Trong suoát thôøi gian ñaày thöû thaùch naøy, Giaùo hoaøng ñaõ luoân ôû gaàn anh chò em. Vaø hoâm nay, toâi ñeán ñaây ñeå noùi vôùi anh chò em raèng Ñöùc Giaùo hoaøng vaãn tieáp tuïc ñoàng haønh, naâng ñôõ vaø khích leä anh chò em.
Toâi khoâng ñeán ñaây ñeå dieãn thuyeát, nhöng ñeå cöû haønh Thaùnh Theå, daáu chæ cao caû nhaát veà söï hieän dieän cuûa Chuùa Kitoâ giöõa chuùng ta. Cöû chæ cuûa Chuùa Gieâsu beû baùnh vaø hieán trao chính mình Ngöôøi mang laïi yù nghóa vaø söùc maïnh cho nhöõng vieäc laøm haèng ngaøy cuûa chuùng ta trong vieäc phuïc vuï vaø chia seû. Ñuùng vaäy, ñaây laø nôi maø hôn caû lôøi noùi, chính caùc haønh ñoäng leân tieáng. Nhöng ñeå nhöõng haønh ñoäng aáy thöïc söï mang tính nhaân baûn, chuùng caàn phaùt xuaát töø moät traùi tim bieát yeâu thöông.
Ñoù laø lyù do chuùng ta quy tuï nôi ñaây: ñeå kín muùc töø Chuùa Kitoâ tình yeâu maø chæ moät mình Ngöôøi môùi coù theå ban taëng, ngoõ haàu theá giôùi hoâm nay vaø ngaøy mai trôû neân nhaân baûn hôn cho taát caû moïi ngöôøi. Xin chaân thaønh caûm ôn anh chò em!"
Thaùnh leã
Tröôùc leã ñaøi ñôn sô nôi Ñöùc Thaùnh cha cöû haønh thaùnh leã luùc 10 giôø 30, coù hôn 4,000 tín höõu. Tröôùc baøn thôø, coù tröng baøy aûnh Ñöùc Meï Portosalvo: Ñöùc Meï Phuø Hoä nhöõng ngöôøi ñi bieån.
Ñoàng teá vôùi Ñöùc Thaùnh cha, coù Ñöùc Toång giaùm muïc Giaùo phaän Agrigento sôû taïi, cuøng vôùi baûy giaùm muïc khaùc, trong ñoù coù Ñöùc Hoàng y Baldo Reina, Giaùm quaûn Giaùo phaän Roma, vaø hôn 50 linh muïc.
Baøi giaûng
Trong baøi giaûng thaùnh leã, Ñöùc Thaùnh cha quaûng dieãn duï ngoân ngöôøi Samaritano nhaân haäu, nhaán maïnh raèng Thieân Chuùa luoân yeâu thöông con ngöôøi tröôùc tieân vaø môøi goïi moïi ngöôøi ñaùp laïi tình yeâu aáy baèng loøng thöông xoùt vaø söï gaàn guõi vôùi nhöõng ngöôøi ñau khoå.
Ñöùc Thaùnh cha nhaéc laïi chuyeán vieáng thaêm lòch söû cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ ñeán Lampedusa naêm 2013, khaúng ñònh Ñòa Trung Haûi töø laâu laø nôi gaëp gôõ giöõa caùc daân toäc vaø neàn vaên hoùa. Tin möøng chæ thöïc söï soáng ñoäng khi con ngöôøi bieát môû loøng ñoùn nhaän nhau, coøn seõ trôû neân caâm laëng neáu moãi ngöôøi chæ soáng kheùp kín cho rieâng mình.
Lampedusa ngaøy nay ñöôïc ví nhö con ñöôøng töø Gieârusalem ñeán Gieârikhoâ trong duï ngoân. Haøng nghìn ngöôøi di cö ñaõ trôû thaønh naïn nhaân cuûa baïo löïc, buoân ngöôøi, chieán tranh vaø ngheøo ñoùi; nhieàu ngöôøi ñaõ boû maïng treân bieån. Tröôùc noãi ñau aáy, ñieàu quan troïng khoâng phaûi laø tranh luaän yù thöùc heä maø laø bieát ñeán gaàn, chaêm soùc vaø nhìn nhaän phaåm giaù cuûa moãi con ngöôøi.
Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Gioáng nhö ngöôøi Samari nhaân haäu, chuùng ta coù theå thay ñoåi keá hoaïch vaø höôùng ñi cuûa mình. Hôn caû ngöôøi Samari aáy, chuùng ta coù nhieàu nguoàn löïc vaø cô hoäi hôn ñeå bieán nieàm hy voïng thaønh hieän thöïc trong lòch söû. OÂng "ñeán gaàn ngöôøi bò naïn, baêng boù caùc veát thöông cho anh, ñoå daàu vaø röôïu leân ñoù; roài ñaët anh leân löng con vaät cuûa mình, ñöa anh ñeán quaùn troï vaø chaêm soùc anh" (Lc 10,34). Chuùng ta cuõng caàn nhaän ra raèng: "Neàn vaên minh cuûa tình thöông khoâng ñöôïc hình thaønh töø moät haønh ñoäng ñôn leû vaø phi thöôøng, nhöng töø söï tích luõy cuûa voâ vaøn nhöõng haønh ñoäng trung thaønh nhoû beù vaø beàn bæ, nhöõng haønh ñoäng taïo neân moät böùc ñeâ ngaên chaën söï phi nhaân hoùa." (Thoâng ñieäp Magnifica humanitas, soá 213).
Veà ñieàu naøy, hôõi nhöõng ngöôøi baïn cuûa Lampedusa, chính anh chò em laø nhöõng chöùng nhaân! Khi gaëp gôõ vaø ñoái thoaïi vôùi anh chò em taïi ñaây, ngöôøi ta hieåu roõ hôn veà thôøi ñaïi chuùng ta ñang soáng, vaø moãi ngöôøi ñeàu coù theå töï kieåm chöùng höôùng ñi cuûa chính cuoäc ñôøi mình.
"Quaû thaät, khoâng phaûi ai cuõng coù cuøng moät khaû naêng taùc ñoäng ñeán thöïc taïi [...]. Tuy nhieân, khoâng ai laø khoâng coù traùch nhieäm. Moãi ngöôøi ñeàu coù moät phaïm vi haønh ñoäng rieâng cuûa mình, vaø chính ôû ñoù, chöù khoâng phaûi nôi khaùc hoï ñöôïc môøi goïi löïa choïn: hoaëc nuoâi döôõng logic cuûa söùc maïnh (duø chæ baèng söï thôø ô, thaùi ñoä hoaøi nghi cay ñoäc, doái traù hay haän thuø), hoaëc gìn giöõ logic cuûa hoøa bình (baèng söï thaät, loái soáng tieát ñoä, söï gaàn guõi vaø loøng chaêm soùc)." (Sñd., soá 212).
Cuõng trong baøi giaûng, Ñöùc Thaùnh cha baøy toû loøng bieát ôn saâu saéc ñoái vôùi ngöôøi daân Lampedusa, caùc tình nguyeän vieân, löïc löôïng cöùu hoä, chính quyeàn, caùc linh muïc, tu só, nhaân vieân y teá vaø taát caû nhöõng ai ñaõ quaûng ñaïi giuùp ñôõ ngöôøi di cö. Theo ngaøi, ñoù laø "pheùp laï cuûa loøng traéc aån", khi con ngöôøi bieát caûm nhaän baèng chính traùi tim cuûa Thieân Chuùa vaø bieán tình yeâu thaønh haønh ñoäng cuï theå. Ngaøi cuõng chæ ra nhöõng nguyeân nhaân khieán thaûm kòch di cö tieáp dieãn: tham nhuõng, baát coâng kinh teá, ngheøo ñoùi, ñònh kieán, sôï haõi, söï thôø ô cuûa xaõ hoäi, hoaït ñoäng cuûa caùc toå chöùc toäi phaïm vaø söï thieáu nhöõng chính saùch daøi haïn, ñoàng boä. Khoâng chæ nhöõng quyeát ñònh sai laàm maø caû söï chaàn chöø, khoâng haønh ñoäng cuõng goùp phaàn gaây neân caùi cheát cuûa bieát bao ngöôøi.
Ngaøi caûnh baùo raèng toân giaùo khoâng bao giôø ñöôïc trôû thaønh lyù do ñeå loaïi tröø hay phaân bieät ñoái xöû. Yeâu meán Thieân Chuùa luoân gaén lieàn vôùi vieäc yeâu thöông ngöôøi thaân caän. Chæ khi bieát döøng laïi tröôùc noãi ñau cuûa ngöôøi khaùc, con ngöôøi môùi thaät söï böôùc vaøo chuyeån ñoäng cuûa tình yeâu Thieân Chuùa.
Ngaøi keâu goïi xaây döïng "neàn vaên minh cuûa tình yeâu", moät xaõ hoäi ñöôïc hình thaønh khoâng phaûi töø nhöõng haønh ñoäng anh huøng nhaát thôøi maø töø voâ soá vieäc thieän nhoû beù vaø beàn bæ. Chaâu AÂu, vôùi lòch söû vaø truyeàn thoáng cuûa mình, coù traùch nhieäm ñaëc bieät trong vieäc xaây döïng caùc chính saùch nhaân ñaïo nhaèm cöùu giuùp, baûo veä, hoäi nhaäp ngöôøi di cö, ñoàng thôøi thuùc ñaåy söï phaùt trieån taïi caùc quoác gia xuaát phaùt ñeå khoâng ai buoäc phaûi rôøi boû queâ höông.
Sau cuøng, Ñöùc Thaùnh cha môøi goïi ngöôøi daân Lampedusa tieáp tuïc bieán hoøn ñaûo cuûa mình thaønh daáu chæ cuûa loøng hieáu khaùch vaø nieàm hy voïng. Döôùi söï baûo trôï cuûa Ñöùc Meï Porto Salvo, moãi coäng ñoaøn Kitoâ höõu ñöôïc môøi goïi trôû thaønh "beán caûng an toaøn" phaûn chieáu tình yeâu cuûa Thieân Chuùa giöõa moät theá giôùi coøn nhieàu chia reõ vaø ñau khoå. Ngaøi keát thuùc baèng lôøi caàu chuùc coäng ñoaøn luoân soáng trong ñöùc tin, ñöùc caäy vaø ñöùc meán, ñeå trôû thaønh chöùng taù soáng ñoäng cuûa Tin möøng.
Sau thaùnh leã, Ñöùc Thaùnh cha coøn chaøo caùc nhaø chöùc traùch, thaêm hoûi caùc treû em ñang maéc beänh vaø gaëp gôõ caùc tình nguyeän vieân.
Luùc 12 giôø 30, Ñöùc Thaùnh cha giaõ töø Lampedusa, ñaùp maùy bay trôû veà Roma.