Ñöùc Hoàng y Pizzaballa baùo ñoäng:
"Gaza laø moät thaûm hoïa.
Xin ñöøng boû maëc Thaùnh Ñòa"
Ñöùc Hoàng y Pizzaballa baùo ñoäng: "Gaza laø moät thaûm hoïa. Xin ñöøng boû maëc Thaùnh Ñòa".
Phuùc Nhaïc
Bergamo (RVA News 02-07-2026) - Ñöùc Hoàng y Pierbattista Pizzaballa, Thöôïng phuï Coâng giaùo Latinh taïi Gieârusalem, ñaõ ñöôïc trao Giaûi thöôûng Limes veà Ñoái thoaïi vaø Hoøa bình taïi thaønh phoá Bergamo, Baéc YÙ, hoâm 29 thaùng Saùu naêm 2026. Nhaân dòp naøy, Ñöùc Hoàng y keå laïi chuyeán thaêm Daûi Gaza ngaøy 22 vaø 23 thaùng Saùu tröôùc ñoù, chöùng kieán thaûm traïng ñau thöông cuûa daân chuùng taïi ñaây.
"Caàn phaûi coù söï ñoàng caûm vôùi caû nhöõng ngöôøi khoâng suy nghó gioáng mình"
Ñoù laø moät trong nhöõng lôøi maïnh meõ nhaát maø Ñöùc Hoàng y Pierbattista Pizzaballa göûi ñeán cöû toïa taïi Nhaø haùt xaõ hoäi ôû Bergamo, nôi toái 29 thaùng Saùu vöøa roài ngaøi ñöôïc Taïp chí ñòa chính trò YÙ Limes trao Giaûi thöôûng Ñoái thoaïi vaø Hoøa bình.
"Gaza laø moät thaûm hoïa"
Trong cuoäc ñoái thoaïi vôùi Giaùm ñoác taïp chí Limes, Lucio Caracciolo, Ñöùc Hoàng y keå laïi chuyeán thaêm Daûi Gaza cuøng Ñöùc Thöôïng phuï Chính thoáng giaùo Hy Laïp Theophilos III cuûa Gieârusalem trong nhöõng ngaøy 22 vaø 23 thaùng Saùu, Ñöùc Hoàng y noùi: "Caùc thaønh phoá ñaõ bò san phaúng hoaøn toaøn, bò xoùa soå. Thaønh Rafah khoâng coøn toàn taïi nöõa."
Ñieàu khieán Ñöùc Hoàng y ñau loøng nhaát laø tình traïng cuoäc soáng cuûa ngöôøi daân, ngaøi noùi: "Ngöôøi ta phaûi di chuyeån treân nhöõng con ñöôøng taïm bôï, giöõa caùc leàu baït vaø caùc coáng thoaùt nöôùc. Ñoù chính laø nôi ngöôøi daân Gaza ñang sinh soáng."
Theo Ñöùc Hoàng y, coù moät ñieàu maø caùc hình aûnh truyeàn thoâng khoâng theå dieãn taû: "Ñoù laø muøi hoâi thoái... Moät trong nhöõng tai hoïa nghieâm troïng nhaát hieän nay laø naïn chuoät taán coâng ngöôøi. Chuùng caén ngöôøi. Chuùng caén chuû yeáu laø treû em. Gaza coù raát nhieàu treû nhoû, caùc em ôû khaép nôi, nhöng thay vì ñöôïc ñeán tröôøng, caùc em chôi ñuøa trong tình traïng laám lem ngay caïnh nhöõng coáng nöôùc thaûi." Theo Ñöùc Hoàng y, tình hình haàu nhö khoâng coù daáu hieäu caûi thieän ngay caû sau leänh ngöøng baén. Hieän nay chæ coù moät ít thöïc phaåm ñöôïc pheùp vaøo. Taát caû nhöõng thöù khaùc vaãn bò caám."
Ñöùc Hoàng y giaûi thích raèng ngay caû nhöõng maët haøng ñöôïc xeáp vaøo loaïi "dual use" coù theå söû duïng cho caû muïc ñích daân söï laãn quaân söï, cuõng khoâng ñöôïc pheùp ñöa vaøo Gaza. "Khaùi nieäm 'dual use' hieän nay thaäm chí bao goàm caû baøn hoïc, buùt chì, vôû hoïc sinh vaø kính laøm cöûa soå."
Giaùo hoäi mong muoán môû laïi caùc tröôøng hoïc nhöng gaàn nhö khoâng coøn gì. Ñöùc Hoàng y noùi: "Chuùng toâi phaûi taän duïng vaø taùi cheá töøng maûnh vaät lieäu coøn soùt laïi." Theo caùc nhaân vieân y teá taïi Gaza, nhu caàu caáp thieát nhaát hieän nay laø: "Nhöõng chuyeân gia ñöôïc ñaøo taïo ñeå ñieàu trò caùc sang chaán taâm lyù cho treû em vaø caùc baø meï... Ñoù seõ laø vaán ñeà caàn ñöôïc chaêm soùc vôùi söï nhaïy caûm ñaëc bieät."
Roài Ñöùc Hoàng y Pizzaballa thoå loä moät caùch chaân thaønh: "Coù leõ ñieàu toâi saép noùi khoâng ñöôïc ngoaïi giao cho laém, nhöng toâi caûm thaáy voâ cuøng ñau xoùt. Toâi thaät söï khoâng theå hieåu noåi."
Tình hình taïi caùc vuøng laõnh thoå Palestine bò Israel chieám ñoùng
Theo Ñöùc Hoàng y, tình hình taïi Bôø Taây cuõng heát söùc nghieâm troïng. Ngaøi cho bieát: ÔÛ ñoù phaùp luaät hoaëc laø khoâng toàn taïi, hoaëc neáu coù thì cuõng khoâng daønh cho ngöôøi Palestine." Theo Ñöùc Hoàng y, caùc nhoùm ñònh cö Do Thaùi ñöôïc pheùp laøm haàu nhö moïi ñieàu: Laäp caùc traïm kieåm soaùt ôû khaép nôi, chaët phaù caây coái, ngaên ngöôøi Palestine canh taùc ñaát ñai, haønh hung, cöôùp boùc, laêng maï. Taát caû ñaõ trôû thaønh nhöõng caûnh töôïng dieãn ra haèng ngaøy." Ñieàu khieán tình hình caøng nghieâm troïng hôn laø caùc haønh ñoäng naøy haàu nhö khoâng bò tröøng phaït.
Ñöùc Hoàng y cho bieát: "Chuùng toâi thöôøng goïi quaân ñoäi Israel (IDF) ñeán can thieäp ñeå ngaên chaën nhöõng ngöôøi ñònh cö. Nhöng khi binh só tôùi nôi thì hoï ñaõ bieán maát, nhö theå ñaõ coù ai ñoù baùo tröôùc. Vaø cuoái cuøng quaân ñoäi Israel laïi quay sang gaây khoù deã cho chuùng toâi."
Noã löïc ñoái thoaïi vaø xaây döïng hoøa bình
Maëc duø vöøa moâ taû moät Gaza ñoå naùt, treû em chôi beân coáng nöôùc vaø bò chuoät caén, cuõng nhö caùc vuï baïo löïc cuûa ngöôøi ñònh cö taïi Bôø Taây, Ñöùc Hoàng y Pizzaballa vaãn khaúng ñònh raèng ñoái thoaïi laø ñieàu khoâng theå töø boû. Theo ngaøi, ñieàu naøy caøng trôû neân caàn thieát hôn sau bieán coá ngaøy 07 thaùng Möôøi naêm 2023: "Bieán coá naøy vaãn coøn haèn saâu trong taâm thöùc cuûa ngöôøi Do Thaùi vaø ngöôøi Israel. Keå töø ngaøy ñoù, nhöõng raøo caûn cuoái cuøng ñaõ suïp ñoå." Ñöùc Hoàng y nhaän ñònh raèng xaõ hoäi Israel hieän nay raát ña daïng.
"ÔÛ Israel coù ñuû moïi thaønh phaàn"
Tuy nhieân, Ñöùc Hoàng y cuõng baøy toû söï lo ngaïi vaø noùi raèng: "Ñieàu khieán toâi ñau loøng laø nhöõng ngöôøi cöùng raén nhaát laïi chính laø caùc nhoùm quaân söï mang maøu saéc toân giaùo. Vôùi hoï, raát khoù xaây döïng moät moái quan heä côûi môû vaø bình tónh."
Theo Ñöùc Hoàng y, caùc löïc löôïng cöïc ñoan trong coäng ñoàng Do Thaùi tuy chöa chieám ña soá nhöng ñang ngaøy caøng nhaän ñöôïc nhieàu söï uûng hoä vaø coù aûnh höôûng chính trò lôùn hôn, keùo theo nhöõng chia reõ ngay trong chính xaõ hoäi Israel.
Israel ñang thay ñoåi
OÂng Lucio Caracciolo nhaéc laïi hoïc thuyeát veà "boán boä laïc" cuûa xaõ hoäi Israel do cöïu Toång thoáng Reuven Rivlin ñöa ra naêm 2015. Theo ñoù, xaõ hoäi Israel ñang bò chia thaønh boán nhoùm daân cö soáng gaàn nhö song song: ngöôøi Do Thaùi theo chuû nghóa phuïc quoác theá tuïc; ngöôøi Do Thaùi daân toäc chuû nghóa toân giaùo; ngöôøi Do Thaùi sieâu Chính thoáng; ngöôøi Arab mang quoác tòch Israel.
Moãi nhoùm coù heä thoáng giaùo duïc vaø loái soáng rieâng. Ñöùc Hoàng y Pizzaballa nhaän ñònh: "Söï phaân hoùa naøy, cuøng vôùi thöïc teá coäng ñoàng Haredim (Do Thaùi sieâu Chính thoáng) ngaøy caøng gia taêng, ñang taïo neân baàu khí baát oån trong xaõ hoäi Israel." Beân caïnh ñoù, Israel vaãn luoân coù caûm giaùc bò bao vaây bôûi caùc quoác gia Arab. "Chính ñieàu ñoù cuõng aûnh höôûng ñeán caùc quyeát ñònh cuûa Israel." Ngaøi cho bieát Gieârusalem cuõng ñang thay ñoåi nhanh choùng veà cô caáu daân soá; veà khoâng gian ñoâ thò; ñaëc bieät laø veà nhöõng ranh giôùi taâm lyù giöõa caùc coäng ñoàng.
Neáu tröôùc ñaây khu Thaønh coå chuû yeáu laø nôi sinh soáng cuûa ngöôøi Arab thì nay hình aûnh ngöôøi Do Thaùi, keå caû caùc tín höõu chính thoáng, xuaát hieän khaép nôi ñaõ trôû neân bình thöôøng.
Trong khi ñoù, daân soá Arab taêng chaäm hôn vaø coäng ñoàng Kitoâ höõu tieáp tuïc suy giaûm. Theo Ñöùc Hoàng y, nguyeân nhaân khieán caùc vuï xung ñoät gia taêng cuõng laø vì caùc coäng ñoàng ngaøy caøng tieáp xuùc vôùi nhau nhieàu hôn. "Hieän nay chuùng ta ñang soáng trong nhöõng 'bong boùng' taùch bieät."
Ngaøi cuõng löu yù raèng coäng ñoàng Arab taïi Gieârusalem ít tham gia vaøo caùc phong traøo chính trò ôû Gaza vaø Bôø Taây khoâng phaûi vì thieáu tình lieân ñôùi, maø vì söï kieåm soaùt raát chaët cheõ cuûa quaân ñoäi, ñoàng thôøi ñeå baûo veä nhöõng gì coøn soùt laïi cuûa baûn saéc Gieârusalem. "Traùi tim cuûa moïi söï ñeàu naèm ôû ñoù." "Chuùng toâi thuoäc veà maûnh ñaát naøy" Sau nhöõng phaân tích veà chính trò, daân soá vaø quaân söï, Ñöùc Hoàng y trôû laïi vôùi ñieàu maø ngaøi goïi laø "traùi tim" cuûa vaán ñeà. Ngaøi nhaän xeùt: "Chuùng ta ñaõ traûi qua nhieàu naêm vôùi moät thöù ngoân ngöõ ñaày baïo löïc vaø loaïi tröø, baét nguoàn töø moät loái suy nghó töøng bò xem nheï nhöng daàn daàn trôû neân raát phoå bieán." Nhaän ñònh naøy hoaøn toaøn phuø hôïp vôùi ñieàu Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV nhieàu laàn nhaán maïnh khi cho raèng "khuûng hoaûng cuûa ngoân töø" laø moät trong nhöõng nguyeân nhaân saâu xa nhaát cuûa caùc cuoäc xung ñoät hieän nay. Vì theá, lôøi keâu goïi cuûa Ñöùc Hoàng y tröôùc heát höôùng ñeán coâng luaän vaø giôùi truyeàn thoâng: "Moät neàn baùo chí giuùp ngöôøi ta hieåu ñöôïc söï thaät laø ñieàu voâ cuøng quan troïng." Ngaøi tha thieát keâu goïi: "Xin haõy tieáp tuïc noùi veà Thaùnh Ñòa, ñöøng chaïy theo caùc traøo löu. Baùo chí thöôøng chæ ñöa tin moät thôøi gian roài laïi queân."
Ngaøi giaûi thích: "Maûnh ñaát aáy thuoäc veà chuùng ta; ñuùng hôn, chính chuùng ta thuoäc veà maûnh ñaát aáy." Khi coù ngöôøi Israel hoûi: "Taïi sao caùc oâng khoâng noùi nhieàu hôn veà Nam Sudan?" Ngaøi traû lôøi: "Ñôn giaûn vì chuùng toâi khoâng coù moái lieân heä vôùi Nam Sudan nhö vôùi Thaùnh Ñòa."
Ñöùc Hoàng y keát thuùc baèng lôøi keâu goïi: "Ñöøng coâ laäp chuùng toâi. Caàn coù söï ñoàng caûm, caàn hieåu nhau, ñoái thoaïi vôùi nhau maø khoâng döïng theâm nhöõng böùc töôøng môùi. Xin haõy giuùp chuùng toâi thoaùt khoûi caùi gieáng saâu aáy, ñöøng ñeå chuùng toâi maõi maéc keït trong ñoù." Lôøi keâu goïi aáy, ñöôïc ñoùn nhaän noàng nhieät taïi Bergamo, giôø ñaây trôû thaønh moät lôøi môøi goïi göûi tôùi toaøn theá giôùi thoâng qua söù vuï cuûa Ñöùc Hoàng y Pizzaballa taïi Gieârusalem.
(Vatican News 29-6-2026)