Leã Tuyeân phong Chaân phöôùc
cho Cha Phan-xi-coâ Xa-vi-eâ Tröông Böûu Dieäp
Boä Giaùo lyù Ñöùc tin: Thö göûi caùc giaùm muïc cuûa Giaùo hoäi Coâng giaùo veà moät soá khía caïnh cuûa vieäc caàu nguyeän Kitoâ giaùo - Orationis formas.
Chuyeån ngöõ: Lm. Giuse Tröông Ñình Hieàn
(WHÑ 02-07-2026) - Lieân quan ñeán vieäc coù moät soá Kitoâ höõu quan taâm ñoái vôùi nhöõng hình thöùc suy nieäm gaén lieàn vôùi moät soá toân giaùo Ñoâng phöông vaø caùc phöông phaùp caàu nguyeän rieâng cuûa caùc toân giaùo naøy nhö Thieàn Zen, Thieàn Sieâu Vieät hoaëc Yoga,... Boä Giaùo lyù Ñöùc tin ñaõ coù thö höôùng daãn veà maët giaùo lyù vaø muïc vuï göûi caùc giaùm muïc vaø toaøn theå Daân Chuùa vaøo ngaøy 15 thaùng 10 naêm 1989. Thö naøy do Ñöùc Hoàng y Joseph Ratzinger, Toång tröôûng Boä Giaùo lyù Ñöùc tin, kyù ban haønh vaø ñöôïc Ñöùc Giaùo hoaøng Gioan Phaoloâ II chuaån nhaän cho coâng boá.
Sau ñaây laø toaøn vaên baûn dòch Vieät ngöõ Thö cuûa Boä Giaùo lyù Ñöùc tin do Linh muïc Giuse Tröông Ñình Hieàn thöïc hieän.
Thö göûi caùc giaùm muïc cuûa Giaùo hoäi Coâng giaùo
veà moät soá khía caïnh cuûa vieäc caàu nguyeän Kitoâ giaùo
Ngaøy 15 thaùng 10 naêm 1989
I. Daãn nhaäp
1. Ngaøy nay, nhieàu Kitoâ höõu tha thieát mong muoán hoïc bieát caùch soáng moät ñôøi caàu nguyeän saâu xa vaø chaân thöïc hôn, maëc duø hoï phaûi ñoái dieän vôùi khoâng ít khoù khaên do neàn vaên hoùa hieän ñaïi gaây ra, voán laøm suy giaûm nhu caàu veà thinh laëng, hoài taâm vaø suy nieäm. Trong nhöõng naêm gaàn ñaây, nôi moät soá Kitoâ höõu ñaõ xuaát hieän söï quan taâm ñoái vôùi nhöõng hình thöùc suy nieäm gaén lieàn vôùi moät soá toân giaùo Ñoâng phöông vaø caùc phöông phaùp caàu nguyeän rieâng cuûa hoï. Ñaây laø moät daáu chæ ñaùng löu yù cho thaáy nhu caàu saâu xa veà vieäc hoài taâm thieâng lieâng vaø ñi vaøo moät cuoäc tieáp xuùc thaâm saâu vôùi maàu nhieäm Thieân Chuùa. Tuy nhieân, tröôùc hieän töôïng naøy, nhieàu ngöôøi caûm thaáy caàn coù nhöõng tieâu chuaån chaéc chaén veà maët giaùo lyù vaø muïc vuï, nhôø ñoù coù theå höôùng daãn ngöôøi khaùc trong ñôøi soáng caàu nguyeän vôùi nhieàu hình thöùc bieåu hieän khaùc nhau, ñoàng thôøi vaãn trung thaønh vôùi chaân lyù ñaõ ñöôïc maëc khaûi nôi Ñöùc Gieâsu Kitoâ, theo truyeàn thoáng ñích thöïc cuûa Hoäi thaùnh. Laù thö naøy ñöôïc vieát ra nhaèm ñaùp öùng nhu caàu khaån thieát aáy, ñeå trong caùc Giaùo hoäi ñòa phöông khaùc nhau, nhieàu hình thöùc caàu nguyeän ña daïng, keå caû nhöõng hình thöùc môùi meû, luoân giöõ ñöôïc baûn chaát ñuùng ñaén cuûa mình, vöøa mang chieàu kích caù vò vöøa mang chieàu kích coäng ñoaøn.
Nhöõng chæ daãn naøy tröôùc heát ñöôïc göûi ñeán caùc Giaùm muïc, vôùi taâm tình muïc töû chaêm soùc caùc Giaùo hoäi ñaõ ñöôïc trao phoù cho caùc ngaøi, ñeå toaøn theå Daân Thieân Chuùa - goàm caùc linh muïc, tu só nam nöõ vaø giaùo daân - moät laàn nöõa ñöôïc môøi goïi caàu nguyeän cuøng Chuùa Cha nhôø Chuùa Thaùnh Thaàn cuûa Ñöùc Kitoâ, Chuùa chuùng ta, vôùi moät loøng nhieät thaønh môùi.
2. Trong nhöõng thaäp nieân gaàn ñaây, vieäc tieáp xuùc ngaøy caøng thöôøng xuyeân vôùi caùc toân giaùo khaùc cuøng vôùi nhöõng phong caùch vaø phöông phaùp caàu nguyeän khaùc nhau cuûa hoï ñaõ khieán nhieàu tín höõu töï hoûi: nhöõng hình thöùc suy nieäm ngoaøi Kitoâ giaùo coù theå mang laïi giaù trò naøo cho ngöôøi Kitoâ höõu? Ñaëc bieät, caâu hoûi naøy ñöôïc ñaët ra ñoái vôùi caùc phöông phaùp Ñoâng phöông[1]. Ngaøy nay, moät soá ngöôøi tìm ñeán caùc phöông phaùp aáy vì lyù do trò lieäu. Söï baát an noäi taâm phaùt sinh töø nhòp soáng gaáp gaùp cuûa moät xaõ hoäi kyõ thuaät cao cuõng khieán moät soá Kitoâ höõu tìm nôi nhöõng phöông phaùp caàu nguyeän naøy moät con ñöôøng daãn tôùi bình an noäi taâm vaø söï quaân bình taâm lyù. Laù thö hieän taïi khoâng baøn ñeán khía caïnh taâm lyù aáy, nhöng muoán nhaán maïnh ñeán nhöõng heä quaû thaàn hoïc vaø thieâng lieâng cuûa vaán ñeà. Moät soá Kitoâ höõu khaùc, ñöôïc thuùc ñaåy bôûi tinh thaàn côûi môû vaø trao ñoåi giöõa caùc toân giaùo vaø caùc neàn vaên hoùa, laïi cho raèng ñôøi soáng caàu nguyeän cuûa hoï coù theå ñöôïc phong phuù theâm nhôø nhöõng phöông phaùp naøy. Khi nhaän thaáy raèng trong thôøi gian gaàn ñaây nhieàu phöông phaùp suy nieäm truyeàn thoáng, ñaëc bieät laø nhöõng phöông phaùp Kitoâ giaùo, ñaõ bò laõng queân, hoï töï hoûi lieäu coù theå laøm phong phuù di saûn thieâng lieâng cuûa mình baèng caùch tieáp nhaän nhöõng yeáu toá voán töø tröôùc tôùi nay vaãn coøn xa laï vôùi truyeàn thoáng aáy hay khoâng.
3. Ñeå traû lôøi caâu hoûi naøy, tröôùc heát caàn phaûi xem xeùt - duø chæ caùch khaùi quaùt - baûn chaát saâu xa cuûa vieäc caàu nguyeän Kitoâ giaùo laø gì. Sau ñoù môùi coù theå thaáy ñöôïc vieäc caàu nguyeän aáy coù theå ñöôïc phong phuù theâm nhôø nhöõng phöông phaùp suy nieäm ñöôïc phaùt trieån trong caùc toân giaùo vaø neàn vaên hoùa khaùc hay khoâng, vaø neáu coù thì baèng caùch naøo. Tuy nhieân, ñeå ñaït ñöôïc ñieàu ñoù, caàn phaûi khôûi ñi töø moät nguyeân taéc neàn taûng roõ raøng: caàu nguyeän Kitoâ giaùo luoân ñöôïc xaùc ñònh bôûi chính caáu truùc cuûa ñöùc tin Kitoâ giaùo, trong ñoù chaân lyù veà Thieân Chuùa vaø veà thuï taïo ñöôïc bieåu loä caùch raïng ngôøi. Vì theá, theo nghóa ñuùng ñaén nhaát, caàu nguyeän Kitoâ giaùo laø moät cuoäc ñoái thoaïi caù vò, thaân maät vaø saâu xa giöõa con ngöôøi vôùi Thieân Chuùa. Do ñoù, caàu nguyeän dieãn taû söï hieäp thoâng cuûa nhöõng thuï taïo ñaõ ñöôïc cöùu chuoäc vôùi ñôøi soáng thaân maät cuûa Ba Ngoâi Thieân Chuùa. Söï hieäp thoâng aáy, ñöôïc ñaët neàn treân Bí tích Thaùnh taåy vaø Bí tích Thaùnh Theå - nguoàn maïch vaø choùp ñænh cuûa ñôøi soáng Hoäi thaùnh - ñoøi hoûi moät thaùi ñoä hoaùn caûi, nghóa laø böôùc ra khoûi caùi "toâi" cuûa mình ñeå höôùng veà "Ngaøi", töùc laø chính Thieân Chuùa. Vì vaäy, caàu nguyeän Kitoâ giaùo luoân luoân vöøa mang tính caù vò ñích thöïc vöøa mang tính coäng ñoaøn. Caàu nguyeän aáy traùnh xa nhöõng kyõ thuaät phi ngoâi vò hoaëc nhöõng hình thöùc taäp trung vaøo baûn thaân, voán coù theå taïo neân moät thöù voøng luaån quaån kheùp kín, giam haõm ngöôøi caàu nguyeän trong moät thöù chuû nghóa caù nhaân thieâng lieâng, khieán hoï khoâng coøn khaû naêng môû loøng caùch töï do ñoái vôùi Thieân Chuùa sieâu vieät. Trong loøng Hoäi thaùnh, khi tìm kieám nhöõng phöông phaùp suy nieäm môùi moät caùch chính ñaùng, ngöôøi ta phaûi luoân ghi nhôù raèng yeáu toá coát yeáu cuûa vieäc caàu nguyeän Kitoâ giaùo chaân chính chính laø cuoäc gaëp gôõ giöõa hai söï töï do: söï töï do voâ bieân cuûa Thieân Chuùa vaø söï töï do höõu haïn cuûa con ngöôøi.
II. Caàu nguyeän Kitoâ giaùo döôùi aùnh saùng cuûa maëc khaûi
4. Chính Thaùnh kinh daïy cho con ngöôøi khi ñoùn nhaän Maëc khaûi cuûa Thieân Chuùa qua Kinh thaùnh bieát phaûi caàu nguyeän nhö theá naøo. Trong Cöïu Öôùc coù moät kho taøng tuyeät dieäu goàm nhöõng lôøi caàu nguyeän ñaõ soáng ñoäng suoát bao theá kyû vaø tieáp tuïc ñöôïc gìn giöõ trong Hoäi thaùnh cuûa Ñöùc Gieâsu Kitoâ, nôi chuùng ñaõ trôû thaønh neàn taûng cho kinh nguyeän chính thöùc cuûa Hoäi thaùnh: ñoù laø Saùch Ngôïi khen, hay coøn ñöôïc goïi laø Saùch Thaùnh Vònh[2]. Nhöõng lôøi caàu nguyeän töông töï nhö caùc Thaùnh Vònh cuõng coù theå ñöôïc tìm thaáy trong nhöõng baûn vaên coå xöa hôn cuûa Cöïu Öôùc hoaëc ñöôïc vang voïng laïi trong nhöõng baûn vaên xuaát hieän veà sau[3]. Tröôùc heát, caùc lôøi caàu nguyeän trong Saùch Thaùnh Vònh thuaät laïi nhöõng kyø coâng Thieân Chuùa ñaõ thöïc hieän cho Daân ñöôïc tuyeån choïn. Daân Israel suy nieäm, chieâm ngaém vaø laøm cho nhöõng kyø coâng aáy trôû neân hieän dieän soáng ñoäng moät laàn nöõa baèng caùch töôûng nhôù vaø nhaéc laïi chuùng trong lôøi caàu nguyeän.
Nhôø Maëc khaûi Kinh thaùnh, Israel nhaän bieát vaø ngôïi khen Thieân Chuùa hieän dieän trong toaøn theå coâng trình taïo döïng cuõng nhö trong vaän meänh cuûa töøng con ngöôøi. Vì theá, Ngöôøi ñöôïc khaån caàu nhö Ñaáng giaûi cöùu trong côn hieåm nguy, beänh taät, baùch haïi vaø gian truaân. Sau cuøng, döôùi aùnh saùng caùc coâng trình cöùu ñoä cuûa Ngöôøi, Thieân Chuùa ñöôïc toân vinh trong quyeàn naêng vaø loøng nhaân haäu, trong söï coâng minh vaø loøng thöông xoùt, cuõng nhö trong vöông quyeàn cao caû cuûa Ngöôøi.
5. Nhôø lôøi noùi, vieäc laøm, cuoäc Thöông Khoù vaø söï Phuïc Sinh cuûa Ñöùc Gieâsu Kitoâ, ñöùc tin cuûa Taân öôùc nhaän ra nôi Ngöôøi söï maëc khaûi vieân maõn vaø döùt khoaùt cuûa Thieân Chuùa, laø Ngoâi Lôøi nhaäp theå, Ñaáng toû baøy chieàu saâu thaúm nhaát cuûa tình yeâu Thieân Chuùa. Chính Chuùa Thaùnh Thaàn, Ñaáng ñöôïc sai ñeán ngöï trong taâm hoàn caùc tín höõu, Ñaáng "thaáu suoát moïi söï, ngay caû nhöõng gì saâu thaúm nôi Thieân Chuùa" (1 Cr 2,10), laøm cho con ngöôøi coù khaû naêng böôùc vaøo nhöõng chieàu saâu thaàn linh aáy. Theo lôøi höùa Ñöùc Gieâsu ñaõ ban cho caùc moân ñeä, Chuùa Thaùnh Thaàn seõ giaûi thích cho hoï taát caû nhöõng gì tröôùc ñoù Ngöôøi chöa theå noùi vôùi hoï. Tuy nhieân, Thaàn Khí aáy "seõ khoâng töï mình noùi ñieàu gì", nhöng "Ngöôøi seõ toân vinh Thaày, vì Ngöôøi seõ laáy nhöõng gì cuûa Thaày maø loan baùo cho anh em" (x. Ga 16,13-14). Ñieàu Ñöùc Gieâsu goïi laø "cuûa Thaày" thì, nhö chính Ngöôøi giaûi thích ngay sau ñoù, cuõng chính laø cuûa Chuùa Cha, bôûi vì: "Moïi söï Chuùa Cha coù ñeàu laø cuûa Thaày; vì theá Thaày ñaõ noùi: Ngöôøi seõ laáy nhöõng gì cuûa Thaày maø loan baùo cho anh em" (Ga 16,15).
Caùc taùc giaû Taân öôùc luoân yù thöùc raèng mình ñang noùi veà maëc khaûi cuûa Thieân Chuùa nôi Ñöùc Kitoâ trong aùnh saùng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn. Caùc saùch Tin möøng Nhaát Laõm thuaät laïi lôøi noùi vaø vieäc laøm cuûa Ñöùc Gieâsu döïa treân söï hieåu bieát saâu xa hôn maø caùc moân ñeä ñaõ ñaït ñöôïc sau bieán coá Phuïc sinh veà nhöõng ñieàu hoï ñaõ thaáy vaø ñaõ nghe. Toaøn boä Tin möøng theo Thaùnh Gioan laø moät cuoäc chieâm nieäm veà Ñaáng töø khôûi nguyeân voán laø Ngoâi Lôøi Thieân Chuùa ñaõ trôû neân xaùc phaøm. Thaùnh Phaoloâ, ngöôøi ñaõ ñöôïc Ñöùc Gieâsu hieän ra trong vinh quang thaàn linh treân ñöôøng Ñamascoâ, daïy caùc tín höõu caàu xin ñeå hoï "ñöôïc cuøng toaøn theå caùc thaùnh hieåu thaáu chieàu roäng, chieàu daøi, chieàu cao vaø chieàu saâu cuûa maàu nhieäm Ñöùc Kitoâ, vaø nhaän bieát tình yeâu cuûa Ñöùc Kitoâ vöôït quaù moïi söï hieåu bieát, ñeå ñöôïc ñaày traøn taát caû söï vieân maõn cuûa Thieân Chuùa" (x. Ep 3,18-19). Ñoái vôùi Thaùnh Phaoloâ, maàu nhieäm cuûa Thieân Chuùa chính laø Ñöùc Kitoâ, "nôi Ngöôøi tieàm aån moïi kho taøng khoân ngoan vaø hieåu bieát" (Cl 2,3). Thaùnh Toâng ñoà coøn giaûi thích theâm: "Toâi noùi ñieàu ñoù ñeå khoâng ai duøng nhöõng lôøi leõ hoa myõ maø ñaùnh löøa anh em" (Cl 2,4).
6. Nhö vaäy, giöõa Maëc khaûi vaø caàu nguyeän coù moät moái lieân heä heát söùc chaët cheõ. Hieán cheá tín lyù Maëc khaûi (MK- Dei Verbum) daïy raèng nhôø Maëc khaûi cuûa mình, Thieân Chuùa voâ hình "do tình yeâu chan chöùa cuûa Ngöôøi, ngoû lôøi vôùi con ngöôøi nhö vôùi baïn höõu" (x. Ex 33,11; Ga 15,14-15), vaø soáng giöõa hoï (x. Bar 3,38), ñeå môøi goïi vaø ñoùn nhaän hoï vaøo hieäp thoâng vôùi Ngöôøi"[4]. Söï maëc khaûi naøy ñöôïc thöïc hieän qua lôøi noùi vaø haønh ñoäng, luoân gaén boù maät thieát vôùi nhau vaø quy höôùng veà nhau; ngay töø khôûi ñaàu, taát caû ñeàu quy tuï nôi Ñöùc Kitoâ, söï vieân maõn cuûa Maëc khaûi vaø cuûa aân suûng, cuõng nhö nôi hoàng aân Chuùa Thaùnh Thaàn. Nhôø ñoù, con ngöôøi coù khaû naêng ñoùn nhaän vaø chieâm ngaém lôøi noùi cuøng coâng trình cuûa Thieân Chuùa, ñoàng thôøi daâng leân Ngöôøi lôøi taï ôn vaø thôø phöôïng, caû trong coäng ñoaøn tín höõu laãn trong nôi saâu thaúm cuûa taâm hoàn ñöôïc aân suûng soi saùng.
Ñoù laø lyù do taïi sao Hoäi thaùnh luoân khuyeán khích vieäc ñoïc Lôøi Chuùa nhö moät nguoàn maïch cuûa caàu nguyeän Kitoâ giaùo, ñoàng thôøi cuõng tha thieát môøi goïi moïi tín höõu khaùm phaù yù nghóa saâu xa cuûa Kinh thaùnh nhôø caàu nguyeän, "ñeå cuoäc ñoái thoaïi giöõa Thieân Chuùa vaø con ngöôøi ñöôïc dieãn ra; vì khi caàu nguyeän, chuùng ta thöa chuyeän vôùi Ngöôøi; coøn khi ñoïc caùc lôøi thaàn linh, chuùng ta laéng nghe Ngöôøi noùi vôùi chuùng ta"[5].
7. Töø nhöõng ñieàu vöøa ñöôïc nhaéc laïi, moät soá heä luaän quan troïng phaùt sinh ngay laäp töùc. Neáu lôøi caàu nguyeän cuûa ngöôøi Kitoâ höõu phaûi ñöôïc ñaët vaøo trong chính chuyeån ñoäng Ba Ngoâi cuûa Thieân Chuùa, thì noäi dung thieát yeáu cuûa lôøi caàu nguyeän aáy cuõng phaûi ñöôïc xaùc ñònh bôûi hai chieàu höôùng cuûa chuyeån ñoäng ñoù. Trong Chuùa Thaùnh Thaàn, Chuùa Con ñöôïc sai ñeán traàn gian ñeå nhôø caùc vieäc laøm vaø cuoäc khoå naïn cuûa Ngöôøi maø giao hoøa theá gian vôùi Chuùa Cha. Vaø cuõng trong chính chuyeån ñoäng aáy, trong cuøng moät Thaàn Khí aáy, Chuùa Con nhaäp theå trôû veà cuøng Chuùa Cha baèng vieäc hoaøn taát thaùnh yù cuûa Ngöôøi qua cuoäc Thöông khoù vaø Phuïc sinh. Kinh Laïy Cha, lôøi kinh maø chính Ñöùc Gieâsu ñaõ daïy, cho thaáy roõ söï hieäp nhaát cuûa chuyeån ñoäng aáy: "YÙ Cha theå hieän döôùi ñaát cuõng nhö treân trôøi". Nhöõng lôøi caàu xin veà löông thöïc haèng ngaøy, veà ôn tha thöù vaø veà söï gìn giöõ khoûi côn caùm doã ñeàu dieãn taû nhöõng chieàu kích caên baûn cuûa thaùnh yù Thieân Chuùa daønh cho chuùng ta, ñeå cuoái cuøng xuaát hieän "trôøi môùi ñaát môùi" trong Gieârusalem thieân quoác.
Lôøi caàu nguyeän cuûa Chuùa Gieâsu[6] ñaõ ñöôïc trao phoù cho Hoäi thaùnh: "Anh em haõy caàu nguyeän nhö theá naøy..." (Lc 11,2). Vì vaäy, ngay caû khi ngöôøi Kitoâ höõu caàu nguyeän moät mình, lôøi caàu nguyeän cuûa hoï vaãn luoân ñöôïc thöïc hieän trong söï hieäp thoâng cuûa caùc thaùnh vaø cuøng vôùi söï hieäp thoâng aáy, duø laø trong phuïng vuï coâng khai hay trong lôøi caàu nguyeän rieâng tö. Do ñoù, lôøi caàu nguyeän Kitoâ giaùo luoân phaûi ñöôïc daâng leân trong tinh thaàn ñích thöïc cuûa Hoäi thaùnh ñang caàu nguyeän vaø vì theá döôùi söï höôùng daãn cuûa Hoäi thaùnh; ñoâi khi ñieàu naøy coøn ñöôïc cuï theå hoùa qua söï ñoàng haønh thieâng lieâng ñaõ ñöôïc thöû thaùch vaø chöùng thöïc. Ngöôøi Kitoâ höõu, ngay caû khi caàu nguyeän nôi kín ñaùo vaø chæ coù moät mình, vaãn yù thöùc raèng hoï luoân caàu nguyeän cho ích lôïi cuûa Hoäi thaùnh, trong söï keát hôïp vôùi Ñöùc Kitoâ, trong Chuùa Thaùnh Thaàn vaø cuøng vôùi toaøn theå caùc thaùnh[7].
III. Nhöõng loái caàu nguyeän sai laïc
8. Ngay töø nhöõng theá kyû ñaàu cuûa Hoäi thaùnh, moät soá hình thöùc caàu nguyeän leäch laïc ñaõ baét ñaàu len loûi vaøo ñôøi soáng Kitoâ giaùo. Moät vaøi baûn vaên Taân öôùc (x. 1 Ga 4,3; 1 Tm 1,3-7; 4,3-4) ñaõ cho thaáy daáu veát cuûa nhöõng khuynh höôùng aáy. Veà sau, hai khuynh höôùng sai laïc caên baûn ñaõ ñöôïc nhaän dieän roõ raøng: thuyeát Giaû ngoä ñaïo (Pseudognosticism) vaø phaùi Messalianoâ (Messalianism); caû hai ñeàu laø moái baän taâm lôùn cuûa caùc Giaùo phuï. Kinh nghieäm cuûa Kitoâ giaùo thôøi sô khai cuõng nhö phaûn öùng cuûa caùc Giaùo phuï tröôùc nhöõng sai laàm aáy vaãn coøn nhieàu ñieàu coù theå giuùp chuùng ta giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà töông töï trong thôøi ñaïi hoâm nay.
Trong cuoäc chieán choáng laïi nhöõng sai laàm cuûa thuyeát Giaû ngoä ñaïo[8], caùc Giaùo phuï ñaõ khaúng ñònh raèng vaät chaát laø coâng trình do Thieân Chuùa taïo döïng, vaø vì theá töï noù khoâng phaûi laø ñieàu xaáu xa. Hôn nöõa, caùc ngaøi coøn daïy raèng aân suûng, voán luoân phaùt xuaát töø Chuùa Thaùnh Thaàn, khoâng phaûi laø moät ñieàu gì thuoäc sôû höõu rieâng cuûa linh hoàn, nhöng phaûi ñöôïc ñoùn nhaän töø Thieân Chuùa nhö moät hoàng aân. Do ñoù, söï soi saùng hoaëc hieåu bieát cao sieâu cuûa Thaàn Khí ("gnosis") khoâng laøm cho ñöùc tin Kitoâ giaùo trôû neân dö thöøa. Sau cuøng, ñoái vôùi caùc Giaùo phuï, daáu chæ ñích thöïc cuûa söï hieåu bieát cao sieâu, nhö hoa traùi cuûa caàu nguyeän, luoân luoân laø ñöùc aùi Kitoâ giaùo.
9. Neáu söï hoaøn thieän cuûa ñôøi soáng caàu nguyeän Kitoâ giaùo khoâng theå ñöôïc ñaùnh giaù döïa treân möùc ñoä cao sieâu cuûa tri thöùc ngoä ñaïo, thì cuõng khoâng theå ñöôïc ñaùnh giaù döïa treân nhöõng caûm nghieäm veà thaàn linh theo quan ñieåm cuûa phaùi Messalianoâ[9]. Nhöõng ngöôøi theo khuynh höôùng ñaëc suûng leäch laïc ôû theá kyû IV naøy ñaõ ñoàng hoùa aân suûng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn vôùi caûm nghieäm taâm lyù veà söï hieän dieän cuûa Ngöôøi trong linh hoàn. Ñeå choáng laïi hoï, caùc Giaùo phuï nhaán maïnh raèng söï keát hôïp cuûa linh hoàn vôùi Thieân Chuùa trong caàu nguyeän ñöôïc thöïc hieän moät caùch huyeàn nhieäm, ñaëc bieät laø qua caùc bí tích cuûa Hoäi thaùnh. Hôn nöõa, söï keát hôïp aáy ñoâi khi coøn ñöôïc thöïc hieän ngay giöõa nhöõng kinh nghieäm ñau khoå hoaëc khoâ khan thieâng lieâng. Traùi vôùi quan ñieåm cuûa phaùi Messalianoâ, nhöõng kinh nghieäm aáy khoâng nhaát thieát laø daáu hieäu cho thaáy Chuùa Thaùnh Thaàn ñaõ lìa boû linh hoàn. Ngöôïc laïi, nhö caùc baäc thaày linh ñaïo vaãn luoân xaùc nhaän, ñoù coù theå laø söï tham döï ñích thöïc vaøo chính tình traïng bò boû rôi maø Ñöùc Kitoâ ñaõ traûi nghieäm treân thaäp giaù, trong khi Ngöôøi vaãn luoân laø maãu göông vaø laø Ñaáng trung gian cuûa moïi lôøi caàu nguyeän[10].
10. Caû hai hình thöùc sai laïc noùi treân vaãn luoân laø moät caùm doã ñoái vôùi con ngöôøi toäi loãi. Chuùng thuùc ñaåy con ngöôøi muoán vöôït qua khoaûng caùch giöõa thuï taïo vaø Ñaáng Taïo Hoùa, nhö theå khoaûng caùch aáy khoâng neân hieän höõu; muoán coi con ñöôøng Ñöùc Kitoâ ñaõ ñi treân traàn gian ñeå daãn ñöa chuùng ta ñeán cuøng Chuùa Cha nhö ñieàu gì ñaõ loãi thôøi vaø khoâng coøn caàn thieát; muoán haï thaáp ñieàu voán laø aân suûng sieâu nhieân xuoáng bình dieän cuûa taâm lyù töï nhieân, baèng caùch goïi ñoù laø "tri thöùc cao sieâu" hoaëc "kinh nghieäm taâm linh".
Nhöõng hình thöùc sai laïc naøy, voán nhieàu laàn xuaát hieän beân leà ñôøi soáng caàu nguyeän cuûa Hoäi thaùnh trong doøng lòch söû, ngaøy nay laïi moät laàn nöõa gaây aûnh höôûng ñoái vôùi nhieàu Kitoâ höõu. Chuùng ñöôïc trình baøy nhö moät phöông thuoác, hoaëc veà maët taâm lyù hoaëc veà maët thieâng lieâng, hoaëc nhö moät con ñöôøng nhanh choùng ñeå tìm gaëp Thieân Chuùa[11].
11. Tuy nhieân, nhöõng sai laàm naøy, duø xuaát hieän döôùi hình thöùc naøo, ñeàu coù theå ñöôïc nhaän ra khaù deã daøng. Trong caàu nguyeän, suy nieäm Kitoâ giaùo tìm caùch khaùm phaù chieàu saâu cuûa Thieân Chuùa nôi caùc coâng trình cöùu ñoä maø Ngöôøi ñaõ thöïc hieän trong Ñöùc Kitoâ, Ngoâi Lôøi nhaäp theå, cuõng nhö nôi hoàng aân Chuùa Thaùnh Thaàn. Nhöõng chieàu saâu thaàn linh aáy luoân ñöôïc maëc khaûi qua chính chieàu kích nhaân loaïi vaø traàn theá. Ngöôïc laïi, nhieàu phöông phaùp suy nieäm khaùc, keå caû nhöõng phöông phaùp khôûi ñi töø lôøi noùi vaø haønh ñoäng cuûa Ñöùc Gieâsu, laïi coá gaéng gaït boû caøng nhieàu caøng toát moïi yeáu toá thuoäc traàn theá, giaùc quan hoaëc tö töôûng khaùi nieäm. Ñoù laø noã löïc nhaèm vöôn leân hoaëc chìm saâu vaøo moät laõnh vöïc thaàn linh voán ñöôïc coi nhö vöôït khoûi theá giôùi vaät chaát, vöôït khoûi caûm giaùc vaø khoâng theå ñöôïc dieãn taû baèng khaùi nieäm[12]. Khuynh höôùng naøy ñaõ xuaát hieän töø cuoái thôøi kyø Hy Laïp coå ñaïi, ñaëc bieät nôi tröôøng phaùi Taân-Platon, vaø cuõng hieän dieän saâu xa trong caûm thöùc toân giaùo cuûa nhieàu daân toäc khi hoï yù thöùc ñöôïc tính giôùi haïn cuûa nhöõng hình aûnh vaø khaùi nieäm con ngöôøi duøng ñeå noùi veà Thieân Chuùa.
12. Ngaøy nay, cuøng vôùi söï lan roäng cuûa caùc phöông phaùp suy nieäm Ñoâng phöông trong theá giôùi Kitoâ giaùo vaø ngay trong caùc coäng ñoaøn Giaùo hoäi, chuùng ta ñang chöùng kieán söï taùi xuaát hieän roõ reät cuûa moät coá gaéng nhaèm hoøa troän giöõa suy nieäm Kitoâ giaùo vôùi nhöõng yeáu toá ngoaøi Kitoâ giaùo; moät coá gaéng khoâng phaûi khoâng tieàm aån nhöõng nguy cô vaø sai laàm. Nhöõng ñeà nghò theo höôùng naøy raát ña daïng vaø möùc ñoä trieät ñeå cuõng khaùc nhau. Coù nhöõng ngöôøi chæ söû duïng caùc phöông phaùp Ñoâng phöông nhö moät söï chuaån bò veà taâm-sinh lyù cho vieäc chieâm nieäm Kitoâ giaùo ñích thöïc. Moät soá ngöôøi khaùc ñi xa hôn: baèng nhöõng kyõ thuaät khaùc nhau, hoï tìm caùch taïo ra nhöõng kinh nghieäm taâm linh töông töï nhö nhöõng gì ñöôïc moâ taû trong caùc taùc phaåm cuûa moät soá nhaø thaàn bí Coâng giaùo[13]. Laïi coù nhöõng ngöôøi khoâng ngaàn ngaïi ñaët caùi Tuyeät Ñoái voâ hình voâ töôùng vaø vöôït ngoaøi moïi khaùi nieäm cuûa Phaät giaùo[14] ngang haøng vôùi söï sieâu vieät cuûa Thieân Chuùa ñöôïc maëc khaûi nôi Ñöùc Kitoâ, Ñaáng vöôït leân treân moïi thöïc taïi höõu haïn. Ñeå thöïc hieän ñieàu ñoù, hoï söû duïng moät thöù "thaàn hoïc phuû ñònh" vöôït leân treân moïi khaúng ñònh veà Thieân Chuùa vaø phuû nhaän raèng caùc thöïc taïi cuûa theá giôùi naøy coù theå phaûn aùnh daáu veát cuûa söï voâ bieân nôi Thieân Chuùa. Vì theá, hoï ñeà nghò töø boû khoâng nhöõng vieäc suy nieäm veà caùc coâng trình cöùu ñoä maø Thieân Chuùa cuûa Giao Öôùc Cuõ vaø Giao Öôùc Môùi ñaõ thöïc hieän trong lòch söû, maø coøn töø boû caû yù nieäm veà Thieân Chuùa duy nhaát vaø Ba Ngoâi laø Tình Yeâu, ñeå thay vaøo ñoù laø vieäc ñaém mình vaøo "vöïc thaúm voâ ñònh cuûa thaàn tính"[15]. Nhöõng ñeà nghò nhö theá, cuõng nhö caùc coá gaéng töông töï nhaèm hoøa hôïp vieäc suy nieäm Kitoâ giaùo vôùi caùc kyõ thuaät Ñoâng phöông, caàn phaûi ñöôïc xem xeùt caùch nghieâm tuùc vaø lieân tuïc, caû veà noäi dung laãn phöông phaùp, ñeå traùnh nguy cô rôi vaøo chuû nghóa hoãn hôïp toân giaùo (syncretism).
IV. Con ñöôøng Kitoâ giaùo daãn tôùi söï keát hôïp vôùi Thieân Chuùa
13. Ñeå tìm ñöôïc "con ñöôøng" caàu nguyeän ñuùng ñaén, ngöôøi Kitoâ höõu caàn suy nghó veà nhöõng gì ñaõ ñöôïc trình baøy tröôùc ñaây lieân quan ñeán nhöõng neùt ñaëc tröng cuûa con ñöôøng Ñöùc Kitoâ, Ñaáng ñaõ noùi: "Löông thöïc cuûa Thaày laø thi haønh yù muoán cuûa Ñaáng ñaõ sai Thaày vaø hoaøn taát coâng trình cuûa Ngöôøi" (Ga 4,34). Ñöùc Gieâsu khoâng coù söï keát hôïp naøo vôùi Chuùa Cha thaân maät vaø saâu xa hôn chính söï hieäp thoâng ñöôïc theå hieän qua vieäc luoân thöïc thi thaùnh yù Chuùa Cha; vaø ñoái vôùi Ngöôøi, ñieàu ñoù luoân ñöôïc dieãn taû baèng moät ñôøi soáng caàu nguyeän saâu xa. Theo thaùnh yù Chuùa Cha, Ngöôøi ñöôïc sai ñeán vôùi nhaân loaïi, vôùi nhöõng ngöôøi toäi loãi, thaäm chí vôùi chính nhöõng keû seõ haønh quyeát Ngöôøi. Vaø Ngöôøi khoâng theå keát hôïp maät thieát hôn vôùi Chuùa Cha baèng caùch naøo khaùc ngoaøi vieäc vaâng phuïc thaùnh yù cuûa Ngöôøi. Tuy nhieân, ñieàu ñoù khoâng ngaên caûn Ñöùc Gieâsu, trong cuoäc soáng traàn theá cuûa mình, nhieàu laàn lui vaøo nôi thanh vaéng ñeå keát hôïp vôùi Chuùa Cha vaø kín muùc nôi Ngöôøi söùc maïnh môùi cho söù vuï giöõa theá gian. Treân nuùi Tabor, nôi söï keát hôïp cuûa Ngöôøi vôùi Chuùa Cha ñöôïc bieåu loä caùch roõ raøng, cuoäc Thöông Khoù cuûa Ngöôøi cuõng ñaõ ñöôïc nhaéc ñeán (x. Lc 9,31); vaø taïi ñoù hoaøn toaøn khoâng heà coù yù töôûng döøng laïi ñeå döïng "ba leàu" treân nuùi Hieån Dung. Caàu nguyeän chieâm nieäm cuûa Kitoâ giaùo luoân daãn tôùi tình yeâu tha nhaân, tôùi haønh ñoäng vaø tôùi vieäc ñoùn nhaän thöû thaùch; vaø chính vì theá maø noù ñöa con ngöôøi ñeán gaàn Thieân Chuùa hôn.
14. Ñeå tieán gaàn ñeán maàu nhieäm keát hôïp vôùi Thieân Chuùa maø caùc Giaùo phuï Hy Laïp goïi laø "söï thaàn hoùa con ngöôøi" (theosis), ñoàng thôøi hieåu caùch chính xaùc phöông thöùc maø söï keát hôïp aáy ñöôïc thöïc hieän, tröôùc heát caàn ghi nhôù raèng con ngöôøi töï baûn chaát laø moät thuï taïo[16] vaø seõ maõi maõi laø thuï taïo, vì theá, vieäc caùi toâi cuûa con ngöôøi bò hoøa tan hoaëc bò haáp thuï vaøo baûn theå thaàn linh laø ñieàu hoaøn toaøn khoâng theå xaûy ra, ngay caû trong nhöõng traïng thaùi aân suûng cao caû nhaát. Tuy nhieân, cuõng phaûi nhìn nhaän raèng con ngöôøi ñöôïc taïo döïng theo "hình aûnh vaø hoïa aûnh cuûa Thieân Chuùa", vaø khuoân maãu nguyeân thuûy cuûa hình aûnh aáy chính laø Con Thieân Chuùa, Ñaáng maø nhôø Ngöôøi vaø trong Ngöôøi chuùng ta ñöôïc taïo thaønh (x. Cl 1,16). Chính nguyeân maãu aáy maëc khaûi maàu nhieäm cao caû vaø tuyeät ñeïp nhaát cuûa Kitoâ giaùo: töø muoân thuôû, Chuùa Con vöøa laø "Ñaáng khaùc" ñoái vôùi Chuùa Cha, nhöng ñoàng thôøi trong Chuùa Thaùnh Thaàn laïi "ñoàng baûn theå" vôùi Chuùa Cha. Do ñoù, söï khaùc bieät khoâng phaûi laø ñieàu xaáu, nhöng chính laø moät thieän ích cao caû nhaát. Coù söï khaùc bieät ngay trong chính Thieân Chuùa, Ñaáng duy nhaát trong moät baûn tính nhöng coù Ba Ngoâi vò; cuõng coù söï khaùc bieät giöõa Thieân Chuùa vaø thuï taïo, bôûi vì caû hai khaùc nhau veà baûn tính. Sau cuøng, trong Bí tích Thaùnh Theå cuõng nhö trong caùc bí tích khaùc - vaø theo nghóa töông töï trong caùc coâng trình vaø lôøi noùi cuûa Ngöôøi - Ñöùc Kitoâ töï hieán cho chuùng ta vaø laøm cho chuùng ta ñöôïc tham döï vaøo baûn tính thaàn linh cuûa Ngöôøi[17], nhöng khoâng vì theá maø huûy boû baûn tính thuï taïo cuûa chuùng ta, baûn tính maø chính Ngöôøi ñaõ maëc laáy qua maàu nhieäm Nhaäp Theå.
15. Khi suy nieäm nhöõng chaân lyù aáy, ngöôøi ta khaùm phaù ra moät ñieàu kyø dieäu: moïi khaùt voïng maø vieäc caàu nguyeän cuûa caùc toân giaùo khaùc muoán dieãn taû ñeàu ñöôïc hoaøn thaønh caùch vöôït quaù moïi mong ñôïi trong thöïc taïi Kitoâ giaùo, maø khoâng heà laøm cho ngoâi vò con ngöôøi hoaëc baûn tính thuï taïo bò tan bieán hay bò hoøa laãn vaøo ñaïi döông cuûa Ñaáng Tuyeät Ñoái. "Thieân Chuùa laø Tình Yeâu" (1 Ga 4,8). Khaúng ñònh mang tính ñaëc bieät Kitoâ giaùo naøy cho pheùp dung hoøa söï keát hôïp troïn haûo vôùi söï khaùc bieät giöõa ngöôøi yeâu vaø ngöôøi ñöôïc yeâu, giöõa cuoäc trao ñoåi vónh cöûu vaø cuoäc ñoái thoaïi vónh cöûu. Chính Thieân Chuùa laø cuoäc trao ñoåi vónh cöûu aáy, vaø chuùng ta thaät söï ñöôïc trôû neân nhöõng ngöôøi tham döï vaøo Ñöùc Kitoâ nhö nhöõng ngöôøi con ñöôïc nhaän laøm nghóa töû, cuøng vôùi Chuùa Con maø keâu leân trong Chuùa Thaùnh Thaàn raèng: "Abba! Laïy Cha!" Theo nghóa ñoù, caùc Giaùo phuï hoaøn toaøn coù lyù khi noùi veà söï thaàn hoùa cuûa con ngöôøi: con ngöôøi, nhôø ñöôïc thaùp nhaäp vaøo Ñöùc Kitoâ, Con Thieân Chuùa theo baûn tính, seõ nhôø aân suûng maø ñöôïc tham döï vaøo baûn tính thaàn linh vaø trôû thaønh "ngöôøi con trong Ngöôøi Con". Khi laõnh nhaän Chuùa Thaùnh Thaàn, ngöôøi Kitoâ höõu toân vinh Chuùa Cha vaø thöïc söï ñöôïc tham döï vaøo chính ñôøi soáng Ba Ngoâi cuûa Thieân Chuùa.
V. Nhöõng vaán ñeà veà phöông phaùp
16. Phaàn lôùn caùc toân giaùo lôùn treân theá giôùi, trong khi tìm kieám söï keát hôïp vôùi Thieân Chuùa qua caàu nguyeän, cuõng ñaõ ñeà xuaát nhöõng con ñöôøng vaø phöông phaùp nhaèm ñaït tôùi muïc ñích aáy. Cuõng nhö Hoäi thaùnh Coâng Giaùo "khoâng loaïi boû baát cöù ñieàu gì laø chaân thaät vaø thaùnh thieän nôi caùc toân giaùo aáy"[18], ngöôøi Kitoâ höõu cuõng khoâng neân baùc boû caùch voäi vaøng nhöõng phöông phaùp ñoù chæ vì chuùng khoâng xuaát phaùt töø Kitoâ giaùo. Traùi laïi, ngöôøi ta coù theå tieáp nhaän nôi chuùng nhöõng gì höõu ích, mieãn laø quan nieäm Kitoâ giaùo veà caàu nguyeän, cuøng vôùi logic noäi taïi vaø nhöõng ñoøi hoûi cuûa noù, khoâng bò lu môø hoaëc bieán daïng. Chính trong vieãn töôïng ñoù maø nhöõng yeáu toá tích cöïc cuûa caùc truyeàn thoáng khaùc coù theå ñöôïc tieáp nhaän vaø dieãn taû laïi theo tinh thaàn Kitoâ giaùo. Trong soá nhöõng yeáu toá aáy, tröôùc heát coù theå keå ñeán vieäc khieâm toán ñoùn nhaän söï höôùng daãn cuûa moät vò thaày coù kinh nghieäm trong ñôøi soáng caàu nguyeän vaø bieát laéng nghe nhöõng lôøi khuyeân cuûa ngöôøi aáy. Kinh nghieäm Kitoâ giaùo ñaõ bieát ñeán thöïc haønh naøy töø raát sôùm, ngay töø thôøi caùc Giaùo phuï sa maïc. Moät vò höôùng daãn nhö theá, vì coù khaû naêng "caûm nghó cuøng vôùi Hoäi thaùnh" (sentire cum Ecclesia), khoâng chæ coù nhieäm vuï höôùng daãn vaø caûnh baùo veà nhöõng nguy hieåm coù theå xaûy ra, maø vôùi tö caùch laø moät "ngöôøi cha thieâng lieâng", coøn phaûi daãn daét moân sinh cuûa mình baèng söï ñoàng haønh töø taâm hoàn ñeán taâm hoàn vaøo chính ñôøi soáng caàu nguyeän, voán laø hoàng aân cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn.
17. Trong giai ñoaïn cuoái cuûa thôøi coå ñaïi ngoaïi giaùo, ngöôøi ta thöôøng phaân bieät ba giai ñoaïn cuûa ñôøi soáng thieâng lieâng: con ñöôøng thanh luyeän, con ñöôøng soi saùng vaø con ñöôøng keát hôïp. Caùch phaân chia naøy ñaõ trôû thaønh khuoân maãu cho nhieàu tröôøng phaùi linh ñaïo Kitoâ giaùo. Tuy nhieân, duø töï noù laø chính ñaùng, loái phaân tích aáy vaãn caàn ñöôïc giaûi thích moät caùch ñuùng ñaén theo tinh thaàn Kitoâ giaùo, ñeå traùnh nhöõng hieåu laàm nguy hieåm.
18. Vieäc tìm kieám Thieân Chuùa trong caàu nguyeän phaûi ñöôïc ñi tröôùc vaø luoân ñöôïc ñoàng haønh bôûi cuoäc chieán ñaáu khoå cheá vaø söï thanh luyeän khoûi toäi loãi cuõng nhö nhöõng sai laàm cuûa baûn thaân, bôûi vì Ñöùc Gieâsu ñaõ noùi: "Phuùc thay ai coù taâm hoàn trong saïch, vì hoï seõ ñöôïc nhìn thaáy Thieân Chuùa" (Mt 5,8). Tin möøng tröôùc heát nhaém ñeán söï thanh luyeän luaân lyù khoûi söï laàm laïc vaø ghen gheùt, vaø ôû möùc ñoä saâu xa hôn, khoûi moïi khuynh höôùng ích kyû voán ngaên caûn con ngöôøi nhaän bieát vaø ñoùn nhaän thaùnh yù Thieân Chuùa trong söï tinh tuyeàn cuûa noù. Caùc ñam meâ töï chuùng khoâng phaûi laø ñieàu xaáu, nhö nhöõng ngöôøi Khaéc kyû hoaëc caùc nhaø Taân-Platon töøng nghó; ñieàu tieâu cöïc naèm ôû xu höôùng quy veà baûn thaân cuûa chuùng. Chính khoûi khuynh höôùng aáy maø ngöôøi Kitoâ höõu phaûi ñöôïc giaûi thoaùt ñeå ñaït tôùi tình traïng töï do tích cöïc maø truyeàn thoáng Kitoâ giaùo coå ñieån goïi laø apatheia, thôøi Trung Coå goïi laø impassibilitas, vaø trong Linh Thao cuûa Thaùnh Inhaxioâ goïi laø indiferencia (taâm hoàn sieâu thoaùt hay töï do noäi taâm)[19]. Ñieàu ñoù khoâng theå ñaït ñöôïc neáu khoâng coù söï töø boû baûn thaân moät caùch trieät ñeå, nhö Thaùnh Phaoloâ ñaõ coâng khai goïi ñoù laø vieäc "laøm cho cheát ñi" nhöõng khuynh höôùng toäi loãi[20]. Chæ khi naøo töø boû baûn thaân nhö theá môùi laøm cho con ngöôøi trôû neân töï do ñeå thi haønh thaùnh yù Thieân Chuùa vaø tham döï vaøo söï töï do cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn.
19. Vì theá, caàn phaûi hieåu cho ñuùng giaùo huaán cuûa caùc baäc thaày thieâng lieâng khi caùc ngaøi khuyeân phaûi "laøm troáng roãng" taâm trí khoûi moïi hình aûnh caûm giaùc vaø moïi khaùi nieäm, trong khi vaãn giöõ söï chuù taâm ñaày yeâu meán höôùng veà Thieân Chuùa. Theo caùch ñoù, ngöôøi caàu nguyeän taïo ra moät khoaûng troáng ñeå söï phong phuù cuûa Thieân Chuùa coù theå laáp ñaày. Tuy nhieân, söï troáng roãng maø Thieân Chuùa ñoøi hoûi laø söï töø boû tính ích kyû caù nhaân, chöù khoâng nhaát thieát laø söï töø boû nhöõng thöïc taïi thuï taïo maø chính Ngöôøi ñaõ ban cho chuùng ta vaø ñaët chuùng ta vaøo giöõa ñoù. Khoâng nghi ngôø gì raèng trong caàu nguyeän, con ngöôøi caàn taäp trung hoaøn toaøn vaøo Thieân Chuùa vaø, trong möùc ñoä coù theå, loaïi boû nhöõng ñieàu cuûa theá gian ñang troùi buoäc mình vaøo tính ích kyû. Veà ñieåm naøy, Thaùnh Augustinoâ laø moät vò thaày tuyeät vôøi. Ngaøi daïy raèng neáu muoán tìm gaëp Thieân Chuùa, con ngöôøi caàn rôøi boû theá giôùi beân ngoaøi vaø trôû veà vôùi chính mình. Nhöng ngaøi laäp töùc theâm raèng: ñöøng döøng laïi nôi chính mình, nhöng haõy vöôït qua chính mình, bôûi vì baïn khoâng phaûi laø Thieân Chuùa; Ngöôøi saâu thaúm hôn baïn vaø cao caû hôn baïn. Ngaøi vieát: "Toâi tìm kieám baûn theå cuûa Ngöôøi trong linh hoàn toâi maø khoâng gaëp ñöôïc; tuy nhieân, khi suy nieäm veà vieäc tìm kieám Thieân Chuùa vaø vöôn leân tôùi Ngöôøi qua caùc thuï taïo, toâi ñaõ coá gaéng nhaän ra 'nhöõng ñieàu toaøn thieän voâ hình cuûa Thieân Chuùa' (Rm 1,20)"[21] "ÔÛ laïi trong chính mình" môùi chính laø nguy hieåm thaät söï. Vò Tieán só vó ñaïi cuûa Hoäi thaùnh khuyeân chuùng ta taäp trung vaøo noäi taâm, nhöng ñoàng thôøi phaûi vöôït leân treân baûn thaân mình, bôûi vì con ngöôøi khoâng phaûi laø Thieân Chuùa maø chæ laø moät thuï taïo. Thieân Chuùa "saâu thaúm hôn chính nôi saâu thaúm nhaát cuûa toâi vaø cao vöôït hôn ñænh cao nhaát cuûa toâi."[22] Quaû thaät, Thieân Chuùa ôû trong chuùng ta vaø ôû cuøng chuùng ta, nhöng Ngöôøi luoân vöôït treân chuùng ta trong maàu nhieäm cuûa Ngöôøi.[23]
20. Xeùt döôùi khía caïnh tín lyù, khoâng theå ñaït tôùi tình yeâu troïn haûo ñoái vôùi Thieân Chuùa neáu boû qua vieäc Ngöôøi töï hieán cho chuùng ta nôi Ngöôøi Con nhaäp theå, Ñaáng ñaõ chòu ñoùng ñinh vaø soáng laïi töø coõi cheát. Chính trong Ñöùc Kitoâ, döôùi taùc ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, chuùng ta ñöôïc tham döï vaøo ñôøi soáng noäi taïi cuûa Thieân Chuùa hoaøn toaøn nhôø aân suûng. Khi Ñöùc Gieâsu noùi: "Ai thaáy Thaày laø thaáy Chuùa Cha" (Ga 14,9), Ngöôøi khoâng chæ noùi ñeán vieäc nhìn thaáy hoaëc bieát ñeán hình daùng beân ngoaøi cuûa nhaân tính Ngöôøi ("xaùc thòt chaúng coù ích gì", Ga 6,63). Ñieàu Ngöôøi muoán noùi chính laø caùi nhìn do aân suûng ñöùc tin mang laïi: nhôø nhöõng gì giaùc quan coù theå caûm nhaän nôi Ñöùc Gieâsu, ngöôøi tín höõu nhaän ra ñieàu maø Ngöôøi, vôùi tö caùch laø Ngoâi Lôøi cuûa Chuùa Cha, muoán maëc khaûi cho chuùng ta veà Thieân Chuùa ("Thaàn Khí môùi laøm cho soáng, (#). Nhöõng lôøi Thaày noùi vôùi anh em laø thaàn khí vaø laø söï soáng."). Ñoù khoâng phaûi laø moät söï tröøu xuaát thuaàn tuùy cuûa lyù trí con ngöôøi khoûi hình thöùc maø Thieân Chuùa ñaõ duøng ñeå maëc khaûi chính mình, nhöng laø vieäc nhaän ra thöïc taïi thaàn linh trong nhaân tính cuûa Ñöùc Gieâsu, nhaän ra chieàu kích thaàn linh vónh cöûu cuûa Ngöôøi trong hình thöùc höõu haïn cuûa thôøi gian. Nhö Thaùnh Inhaxioâ Loyola daïy trong Linh Thao, chuùng ta phaûi coá gaéng caûm neám "höông thôm voâ bieân vaø söï ngoït ngaøo voâ taän cuûa thaàn tính" (soá 124), khôûi ñi töø chaân lyù höõu haïn ñaõ ñöôïc maëc khaûi cho chuùng ta. Trong khi naâng chuùng ta leân vôùi Ngöôøi, Thieân Chuùa hoaøn toaøn töï do trong vieäc "laøm cho chuùng ta trôû neân troáng roãng" khoûi moïi ñieàu ñang caûn trôû chuùng ta, ñeå ñöa chuùng ta vaøo ñôøi soáng Ba Ngoâi cuûa tình yeâu vónh cöûu. Tuy nhieân, hoàng aân aáy chæ coù theå ñöôïc ban "trong Ñöùc Kitoâ nhôø Chuùa Thaùnh Thaàn", chöù khoâng phaûi nhôø noã löïc töï thaân cuûa chuùng ta baèng caùch taùch mình ra khoûi Maëc khaûi cuûa Ngöôøi.
21. Treân haønh trình Kitoâ höõu, söï soi saùng theo sau söï thanh luyeän, nhôø tình yeâu maø Chuùa Cha ban cho chuùng ta nôi Chuùa Con vaø nhôø vieäc xöùc daàu cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn (x. 1 Ga 2,20). Ngay töø thôøi Kitoâ giaùo sô khai, caùc taùc giaû ñaõ noùi ñeán söï "soi saùng" ñöôïc laõnh nhaän trong Bí tích Thaùnh Taåy. Nhôø ñöôïc khai taâm vaøo caùc maàu nhieäm thaàn linh, söï soi saùng aáy daãn ñöa caùc tín höõu ñeán vieäc nhaän bieát Ñöùc Kitoâ baèng ñöùc tin hoaït ñoäng nhôø ñöùc aùi. Moät soá taùc giaû (thôøi ñaàu) Giaùo hoäi coøn goïi caùch roõ raøng söï soi saùng cuûa Bí tích Thaùnh Taåy laø neàn taûng cuûa söï hieåu bieát cao sieâu veà Ñöùc Kitoâ Gieâsu (x. Phil 3,8), ñieàu maø caùc ngaøi goïi laø "theoria" hay chieâm nieäm.[24] Nhôø aân suûng cuûa Bí tích Thaùnh Taåy, caùc tín höõu ñöôïc môøi goïi ngaøy caøng tieán trieån trong vieäc hieåu bieát vaø laøm chöùng cho caùc maàu nhieäm ñöùc tin nhôø "caûm thöùc noäi taâm veà caùc thöïc taïi thieâng lieâng maø hoï caûm nghieäm ñöôïc"[25]. Khoâng coù aùnh saùng naøo töø Thieân Chuùa laøm cho caùc chaân lyù ñöùc tin trôû neân thöøa thaõi. Ngöôïc laïi, nhöõng ôn soi saùng ñaëc bieät maø Thieân Chuùa coù theå ban sau ñoù chæ giuùp laøm saùng toû hôn chieàu saâu cuûa caùc maàu nhieäm maø Hoäi thaùnh tuyeân xöng vaø cöû haønh, trong khi chôø ñôïi ngaøy ngöôøi Kitoâ höõu ñöôïc chieâm ngaém Thieân Chuùa nhö chính Ngöôøi trong vinh quang (x. 1 Ga 3,2).
22. Sau cuøng, ngöôøi Kitoâ höõu caàu nguyeän, neáu Thieân Chuùa muoán, coù theå ñaït tôùi moät kinh nghieäm ñaëc bieät veà söï keát hôïp vôùi Thieân Chuùa. Caùc bí tích, ñaëc bieät laø Bí tích Thaùnh Taåy vaø Bí tích Thaùnh Theå[26], chính laø khôûi ñieåm khaùch quan cuûa söï keát hôïp giöõa ngöôøi Kitoâ höõu vôùi Thieân Chuùa. Treân neàn taûng aáy, nhôø moät aân suûng ñaëc bieät cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, ngöôøi caàu nguyeän coù theå ñöôïc môøi goïi böôùc vaøo loaïi keát hôïp ñaëc bieät vôùi Thieân Chuùa maø trong truyeàn thoáng Kitoâ giaùo goïi laø ñôøi soáng thaàn bí.
23. Khoâng coøn nghi ngôø gì nöõa, ngöôøi Kitoâ höõu caàn coù nhöõng khoaûng thôøi gian tónh laëng vaø coâ tòch ñeå hoài taâm, thu mình laïi vaø, trong söï hieän dieän cuûa Thieân Chuùa, khaùm phaù laïi con ñöôøng mình phaûi ñi. Tuy nhieân, xeùt nhö laø moät thuï taïo, vaø laø moät thuï taïo yù thöùc raèng chæ trong aân suûng cuûa Thieân Chuùa mình môùi ñöôïc an toaøn, thì phöông theá ñeå hoï ñeán gaàn Thieân Chuùa khoâng döïa treân baát cöù kyõ thuaät naøo theo nghóa chaët cuûa töø naøy. Ñieàu ñoù seõ ñi ngöôïc laïi vôùi tinh thaàn cuûa ngöôøi con beù nhoû maø Tin möøng môøi goïi. Thaàn bí hoïc Kitoâ giaùo ñích thöïc hoaøn toaøn khoâng lieân heä gì ñeán kyõ thuaät: ñoù luoân luoân laø moät hoàng aân cuûa Thieân Chuùa, vaø ngöôøi ñöôïc laõnh nhaän hoàng aân aáy luoân yù thöùc raèng mình baát xöùng tröôùc aân ban ñoù.[27]
24. Coù nhöõng aân suûng thaàn bí ñaëc bieät ñöôïc ban cho caùc vò saùng laäp caùc hoäi doøng nhaèm möu ích cho ñoaøn suûng vaø söù maïng rieâng cuûa coäng ñoaøn do caùc ngaøi khai sinh; ñoàng thôøi, nhöõng aân suûng töông töï cuõng ñöôïc ban cho moät soá vò thaùnh khaùc. Nhöõng aân suûng aáy laøm neân neùt ñaëc thuø trong kinh nghieäm caàu nguyeän caù nhaân cuûa caùc ngaøi vaø, xeùt nhö theá, khoâng theå trôû thaønh ñoái töôïng ñeå caùc tín höõu khaùc baét chöôùc hay mong ñaït tôùi, keå caû nhöõng ngöôøi thuoäc cuøng hoäi doøng, tu hoäi hoaëc coäng ñoaøn do chính caùc ngaøi saùng laäp, cuõng nhö nhöõng ngöôøi ñang tìm kieám moät con ñöôøng caàu nguyeän ngaøy caøng hoaøn thieän hôn.[28] Dó nhieân, coù theå coù nhieàu caáp ñoä vaø nhieàu caùch thöùc khaùc nhau ñeå tham döï vaøo kinh nghieäm caàu nguyeän cuûa vò saùng laäp maø khoâng nhaát thieát moïi söï ñeàu phaûi hoaøn toaøn gioáng nhau. Hôn nöõa, kinh nghieäm caàu nguyeän ñöôïc daønh cho moät vò trí öu tieân trong moïi ñònh cheá ñích thöïc thuoäc Hoäi thaùnh, duø coå truyeàn hay hieän ñaïi, xeùt cho cuøng vaãn luoân laø moät kinh nghieäm mang tính caù vò. Chính cho töøng con ngöôøi cuï theå maø Thieân Chuùa ban nhöõng aân suûng caàu nguyeän cuûa Ngöôøi.
25. Lieân quan ñeán thaàn bí hoïc, caàn phaûi phaân bieät giöõa caùc hoàng aân cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn vaø caùc ñaëc suûng maø Thieân Chuùa ban taëng hoaøn toaøn nhöng khoâng. Caùc hoàng aân cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn laø ñieàu maø moïi Kitoâ höõu ñeàu coù theå laøm cho sinh ñoäng hôn nôi baûn thaân mình nhôø loøng nhieät thaønh soáng caùc nhaân ñöùc tin, caäy vaø meán; nhôø ñoù, qua moät cuoäc chieán ñaáu khoå cheá nghieâm tuùc, hoï coù theå ñaït tôùi moät möùc ñoä naøo ñoù cuûa kinh nghieäm veà Thieân Chuùa vaø veà caùc chaân lyù ñöùc tin. Coøn ñoái vôùi caùc ñaëc suûng, thaùnh Phaoloâ daïy raèng tröôùc heát chuùng ñöôïc ban vì lôïi ích cuûa Hoäi thaùnh, nghóa laø vì lôïi ích cuûa caùc chi theå khaùc trong Nhieäm Theå Ñöùc Kitoâ (x. 1 Cr 12,17). Trong vieãn töôïng aáy, caàn ghi nhôù raèng caùc ñaëc suûng khoâng ñoàng nghóa vôùi caùc hoàng aân ngoaïi thöôøng ("thaàn bí") (x. Rm 12,3-21), vaø ranh giôùi phaân bieät giöõa "caùc hoàng aân cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn" vaø "caùc ñaëc suûng" khoâng phaûi luùc naøo cuõng raïch roøi. Ñieàu chaéc chaén laø moät ñaëc suûng sinh hoa traùi cho Hoäi thaùnh, trong boái caûnh Taân öôùc, khoâng theå ñöôïc thöïc thi maø khoâng coù moät möùc ñoä hoaøn thieän baûn thaân naøo ñoù; ñoàng thôøi, ngöôïc laïi, moïi Kitoâ höõu ñang soáng ñoäng trong ñöùc tin ñeàu coù moät nhieäm vuï rieâng bieät (vaø theo nghóa naøy, moät "ñaëc suûng" rieâng) "nhaèm xaây döïng thaân theå Ñöùc Kitoâ" (x. Ep 4,15-16)[29], trong söï hieäp thoâng vôùi Haøng Giaùo phaåm, laø nhöõng vò coù traùch nhieäm "khoâng daäp taét Thaàn Khí, nhöng bieát caân nhaéc moïi söï vaø giöõ laïi ñieàu toát laønh" (x. Lumen Gentium, soá 12).
VI. Caùc phöông phaùp taâm lyù - theå lyù
26. Kinh nghieäm nhaân loaïi cho thaáy raèng tö theá vaø thaùi ñoä cuûa thaân xaùc coù aûnh höôûng nhaát ñònh ñeán söï hoài taâm vaø nhöõng taâm tình noäi taâm cuûa con ngöôøi. Ñoù laø moät thöïc teá maø nhieàu taùc giaû linh ñaïo Kitoâ giaùo, caû Ñoâng phöông laãn Taây phöông, ñaõ quan taâm vaø suy tö.
Maëc duø nhöõng suy tö cuûa caùc ngaøi coù moät soá ñieåm töông ñoàng vôùi caùc phöông phaùp suy nieäm ngoaøi Kitoâ giaùo cuûa phöông Ñoâng, nhöng caùc ngaøi vaãn traùnh ñöôïc nhöõng thaùi quaù vaø baát caäp voán thöôøng ñöôïc ñeà nghò ngaøy nay cho nhöõng ngöôøi chöa ñöôïc chuaån bò ñaày ñuû.
Caùc taùc giaû linh ñaïo Kitoâ giaùo ñaõ ñoùn nhaän nhöõng yeáu toá coù theå giuùp cho vieäc hoài taâm trong caàu nguyeän trôû neân deã daøng hôn, ñoàng thôøi vaãn luoân yù thöùc veà giaù trò töông ñoái cuûa chuùng: chuùng chæ höõu ích khi ñöôïc hieåu vaø söû duïng phuø hôïp vôùi muïc ñích cuûa caàu nguyeän Kitoâ giaùo[30]. Chaúng haïn, vieäc aên chay cuûa ngöôøi Kitoâ höõu tröôùc heát mang yù nghóa saùm hoái vaø hy sinh; nhöng ngay töø thôøi caùc Giaùo phuï, noù coøn ñöôïc hieåu nhö phöông theá giuùp con ngöôøi trôû neân côûi môû hôn tröôùc cuoäc gaëp gôõ vôùi Thieân Chuùa, ñoàng thôøi giuùp ngöôøi Kitoâ höõu laøm chuû baûn thaân vaø nhaïy beùn hôn ñoái vôùi nhöõng ngöôøi ñang thieáu thoán.
Trong caàu nguyeän, toaøn theå con ngöôøi phaûi ñi vaøo töông quan vôùi Thieân Chuùa; vì theá, thaân xaùc cuõng caàn ñaûm nhaän tö theá thích hôïp nhaát cho söï hoài taâm[31]. Tuøy theo neàn vaên hoùa vaø caûm thöùc caù nhaân, chính tö theá aáy cuõng coù theå trôû thaønh moät bieåu töôïng dieãn taû lôøi caàu nguyeän.
27. Linh ñaïo Kitoâ giaùo Ñoâng phöông [32] ñaõ bieát traân troïng giaù trò cuûa bieåu töôïng taâm-sinh lyù, ñieàu voán thöôøng ít ñöôïc nhaán maïnh hôn trong caùc hình thöùc caàu nguyeän cuûa Taây phöông. Bieåu töôïng aáy coù theå traûi daøi töø nhöõng tö theá thaân xaùc cuï theå cho ñeán nhöõng chöùc naêng caên baûn cuûa söï soáng nhö hôi thôû hoaëc nhòp ñaäp cuûa traùi tim. Chaúng haïn, vieäc thöïc haønh "Kinh nguyeän Ñöùc Gieâsu" (Jesus Prayer), ñöôïc thích nghi vôùi nhòp ñieäu töï nhieân cuûa hôi thôû, ít laø trong moät thôøi gian naøo ñoù, coù theå mang laïi lôïi ích thöïc söï cho nhieàu ngöôøi[33]. Tuy nhieân, chính caùc baäc thaày linh ñaïo Ñoâng phöông cuõng ñaõ nhaän thaáy raèng khoâng phaûi ai cuõng thích hôïp vôùi vieäc söû duïng loaïi bieåu töôïng naøy, bôûi vì khoâng phaûi moïi ngöôøi ñeàu coù khaû naêng ñi töø daáu chæ vaät chaát ñeán thöïc taïi thieâng lieâng maø daáu chæ aáy muoán dieãn taû. Neáu ñöôïc hieåu moät caùch khoâng ñaày ñuû hoaëc sai leäch, bieåu töôïng aáy thaäm chí coù theå trôû thaønh moät thöù ngaãu töôïng vaø do ñoù trôû thaønh chöôùng ngaïi cho vieäc naâng taâm hoàn leân cuøng Thieân Chuùa. Soáng troïn veïn yù thöùc veà thaân xaùc nhö moät bieåu töôïng trong caàu nguyeän coøn khoù khaên hôn nöõa: noù coù theå thoaùi hoùa thaønh moät thöù suøng baùi thaân xaùc vaø aâm thaàm daãn tôùi vieäc ñoàng hoùa moïi caûm giaùc thaân theå vôùi nhöõng kinh nghieäm thieâng lieâng.
28. Moät soá baøi taäp theå lyù töï ñoäng taïo ra caûm giaùc yeân tónh vaø thö giaõn, nhöõng caûm giaùc deã chòu, thaäm chí ñoâi khi coøn xuaát hieän nhöõng hieän töôïng nhö aùnh saùng hoaëc hôi aám, töông töï nhö caûm giaùc an vui veà maët thieâng lieâng. Vieäc coi nhöõng caûm giaùc aáy nhö laø nhöõng an uûi ñích thöïc cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn seõ laø moät quan nieäm hoaøn toaøn sai laàm veà ñôøi soáng thieâng lieâng. Neáu coøn gaùn cho chuùng moät yù nghóa bieåu töôïng ñaëc tröng cuûa kinh nghieäm thaàn bí trong khi tình traïng luaân lyù cuûa ngöôøi lieân heä khoâng töông xöùng vôùi kinh nghieäm aáy, thì ñieàu ñoù seõ trôû thaønh moät daïng phaân ly taâm thaàn, coù theå daãn ñeán nhöõng roái loaïn taâm lyù vaø ñoâi khi caû nhöõng leäch laïc veà luaân lyù.
Ñieàu ñoù khoâng coù nghóa laø nhöõng phöông phaùp suy nieäm chaân chính cuûa Kitoâ giaùo Ñoâng phöông hoaëc cuûa caùc toân giaùo lôùn ngoaøi Kitoâ giaùo, voán coù söùc haáp daãn ñoái vôùi con ngöôøi thôøi ñaïi hoâm nay ñang bò phaân taùn vaø maát ñònh höôùng, khoâng theå trôû thaønh phöông theá thích hôïp giuùp ngöôøi caàu nguyeän hieän dieän tröôùc nhan Thieân Chuùa vôùi söï bình an noäi taâm, ngay caû giöõa nhöõng aùp löïc cuûa cuoäc soáng beân ngoaøi.
Tuy nhieân, caàn ghi nhôù raèng söï keát hôïp thöôøng haèng vôùi Thieân Chuùa - nghóa laø thaùi ñoä tænh thöùc noäi taâm vaø lieân læ keâu caàu söï trôï giuùp cuûa Thieân Chuùa maø Taân öôùc goïi laø "caàu nguyeän khoâng ngöøng"[34] - khoâng nhaát thieát bò giaùn ñoaïn khi con ngöôøi, theo thaùnh yù Thieân Chuùa, daán thaân vaøo coâng vieäc vaø phuïc vuï tha nhaân. Thaùnh Toâng ñoà daïy raèng: "Duø aên, duø uoáng, hay laøm baát cöù ñieàu gì, anh em haõy laøm moïi söï ñeå toân vinh Thieân Chuùa" (1 Cr 10,31). Quaû thaät, nhö caùc baäc thaày linh ñaïo vaãn luoân daïy, caàu nguyeän chaân chính khôi daäy nôi ngöôøi caàu nguyeän moät loøng meán noàng nhieät, thuùc ñaåy hoï coäng taùc vaøo söù maïng cuûa Hoäi thaùnh vaø phuïc vuï anh chò em mình vì vinh quang lôùn lao hôn cuûa Thieân Chuùa[35].
VII. "Thaày laø Ñöôøng"
29. Giöõa söï phong phuù ña daïng cuûa caùc hình thöùc caàu nguyeän Kitoâ giaùo maø Hoäi thaùnh ñeà nghò, moãi tín höõu caàn tìm kieám vaø khaùm phaù con ñöôøng rieâng cuûa mình, hình thöùc caàu nguyeän rieâng cuûa mình. Nhöng taát caû nhöõng con ñöôøng caù nhaân aáy cuoái cuøng ñeàu quy tuï vaøo con ñöôøng daãn ñeán Chuùa Cha, chính laø con ñöôøng maø Ñöùc Gieâsu Kitoâ ñaõ töï giôùi thieäu khi Ngöôøi noùi veà mình. Vì theá, trong vieäc tìm kieám con ñöôøng rieâng cuûa mình, moãi ngöôøi khoâng neân ñeå mình ñöôïc höôùng daãn chuû yeáu bôûi sôû thích caù nhaân, nhöng bôûi chính Chuùa Thaùnh Thaàn, Ñaáng daãn ñöa hoï, nhôø Ñöùc Kitoâ, ñeán cuøng Chuùa Cha.
30. Tuy nhieân, ñoái vôùi ngöôøi thöïc söï chuyeân taâm böôùc ñi treân con ñöôøng caàu nguyeän, seõ coù nhöõng luùc hoï caûm thaáy nhö ñang lang thang trong sa maïc vaø maëc duø ñaõ coá gaéng heát söùc, hoï vaãn khoâng coøn "caûm thaáy" gì veà Thieân Chuùa nöõa. Ngöôøi aáy caàn bieát raèng nhöõng thöû thaùch nhö theá khoâng loaïi tröø baát cöù ai thöïc söï nghieâm tuùc trong ñôøi soáng caàu nguyeän. Tuy nhieân, hoï khoâng neân voäi vaøng ñoàng hoùa kinh nghieäm aáy - voán laø ñieàu chung cuûa moïi Kitoâ höõu caàu nguyeän - vôùi "ñeâm toái cuûa linh hoàn" theo nghóa thaàn bí cuûa töø naøy. Daãu vaäy, trong nhöõng luùc aáy, lôøi caàu nguyeän maø hoï vaãn kieân trì duy trì coù theå khieán hoï coù caûm giaùc nhö moät ñieàu gì ñoù "göôïng eùp" hoaëc "maùy moùc"; nhöng thöïc ra hoaøn toaøn ngöôïc laïi: chính luùc ñoù lôøi caàu nguyeän aáy laïi laø bieåu hieän cuûa loøng trung thaønh ñoái vôùi Thieân Chuùa, tröôùc nhan Ngöôøi hoï muoán tieáp tuïc hieän dieän, ngay caû khi khoâng nhaän ñöôïc baát cöù söï an uûi chuû quan naøo.
Chính trong nhöõng thôøi ñieåm töôûng nhö tieâu cöïc aáy, ngöôøi caàu nguyeän seõ nhaän ra ñieàu maø hoï thöïc söï ñang tìm kieám: Lieäu hoï thaät söï ñang tìm kieám Thieân Chuùa, Ñaáng trong töï do voâ bieân cuûa Ngöôøi luoân vöôït quaù moïi khaû naêng naém baét cuûa con ngöôøi, hay hoï chæ ñang tìm kieám chính baûn thaân mình, khoâng theå vöôït ra khoûi nhöõng "kinh nghieäm" rieâng tö cuûa mình, duø ñoù laø nhöõng kinh nghieäm tích cöïc veà söï keát hôïp vôùi Thieân Chuùa hay nhöõng kinh nghieäm tieâu cöïc veà söï "troáng roãng thaàn bí".
31. Tình yeâu Thieân Chuùa, ñoái töôïng duy nhaát cuûa chieâm nieäm Kitoâ giaùo, laø moät thöïc taïi maø khoâng moät phöông phaùp hay kyõ thuaät naøo coù theå "laøm chuû" ñöôïc. Traùi laïi, chuùng ta luoân phaûi höôùng maét nhìn leân Ñöùc Gieâsu Kitoâ, nôi Ngöôøi tình yeâu Thieân Chuùa ñaõ ñi ñeán taän thaäp giaù vì chuùng ta vaø ñaõ mang laáy caû kinh nghieäm bò boû rôi bôûi Chuùa Cha (x. Mc 15,34). Do ñoù, chuùng ta phaûi ñeå cho chính Thieân Chuùa quyeát ñònh caùch thöùc Ngöôøi muoán cho chuùng ta ñöôïc tham döï vaøo tình yeâu cuûa Ngöôøi. Nhöng chuùng ta khoâng bao giôø ñöôïc tìm caùch ñaët mình ngang haøng vôùi ñoái töôïng cuûa vieäc chieâm nieäm laø tình yeâu töï do cuûa Thieân Chuùa; ngay caû khi, nhôø loøng thöông xoùt cuûa Chuùa Cha vaø Chuùa Thaùnh Thaàn ñöôïc ban vaøo loøng chuùng ta, chuùng ta nhaän ñöôïc nôi Ñöùc Kitoâ hoàng aân ñöôïc caûm neám phaàn naøo phaûn aùnh khaû giaùc cuûa tình yeâu thaàn linh aáy vaø caûm thaáy mình ñöôïc thu huùt bôûi chaân lyù, veû ñeïp vaø söï thieän haûo cuûa Thieân Chuùa.
Moät thuï taïo caøng ñöôïc pheùp tieán gaàn ñeán Thieân Chuùa bao nhieâu thì loøng kính sôï thaùnh thieän cuûa hoï tröôùc Thieân Chuùa Ba laàn Chí Thaùnh caøng gia taêng baáy nhieâu. Khi aáy ngöôøi ta hieåu ñöôïc nhöõng lôøi cuûa Thaùnh Augustinoâ: "Ngaøi coù theå goïi toâi laø baïn höõu; coøn toâi, toâi nhaän bieát mình laø ngöôøi toâi tôù."[36] Vaø caû nhöõng lôøi quen thuoäc hôn ñoái vôùi chuùng ta, lôøi cuûa Ñaáng ñaõ ñöôïc höôûng söï thaân maät cao caû nhaát vôùi Thieân Chuùa: "Phaän nöõ tyø heøn moïn, Ngöôøi ñoaùi thöông nhìn tôùi" (Lc 1,48).
Ñöùc Thaùnh Cha Gioan Phaoloâ II, trong buoåi tieáp kieán daønh cho Ñöùc Hoàng y Toång tröôûng kyù teân döôùi ñaây, ñaõ chuaån nhaän laù thö naøy, laø vaên kieän ñöôïc soaïn thaûo trong phieân hoïp toaøn theå cuûa Boä Giaùo lyù Ñöùc tin, vaø truyeàn cho coâng boá.
Ban haønh taïi Roâma, taïi truï sôû Boä Giaùo lyù Ñöùc tin, ngaøy 15 thaùng 10 naêm 1989, leã kính Thaùnh nöõ Teâreâsa Avila.
Joseph Hoàng y Ratzinger
Toång tröôûng
+ Alberto Bovone
Toång Giaùm muïc hieäu toøa Caesarea xöù Numidia
Thö kyù
Chính thöùc coâng boá treân baùo Acta Apostolicae Sedis (AAS) soá 82 (1990) 362-379.
Lm. Giuse Tröông Ñình Hieàn, chuyeån ngöõ töø nguyeân baûn Anh ngöõ ñaêng treân trang vatican.va vaø coù boå tuùc vaøi Ghi chuù theâm, vôùi söï hoã trôï cuûa coâng ngheä ChatGPT.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
[1] Thuaät ngöõ "caùc phöông phaùp Ñoâng phöông" ñöôïc duøng ñeå chæ nhöõng phöông phaùp coù nguoàn caûm höùng töø AÁn giaùo vaø Phaät giaùo, chaúng haïn nhö Thieàn Zen, Thieàn Sieâu Vieät (Transcendental Meditation) hoaëc Yoga. Nhö vaäy, thuaät ngöõ naøy nhaèm noùi ñeán nhöõng phöông phaùp suy nieäm cuûa vuøng Vieãn Ñoâng ngoaøi Kitoâ giaùo, voán ngaøy nay cuõng khoâng hieám khi ñöôïc moät soá Kitoâ höõu söû duïng trong vieäc suy nieäm cuûa mình. Ñònh höôùng cuûa nhöõng nguyeân taéc vaø tieâu chuaån ñöôïc trình baøy trong vaên kieän naøy khoâng chæ nhaèm cung caáp moät ñieåm quy chieáu cho rieâng vaán ñeà aáy, maø coøn, theo nghóa roäng hôn, cho nhieàu hình thöùc caàu nguyeän khaùc nhau hieän ñang ñöôïc thöïc haønh trong caùc toå chöùc thuoäc Giaùo hoäi, ñaëc bieät trong caùc hieäp hoäi, caùc phong traøo vaø caùc nhoùm.
[2] Veà vieäc söû duïng Saùch Thaùnh Vònh trong kinh nguyeän cuûa Hoäi thaùnh, xem Vaên kieän trình baøy vaø quy ñònh caùc Giôø kinh Phuïng vuï (Institutio generalis de Liturgia Horarum), caùc soá 100-109.
[3] X. Caùc baøi ca trong Xh 15; Ñnl 32; 1 Sm 2; 2 Sm 22; moät soá baûn vaên thuoäc caùc saùch Ngoân söù; cuõng nhö 1 Sb 16.
[4] MK (Dei Verbum), soá 2. Vaên kieän naøy coøn ñöa ra nhieàu chæ daãn quan troïng khaùc giuùp hieåu caùch thaàn hoïc vaø thieâng lieâng veà caàu nguyeän Kitoâ giaùo; x. caùc soá 3, 5, 8 vaø 21.
[5] MK (Dei Verbum), soá 25.
[6] Veà ñôøi soáng caàu nguyeän cuûa Ñöùc Gieâsu, xin xem Vaên kieän trình baøy vaø quy ñònh caùc Giôø kinh Phuïng vuï (Institutio generalis de Liturgia Horarum), caùc soá 3-4.
[7] X. Vaên kieän trình baøy vaø quy ñònh caùc Giôø kinh Phuïng vuï (Institutio generalis de Liturgia Horarum), soá 9.
[8] Thuyeát Giaû-ngoä ñaïo (Pseudognosticism) xem vaät chaát nhö moät ñieàu oâ ueá vaø thaáp heøn, bao boïc linh hoàn trong tình traïng ngu toái maø lôøi caàu nguyeän phaûi giaûi thoaùt noù khoûi ñoù, ñeå naâng noù leân tôùi söï hieåu bieát cao sieâu ñích thöïc vaø nhôø ñoù ñaït tôùi tình traïng thanh saïch. Dó nhieân, theo hoï, khoâng phaûi ai cuõng coù khaû naêng ñaït tôùi ñieàu naøy, maø chæ nhöõng ngöôøi thöïc söï thuoäc haøng "thieâng lieâng"; coøn ñoái vôùi caùc tín höõu bình thöôøng, ñöùc tin vaø vieäc tuaân giöõ caùc giôùi raên cuûa Ñöùc Kitoâ ñöôïc coi laø ñuû.
Ghi chuù theâm (cuûa ngöôøi dòch):
Trong thaàn hoïc Coâng giaùo hieän ñaïi, ñaëc bieät, töø trieàu ñaïi cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Phanxicoâ, thuaät ngöõ "Neo-Gnosticism" (taân Ngoä ñaïo) ñöôïc söû duïng khaù nhieàu, nhaát laø trong Toâng huaán "Haõy vui möøng hoan hæ" (Gaudete et Exsultate). Thuaät ngöõ naøy khaùc vôùi Pseudognosticism:
- Gnosticism = Ngoä ñaïo coå ñieån.
- Pseudognosticism = khuynh höôùng giaû-ngoä-ñaïo hoaëc mang tính ngoä ñaïo, coi ôn cöùu ñoä chuû yeáu heä taïi ôû moät thöù tri thöùc bí truyeàn daønh cho moät soá ít ngöôøi ñöôïc tuyeån choïn.
- Neo-Gnosticism = taân Ngoä ñaïo, moät hieän töôïng hieän ñaïi.
[9] Phaùi Messalianoâ ñaõ bò Thaùnh Ephrem the Syrian (376-373) leân aùn töø raát sôùm (Hymni contra Haereses 22,4; baûn hieäu ñính cuûa E. Beck, CSCO 169, 1957, tr. 79), vaø sau ñoù coøn bò nhieàu vò khaùc leân aùn, chaúng haïn nhö Thaùnh Epiphanioâ thaønh Salamis (Panarion, coøn goïi laø Adversus Haereses: PG 41, 156-1200; PG 42, 9-832) vaø Thaùnh Amphilochoâ thaønh Iconium (340-395) (Contra haereticos: G. Ficker, Amphilochiana I, Leipzig 1906, tr. 21-77).
Ghi chuù theâm (cuûa ngöôøi dòch) veà laïc giaùo Messalianoâ:
1. Teân goïi "Messalianoâ" nghóa laø gì?
Töø Messalian baét nguoàn töø tieáng Syriac m#ally#n#, nghóa laø "nhöõng ngöôøi caàu nguyeän". Teân Hy Laïp töông öùng laø Euchitai, cuõng coù nghóa laø "nhöõng ngöôøi chuyeân caàu nguyeän". Ban ñaàu, teân goïi naøy khoâng mang yù nghóa tieâu cöïc. Hoï töï xem mình laø nhöõng ngöôøi soáng trieät ñeå lôøi daïy cuûa Thaùnh Phaoloâ: "Haõy caàu nguyeän khoâng ngöøng" (1 Tx 5,17). Vaán ñeà laø hoï ñaõ ñaåy giaùo huaán naøy ñeán nhöõng keát luaän cöïc ñoan.
2. Lòch söû:
Phong traøo naøy xuaát hieän khoaûng: naêm 360-370, phaùt trieån maïnh trong cuoái theá kyû IV vaø ñaàu theá kyû V. Caùc Giaùo phuï ñaàu tieân choáng laïi hoï goàm: Thaùnh Ephrem the Syrian, Thaùnh Epiphanoâ thaønh Salamis, Thaùnh Amphilochioâ thaønh Iconium, Thaùnh Theodoret thaønh Cyrrhus. Phong traøo bò keát aùn taïi nhieàu coâng ñoàng ñòa phöông, ñaëc bieät laø: Coâng ñoàng Side (Pamphylia 383-390), Coâng ñoàng Epheâsoâ (431)
3. Chuû tröông cuûa phaùi Messalianoâ:
3.1. Ma quyû cö nguï baûn theå trong linh hoàn. Hoï cho raèng: sau toäi nguyeân toå, trong moãi con ngöôøi ñeàu coù moät con quyû cö nguï thöïc söï vaø baûn theå trong linh hoàn; ngay caû Bí tích Thaùnh Taåy cuõng khoâng loaïi boû ñöôïc söï hieän dieän aáy. Theo giaùo lyù Coâng giaùo, ñieàu naøy sai laàm vì: Bí tích Thaùnh Taåy thöïc söï xoùa boû toäi nguyeân toå; ma quyû coù theå caùm doã töø beân ngoaøi nhöng khoâng cö nguï baûn theå trong linh hoàn ngöôøi ñaõ ñöôïc thaùnh hoùa.
3.2. Chæ coù caàu nguyeän lieân læ môùi truïc xuaát ñöôïc ma quyû. Theo hoï: chæ nhôø caàu nguyeän khoâng ngöøng trong nhieàu naêm, con quyû môùi bò ñaåy ra khoûi linh hoàn. Khi ñieàu naøy xaûy ra thì: ngöôøi aáy caûm nghieäm ñöôïc Chuùa Thaùnh Thaàn caùch höõu hình; ñoâi khi coøn coù nhöõng hieän töôïng theå lyù hoaëc caûm giaùc ñaëc bieät.
3.3. Haï thaáp vai troø caùc bí tích. Ñaây laø ñieåm nghieâm troïng nhaát. Hoï cho raèng: Bí tích Thaùnh Taåy khoâng caàn thieát cho söï cöùu ñoä; caùc bí tích khoâng thöïc söï thoâng ban aân suûng; chæ coù kinh nghieäm caàu nguyeän noäi taâm môùi quan troïng. Ñieàu naøy ñi ngöôïc laïi toaøn boä thaàn hoïc bí tích cuûa Hoäi thaùnh.
3.4. Ñoàng hoùa caûm nghieäm taâm lyù vôùi hoaït ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn. Theo hoï: caûm giaùc noùng aám, aùnh saùng, traïng thaùi xuaát thaàn, söï rung ñoäng noäi taâm, ñeàu laø daáu chæ chaéc chaén cuûa söï hieän dieän cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn. Chính ñieåm naøy khieán vaên kieän naêm 1989 nhaéc ñeán hoï khi caûnh baùo: khoâng ñöôïc ñoàng hoùa caùc hieän töôïng taâm sinh lyù vôùi hoaït ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn.
3.5. Ngöôøi ñaït tôùi hoaøn thieän khoâng coøn bò caùm doã. Hoï tin raèng: khi ñaõ ñaït tôùi möùc hoaøn thieän, ngöôøi aáy khoâng coøn khaû naêng phaïm toäi nöõa. Quan ñieåm naøy sau naøy taùi xuaát hieän trong moät soá phong traøo thaàn bí cöïc ñoan thôøi Trung Coå.
4. Vì sao Hoäi thaùnh coi ñaây laø laïc giaùo?
Vì Messalianoâ phuû nhaän hoaëc laøm suy giaûm: hieäu quaû cöùu ñoä cuûa caùc bí tích; vai troø cuûa Hoäi thaùnh höõu hình; giaù trò cuûa cô caáu phaåm traät; söï caàn thieát cuûa ñôøi soáng luaân lyù vaø khoå cheá thoâng thöôøng. Hoï thay theá taát caû baèng: moät kinh nghieäm noäi taâm tröïc tieáp vaø chuû quan veà Thieân Chuùa. Ñaây laø lyù do nhieàu nhaø thaàn hoïc hieän ñaïi xem hoï nhö moät hình thöùc cuûa: chuû nghóa duy kinh nghieäm toân giaùo (religious experientialism); hoaëc moät daïng cuûa giaû-ngoä-ñaïo (pseudognosticism).
5. Taïi sao vaên kieän naêm 1989 nhaéc tôùi hoï?
Trong böùc thö cuûa Boä Giaùo lyù Ñöùc tin, Messalianoâ ñöôïc nhaéc ñeán nhö moät lôøi caûnh baùo lòch söû: khoâng neân ñoàng hoùa kinh nghieäm taâm lyù vôùi kinh nghieäm thaàn bí; khoâng neân xem caàu nguyeän nhö moät kyõ thuaät taïo ra kinh nghieäm thieâng lieâng; khoâng neân coi thöôøng caùc bí tích vaø ñôøi soáng Hoäi thaùnh höõu hình. Noùi caùch khaùc, vaên kieän muoán nhaéc raèng: trong linh ñaïo Coâng giaùo, söï thaùnh thieän khoâng ñöôïc ño baèng cöôøng ñoä cuûa nhöõng caûm nghieäm noäi taâm, nhöng baèng söï taêng tröôûng trong ñöùc tin, ñöùc caäy vaø nhaát laø ñöùc meán. Ñoù cuõng chính laø giaùo huaán xuyeân suoát cuûa caùc baäc thaày thaàn bí nhö Thaùnh Gioan Thaùnh Giaù, Thaùnh nöõ Teâreâsa Avila vaø Thaùnh Phanxicoâ de Sales.
[10] X. Thaùnh Gioan Thaùnh Giaù, Subida del Monte Carmelo (Leân nuùi Caùt Minh), quyeån II, chöông 7 vaø 11.
[11] Trong thôøi Trung Coå, ñaõ xuaát hieän nhöõng khuynh höôùng cöïc ñoan ôû beân leà ñôøi soáng cuûa Hoäi thaùnh. Moät trong nhöõng nhaø chieâm nieäm Kitoâ giaùo vó ñaïi laø ngöôøi Flamand, Jan van Ruysbroek, ñaõ moâ taû caùc khuynh höôùng aáy, khoâng phaûi khoâng pha chuùt mæa mai. Ngaøi phaân bieät ba hình thöùc leäch laïc trong ñôøi soáng thaàn bí (Die gheestelike Brulocht, 228,12-230,17; 230,18-232,22; 232,23-236,6) vaø ñöa ra moät pheâ bình toång quaùt ñoái vôùi caùc hình thöùc aáy (236,7-237,29). Veà sau, nhöõng kyõ thuaät töông töï cuõng ñöôïc Thaùnh nöõ Teâreâsa Avila nhaän dieän vaø baùc boû. Vôùi tröïc giaùc saâu saéc, thaùnh nöõ nhaän xeùt raèng: "Chính vieäc coá gaéng khoâng nghó ñeán ñieàu gì caû laïi khieán trí oùc nghó ñeán raát nhieàu ñieàu"; ñoàng thôøi, vieäc taùch rôøi maàu nhieäm Ñöùc Kitoâ khoûi vieäc suy nieäm Kitoâ giaùo luoân luoân laø moät hình thöùc cuûa söï "phaûn boäi" (x. Vida 12,5 vaø 22,1-5).
[12] Ñöùc Giaùo Hoaøng Gioan Phaoloâ II ñaõ neâu leân cho toaøn theå Hoäi thaùnh göông saùng vaø giaùo huaán cuûa Thaùnh nöõ Teâreâsa Avila, ngöôøi ñaõ phaûi choáng laïi caùm doã cuûa nhöõng phöông phaùp ñeà nghò gaït boû nhaân tính cuûa Ñöùc Kitoâ ñeå chìm ñaém caùch mô hoà vaøo vöïc thaúm cuûa thaàn tính. Trong baøi giaûng ngaøy 1 thaùng 11 naêm 1982, ngaøi noùi raèng lôøi môøi goïi cuûa thaùnh nöõ veà moät ñôøi caàu nguyeän hoaøn toaøn quy höôùng veà Ñöùc Kitoâ "vaãn coøn nguyeân giaù trò ngay trong thôøi ñaïi chuùng ta, tröôùc moät soá phöông phaùp caàu nguyeän khoâng phaùt xuaát töø Tin Möøng vaø treân thöïc teá coù khuynh höôùng gaït Ñöùc Kitoâ sang moät beân ñeå thay baèng moät khoaûng troáng tinh thaàn voán khoâng coù yù nghóa gì trong Kitoâ giaùo. Moïi phöông phaùp caàu nguyeän chæ coù giaù trò khi ñöôïc linh höùng bôûi Ñöùc Kitoâ vaø daãn tôùi Ñöùc Kitoâ, Ñaáng laø Ñöôøng, laø Söï Thaät vaø laø Söï Soáng (x. Ga 14,6)."
[13] X. Taùc phaåm The Cloud of Unknowing, moät taùc phaåm linh ñaïo cuûa moät taùc giaû voâ danh ngöôøi Anh vaøo theá kyû XIV.
[14] Trong caùc kinh ñieån Phaät giaùo, Nieát-baøn ñöôïc hieåu laø traïng thaùi tòch dieät, ñaït ñöôïc nhôø söï ñoaïn taän moïi thöïc taïi höõu vi vaø khaû giaùc, voán mang tính voâ thöôøng, hö huyeãn vaø khoå ñau.
[15] MEISTER ECKHART noùi ñeán vieäc chìm ñaém "trong vöïc thaúm voâ ñònh cuûa thaàn tính", moät thöù "boùng toái maø trong ñoù aùnh saùng cuûa Ba Ngoâi khoâng bao giôø chieáu soi".
[16] X. GAUDIUM ET SPES, soá 19,1: "Phaåm giaù cuûa con ngöôøi tröôùc heát heä taïi ôû vieäc con ngöôøi ñöôïc môøi goïi hieäp thoâng vôùi Thieân Chuùa. Lôøi môøi goïi ñoái thoaïi vôùi Thieân Chuùa ñaõ ñöôïc göûi ñeán con ngöôøi ngay töø luùc con ngöôøi baét ñaàu hieän höõu. Bôûi leõ, neáu con ngöôøi hieän höõu thì ñoù laø vì Thieân Chuùa ñaõ döïng neân hoï do tình yeâu, vaø vì tình yeâu maø Ngöôøi tieáp tuïc duy trì hoï trong hieän höõu. Con ngöôøi khoâng theå soáng troïn veïn theo chaân lyù neáu khoâng töï do nhìn nhaän tình yeâu aáy vaø phoù thaùc chính mình cho Ñaáng Taïo Hoùa cuûa mình."
[17] Thaùnh Toâma Aquinoâ vieát veà Bí tích Thaùnh Theå: "Hieäu quaû rieâng bieät cuûa bí tích naøy laø laøm cho con ngöôøi ñöôïc bieán ñoåi neân gioáng Ñöùc Kitoâ, ñeå hoï coù theå noùi cuøng vôùi vò Toâng ñoà: 'Toâi soáng, nhöng khoâng coøn phaûi laø toâi, maø laø Ñöùc Kitoâ soáng trong toâi' (Gl 2,20)."
[18] Tuyeân ngoân veà moái lieân heä cuûa Giaùo hoäi vôùi caùc toân giaùo ngoaøi Kitoâ giaùo (NOSTRA AETATE), soá 2.
[19] Thaùnh Ignatioâ Loyola, Linh Thao, soá 23 vaø nhieàu choã khaùc.
[20] X. Cl 3,5; Rm 6,11tt; Gl 5,24.
[21] Thaùnh Augustinoâ Thaønh Hippo, Enarrationes in Psalmos XLI, 8: PL 36,469.
[22] Thaùnh Augustinoâ Thaønh Hippo, Confessiones III,6,11: PL 32,688; x. theâm De vera Religione 39,72: PL 34,154.
[23] YÙ nghóa tích cöïc cuûa Kitoâ giaùo veà vieäc "trôû neân troáng roãng" ñoái vôùi caùc thuï taïo ñöôïc theå hieän caùch göông maãu nôi Thaùnh Phanxicoâ thaønh Assisi. Chính vì töø boû caùc thuï taïo vì loøng yeâu meán Thieân Chuùa maø ngaøi laïi thaáy moïi söï ñeàu chan chöùa söï hieän dieän cuûa Ngöôøi vaø raïng ngôøi trong phaåm giaù cuûa chuùng nhö nhöõng thuï taïo cuûa Thieân Chuùa; vaø ngaøi ñaõ caát leân baøi thaùnh ca huyeàn nhieäm cuûa muoân loaøi trong Baøi ca Taïo vaät. Cuõng vaäy, trong Thö göûi moïi tín höõu, ngaøi vieát: "Öôùc gì moïi taïo vaät treân trôøi döôùi ñaát, döôùi bieån khôi vaø trong vöïc thaúm ñeàu daâng leân Thieân Chuùa lôøi ngôïi khen, vinh quang, danh döï vaø chuùc tuïng, vì Ngöôøi laø söï soáng vaø söùc maïnh cuûa chuùng ta..."
[24] X, Thaùnh Justinoâ Töû Ñaïo, Apologia I 61,12-13; Thaùnh Cleâmenteâ Alexandria, Paedagogus I,6,25-31; Thaùnh Basilioâ Caesareâa, Homiliae diversae 13,1; vaø Thaùnh Greâgorioâ Nazianzoâ, Orationes 40,3,1.
[25] MK (Dei Verbum), soá 8.
[26] Bí tích Thaùnh Theå, ñöôïc Hieán cheá tín lyù Lumen Gentium ñònh nghóa laø "nguoàn maïch vaø choùp ñænh cuûa toaøn theå ñôøi soáng Kitoâ höõu" (LG 11), laøm cho chuùng ta "thöïc söï ñöôïc tham döï vaøo Mình Chuùa"; nhôø ñoù, "chuùng ta ñöôïc ñöa vaøo söï hieäp thoâng vôùi Ngöôøi" (LG 7).
[27] X. Thaùnh Nöõ Teâreâsa Avila, Laâu ñaøi Noäi taâm (Castillo Interior), IV, 1, 2.
[28] Khoâng ai khi caàu nguyeän, tröø khi nhaän ñöôïc moät aân suûng ñaëc bieät, laïi mong ñôïi coù ñöôïc moät thò kieán bao quaùt veà caùc maïc khaûi cuûa Thieân Chuùa nhö ñieàu maø Thaùnh Greâgoârio Caû ñaõ nhaän thaáy nôi Thaùnh Bieån Ñöùc; hoaëc moät söï thoâi thuùc thaàn bí nhôø ñoù Thaùnh Phanxicoâ Assisi chieâm ngaém Thieân Chuùa nôi moïi thuï taïo; hoaëc moät thò kieán toaøn dieän töông töï nhö thò kieán ñöôïc ban cho Thaùnh Ignatioâ Loyola beân doøng soâng Cardoner, maø chính ngaøi noùi raèng ñoái vôùi mình, kinh nghieäm aáy coù theå thay theá caû Kinh Thaùnh. "Ñeâm toái" maø Thaùnh Gioan Thaùnh giaù moâ taû thuoäc veà ñaëc suûng caàu nguyeän rieâng cuûa ngaøi. Khoâng phaûi moïi thaønh vieân trong Doøng cuûa ngaøi ñeàu phaûi traûi qua kinh nghieäm aáy theo cuøng moät caùch thöùc ñeå ñaït tôùi söï hoaøn thieän trong caàu nguyeän maø Thieân Chuùa ñaõ keâu goïi hoï ñaït tôùi.
[29] Ôn goïi cuûa ngöôøi Kitoâ höõu höôùng tôùi nhöõng kinh nghieäm "thaàn bí" coù theå bao goàm caû ñieàu maø Thaùnh Toâma Aquinoâ goïi laø kinh nghieäm soáng ñoäng veà Thieân Chuùa nhôø caùc hoàng aân cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, cuõng nhö nhöõng hình thöùc ban aân suûng ñoäc nhaát voâ nhò vaø khoâng theå baét chöôùc (vaø chính vì theá cuõng khoâng neân khaùt voïng ñaït tôùi). X. Toâma Aquinoâ, Summa Theologiae (Toång luaän Thaàn hoïc), I-II, q. 68, a. 1 c; cuõng nhö a. 5, ad 1.
[30] X. Caùc taùc giaû Kitoâ giaùo thôøi sô khai noùi veà nhöõng tö theá maø caùc Kitoâ höõu söû duïng khi caàu nguyeän: Tertullian, De Oratione XIV: PL 1, 1170; XVII: PL 1, 1174-1176; Origen, De Oratione XXXI, 2: PG 11, 550-553. Veà yù nghóa cuûa caùc cöû chæ aáy: Barnabas, Epistula XII, 2-4: PG 2, 760-761; Thaùnh Justinoâ Töû Ñaïo, Dialogus 90, 4-5: PG 6, 689-692; Thaùnh Hippolytoâ Thaønh Roâma, Commentarium in Danielem III, 24: GCS I, 168, 8-17; Origen, Homiliae in Exodum XI, 4: PG 12, 377-378. Veà tö theá thaân xaùc, xin xem theâm Origen, De Oratione XXXI, 3: PG 11, 553-555.
[31] X. Thaùnh Ignatioâ Loyola, Linh Thao, soá 76.
[32] Chaúng haïn nhö truyeàn thoáng cuûa caùc ñan só aån tu theo linh ñaïo Hesychast. "Hesychia", nghóa laø söï tónh laëng beân ngoaøi vaø beân trong, ñöôïc caùc vò aån tu xem nhö moät ñieàu kieän caàn thieát cho vieäc caàu nguyeän. Trong hình thöùc Ñoâng phöông cuûa mình, truyeàn thoáng aáy ñöôïc theå hieän caùch ñaëc tröng bôûi ñôøi soáng coâ tòch vaø caùc phöông phaùp hoài taâm.
[33] Vieäc thöïc haønh "Kinh nguyeän Ñöùc Gieâsu" (Jesus Prayer), voán bao goàm vieäc laëp ñi laëp laïi moät coâng thöùc khaån caàu vaø van xin giaøu noäi dung Kinh Thaùnh (chaúng haïn: "Laïy Chuùa Gieâsu Kitoâ, Con Thieân Chuùa, xin thöông xoùt con"), ñöôïc thích nghi vôùi nhòp ñieäu töï nhieân cuûa hôi thôû. Veà ñieåm naøy, xin xem Thaùnh Ignatioâ Loyola, Linh Thao, soá 258.
[34] X. 1 Tx 5,17 vaø caû 2 Tx 3,8-12. Töø nhöõng baûn vaên naøy cuõng nhö nhieàu baûn vaên khaùc, naûy sinh vaán ñeà laøm theá naøo ñeå dung hoøa boån phaän phaûi caàu nguyeän luoân maõi vôùi boån phaän lao ñoäng. Veà vaán ñeà naøy, xin xem, trong soá nhöõng taùc giaû khaùc: Thaùnh Augustinoâ Hippo, Epistula 130, 20: PL 33, 501-502; Thaùnh Gioan Cassian, De Institutis Coenobiorum III, 1-3: SC 109, 92-93. Xin xem theâm taùc phaåm Demonstratio de Oratione cuûa Aphrahat, vò Giaùo phuï ñaàu tieân cuûa Giaùo hoäi Syriac, ñaëc bieät caùc soá 14-15, baøn veà nhöõng ñieàu ñöôïc goïi laø "caùc coâng vieäc cuûa lôøi caàu nguyeän" (works of prayer) (x. baûn hieäu ñính cuûa J. Parisot, Afraatis Sapientis Persae Demonstrationes IV: PS 1, tr. 170-174).
[35] X. Thaùnh Teâreâsa Avila, Laâu ñaøi Noäi taâm VII, 4, 6.
[36] Thaùnh Augustinoâ Hippo, Enarrationes in Psalmos CXLII, 6: PL 37, 1849.
Xem theâm: Thaùnh Augustinoâ Hipp, Tractatus in Ioannem IV, 9: PL 35, 1410: "Khi ngöôøi aáy coøn cho raèng mình khoâng xöùng ñaùng ngay caû vôùi ñieàu ñoù, thì chính luùc aáy ngöôøi aáy thöïc söï ñaày traøn Chuùa Thaùnh Thaàn, vì ñaõ; nhaän bieát Chuùa laø Chuû coøn mình laø toâi tôù; vaø töø thaân phaän toâi tôù, ngöôøi aáy ñaõ ñöôïc trôû neân baïn höõu."