Toøa aùn Nhaân quyeàn Chaâu AÂu leân aùn Thoå Nhó Kyø
vì phaân bieät ñoái xöû vôùi caùc coäng ñoàng Kitoâ giaùo
Toøa aùn Nhaân quyeàn Chaâu AÂu leân aùn Thoå Nhó Kyø vì phaân bieät ñoái xöû vôùi caùc coäng ñoàng Kitoâ giaùo.
Phuùc Nhaïc
Strasbourg (RVA News 02-06-2026) - Trong phaùn quyeát ngaøy 27 thaùng Naêm naêm 2026, veà vuï Mavrakis vaø nhöõng ngöôøi khaùc kieän Thoå Nhó Kyø, Toøa aùn Nhaân quyeàn Chaâu AÂu (ECHR) taïi Strasbourg ñaõ keát luaän raèng chính quyeàn Thoå Nhó Kyø ñaõ vi phaïm quyeàn cuûa hai giaùo só Chính thoáng giaùo Hy Laïp, khi ngaên caûn hoï tham gia hoäi ñoàng quaûn trò caùc quyõ thuoäc chính coäng ñoàng toân giaùo cuûa mình.
Trang tin Coâng giaùo Phaùp Tribune Chreùtienne cho bieát phaùn quyeát naøy cuõng laø moät thaéng lôïi cuûa Trung taâm Luaät phaùp vaø Coâng lyù Chaâu AÂu, goïi taét laø ECLJ, moät toå chöùc ñaõ ñöôïc pheùp tham gia vuï kieän vôùi tö caùch beân can thieäp. Trong nhieàu naêm qua, ECLJ lieân tuïc ghi nhaän nhöõng khoù khaên maø caùc Kitoâ höõu taïi Thoå Nhó Kyø phaûi ñoái maët vaø leân aùn heä thoáng caùc haïn cheá laøm suy giaûm quyeàn töï quyeát veà theå cheá cuûa hoï.
YÙ nghóa bieåu töôïng cuûa quyeát ñònh naøy raát lôùn. Thoå Nhó Kyø ngaøy nay bao goàm phaàn lôùn vuøng Tieåu AÙ coå ñaïi, nôi hình thaønh moät soá coäng ñoàng Kitoâ giaùo ñaàu tieân. Chính taïi nhöõng vuøng ñaát naøy, thaùnh Phaoloâ ñaõ thöïc hieän nhieàu haønh trình truyeàn giaùo vaø nhieàu coâng ñoàng quan troïng nhaát trong lòch söû Giaùo hoäi ñaõ ñöôïc toå chöùc. Tuy nhieân, söï hieän dieän cuûa Kitoâ giaùo taïi quoác gia naøy ñaõ suy giaûm nghieâm troïng.
Theo baùo caùo cuûa Trung taâm ECLJ, coâng boá vaøo thaùng Möôøi Moät naêm 2025: Hoài ñaàu theá kyû Giaùo hoäi, Kitoâ höõu chieám khoaûng 20% daân soá cuûa Thoå Nhó Kyø, nhöng ngaøy nay, hoï chæ coøn khoaûng 0,3% daân soá, töông ñöông khoaûng 257.000 ngöôøi. Baùo caùo cho raèng söï suy giaûm naøy laø keát quaû cuûa moät chuoãi daøi caùc cuoäc baùch haïi, thaûm saùt, truïc xuaát vaø caùc chính saùch daãn ñeán söï bieán maát daàn daàn cuûa nhieàu coäng ñoàng Kitoâ giaùo lòch söû.
Nhöõng khoù khaên hieän nay
Cho ñeán nay, caùc coäng ñoàng Kitoâ giaùo vaãn phaûi ñoái maët vôùi nhieàu trôû ngaïi. Moät trong nhöõng vaán ñeà chính laø vieäc thieáu söï coâng nhaän phaùp lyù ñaày ñuû ñoái vôùi moät soá Giaùo hoäi coù töø laâu trong lòch söû, nhö Toøa Thöôïng phuï Chính thoáng Constantinople, laø toøa ñöùng ñaàu caùc Giaùo hoäi Chính thoáng. Tieáp ñeán laø caùc Giaùo hoäi Armenia, vaø Giaùo hoäi Coâng giaùo.
Tình traïng naøy buoäc caùc coäng ñoàng Kitoâ giaùo phaûi döïa vaøo heä thoáng caùc toå chöùc coäng ñoàng chòu söï kieåm soaùt chaët cheõ cuûa nhaø nöôùc. Chính cô cheá naøy laø troïng taâm cuûa vuï kieän tröôùc Toøa aùn Nhaân quyeàn Chaâu AÂu.
Trung taâm ECLJ cuõng neâu leân nhieàu vuï tòch thu taøi saûn trong nhieàu thaäp nieân qua. Haøng nghìn baát ñoäng saûn thuoäc caùc toå chöùc Kitoâ giaùo ñaõ bò Nhaø nöôùc Thoå Nhó Kyø tröng thu, quoác höõu hoùa hoaëc ñaët döôùi quyeàn quaûn lyù haønh chính. Caùc nhaø thôø, tröôøng hoïc, beänh vieän vaø cô sôû töø thieän nhieàu laàn bò aûnh höôûng cuûa caùc bieän phaùp naøy.
Caùc vuï taán coâng vaø baàu khí thuø ñòch
Khoù khaên khoâng chæ giôùi haïn ôû lónh vöïc haønh chính. Baùo caùo cuõng ñeà caäp ñeán moät baàu khí thieáu tin töôûng ñoái vôùi Kitoâ höõu vaø ghi nhaän nhieàu vuï taán coâng nhaèm vaøo caù nhaân hoaëc caùc nôi thôø phöôïng.
Trong soá caùc vuï vieäc nghieâm troïng nhaát coù:
- Vuï taán coâng vaøo moät nhaø thôø Coâng giaùo taïi Istanbul trong thaùnh leã Chuùa nhaät thaùng Gieâng naêm 2024, do toå chöùc Nhaø nöôùc Hoài giaùo (IS) töï nhaän traùch nhieäm.
- Caùc lôøi ñe doïa nhaém vaøo caùc muïc sö Tin laønh, caùc vuï xuùc phaïm nhaø thôø, nhöõng haønh vi phaù hoaïi taøi saûn toân giaùo.
Theo caùc taùc giaû cuûa baùo caùo, nhöõng söï vieäc naøy dieãn ra trong boái caûnh baûn saéc daân toäc thöôøng ñöôïc gaén lieàn vôùi ña soá Hoài giaùo Sunni. Quan ñieåm ñoù goùp phaàn ñaåy caùc nhoùm toân giaùo thieåu soá ra beân leà vaø duy trì quan nieäm cho raèng caùc Kitoâ höõu laø nhöõng coäng ñoàng "ngoaïi lai" ñoái vôùi quoác gia.
Nhöõng ngöôøi caûi ñaïo sang Kitoâ giaùo ñaëc bieät deã bò toån thöông, tröôùc aùp löïc xaõ hoäi naøy vaø ñoâi khi gaëp khoù khaên trong ñôøi soáng gia ñình hoaëc ngheà nghieäp. Tình traïng naøy thöôøng xuyeân bò caùc toå chöùc quoác teá baûo veä töï do toân giaùo leân aùn. Toå chöùc phi chính phuû Open Doors cuõng xeáp Thoå Nhó Kyø vaøo danh saùch caùc quoác gia nôi Kitoâ höõu phaûi chòu aùp löïc ñaùng keå trong ñôøi soáng caù nhaân, gia ñình vaø xaõ hoäi.
Moät böôùc tieán quan troïng
Phaùn quyeát cuûa Toøa aùn Nhaân quyeàn Chaâu AÂu khoâng theå ngay laäp töùc giaûi quyeát taát caû nhöõng khoù khaên noùi treân. Tuy nhieân, ñaây laø moät böôùc tieán quan troïng vì toøa aùn khaúng ñònh raèng caùc coäng ñoàng toân giaùo phaûi ñöôïc quyeàn töï do quaûn trò vaø tham gia ñieàu haønh caùc ñònh cheá cuûa mình maø khoâng bò nhaø nöôùc can thieäp moät caùch tuøy tieän.
Quyeát ñònh naøy ñöôïc ñöa ra chæ vaøi thaùng sau chuyeán thaêm Thoå Nhó Kyø cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV, nhaân dòp kyû nieäm 1,700 naêm Coâng ñoàng chung ñaàu tieân cuûa Giaùo hoäi, tieán haønh taïi Nicea naêm 325. Trong chuyeán ñi ñoù, Ñöùc Giaùo hoaøng ñaõ nhaán maïnh taàm quan troïng cuûa töï do toân giaùo vaø vieäc baûo veä caùc coäng ñoàng Kitoâ höõu thieåu soá taïi quoác gia coù vò trí ñaëc bieät trong lòch söû Kitoâ giaùo naøy.
(Ekai.pl 30-5-2026)