Caùc phaùt bieåu cuûa Ñöùc Thaùnh Cha Leo XIV
Taïi Ñaïi hoïc Sapienza, Rome,
Thöù Naêm, ngaøy 14 thaùng 5 naêm 2026
Caùc phaùt bieåu cuûa Ñöùc Thaùnh Cha Leo XIV Taïi Ñaïi hoïc Sapienza, Rome, Thöù Naêm, ngaøy 14 thaùng 5 naêm 2026.
Vuõ Vaên An
Roma (VietCatholic News 14-05-2026) - Trong baûn tin ngaøy 14 thaùng 5 naêm 2026, Toøa Thaùnh ñaõ ñaêng taûi caùc phaùt bieåu, caû ngaãu höùng laãn vôùi vaên baûn, cuûa Ñöùc Leo XIV trong chuyeán vieáng thaêm ñaïi hoïc Sapienza, tröôùc ñaây voán cuûa Giaùo Hoäi, nhöng töø 1870, thuoäc YÙ:
Lôøi chaøo hoûi ngaãu höùng taïi Nhaø nguyeän Ñaïi hoïc
Chaøo buoåi saùng! Lôøi chaøo ñeán taát caû moïi ngöôøi: Hieäu tröôûng, Ñöùc Hoàng Y, caùc Giaùm Muïc Phuï Taù, taát caû caùc baïn sinh vieân vaø caùc giaùo sö!
Toâi muoán baét ñaàu chuyeán thaêm saùng nay taïi ñaây, trong Nhaø nguyeän, trong nhaø thôø xinh ñeïp naøy, moät nôi gaëp gôõ vôùi Chuùa. Bôûi vì, tröôùc heát vaø treân heát, chuyeán thaêm saùng nay cuûa toâi laø moät chuyeán thaêm muïc vuï: ñeå tìm hieåu ñoâi chuùt veà tröôøng ñaïi hoïc, ñeå laøm quen vôùi caùc baïn, ñeå coù theå chaøo hoûi caùc baïn vaø chia seû moät khoaûnh khaéc ngaén nguûi veà ñöùc tin. Nhöõng ai tìm kieám, nhöõng ai hoïc taäp, nhöõng ai theo ñuoåi chaân lyù cuoái cuøng ñeàu tìm kieám Chuùa, seõ gaëp gôõ Chuùa, seõ tìm thaáy Chuùa chính xaùc trong veû ñeïp cuûa taïo theá, trong nhieàu hình thöùc maø Chuùa ñaõ choïn ñeå laïi daáu aán cuûa Ngöôøi, trong taát caû nhöõng gì chuùng ta laø, ñaëc bieät laø vôùi tö caùch laø con caùi cuûa Chuùa, nhöõng taïo vaät ñöôïc taïo ra theo hình aûnh cuûa Ngöôøi, nhöng cuõng trong chính taïo vaät cuûa Ngöôøi.
Vì vaäy, hoâm nay laø moät khoaûnh khaéc tuyeät vôøi ñeå chia seû ñoâi chuùt vôùi coäng ñoàng ñaïi hoïc, taïi trung taâm hoïc taäp naøy... Toâi tin raèng ñaây laø trung taâm lôùn nhaát ôû toaøn chaâu AÂu. Vaø vì vaäy, thaät söï laø moät phöôùc laønh, moät moùn quaø töø Chuùa, khi ñöôïc ôû ñaây vaø traûi nghieäm khoaûnh khaéc naøy, bieát raèng chính Chuùa ñaõ goïi chuùng ta, chính Chuùa ñaõ ban cho taát caû chuùng ta taïo vaät kyø dieäu naøy. Toâi chuùc caùc baïn khoâng chæ moät ngaøy toát laønh, maø coøn laø moät kyø hoïc toát, vaø mong raèng thôøi gian caùc baïn daønh taïi tröôøng Ñaïi hoïc naøy thöïc söï laø moät cuoäc gaëp gôõ vôùi Chuùa vaø vôùi veû ñeïp cuûa cuoäc soáng.
Baây giôø toâi xin chuùc phuùc cho caùc baïn, sau ñoù chuùng ta seõ tieáp tuïc chuyeán tham quan ñeán caùc khu vöïc khaùc cuûa tröôøng Ñaïi hoïc.
[Chuùc phuùc]
Vaâng, chuùc caùc baïn moät ngaøy toát laønh, caûm ôn! Caûm ôn vì söï ñoùn tieáp cuûa caùc baïn!
- - - - - - - - - - - - - - - - - -
Treân ñöôøng ñeán Toøa Vieän tröôûng Ñaïi hoïc, Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ coù vaøi lôøi chaøo hoûi caùc sinh vieân taäp trung taïi quaûng tröôøng trung taâm cuûa tröôøng:
Chaøo buoåi saùng moïi ngöôøi! Caûm ôn caùc baïn ñaõ chaøo ñoùn! Toâi raát vui ñöôïc coù maët ôû ñaây vôùi caùc baïn saùng nay; caùc baïn coù theå theo doõi toaøn boä cuoäc gaëp gôõ treân maøn hình. Vaø toâi hy voïng ñaây seõ laø moät khoaûnh khaéc aân suûng, moät khoaûnh khaéc vui veû cho toaøn theå coäng ñoàng Sapienza. Chuùc caùc baïn nhöõng ñieàu toát ñeïp nhaát, vaø heïn gaëp laïi sau!
- - - - - - - - - - - - - - - -
Baøi phaùt bieåu cuûa Ñöùc Thaùnh Cha
Kính thöa Vieän tröôûng ñaùng kính,
Kính thöa caùc nhaø laõnh ñaïo chính trò vaø daân söï,
Kính thöa caùc giaùo sö, nhaø nghieân cöùu vaø caùn boä kyõ thuaät-haønh chính ñaùng kính,
vaø treân heát, caùc em sinh vieân thaân yeâu!
Toâi ñaõ raát vui möøng khi nhaän lôøi môøi gaëp gôõ coäng ñoàng Ñaïi hoïc Sapienza - Ñaïi hoïc Rome. Tröôøng Ñaïi hoïc cuûa caùc baïn noåi baät nhö moät trung taâm xuaát saéc trong nhieàu lónh vöïc vaø ñoàng thôøi, vì cam keát ñoái vôùi quyeàn ñöôïc giaùo duïc, bao goàm caû nhöõng ngöôøi coù nguoàn löïc taøi chính haïn cheá, ngöôøi khuyeát taät, tuø nhaân vaø nhöõng ngöôøi ñaõ chaïy troán khoûi vuøng chieán söï. Ví duï, toâi voâ cuøng traân troïng vieäc Giaùo phaän Roma vaø Ñaïi hoïc Sapienza ñaõ kyù keát thoûa thuaän môû haønh lang nhaân ñaïo ñaïi hoïc töø Daûi Gaza. Vì vaäy, ñoái vôùi toâi, ngöôøi vöøa giöõ chöùc Giaùm muïc Roma ñöôïc hôn moät naêm, vieäc ñöôïc gaëp gôõ caùc baïn laø raát quan troïng. Vôùi taám loøng cuûa moät muïc töû, tröôùc tieân toâi muoán noùi chuyeän vôùi caùc sinh vieân vaø sau ñoù laø caùc giaûng vieân.
Nhöõng con ñöôøng trong khuoân vieân tröôøng ñaïi hoïc, nôi toâi ñaõ ñi boä ñeå ñeán ñaây, moãi ngaøy ñeàu coù raát nhieàu baïn treû ñi laïi, vôùi nhöõng caûm xuùc traùi ngöôïc. Toâi hình dung caùc baïn ñoâi khi voâ tö, haïnh phuùc vôùi tuoåi treû cuûa mình, ñieàu maø ngay caû trong moät theá giôùi ñaày bieán ñoäng vaø baát coâng khuûng khieáp, vaãn cho pheùp caùc baïn caûm thaáy raèng töông lai vaãn chöa ñöôïc vieát neân vaø khoâng ai coù theå cöôùp maát noù. Vì vaäy, vieäc hoïc taäp cuûa caùc baïn, nhöõng tình baïn maø caùc baïn ñaõ vun ñaép trong nhöõng naêm qua, vaø nhöõng cuoäc gaëp gôõ vôùi nhieàu baäc thaày tö töôûng laø lôøi höùa veà nhöõng gì coù theå thay ñoåi chuùng ta toát ñeïp hôn, ngay caû tröôùc khi thöïc taïi xung quanh chuùng ta hieän höõu. Khi khaùt voïng tìm kieám chaân lyù trôû thaønh nghieân cöùu, söï duõng caûm cuûa chuùng ta trong hoïc taäp seõ laøm chöùng cho nieàm hy voïng veà moät theá giôùi môùi.
Caùc baïn bieát raèng toâi coù moái lieân heä taâm linh vôùi Thaùnh Augustine, moät ngöôøi treû tuoåi ñaày nhieät huyeát: ngaøi cuõng phaïm phaûi nhöõng sai laàm nghieâm troïng, nhöng nieàm ñam meâ caùi ñeïp vaø khoân ngoan cuûa ngaøi khoâng heà maát ñi. Veà vaán ñeà naøy, toâi raát vui khi nhaän ñöôïc raát nhieàu caâu hoûi töø caùc baïn: haøng traêm caâu hoûi! Roõ raøng laø khoâng theå traû lôøi heát, nhöng toâi luoân ghi nhôù chuùng, hy voïng raèng moïi ngöôøi seõ tìm kieám theâm nhieàu cô hoäi ñeå ñoái thoaïi. Ñoù cuõng laø lyù do taïi sao caùc nhaø nguyeän laïi toàn taïi trong caùc tröôøng ñaïi hoïc, nôi ñöùc tin gaëp gôõ nhöõng caâu hoûi cuûa caùc baïn.
Nhöng söï boàn choàn cuõng coù moät maët buoàn: chuùng ta khoâng ñöôïc boû qua thöïc taïi naøy laø nhieàu ngöôøi treû ñang phaûi vaät loän. Ai cuõng traûi qua nhöõng thôøi ñieåm khoù khaên; tuy nhieân, moät soá ngöôøi coù theå caûm thaáy nhö chuùng khoâng bao giôø keát thuùc. Ngaøy nay, ñieàu naøy ngaøy caøng phuï thuoäc vaøo söï toáng tieàn cuûa nhöõng kyø voïng vaø aùp löïc veà thaønh tích. Ñoù laø lôøi noùi doái lan traøn cuûa moät heä thoáng meùo moù, bieán con ngöôøi thaønh nhöõng con soá, laøm traàm troïng theâm söï caïnh tranh vaø ñaåy chuùng ta vaøo voøng xoaùy lo aâu. Noãi baát an veà tinh thaàn trong nhieàu ngöôøi treû nhaéc nhôû chuùng ta raèng chuùng ta khoâng phaûi laø toång hôïp cuûa nhöõng gì mình sôû höõu, cuõng khoâng phaûi laø moät chaát ñöôïc laép gheùp ngaãu nhieân trong moät vuõ truï tónh laëng. Chuùng ta laø moät khaùt voïng, khoâng phaûi laø moät thuaät toaùn! Chính phaåm giaù ñaëc bieät naøy daãn toâi ñeán vieäc chia seû hai caâu hoûi vôùi caùc baïn.
Ñoái vôùi caùc baïn treû, noãi baát an naøy hoûi: "Baïn laø ai?" Treân thöïc teá, vieäc laø chính mình laø cam keát ñònh hình cuoäc soáng cuûa moãi ngöôøi ñaøn oâng vaø moãi ngöôøi ñaøn baø. "Baïn laø ai?" laø caâu hoûi chuùng ta hoûi nhau; caâu hoûi chuùng ta thaàm laëng ñaët ra cho Chuùa; caâu hoûi maø chæ chuùng ta môùi coù theå traû lôøi cho chính mình, nhöng chuùng ta khoâng bao giôø coù theå traû lôøi moät mình. Chuùng ta laø nhöõng moái lieân keát, ngoân ngöõ, vaên hoùa cuûa chuùng ta: caøng coù lyù do ñeå nhöõng naêm thaùng ñaïi hoïc trôû thaønh thôøi gian cuûa nhöõng cuoäc gaëp gôõ tuyeät vôøi.
Vì vaäy, ñoái vôùi nhöõng ngöôøi lôùn tuoåi hôn, noãi baát an cuûa tuoåi treû hoûi: "Chuùng ta ñang ñeå laïi cho mình moät theá giôùi nhö theá naøo?" Moät theá giôùi bò boùp meùo moät caùch ñaùng buoàn bôûi chieán tranh vaø nhöõng lôøi leõ chieán tranh. Ñoù laø söï oâ nhieãm cuûa lyù trí, xaâm chieám moïi moái quan heä xaõ hoäi töø bình dieän ñòa chính trò. Do ñoù, söï ñôn giaûn hoùa taïo ra keû thuø caàn phaûi ñöôïc söûa chöõa, ñaëc bieät laø trong caùc tröôøng ñaïi hoïc, baèng caùch taäp trung vaøo tính phöùc taïp vaø vieäc vaän duïng trí nhôù moät caùch khoân ngoan. Ñaëc bieät, thaûm kòch cuûa theá kyû XX khoâng ñöôïc pheùp bò laõng queân. Tieáng keâu "khoâng coøn chieán tranh nöõa!" cuûa nhöõng ngöôøi tieàn nhieäm cuûa toâi, vang voïng cuøng vôùi söï phaûn ñoái chieán tranh ñöôïc ghi trong Hieán phaùp YÙ, thuùc ñaåy chuùng ta lieân minh tinh thaàn vôùi yù thöùc coâng lyù soáng trong traùi tim cuûa giôùi treû, vôùi söù meänh cuûa hoï laø khoâng töï giôùi haïn mình trong caùc heä tö töôûng vaø bieân giôùi quoác gia.
Ví duï, trong naêm qua, chi tieâu quaân söï treân toaøn theá giôùi, vaø ñaëc bieät laø ôû chaâu AÂu, ñaõ taêng leân raát lôùn. Chuùng ta ñöøng goïi "quoác phoøng" laø söï taùi vuõ trang laøm gia taêng caêng thaúng vaø baát an, laøm giaûm ñaàu tö vaøo giaùo duïc vaø chaêm soùc söùc khoûe, laøm maát loøng tin vaøo ngoaïi giao vaø laøm giaøu cho taàng lôùp tinh hoa khoâng quan taâm ñeán lôïi ích chung. Chuùng ta cuõng phaûi giaùm saùt söï phaùt trieån vaø öùng duïng trí tueä nhaân taïo trong caû lónh vöïc quaân söï vaø daân söï, ñeå noù khoâng töôùc ñoaït traùch nhieäm cuûa con ngöôøi khoûi nhöõng löïa choïn vaø laøm traàm troïng theâm thaûm kòch cuûa caùc cuoäc xung ñoät. Nhöõng gì ñang xaûy ra ôû Ukraine, Gaza, caùc vuøng laõnh thoå Palestine, Lebanon vaø Iran minh hoïa cho söï phaùt trieån phi nhaân tính cuûa moái quan heä giöõa chieán tranh vaø kyõ thuaät môùi, ñang leo thang ñeán bôø vöïc huûy dieät. Mong raèng vieäc hoïc taäp, nghieân cöùu vaø ñaàu tö seõ ñi theo höôùng ngöôïc laïi: haõy ñeå chuùng trôû thaønh moät lôøi "coù" trieät ñeå ñoái vôùi söï soáng! Coù ñoái vôùi söï soáng voâ toäi, coù ñoái vôùi söï soáng cuûa nhöõng ngöôøi treû, coù ñoái vôùi söï soáng cuûa nhöõng daân toäc ñang keâu goïi hoøa bình vaø coâng lyù!
Lónh vöïc cam keát chung thöù hai lieân quan ñeán sinh thaùi. Nhö Ñöùc Giaùo Hoaøng Phanxicoâ ñaõ noùi vôùi chuùng ta trong Thoâng ñieäp Laudato Si', "coù moät söï ñoàng thuaän khoa hoïc raát maïnh meõ raèng chuùng ta ñang chöùng kieán söï noùng leân ñaùng lo ngaïi cuûa heä thoáng khí haäu" (soá 23). Hôn moät thaäp nieân ñaõ troâi qua keå töø ñoù, vaø baát chaáp nhöõng yù ñònh toát ñeïp vaø moät soá noã löïc theo höôùng ñoù, tình hình döôøng nhö khoâng ñöôïc caûi thieän.
Trong boái caûnh naøy, toâi ñaëc bieät khuyeán khích caùc baïn treû thaân yeâu, ñöøng khuaát phuïc tröôùc söï tuyeät voïng, maø haõy bieán noãi lo laéng cuûa mình thaønh lôøi tieân tri. Moät caùch ñaëc bieät, nhöõng ngöôøi coù nieàm tin bieát raèng lòch söû khoâng rôi vaøo tay caùi cheát moät caùch voâ voïng, maø luoân ñöôïc baûo veä, baát keå ñieàu gì xaûy ra, bôûi moät Thieân Chuùa taïo ra söï soáng töø hö khoâng, Ñaáng ban cho maø khoâng laáy ñi, Ñaáng chia seû maø khoâng tieâu thuï. Ngaøy nay, söï suïp ñoå cuûa moät moâ hình sôû höõu vaø tieâu duøng ñang môû ñöôøng cho moät moâ hình môùi ñang naûy maàm: hoïc taäp, vun ñaép vaø baûo veä coâng lyù! Cuøng vôùi toâi vaø raát nhieàu anh chò em khaùc, haõy trôû thaønh nhöõng ngöôøi kieán taïo hoøa bình ñích thöïc: moät neàn hoøa bình bieát xoa dòu vaø khoâng gaây haán, khieâm nhöôøng vaø kieân trì, höôùng tôùi söï hoøa hôïp giöõa caùc daân toäc vaø baûo veä Traùi ñaát.
Taát caû trí hieåu vaø söï duõng caûm cuûa caùc baïn ñeàu caàn thieát. Treân thöïc teá, caùc baïn coù theå giuùp nhöõng ngöôøi ñi tröôùc taùi thieát laäp moät chaân trôøi yù nghóa ñích thöïc, ñeå khoâng döøng laïi ôû moät böùc tranh thoaùng qua khaùc veà tình hình maø chuùng ta ñang gaëp phaûi. Chuùng ta phaûi chuyeån töø dieãn giaûi sang haønh ñoäng: ñieàu maø moät xaõ hoäi ngaøy caøng ít treû em ít quan taâm ñeán, caùc baïn laø minh chöùng cho khaû naêng cuûa nhaân loaïi veà moät töông lai, khi hoï xaây döïng noù baèng khoân ngoan.
Tröôøng Ñaïi hoïc cuûa caùc baïn, mang moät caùi teân thieâng lieâng, laø nôi hoïc taäp vaø thöû nghieäm, nôi ñaõ hình thaønh tö duy phaûn bieän trong nhieàu theá kyû. Ñaëc bieät, caùc thaày coâ coù theå vun ñaép moái lieân heä höõu ích vôùi taâm hoàn vaø trí tueä cuûa giôùi treû: ñaây chaéc chaén laø moät traùch nhieäm ñaày thaùch thöùc, nhöng cuõng voâ cuøng phaán khích. Ñieàu quan troïng nhaát laø phaûi tin töôûng vaøo sinh vieân cuûa mình. Vì vaäy, haõy thöôøng xuyeân töï hoûi: Toâi coù tin töôûng hoï khoâng?
Daïy hoïc laø moät hình thöùc baùc aùi, cuõng gioáng nhö cöùu giuùp ngöôøi di cö treân bieån, ngöôøi ngheøo treân ñöôøng phoá, hay moät löông taâm tuyeät voïng. Ñoù laø luoân yeâu thöông cuoäc soáng con ngöôøi, traân troïng nhöõng tieàm naêng cuûa noù, ñeå coù theå noùi chuyeän vôùi traùi tim cuûa giôùi treû, maø khoâng chæ döïa vaøo kieán thöùc cuûa hoï. Daïy hoïc khi ñoù trôû thaønh vieäc laøm chöùng cho caùc giaù trò baèng chính cuoäc soáng cuûa mình: ñoù laø quan taâm ñeán thöïc taïi, ñoù laø söï ñoùn nhaän nhöõng ñieàu chöa ñöôïc hieåu roõ, ñoù laø noùi leân söï thaät. Neáu khoâng thì coøn yù nghóa gì nöõa? Laøm sao chuùng ta coù theå ñaøo taïo moät nhaø nghieân cöùu hay moät chuyeân gia maø laïi khoâng vun ñaép löông taâm, yù thöùc coâng lyù vaø söï toân troïng ñoái vôùi nhöõng ñieàu khoâng theå vaø khoâng neân bò kieåm soaùt cuûa hoï? Treân thöïc teá, kieán thöùc khoâng chæ giuùp ñaït ñöôïc muïc tieâu ngheà nghieäp maø coøn giuùp chuùng ta nhaän ra mình laø ai. Thoâng qua caùc baøi giaûng, thöïc taäp, töông taùc vôùi thaønh phoá, luaän vaên vaø baèng tieán só, moãi sinh vieân luoân coù theå tìm thaáy ñoäng löïc môùi, mang laïi traät töï cho vieäc hoïc taäp vaø cuoäc soáng, cho caùc coâng cuï vaø muïc tieâu.
Caùc baïn thaân meán, trong khi toâi khuyeán khích caùc baïn trong vieäc reøn luyeän haèng ngaøy naøy, chuyeán thaêm cuûa toâi nhaèm muïc ñích theå hieän moät lieân minh giaùo duïc môùi giöõa Giaùo hoäi taïi Rome vaø tröôøng Ñaïi hoïc danh tieáng cuûa caùc baïn, moät tröôøng ñaïi hoïc ñöôïc sinh ra vaø phaùt trieån trong Giaùo hoäi. Toâi ñaûm baûo seõ luoân nhôù ñeán caùc baïn trong lôøi caàu nguyeän, vaø toâi chaân thaønh caàu xin Chuùa ban phöôùc laønh cho toaøn theå coäng ñoàng Ñaïi hoïc Sapienza. Caûm ôn caùc baïn!
- - - - - - - - - - - - - -
Lôøi chaøo ngaãu höùng cuoái cuøng tröôùc Toøa Vieän tröôûng
Caûm ôn, caûm ôn taát caû caùc baïn! Trong lôøi chaøo cuoái cuøng naøy, sau chuyeán thaêm saùng nay, toâi muoán göûi ñeán taát caû caùc baïn moät lôøi môøi: chuùng ta haõy cuøng nhau laøm vieäc, haõy cuøng nhau trôû thaønh nhöõng ngöôøi kieán taïo hoøa bình treân theá giôùi, haõy cuøng nhau laøm vieäc, hoïc taäp vaø laøm moïi thöù - töø caùc moái quan heä vôùi baïn beø, lôøi noùi, caùch suy nghó - ñeå xaây döïng hoøa bình treân theá giôùi. Haõy luoân hy voïng vaøo khaû naêng xaây döïng moät theá giôùi môùi! Caûm ôn caùc baïn ñaõ ñeán ñaây, vaø taïm bieät!