Ñöùc Thaùnh cha vieáng thaêm muïc vuï
taïi Pompei vaø Napoli
Ñöùc Thaùnh cha vieáng thaêm muïc vuï taïi Pompei vaø Napoli.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Napoli (RVA News 09-05-2026) - Thöù Saùu, ngaøy 08 thaùng Naêm naêm 2026, kyû nieäm ñuùng moät naêm Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñöôïc baàu laøm chuû chaên Giaùo hoäi Coâng giaùo hoaøn vuõ, ngaøi daønh ngaøy naøy ñeå kính vieáng Ñeàn thaùnh Ñöùc Meï Maân coâi Pompei vaø Toång Giaùo phaän Napoli ôû mieàn nam YÙ.
Thaùnh Bartolo Longo vaø Ñeàn thaùnh Ñöùc Meï Maân coâi Pompei
Ñeàn thaùnh Pompei laø moät trong nhöõng Trung taâm Thaùnh Maãu ñöôïc kính vieáng nhieàu nhaát taïi YÙ. Nhieàu nhaân vaät vaø caùc vò thaùnh ñaõ töøng ñeán ñaây haønh höông (trong ñoù coù thaùnh Ludovico da Casoria, thaùnh Luigi Guanella, thaùnh Giuseppe Moscati, thaùnh Giuseppe Marello, thaùnh Luigi Orione, thaùnh Leonardo Murialdo, cha thaùnh Pio da Pietrelcina, thaùnh Carlo Acutis, thaùnh Francesca Saverio Cabrini vaø thaùnh Massimiliano Maria Kolbe). Trong soá caùc Giaùo hoaøng töøng vieáng thaêm ñeàn thaùnh, coù thaùnh Gioan Phaoloâ II, Ñöùc Bieån Ñöùc XVI vaø Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ.
Ñeàn thaùnh ñöôïc goïi Vöông cung Thaùnh ñöôøng Giaùo hoaøng, ñoàng thôøi laø Nhaø thôø Chính toøa cuûa Giaùm haït Pompei, hieän do Ñöùc Toång giaùm muïc Tommaso Caputo coi soùc. Giaùm haït coù 25.000 tín höõu Coâng giaùo, thuoäc naêm giaùo xöù, vôùi söï coäng taùc cuûa 34 linh muïc, 134 nöõ tu, trong ñoù coù nhieàu chò thuoäc Doøng Ña Minh Nöõ Töû Ñöùc Meï Maân coâi.
Lòch söû Ñeàn thaùnh Ñöùc Meï
Lòch söû cuûa Ñeàn thaùnh gaén lieàn vôùi cuoäc ñôøi cuûa thaùnh Bartolo Longo, ñaõ ñöôïc Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV toân phong hieån thaùnh ngaøy 19 thaùng Möôøi naêm 2025.
Thaùnh nhaân sinh ngaøy 10 thaùng Hai naêm 1841 taïi Latiano mieàn Puglia nam YÙ. Anh Bartolo hoïc luaät taïi Napoli vaø soáng xa lìa ñöùc tin, thöïc haønh caùc buoåi caàu cô vaø leân ñoàng, nhöng roài sau ñoù ñaõ tìm laïi ñöôïc ñöùc tin nhôø söï giuùp ñôõ cuûa vaøi linh muïc.
Anh Bartolo Longo caûm thaáy öôùc muoán thaêng tieán caùc coâng taùc baùc aùi vaø trôû thaønh ngöôøi quaûn trò taøi saûn cuûa nöõ Baù töôùc Marianna Farnararo, moät goùa phuï vôùi naêm ngöôøi con nhoû. Anh Bartolo laøm vieäc ñeå nhöõng ngöôøi ngheøo soáng treân laõnh thoå cuûa nöõ Baù töôùc ôû Valle di Pompei ñöôïc soáng xöùng ñaùng hôn. Naêm 1875 oâng mang ñeán Pompei moät aûnh Ñöùc Meï vaø naêm sau ñoù baét ñaàu xaây moät Ñeàn thaùnh kính daâng Ñöùc Meï Maân coâi, ngaøy 07 thaùng Naêm naêm 1891. Anh Bartolo Longo keát hoân vôùi baø Baù töôùc vaø cuøng hieán daâng taøi saûn cuûa Ñeàn thaùnh cho Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIII, vaø ngaøi ñeå laïi cho oâng baø quaûn trò taøi saûn ñoù. Theá laø ñoái vôùi Longo, baét ñaàu moät ñôøi soáng môùi hoaøn toaøn daønh cho vieäc suøng kính Ñöùc Meï, vieát vaø phoå bieán caùc saùch, caùc taïp chí veà Ñöùc Meï. OÂng qua ñôøi naêm 1926 vaø ñöôïc Ñöùc Giaùo hoaøng Gioan Phaoloâ II ñaõ toân phong chaân phöôùc naêm 1980 vaø 45 naêm sau ñöôïc phong hieån thaùnh.
Ñeàn thaùnh
Ñeàn thaùnh Ñöùc Meï Maân coâi ôû Pompei ñöôïc xaây döïng nhôø nhöõng khoaûn quyeân goùp töï nguyeän cuûa caùc tín höõu töø khaép nôi treân theá giôùi. Vieäc xaây döïng baét ñaàu vaøo ngaøy 08 thaùng Naêm naêm 1876 thoâng qua chieán dòch quyeân goùp "moãi thaùng moät ñoàng xu" do nöõ Baù töôùc phaùt ñoäng. Ngöôøi ñaàu tieân giaùm saùt coâng trình laø Antonio Cua, giaûng vieân Ñaïi hoïc Napoli, ngöôøi ñaõ töï nguyeän ñieàu haønh vieäc xaây döïng phaàn thoâ.
Qua doøng thôøi gian, thaùnh ñöôøng ñöôïc boå tuùc vôùi thaùp chuoâng vaø nôùi roäng ñeå coù theå ñoùn tieáp theâm caùc tín höõu haønh höông. Ngoaøi vai troø laø nôi haønh höông, Ñeàn thaùnh coøn thu huùt raát nhieàu du khaùch töø khaép theá giôùi. Moãi naêm coù hôn boán trieäu ngöôøi ñeán vieáng thaêm, khieán nôi ñaây trôû thaønh moät trong nhöõng Ñeàn thaùnh ñöôïc vieáng thaêm nhieàu nhaát taïi YÙ.
Ñaëc bieät vaøo ngaøy 08 thaùng Naêm vaø Chuùa nhaät ñaàu thaùng Möôøi haèng naêm, haøng chuïc nghìn tín höõu ñoå veà Pompei ñeå tham döï nghi thöùc ñaïo ñöùc "Lôøi Khaån caàu Ñöùc Meï Pompei" ("Giôø cuûa Theá giôùi"), ñöôïc thaùnh Bartolo Longo soaïn thaûo vaø ñöôïc caùc tín höõu ñoàng thanh ñoïc ôû baát cöù nôi ñaâu hoï hieän dieän; nghi thöùc naøy ñöôïc phaùt thanh vaø truyeàn hình treân toaøn theá giôùi.
Ñeå toân kính Ñöùc Meï Maân coâi, thaùnh Bartolo Longo ñaõ soaïn moät lôøi nguyeän Khaån caàu (Supplica) ñöôïc Giaùo hoäi chuaån nhaän. Lôøi nguyeän naøy ñöôïc bieát ñeán vaø ñoïc trong toaøn theå Giaùo hoäi, ñaëc bieät vaøo ngaøy 08 thaùng Naêm (vôùi ôn toaøn xaù) luùc 12 giôø tröa vaø vaøo Chuùa nhaät ñaàu thaùng Möôøi, nhö phaàn môû ñaàu cho caùc thaùng kính Ñöùc Meï.
Ñeàn thaùnh baùc aùi
Ngoaøi Vöông cung Thaùnh ñöôøng huøng vó vöøa noùi, ôû Pompei coøn coù "Ñeàn thôø Baùc aùi". Teân goïi naøy ñöôïc duøng ñeå chæ toaøn boä caùc coâng trình xaõ hoäi vaø töø thieän do thaùnh Bartolo Longo khôûi xöôùng. Ñaây laø trung taâm baùc aùi cuûa "Thaønh phoá Môùi", taäp trung vaøo vieäc chaêm soùc treû moà coâi, treû em coù hoaøn caûnh khoù khaên vaø con caùi cuûa tuø nhaân, töôïng tröng cho söï keát hôïp giöõa ñöùc tin vaø vieäc phuïc vuï nhöõng ngöôøi ngheøo khoå nhaát.
Toùm laïi, neáu Ñeàn thaùnh laø "Ñeàn thôø Ñöùc Tin", thì caùc Coâng trình Baùc aùi chính laø "Ñeàn thôø Baùc aùi", laøm cho ñöùc tin trôû neân soáng ñoäng qua hoaït ñoäng trôï giuùp xaõ hoäi.
Hoaït ñoäng ñaàu tieân cuûa Ñöùc Thaùnh cha: Gaëp gôõ "Ñeàn thôø baùc aùi" Pompei
Töø Vatican, Ñöùc Thaùnh cha ñaõ ñaùp tröïc thaêng bay ñeán Pompei caùch Vatican 250 caây soá veà höôùng ñoâng nam, luùc 8 giôø 50. Taïi ñaây, ngaøi ñaõ ñöôïc Ñöùc Toång giaùm muïc Tommaso Caputo, Giaùm quaûn Pompei, cuøng vôùi oâng Thò tröôûng Napoli Gaetano Manfredi vaø caùc nhaø chöùc traùch daân söï khaùc ñoùn tieáp.
Lieàn ñoù, taïi Hoäi tröôøng Luisa Trapani, Ñöùc Thaùnh cha ñaõ gaëp gôõ nhöõng ngöôøi hoaït ñoäng baùc aùi, trong tinh thaàn gaàn guõi lieân ñôùi vôùi nhöõng ngöôøi coù hoaøn caûnh khoù khaên ñang ñöôïc chaêm soùc taïi caùc trung taâm cuûa Ñeàn thaùnh.
Huaán töø cuûa Ñöùc Thaùnh cha
Taïi Hoäi tröôøng, sau khi nghe chöùng töø cuûa ba tín höõu daán thaân hoaït ñoäng baùc aùc, trong ñoù coù moät gia ñình nhaän nuoâi caû nhöõng em khuyeát taät naëng, Ñöùc Thaùnh cha ñaõ ngoû lôøi vôùi moïi ngöôøi. Ngaøi baøy toû nieàm vui khi baét ñaàu chuyeán thaêm muïc vuï theo böôùc chaân cuûa Bartolo Longo, ngöôøi vöøa ñöôïc ngaøi phong thaùnh vaøo thaùng Möôøi naêm tröôùc. Theo Ñöùc Giaùo hoaøng, thaùnh Bartolo Longo xem Pompei laø "nôi tình yeâu söôûi aám con tim", nôi ñöùc tin vaø loøng baùc aùi cuøng naâng ñôõ nhau nhö "hai caùnh cuûa moät chuyeán bay".
Ñöùc Thaùnh cha nhaán maïnh raèng taïi caùc coâng trình baùc aùi cuûa Ñeàn thaùnh, söùc maïnh phuïc sinh cuûa Chuùa Kitoâ vaãn hieän dieän soáng ñoäng qua vieäc phuïc vuï ngöôøi ngheøo, giaùo duïc thanh thieáu nieân, chaêm soùc treû moà coâi vaø hoã trôï caùc gia ñình khoù khaên. Ngaøi ca ngôïi tinh thaàn quaûng ñaïi cuûa nhieàu ngöôøi ñang phuïc vuï taïi caùc trung taâm giaùo duïc, nhaø gia ñình vaø beáp aên cho ngöôøi ngheøo mang teân Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ. Theo ngaøi, tình yeâu chaân thaønh coù theå taïo neân nhöõng pheùp laï vöôït xa moïi noã löïc cuûa con ngöôøi.
Nhaéc laïi cuoäc ñôøi cuûa thaùnh Bartolo Longo, Ñöùc Giaùo hoaøng keå raèng khi ñeán Pompei, vò thaùnh naøy ñaõ nhìn thaáy caûnh ngheøo ñoùi, beänh taät vaø baïo löïc, nhöng oâng vaãn nhaän ra khuoân maët Chuùa Kitoâ nôi moïi ngöôøi, ñaëc bieät nôi treû moà coâi vaø con caùi tuø nhaân. OÂng tin raèng loøng baùc aùi coù theå giuùp ngay caû nhöõng thanh thieáu nieân khoù khaên nhaát höôùng ñeán ñieàu thieän, vaø chính nhôø nieàm tin cuøng tình yeâu aáy maø Pompei trôû thaønh trung taâm ñöùc tin vaø loøng suøng kính Ñöùc Meï noåi tieáng toaøn theá giôùi.
Ñöùc Thaùnh cha cuõng khaúng ñònh neàn taûng cuûa moïi hoaït ñoäng baùc aùi chính laø caàu nguyeän, ñaëc bieät laø kinh Maân coâi. Ngaøi môøi goïi moïi ngöôøi duy trì vaø truyeàn baù loøng suøng kính naøy ñeå ñôøi soáng ñöôïc bieán ñoåi nhôø vieäc chieâm ngaém cuoäc ñôøi Chuùa Gieâsu qua aùnh maét cuûa Ñöùc Maria.
Sau cuøng, Ñöùc Thaùnh cha khích leä caùc linh muïc, tu só, giaùo vieân vaø tình nguyeän vieân trôû thaønh nhöõng con ngöôøi caàu nguyeän vaø phuïc vuï ñaày yeâu thöông. Vôùi treû em vaø ngöôøi treû, ngaøi môøi goïi hoï tin töôûng nôi Chuùa Gieâsu, Ñaáng luoân ñoàng haønh vaø khoâng bao giôø boû rôi con ngöôøi. Ñöùc Thaùnh cha keát thuùc baèng lôøi caàu xin Ñöùc Meï Maân coâi Pompei vaø thaùnh Bartolo chuyeån caàu cho toaøn theá giôùi ñöôïc hoøa bình vaø hy voïng.
Thaùnh leã
Giaõ töø Hoäi tröôøng Trapani, Ñöùc Thaùnh cha duøng chieác xe Golf tieán ñeán Quaûng tröôøng Thaùnh Bartolo Longo tröôùc Ñeàn thaùnh Ñöùc Meï. Doïc ñöôøng, ngaøi noàng nhieät chaøo thaêm caùc tín höõu, roài tieán vaøo thaùnh ñöôøng, kính vieáng Mình Thaùnh Chuùa, caàu nguyeän taïi nhaø nguyeän kính Thaùnh Bartolo Longo, Doøng Ba Ña Minh, vò saùng laäp Ñeàn thaùnh.
Tieáp ñoù, ngaøi ñaõ chuû söï thaùnh leã cho caùc tín höõu luùc 10 giôø 30 taïi Quaûng tröôøng Thaùnh Bartolo Longo, tröôùc söï hieän dieän cuûa haøng chuïc ngaøn tín höõu. Nhieàu ngöôøi ôû beân trong thaùnh ñöôøng döï leã qua maøn hình.
Ñoàng teá vôùi Ñöùc Thaùnh cha coù khoaûng 10 giaùm muïc, trong ñoù coù Ñöùc Hoàng y Domenico Battaglia, Toång giaùm muïc Giaùo phaän Napoli vaø ñoâng ñaûo caùc linh muïc.
Baøi giaûng
Giaûng trong thaùnh leã, Ñöùc Thaùnh cha nhaán maïnh vai troø cuûa Meï Maria, kinh Maân coâi vaø söùc maïnh cuûa ñöùc tin Kitoâ giaùo trong theá giôùi ñaày baát oån hoâm nay.
Môû ñaàu, ngaøi trích lôøi ca Magnificat cuûa Meï Maria: "Linh hoàn toâi ngôïi khen Ñöùc Chuùa", xem ñaây laø tieáng haùt cuûa toaøn theå Hoäi thaùnh vaø nhaân loaïi ñang tìm kieám ôn cöùu ñoä nôi Chuùa Kitoâ.
Ñöùc Thaùnh cha cuõng gôïi laïi lòch söû Ñeàn thaùnh Pompei ñöôïc xaây döïng caùch ñaây 150 naêm do thaùnh Bartolo Longo vaø hieàn theâ. Töø nôi töøng bò nuùi löûa Vesuvio choân vuøi, moät "thaønh phoá cuûa Meï Maria" ñaõ ñöôïc hình thaønh. Ñöùc Thaùnh cha lieân keát ñieàu naøy vôùi lôøi keâu goïi cuûa thaùnh Gioan Phaoloâ II veà vieäc taùi truyeàn giaûng Tin möøng cho xaõ hoäi ñang xa rôøi caùc giaù trò Kitoâ giaùo.
Ñöùc Leâoâ XIV chia seû raèng ñuùng ngaøy leã khaån caàu Ñöùc Meï Maân coâi Pompei naêm tröôùc, ngaøi ñöôïc choïn laøm ngöôøi keá vò thaùnh Pheâroâ. Vieäc choïn teân hieäu "Leâoâ" cuõng gôïi nhôù Ñöùc Leâoâ XIII, vò Giaùo hoaøng coù nhieàu giaùo huaán veà kinh Maân coâi. Ngaøi coi ñaây laø daáu chæ ñaëc bieät ñeå ñaët söù vuï cuûa mình döôùi söï baûo trôï cuûa Meï Maria.
Suy nieäm Tin möøng Truyeàn tin, Ñöùc Thaùnh cha noùi bieán coá Ngoâi Lôøi nhaäp theå trong cung loøng Meï Maria laø aùnh saùng ñem yù nghóa cho lòch söû nhaân loaïi. Lôøi chaøo "Kính möøng Maria ñaày ôn phuùc" laø lôøi môøi goïi haõy vui leân, vì Thieân Chuùa ñaõ ñeán chöõa laønh moät theá giôùi ñaày toäi loãi, baïo löïc vaø chieán tranh. Meï Maria trôû thaønh Meï thöông xoùt vaø cuõng laø Meï cuûa Hoäi thaùnh. Ñöùc Thaùnh cha giaûi thích kinh Maân coâi khoâng chæ laø söï laëp laïi maùy moùc nhöng laø lôøi caàu nguyeän chieâm nieäm giuùp tín höõu nhìn ngaém Chuùa Gieâsu baèng aùnh maét cuûa Meï Maria. Moãi kinh Kính Möøng gioáng nhö tieáng voïng cuûa lôøi thieân thaàn Gabriel, daãn con ngöôøi ñeán gaàn Chuùa Kitoâ vaø Thaùnh Theå. Theo ngaøi, Thaùnh Theå chính laø "kinh Maân coâi soáng ñoäng", nôi moïi maàu nhieäm cuoäc ñôøi Chuùa Gieâsu ñöôïc hieän dieän.
Baùc aùi cuï theå
Cuõng trong baøi giaûng, Ñöùc Thaùnh cha nhaán maïnh raèng kinh Maân coâi phaûi daãn tôùi baùc aùi cuï theå. Thaùnh Bartolo Longo vöøa laø toâng ñoà kinh Maân coâi vöøa laø toâng ñoà cuûa tình thöông, khi chaêm soùc treû moà coâi vaø con caùi tuø nhaân. Töø ñoù, ngaøi keâu goïi caùc tín höõu quan taâm ñeán nhöõng ngöôøi yeáu theá, caùc gia ñình ñang khuûng hoaûng vaø neàn hoøa bình theá giôùi ñang bò ñe doïa bôûi chieán tranh vaø buoân baùn vuõ khí.
Phaàn cuoái baøi giaûng laø lôøi caàu nguyeän tha thieát cho hoøa bình. Ñöùc Leâoâ XIV noùi raèng hoøa bình baét ñaàu töø traùi tim con ngöôøi vaø khoâng theå chæ döïa vaøo söùc maïnh chính trò hay kinh teá. Töø Ñeàn thaùnh Pompei, Ñöùc Thaùnh cha khaån xin Thieân Chuùa ban loøng thöông xoùt ñeå xoa dòu haän thuø, soi saùng caùc nhaø laõnh ñaïo vaø ñem hoøa bình ñeán cho theá giôùi. Ngaøi keát thuùc baèng lôøi khaúng ñònh: khoâng quyeàn löïc traàn gian naøo cöùu ñöôïc theá giôùi, chæ coù tình yeâu cuûa Thieân Chuùa trong Chuùa Gieâsu Kitoâ môùi ñem laïi hy voïng vaø ôn cöùu ñoä cho nhaân loaïi.
Cuoái thaùnh leã, Ñöùc Thaùnh cha vaø caùc tín höõu ñaõ ñoïc lôøi khaån caàu Ñöùc Meï Maân coâi Pompei do thaùnh Bartolo Longo soaïn thaûo.