Ca ñoaøn caàn chaám döùt
vieäc "ñeo daây stola" nhö linh muïc
Ca ñoaøn caàn chaám döùt vieäc "ñeo daây stola" nhö linh muïc.
Lm. Giuse Phaïm Ñình AÙi, SSS
(WHÑ 05-05-2026) - Ca ñoaøn caàn chaám döùt ñeo daây "stola" hoaëc duøng baát cöù daûi daây/phuï kieän naøo choaøng qua coå troâng nhö leã phuïc cuûa linh muïc.
Gaàn ñaây, chuùng ta thaáy xuaát hieän moät thöïc haønh ñaùng lo ngaïi vaø caàn phaûi chaán chænh: ñoù laø khaù nhieàu ca ñoaøn maëc ñoàng phuïc vôùi daûi daây/vaûi choaøng qua coå troâng y nhö daây caùc pheùp (stola) daønh rieâng cho linh muïc. Caâu hoûi ñaët ra laø Giaùo hoäi coù chaáp nhaän cho ca ñoaøn maëc ñoàng phuïc nhö theá khoâng? Caâu traû lôøi chaéc chaén laø khoâng. Sau ñaây laø nhöõng lyù do:
1/ Thöù nhaát, ca ñoaøn phaûi tuaân theo luaät phuïng vuï chöù khoâng phaûi haønh xöû theo yù thích cuûa caù nhaân hay cuûa nhoùm naøo, nghóa laø caùc thöïc haønh cuûa ca ñoaøn phaûi döïa treân caùc quy taéc ñöôïc ban haønh bôûi thaåm quyeàn cuûa Hoäi thaùnh chöù khoâng phaûi chaïy theo suy nghó chuû quan hay giaûi thích boác ñoàng cuûa ai ñoù (x. Boä Giaùo luaät [BGL], soá 12; Huaán thò Bí tích Cöùu ñoä [BTCÑ], soá 176-180). Thaät vaäy, phuïng vuï voán "khoâng phaûi laø nhöõng hoaït ñoäng rieâng tö, nhöng laø cöû haønh cuûa toaøn theå Hoäi thaùnh" (Hieán cheá veà Phuïng vuï Sacrosanctum Concilium [SC], soá 26). Ca ñoaøn ñöông nhieân coù quyeàn choïn moät trong nhieàu maãu ñoàng phuïc khaùc nhau bôûi vì Giaùo hoäi khoâng aùp ñaët moät trang phuïc phuïng vuï chung cho moïi ca vieân/ca ñoaøn moät caùch nghieâm ngaët nhö ñoái vôùi caùc thöøa taùc vieân chöùc thaùnh. Tuy nhieân, ca ñoaøn khoâng theå löïa choïn moät caùch tuøy tieän ñeán ñoä cheäch khoûi chuaån möïc cuûa Hoäi thaùnh vì nhöõng höôùng daãn/quy ñònh cuûa Hoäi thaùnh bao giôø cuõng döïa treân neàn taûng thaàn hoïc vaø phuïng vuï vöõng chaéc nhaèm baûo ñaûm söï hieäp nhaát trong Hoäi thaùnh vaø tính chaân chính cuûa phuïng vuï (x. SC, caùc soá 22, 26, 28; Quy cheá toång quaùt saùch Leã Roâma [QCSL], soá 24; Huaán thò Bí tích Cöùu ñoä [BTCÑ], soá 11; Saùch Giaùo lyù Hoäi thaùnh Coâng giaùo, soá 1140). Khi tham chieáu luaät phuïng vuï, chuùng ta deã daøng nhaän ra raèng vieäc ca ñoaøn maëc ñoàng phuïc vôùi daây caùc pheùp (stola) troâng nhö phaåm phuïc daønh rieâng cho linh muïc phaûn aùnh sôû thích caù nhaân vaø söï choïn löïa nhaàm laãn chöù khoâng phaûi phaùt xuaát töø chæ daãn cuûa Hoäi thaùnh.
2/ Thöù hai, Giaùo hoäi ñaõ ñöa ra caùc höôùng daãn raát roõ raøng [nhö chuùng ta thaáy döôùi ñaây] ñeå ñaûm baûo raèng y phuïc duøng trong phuïng vuï khoâng phaûi laø vaät trang trí hay yeáu toá thaåm myõ thuaàn tuùy, nhöng coøn laø daáu chæ gaén vôùi chöùc vuï cuõng nhö vai troø khaùc nhau cuûa thöøa taùc vieân phuïng vuï, duy trì tính toaøn veïn cuûa chöùc thaùnh, gia taêng caûm thöùc linh thaùnh nôi caùc tín höõu, vaø traùnh gaây hieåu laàm cho hoï:
i) Trong Hoäi thaùnh laø Nhieäm theå Chuùa Kitoâ, caùc chi theå khoâng thi haønh cuøng moät phaän vuï nhö nhau. Khi cöû haønh vieäc phuïng töï, söï khaùc bieät veà chöùc vuï ñöôïc bieåu loä ra beà ngoaøi nhôø söï khaùc bieät veà phaåm phuïc thaùnh; do ñoù phaåm phuïc phaûi laø daáu chæ chöùc vuï cuûa moïi thöøa taùc vieân. Tuy nhieân, phaåm phuïc thaùnh cuõng phaûi laøm taêng veû trang troïng cuûa chính nghi leã phuïng vuï nöõa. (QCSL 335)
ii) Phaåm phuïc chung cho caùc thöøa taùc vieân coù chöùc thaùnh vaø caùc thöøa taùc vieân ñaõ ñöôïc thieát laäp thuoäc baát cöù caáp baäc naøo laø aùo traéng daøi, coù daây thaét ngang löng, tröø phi aùo ñaõ ñöôïc may saùt vaøo ngöôøi, khoâng caàn daây löng (QCSL 336).
iii) Phaåm phuïc rieâng cuûa linh muïc chuû teá [#] laø aùo leã maëc ngoaøi aùo traéng daøi vaø daây caùc pheùp, tröø khi ñöôïc truø lieäu caùch khaùc (QCSL 337, x. 119a, 209; saùch Leã nghi giaùm muïc [LNGM], soá 66).
iv) AÙo rieâng cuûa thaày phoù teá laø aùo phoù teá, maëc ngoaøi aùo traéng daøi vaø daây caùc pheùp (QCSL 338, x. 119b; LNGM 67).
v) Caùc thöøa taùc vieân giuùp leã, ñoïc saùch, vaø caùc thöøa taùc vieân giaùo daân khaùc coù theå maëc aùo traéng daøi hay moät kieåu aùo khaùc ñöôïc Hoäi ñoàng Giaùm muïc chaáp thuaän caùch hôïp phaùp cho moãi mieàn. Taïi Vieät Nam, ngoaøi aùo traéng daøi chung cho caùc thöøa taùc vieân phuïng vuï, caùc thöøa taùc vieân nam khoâng chöùc thaùnh, coù theå maëc aâu phuïc vôùi caø vaït hoaëc aùo daøi khaên ñoùng; nöõ coù theå maëc aùo daøi thoâng thöôøng hoaëc aùo daøi vôùi khaên vaønh truyeàn thoáng Vieät Nam (QCSL 339).
vi) Linh muïc mang daây caùc pheùp chung quanh coå vaø ruû xuoáng tröôùc ngöïc; phoù teá mang daây caùc pheùp treân vai traùi, cheùo qua ngöïc sang phía thaân mình beân maët vaø ghim laïi (QCSL 340; LNGM 66-67).
vii) Caùc thaønh vieân ca ñoaøn hoaëc ban haùt coù theå maëc ñoàng phuïc rieâng, nhöng ñoàng phuïc phaûi luoân saïch seõ, nghieâm chænh vaø nhaõ nhaën ñuùng möïc. Coù theå duøng aùo al-ba. AÙo suùp-li (aùo xeáp neáp) maëc beân ngoaøi aùo su-tan (aùo doøng) laø cuûa giaùo só, khoâng neân duøng laøm ñoàng phuïc ca ñoaøn (Höôùng daãn Muïc vuï Thaùnh nhaïc [MVTN], soá 34).
viii) "Vaû laïi, ngöôøi giaùo daân khoâng bao giôø ñöôïc pheùp ñaûm traùch caùc chöùc vuï cuûa phoù teá hay linh muïc, vaø maëc nhöõng y phuïc daønh rieâng cho caùc ngaøi, keå caû nhöõng y phuïc töông töï" (BTCÑ 153).
Töø nhöõng höôùng daãn treân ñaây, Hoäi thaùnh muoán nhaéc nhôû raèng: (1) Daây caùc pheùp (stola) laø bieåu töôïng cuûa chöùc vuï vaø thaåm quyeàn giaùo só trong nghi leã Roâma vaø gaén vôùi thöøa taùc vuï ñöôïc cöû haønh neân chæ ñöôïc söû duïng bôûi nhöõng ngöôøi coù chöùc thaùnh. (2) Trong baát kyø tröôøng hôïp naøo, giaùo daân/thöøa taùc vieân aâm nhaïc khoâng bao giôø ñöôïc pheùp ñeo daây stola. Thaønh vieân ca ñoaøn ñeo daây stola hoaëc töông töï nhö daây stola ñeàu vi phaïm caùc chuaån möïc phuïng vuï vaø taïo ra söï nhaàm laãn veà phaåm traät cuûa chöùc thaùnh linh muïc (x. Lumen Gentium, soá 10; Boä Giaùo Luaät, soá 929).
Cuïm töø "khoâng bao giôø ñöôïc pheùp" (numquam licet) [trong BTCÑ 153] treân ñaây thieát laäp moät caám ñoaùn tuyeät ñoái trong Luaät Giaùo hoäi. Ñaây khoâng phaûi laø lôøi khuyeân hay gôïi yù kyû luaät maø laø chuaån möïc phuïng vuï raøng buoäc baét nguoàn töø thaàn hoïc bí tích vaø thaàn hoïc thöøa taùc vuï trong Giaùo hoäi. Theo ñoù, (1) moät laø tín höõu giaùo daân khoâng bao giôø ñöôïc söû duïng nhöõng y phuïc daønh rieâng cho caùc vò coù chöùc thaùnh. Cuï theå laø: khoâng ñöôïc ñeo daây stola (bieåu töôïng cuûa thaåm quyeàn linh muïc), maëc aùo leã linh muïc (casula), maëc aùo phoù teá (dalmatica) hay maëc aùo suùp-li (aùo xeáp neáp) beân ngoaøi aùo su-tan (aùo doøng)...; (2) hai laø tín höõu giaùo daân khoâng ñöôïc maëc/ñeo ngay caû nhöõng y phuïc töông töï hay laø nhöõng bieán theå töông töï, chaúng haïn nhö maëc aùo leã giaû; hoaëc thöøa taùc vieân aâm nhaïc giaùo daân ñeo khaên/daây choaøng troâng gaàn gioáng nhö ñeo daây stola cuûa linh muïc; hoaëc 12 ngöôøi ñaøn oâng ñöôïc choïn laøm toâng ñoà trong dòp Tam nhaät Vöôït qua aên vaän/ñoäi muõ/mang gaäy nhö ñöùc giaùm muïc# Bieåu töôïng phaûi phaûn aùnh thöïc taïi, coøn y phuïc nhaèm truyeàn ñaït vai troø vaø chöùc vuï, cho neân moïi noã löïc phaûi ñöôïc thöïc hieän ñeå traùnh baát kyø söï laãn loän phaåm traät naøo giöõa tín höõu giaùo daân vôùi caùc linh muïc thöøa taùc (x. Lumen Gentium, soá 10; MVTN 34; Sing to the Lord: Music in Divine Worship [2007], no. 33; Gerald Denis Gill, Music in Catholic Liturgy: A Pastoral and Theological Companion to Sing to the Lord [Chicago/Mundelein: LTP/HillenbrandBooks, 2009], 17).
3/ Thöù ba, nhìn baèng con maét ñöùc tin, ñieàu Giaùo hoäi baûo veä khoâng phaûi laø hình thöùc thuaàn tuùy, nhöng laø tính trong suoát cuûa maàu nhieäm, söï haøi hoøa giöõa daáu chæ beân ngoaøi vaø thöïc taïi beân trong. Haäu nhieân laø moãi thöøa taùc vieân neân xuaát hieän ñuùng vôùi caên tính vaø vai troø cuûa mình qua vieäc söû duïng phaåm phuïc phuø hôïp ñeå coäng ñoaøn cuøng böôùc vaøo thôø phöôïng Thieân Chuùa vôùi söï nghieâm trang vaø loøng toân kính xöùng ñaùng, vôùi traät töï chöù khoâng laãn loän vaø tuøy yù, cuõng nhö vôùi söï hieåu bieát ñuùng ñaén (x. Sacrosanctum Concilium, caùc soá 10, 14, 28-30; Boä Giaùo luaät, soá 528).
Keát luaän:
Ca ñoaøn caàn chaám döùt ñeo daây "stola" hoaëc duøng baát cöù daûi daây/phuï kieän naøo choaøng qua coå troâng nhö leã phuïc cuûa linh muïc. Thay vaøo ñoù, ca ñoaøn neân choïn moät loaïi ñoàng phuïc khaùc nhö ñöôïc Hoäi thaùnh höôùng daãn vaø ñeà nghò.