Taùc giaû tieåu söû Ñöùc Leâoâ XIV xaùc quyeát:
ngaøi laø vò Giaùo hoaøng khoâng bao giôø luøi böôùc
neáu phaûi ñaáu tranh
Taùc giaû tieåu söû Ñöùc Leâoâ XIV xaùc quyeát: ngaøi laø vò Giaùo hoaøng khoâng bao giôø luøi böôùc neáu phaûi ñaáu tranh.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Wshington (RVA News 02-05-2026) - Nhaø baùo chuyeân veà Vatican cuõng laø taùc giaû cuoán tieåu söû Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV, baø Elise Ann Allen, xaùc quyeát raèng Ñöùc Leâoâ XIV laø vò Giaùo hoaøng khoâng bao giôø luøi böôùc neáu phaûi tranh ñaáu.
Baø Allen xaùc quyeát nhö theá trong cuoäc phoûng vaán môùi ñaây daønh cho taïp chí "Time" ôû Myõ, veà cuoán tieåu söû Ñöùc Leâoâ XIV do baø bieân soaïn. Cuoán saùch ñöôïc xuaát baûn taïi Peru vaøo muøa thu naêm 2025 baèng tieáng Taây Ban Nha, vôùi töïa ñeà: "Leoùn XIV: ciudadano del mundo, misionero del siglo XXI" (Leâoâ XIV: coâng daân toaøn caàu, nhaø truyeàn giaùo cuûa theá kyû XXI).
Baø Elise Ann Allen laø phoùng vieân cuûa trang tin Coâng giaùo "Crux" ôû Myõ, moät cô quan truyeàn thoâng ñoäc laäp chuyeân ñöa tin veà Vatican vaø Giaùo hoäi Coâng giaùo. Cuoán saùch cuûa baø laø tieåu söû ñaàu tieân coù söï hoã trôï tröïc tieáp töø chính Ñöùc Giaùo hoaøng. Baø quen bieát Ñöùc Leâoâ XIV töø thaùng Möôøi Hai naêm 2018, khi ngaøi coøn laø Giaùm muïc Robert Prevost. Baø gaëp ngaøi ôû Lima ñeå thaûo luaän veà caùc vuï beâ boái laïm duïng tình duïc ñang laøm rung chuyeån Giaùo hoäi Peru hoài ñoù.
Trong nhöõng thaùng gaàn ñaây, Ñöùc Giaùo hoaøng nhieàu laàn leân tieáng phaûn ñoái caùc chính saùch cuûa chính quyeàn Myõ hieän taïi, trong ñoù coù vieäc ngaøi coâng khai leân aùn aùn töû hình ñuùng vaøo ngaøy Toång thoáng Trump coâng boá vieäc nôùi loûng caùc haïn cheá ñoái vôùi hình phaït naøy.
Sau chuyeán ñi chaâu Phi cuøng maùy bay vôùi Ñöùc Leâoâ XIV, baø Allen ñaõ trao ñoåi vôùi baùo TIME veà muïc tieâu cuûa vò Giaùo hoaøng, caùc xung ñoät cuûa ngaøi vôùi Toång thoáng vaø Phoù Toång thoáng Myõ, cuõng nhö nhöõng ñieåm khaùc bieät giöõa ngaøi vaø Ñöùc Phanxicoâ.
Moät con ngöôøi ñieàm tónh nhöng khoâng yeáu ñuoái
Gaàn ñaây, caùc tuyeân boá choáng chieán tranh cuûa Ñöùc Leâoâ XIV ñaõ khieán Toång thoáng Myõ vaø moät soá thaønh vieân chính quyeàn töùc giaän, theo truyeàn thoâng quoác teá.
Trong cuoán tieåu söû, baø Allen moâ taû Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ laø ngöôøi "thích ôû phía sau haäu tröôøng".
Khi ñöôïc hoûi veà laäp tröôøng cuûa Ñöùc Leâoâ XIV, baø noùi: "Ngaøi ñang tìm caùch thöïc hieän vai troø naøy. Ñaây laø moät vò trí hoaøn toaøn khaùc ñoái vôùi ngaøi. Ngaøi luoân traùnh söï chuù yù cuûa coâng chuùng. Neáu nhìn vaøo lòch söû cuûa ngaøi taïi Peru, baïn seõ thaáy ngaøi ñaõ giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà raát phöùc taïp. Caùch tieáp caän cuûa ngaøi laø: chuùng ta khoâng caàn ñoàng yù veà moïi thöù, nhöng neân tìm kieám söï ñoàng thuaän ñeå xaõ hoäi khoâng bò toån haïi. Ngaøi ñaõ noùi roõ raèng seõ tieáp tuïc leân tieáng veà nhöõng vaán ñeà maø ngaøi cho laø caàn thieát. Ngaøi noùi raèng ngaøi rao giaûng Tin möøng chöù khoâng laøm chính trò."
Baø Allen cuõng nhaán maïnh raèng Ñöùc Leâoâ XIV khoâng phaûi laø ngöôøi gaây ra tranh caõi, nhöng seõ khoâng bao giôø luøi böôùc neáu lieân quan ñeán ñieàu quan troïng. Baø noùi: "Phaûn öùng cuûa oâng Donald Trump treân maïng xaõ hoäi ñoái vôùi Ñöùc Giaùo hoaøng coù leõ laø ñieàu ngaøi khoâng ngôø tôùi. Ngaøi chæ laëp laïi söù ñieäp maø ngaøi luoân rao giaûng, ñoù laø: "Haõy tìm caùch khaùc thay vì khôûi ñaàu chieán tranh." Ngaøi noùi vôùi chuùng toâi treân chuyeán bay ñeán chaâu Phi: "Toâi khoâng taán coâng ai. Toâi rao giaûng Tin möøng. Ñoù laø vai troø cuûa toâi vôùi tö caùch Giaùo hoaøng. Ngöôøi ta coù theå hieåu theo caùch hoï muoán, nhöng toâi seõ khoâng töø boû." Ngaøi bình tónh, nhöng khoâng yeáu ñuoái."
Vì sao ngaøi ñöôïc baàu laøm Giaùo hoaøng?
Khi ñöôïc hoûi ñieàu gì giuùp ngaøi ñöôïc baàu choïn, duø laø ngöôøi Myõ, baø Allen cho bieát: "Trôû ngaïi lôùn nhaát chính laø vieäc ngaøi laø ngöôøi Myõ, vaø baûn thaân ngaøi cuõng tin raèng moät vò Giaùo hoaøng ngöôøi Myõ laø ñieàu seõ khoâng xaûy ra. Tuy nhieân, ngaøi ñöôïc xem laø öùng vieân phuø hôïp, tröôùc heát vì thôøi gian daøi soáng taïi Myõ Latinh. Ngaøi hieåu raát roõ "Nam baùn caàu". Ngaøi cuõng töøng soáng ôû chaâu Phi vaø chaâu AÙ. Vì vaäy, ngöôøi ta coi ngaøi laø "ngöôøi Myõ ít tính Myõ nhaát."
Ngoaøi ra, kinh nghieäm phong phuù cuûa ngaøi cuõng laø yeáu toá quan troïng: laø thöøa sai, nhaø giaùo luaät, thaåm phaùn toøa aùn Giaùo hoäi, Beà treân Toång quyeàn doøng, giaùm muïc, hoàng y, laøm vieäc taïi Giaùo trieàu Roâma - moät taàm nhìn toaøn dieän veà theá giôùi.
Baø Allen cuõng cho raèng Hoàng y ñoaøn ñaõ caân nhaéc taùc ñoäng töø caùc quyeát ñònh cuûa oâng Donald Trump ñoái vôùi ñòa chính trò: "Caùc vò nghó: ñaây laø ngöôøi coù theå ñoái dieän vôùi oâng aáy khi caàn, vaø coù khaû naêng ñöôïc toân troïng, thaäm chí ñöôïc laéng nghe."
Khaùc bieät vôùi Ñöùc Phanxicoâ
Theo baø Allen, ñieåm khaùc bieät chính giöõa Ñöùc Leâoâ XIV vaø Ñöùc Phanxicoâ laø tính tình vaø phong caùch: "Hai vò raát khaùc nhau veà caù tính vaø caùch haønh ñoäng, nhöng öu tieân caùc vò nhaém tôùi thì töông töï: ngheøo ñoùi vaø coâng lyù. Ñöùc Phanxicoâ raát boäc phaùt, coøn Ñöùc Leâoâ XIV thì suy tö. Ngaøi laø nhaø toaùn hoïc, nhaø giaùo luaät - suy nghó raát chính xaùc. Ngaøi haønh ñoäng chaäm raõi, bình tónh, daønh thôøi gian suy nghó vaø laéng nghe tröôùc khi tieán böôùc."
Baø Allen nhaän ñònh Ñöùc Leâoâ XIV coù theå coøn ñi xa hôn Ñöùc Phanxicoâ trong moät soá vaán ñeà xaõ hoäi.
Hieåu veà tính hieäp haønh
Khi ñöôïc hoûi veà caùch hieåu "hieäp haønh", baø Allen noùi: "Ñoù laø cuoäc thaûo luaän veà chuùng ta laø ai vôùi tö caùch Giaùo hoäi vaø caùch chuùng ta töông taùc vôùi nhau - ñeå trôû neân bao goàm hôn, ít tính thöù baäc hôn. Vaãn coù traät töï roõ raøng, nhöng khoâng phaûi laø söï thoáng trò. Caùc quyeát ñònh ñöôïc ñöa ra moät caùch taäp theå, sau khi tham vaán - ñoù laø caùch Ñöùc Leâoâ XIV hieåu veà hieäp haønh."
Sau cuøng, baø Allen cuõng cho bieát Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV luoân pheâ phaùn thaùi ñoä giaùo só trò vaø coi giaùo só laø daân öu tuù - ñieàu maø ngaøi muoán loaïi boû.
(Time.com 29/4/2026)