Chuyeán toâng du Phi chaâu laø moät söù ñieäp hoøa bình
giöõa thôøi ñieåm chieán tranh
Tieáp kieán chung cuûa Ñöùc Thaùnh cha: Chuyeán toâng du Phi chaâu laø moät söù ñieäp hoøa bình giöõa thôøi ñieåm chieán tranh.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Vatican (RVA News 30-04-2026) - Luùc 10 giôø saùng, thöù Tö ngaøy 29 thaùng Tö naêm 2026, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ tieáp kieán chung hôn hai möôi ngaøn tín höõu haønh höông, taïi Quaûng tröôøng Thaùnh Pheâroâ, trong soá naøy cuõng coù moät hoàng y vaø chín giaùm muïc Coâng giaùo, cuøng ba giaùm muïc Anh giaùo.
Nhö thöôøng leä, tröôùc buoåi tieáp kieán, Ñöùc Thaùnh cha tieán ra Quaûng tröôøng, ñi xe mui traàn maøu traéng doïc theo caùc loái ñi ñeå chaøo thaêm caùc tín höõu vaø chuùc laønh cho moät soá em beù ñöôïc nhaân vieân an ninh beá leân tröôùc ngaøi.
Taïi leã ñaøi, sau lôøi chaøo phuïng vuï môû ñaàu cuûa Ñöùc Thaùnh cha, chín ñoäc vieân ñaõ laàn löôït coâng boá baèng caùc thöù tieáng khaùc nhau moät ñoaïn trích töø Tin möøng theo thaùnh Mattheâu ñoaïn thöù 28 (Mt 28,16-20):
"Möôøi moät moân ñeä ñi ñeán Galileâ, leân ngoïn nuùi maø Chuùa Gieâsu ñaõ chæ cho hoï. Khi thaáy Ngöôøi, hoï phuû phuïc tröôùc maët Ngöôøi; nhöng coù vaøi ngöôøi coøn hoaøi nghi. Chuùa Gieâsu ñeán gaàn vaø noùi vôùi hoï: "Thaày ñaõ ñöôïc trao toaøn quyeàn treân trôøi döôùi ñaát. Vaäy anh em haõy ñi vaø laøm cho muoân daân trôû thaønh moân ñeä, laøm pheùp röûa cho hoï nhaân danh Chuùa Cha, Chuùa Con vaø Chuùa Thaùnh Thaàn, daïy baûo hoï tuaân giöõ moïi ñieàu Thaày ñaõ truyeàn cho anh em. Vaø naøy, Thaày ôû cuøng anh em moïi ngaøy cho ñeán taän theá."
Huaán giaùo
Trong baøi huaán giaùo tieáp ñoù, vì môùi toâng du boán quoác gia Phi chaâu trôû veà, neân Ñöùc Thaùnh cha taïm gaùc laïi loaït baøi veà Coâng ñoàng chung Vatican II, ñeå keå laïi nhöõng neùt noåi baät trong chuyeán Toâng du möôøi ngaøy cuûa ngaøi taïi Algeria, Cameroon, Angola, vaø Guinea Xích ñaïo.
Ñöùc Thaùnh cha noùi:
"Anh chò em thaân meán, chaøo anh chò em!
Hoâm nay, toâi muoán noùi veà Chuyeán Toâng du maø toâi ñaõ thöïc hieän töø ngaøy 13 ñeán ngaøy 23 thaùng Tö vöøa roài, khi vieáng thaêm boán quoác gia chaâu Phi: Algeria, Cameroon, Angola vaø Guinea Xích Ñaïo.
Ngay töø ñaàu trieàu ñaïi Giaùo hoaøng, toâi ñaõ nghó ñeán moät chuyeán ñi tôùi chaâu Phi. Toâi taï ôn Chuùa ñaõ cho pheùp toâi thöïc hieän ñieàu ñoù, nhö moät muïc töû, ñeå gaëp gôõ vaø khích leä daân Thieân Chuùa; ñoàng thôøi cuõng ñeå soáng chuyeán ñi aáy nhö moät söù ñieäp hoøa bình trong moät thôøi ñieåm lòch söû bò ñaùnh daáu bôûi chieán tranh vaø nhöõng vi phaïm nghieâm troïng, thöôøng xuyeân ñoái vôùi luaät phaùp quoác teá. Toâi cuõng baøy toû lôøi caûm ôn chaân thaønh nhaát ñeán caùc giaùm muïc vaø caùc nhaø chöùc traùch daân söï ñaõ ñoùn tieáp toâi, cuõng nhö taát caû nhöõng ai ñaõ coäng taùc toå chöùc chuyeán ñi.
Chuùa Quan Phoøng ñaõ muoán raèng chaëng döøng chaân ñaàu tieân chính laø quoác gia coù caùc ñòa danh gaén lieàn vôùi Thaùnh Augustinoâ, töùc laø Algeria. Nhö theá, moät ñaøng toâi ñöôïc trôû veà vôùi coäi nguoàn caên tính thieâng lieâng cuûa baûn thaân, vaø ñaøng khaùc, toâi ñöôïc baêng qua vaø cuûng coá nhöõng nhòp caàu raát quan troïng cho theá giôùi vaø Giaùo hoäi hoâm nay: nhòp caàu vôùi thôøi ñaïi phong phuù cuûa caùc Giaùo phuï; nhòp caàu vôùi theá giôùi Hoài giaùo; vaø nhòp caàu vôùi luïc ñòa chaâu Phi.
Taïi Algeria, toâi ñaõ nhaän ñöôïc moät söï ñoùn tieáp khoâng chæ ñaày toân troïng nhöng coøn thaân tình. Chuùng toâi coù theå tröïc tieáp caûm nhaän vaø cho theá giôùi thaáy raèng coù theå soáng cuøng nhau nhö anh chò em, ngay caû khi thuoäc caùc toân giaùo khaùc nhau, khi chuùng ta nhaän ra mình laø con caùi cuûa cuøng moät Cha nhaân haäu. Hôn nöõa, ñaây cuõng laø dòp thuaän tieän ñeå hoïc hoûi nôi Thaùnh Augustinoâ: qua kinh nghieäm ñôøi soáng, caùc taùc phaåm vaø linh ñaïo cuûa ngaøi, ngaøi laø baäc thaày trong vieäc tìm kieám Thieân Chuùa vaø chaân lyù-moät chöùng taù ñaëc bieät quan troïng cho caùc Kitoâ höõu vaø cho moïi ngöôøi ngaøy nay.
Taïi ba quoác gia tieáp theo maø toâi ñaõ vieáng thaêm, daân soá phaàn lôùn laø Kitoâ höõu, vì theá toâi ñöôïc ñaém mình trong baàu khí leã hoäi ñöùc tin, söï ñoùn tieáp noàng haäu, voán cuõng ñöôïc nuoâi döôõng bôûi nhöõng neùt ñaëc tröng cuûa con ngöôøi chaâu Phi. Toâi cuõng ñaõ traûi nghieäm, nhö caùc vò tieàn nhieäm cuûa toâi, phaàn naøo nhöõng gì ñaõ xaûy ra vôùi Chuùa Gieâsu khi Ngöôøi gaëp ñaùm ñoâng taïi Galileâ: Ngöôøi thaáy hoï khao khaùt vaø ñoùi khaùt coâng lyù, Ngöôøi loan baùo: "Phuùc cho ngöôøi ngheøo, phuùc cho ngöôøi hieàn laønh, phuùc cho ngöôøi xaây döïng hoøa bình" vaø khi nhaän ra ñöùc tin cuûa hoï, Ngöôøi noùi: "Anh em laø muoái cho ñôøi vaø laø aùnh saùng cho theá gian" (x. Mt 5,1-16).
Chuyeán vieáng thaêm Cameroon cho pheùp toâi cuûng coá lôøi keâu goïi cuøng nhau daán thaân cho hoøa giaûi vaø hoøa bình, bôûi vì quoác gia naøy, ñaùng tieác, cuõng ñang bò nhöõng caêng thaúng vaø baïo löïc. Toâi raát vui vì ñaõ ñeán Bamenda, trong vuøng noùi tieáng Anh, nôi toâi ñaõ khích leä moïi ngöôøi cuøng laøm vieäc vì hoøa bình. Cameroon ñöôïc goïi laø "chaâu Phi thu nhoû", aùm chæ söï ña daïng vaø phong phuù cuûa thieân nhieân vaø taøi nguyeân; nhöng chuùng ta cuõng coù theå hieåu caùch noùi naøy theo nghóa raèng nhöõng nhu caàu lôùn cuûa toaøn luïc ñòa ñeàu hieän dieän taïi Cameroon: nhu caàu phaân phoái coâng baèng taøi nguyeân; nhu caàu daønh choã cho giôùi treû baèng caùch vöôït qua naïn tham nhuõng aên saâu; nhu caàu thuùc ñaåy söï phaùt trieån toaøn dieän vaø beàn vöõng, choáng laïi caùc hình thöùc taân thöïc daân baèng moät söï hôïp taùc quoác teá coù taàm nhìn xa. Toâi caùm ôn Giaùo hoäi taïi Cameroon vaø toaøn theå daân toäc Cameroon ñaõ ñoùn tieáp toâi vôùi raát nhieàu tình thöông, vaø toâi caàu nguyeän ñeå tinh thaàn hieäp nhaát ñöôïc theå hieän trong chuyeán vieáng thaêm cuûa toâi luoân ñöôïc duy trì vaø höôùng daãn caùc löïa choïn vaø haønh ñoäng trong töông lai.
Chaëng thöù ba cuûa chuyeán ñi laø Angola, moät quoác gia roäng lôùn ôû phía nam ñöôøng xích ñaïo, coù truyeàn thoáng Kitoâ giaùo keùo daøi nhieàu theá kyû, gaén lieàn vôùi thôøi kyø thuoäc ñòa Boà Ñaøo Nha. Nhö nhieàu quoác gia chaâu Phi khaùc, sau khi giaønh ñöôïc ñoäc laäp, Angola ñaõ traûi qua moät giai ñoaïn ñaày khoù khaên, vaø trong tröôøng hôïp cuûa hoï, coøn bò nhuoám maùu bôûi moät cuoäc noäi chieán keùo daøi. Trong "loø luyeän" cuûa lòch söû naøy, Thieân Chuùa ñaõ höôùng daãn vaø thanh luyeän Giaùo hoäi, laøm cho Giaùo hoäi ngaøy caøng höôùng tôùi phuïc vuï Tin möøng, thaêng tieán con ngöôøi, hoøa giaûi vaø hoøa bình. Moät Giaùo hoäi töï do cho moät daân toäc töï do! Taïi Ñeàn thaùnh Ñöùc Meï Mamaõ Muxima-coù nghóa laø "Meï cuûa traùi tim" - toâi ñaõ caûm nhaän nhòp ñaäp cuûa traùi tim daân toäc Angola. Trong caùc cuoäc gaëp gôõ khaùc nhau, toâi vui möøng thaáy nhieàu nam nöõ tu só thuoäc moïi löùa tuoåi, laø lôøi tieân tri cuûa Nöôùc Trôøi giöõa daân mình; toâi thaáy caùc giaùo lyù vieân taän tuïy hoaøn toaøn cho lôïi ích cuûa coäng ñoaøn; toâi thaáy nhöõng khuoân maët ngöôøi cao tuoåi ñöôïc khaéc ghi bôûi lao nhoïc vaø ñau khoå nhöng vaãn phaûn chieáu nieàm vui Tin möøng; toâi thaáy nhöõng ngöôøi nam vaø ngöôøi nöõ nhaûy muùa theo nhòp caùc baøi ca chuùc tuïng Chuùa Phuïc Sinh, neàn taûng cuûa moät nieàm hy voïng kieân vöõng tröôùc nhöõng thaát voïng do caùc yù thöùc heä vaø nhöõng lôøi höùa haõo huyeàn cuûa ngöôøi quyeàn theá.
Nieàm hy voïng naøy ñoøi hoûi moät söï daán thaân cuï theå, vaø Giaùo hoäi coù traùch nhieäm-qua chöùng taù vaø vieäc can ñaûm loan baùo Lôøi Thieân Chuùa-nhaän ra caùc quyeàn cuûa moïi ngöôøi vaø thuùc ñaåy vieäc toân troïng thöïc söï caùc quyeàn ñoù. Vôùi caùc nhaø chöùc traùch daân söï cuûa Angola, cuõng nhö cuûa caùc quoác gia khaùc, toâi ñaõ coù theå baûo ñaûm thieän chí cuûa Giaùo hoäi Coâng giaùo trong vieäc tieáp tuïc ñoùng goùp, ñaëc bieät trong caùc lónh vöïc y teá vaø giaùo duïc.
Quoác gia cuoái cuøng toâi vieáng thaêm laø Guinea Xích Ñaïo, ñuùng 170 naêm sau laàn loan baùo Tin möøng ñaàu tieân. Vôùi söï khoân ngoan cuûa truyeàn thoáng vaø aùnh saùng cuûa Chuùa Kitoâ, daân toäc Guinea ñaõ vöôït qua nhöõng bieán coá lòch söû cuûa mình, vaø trong nhöõng ngaøy vöøa qua, tröôùc söï hieän dieän cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng, hoï ñaõ nhieät thaønh canh taân quyeát taâm cuøng nhau tieán böôùc höôùng tôùi moät töông lai ñaày hy voïng.
Toâi khoâng theå queân nhöõng gì ñaõ xaûy ra taïi nhaø tuø Bata, ôû Guinea Xích Ñaïo: caùc tuø nhaân ñaõ caát cao tieáng haùt taï ôn Thieân Chuùa vaø Giaùo hoaøng, xin caàu nguyeän "cho toäi loãi cuûa hoï vaø cho söï töï do cuûa hoï". Toâi chöa bao giôø thaáy ñieàu gì töông töï. Sau ñoù, hoï ñaõ cuøng toâi ñoïc kinh "Laïy Cha" döôùi côn möa nhö truùt. Moät daáu chæ chaân thöïc cuûa Nöôùc Thieân Chuùa! Vaø cuõng döôùi möa, cuoäc gaëp gôõ lôùn vôùi giôùi treû taïi saân vaän ñoäng Bata ñaõ baét ñaàu-moät leã hoäi cuûa nieàm vui Kitoâ giaùo, vôùi nhöõng chöùng töø caûm ñoäng cuûa caùc baïn treû ñaõ tìm thaáy trong Tin möøng con ñöôøng tröôûng thaønh töï do vaø coù traùch nhieäm. Nieàm vui aáy ñaït tôùi cao ñieåm trong thaùnh leã ngaøy hoâm sau, kheùp laïi moät caùch xöùng ñaùng chuyeán vieáng thaêm Guinea Xích Ñaïo vaø toaøn boä Chuyeán Toâng du".
Vaø Ñöùc Thaùnh cha keát luaän raèng:
"Anh chò em thaân meán, chuyeán vieáng thaêm cuûa Giaùo hoaøng, ñoái vôùi caùc daân toäc chaâu Phi, laø cô hoäi ñeå hoï caát leân tieáng noùi cuûa mình, baøy toû nieàm vui ñöôïc laø daân Thieân Chuùa vaø nieàm hy voïng vaøo moät töông lai toát ñeïp hôn, vôùi phaåm giaù cho töøng ngöôøi vaø cho taát caû. Toâi vui möøng vì ñaõ mang laïi cho hoï cô hoäi naøy, ñoàng thôøi caûm taï Chuùa veà nhöõng gì hoï ñaõ trao taëng cho toâi-moät kho taøng voâ giaù cho traùi tim vaø söù vuï cuûa toâi.
Chaøo thaêm vaø nhaén nhuû
Sau nhöõng chia seû treân ñaây cuûa Ñöùc Thaùnh cha, caùc ñoäc vieân laàn löôït toùm taét baèng caùc thöù tieáng khaùc nhau, keøm theo nhöõng lôøi chaøo thaêm vaø nhaén nhuû cuûa ngaøi.
Khi chaøo baèng tieáng Phaùp, Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Toâi thaân aùi chaøo caùc khaùch haønh höông noùi tieáng Phaùp ñeán töø Bæ, Haø Lan vaø Phaùp, ñaëc bieät laø nhoùm giaùo xöù Versailles vaø caùc sinh vieân töø nhieàu tröôøng hoïc khaùc nhau.
Öôùc gì caùc chuyeán toâng du taïi chaâu Phi naøy truyeàn ñaït nieàm vui cuûa ñöùc tin, ñöôïc beùn reã trong moät nieàm hy voïng kieân vöõng duø phaûi ñoái dieän vôùi nhöõng thaêng traàm cuûa cuoäc soáng.
Vôùi caùc tín höõu Anh ngöõ, Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Toâi chaøo taát caû caùc khaùch haønh höông vaø du khaùch noùi tieáng Anh tham döï buoåi Tieáp kieán hoâm nay, ñaëc bieät caùc nhoùm ñeán töø Ailen, Malta, Na Uy, Nigeria, AÁn Ñoä, Philippines, Trinidad vaø Tobago, vaø Hoa Kyø. Toâi caàu chuùc nieàm vui vaø bình an cuûa Chuùa Gieâsu Phuïc Sinh ñeán vôùi taát caû anh chò em vaø gia ñình anh chò em! Xin Thieân Chuùa chuùc laønh cho anh chò em!"
Khi ngoû lôøi vôùi caùc tín höõu noùi tieáng Ba Lan, Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Toâi thaân aùi chaøo caùc tín höõu Ba Lan. Hoâm nay, trong ngaøy kyû nieäm giaûi phoùng traïi taäp trung Ñöùc quoác xaõ taïi Dachau, anh chò em cöû haønh Ngaøy Töû ñaïo cuûa Haøng Giaùo só Ba Lan trong Theá chieán thöù hai. Xin haõy caàu khaån söï baûo trôï cuûa caùc giaùm muïc, linh muïc vaø chuûng sinh-nhöõng vò töû ñaïo cuûa caùc cheá ñoä toaøn trò theá kyû XX. Xin caùc ngaøi ñaëc bieät chuyeån caàu cho giôùi treû, ñeå hoï can ñaûm ñaùp laïi tieáng goïi cuûa Thieân Chuùa. Toâi ban pheùp laønh cho taát caû anh chò em!
Vaø vôùi caùc tín höõu noùi tieáng AÛ raäp, nôi coù nhieàu ngöôøi ñang chòu caûnh chieán tranh, Ñöùc Thaùnh cha noùi:
"Toâi chaøo caùc tín höõu noùi tieáng AÛ Raäp, ñaëc bieät nhöõng ngöôøi ñeán töø Liban, Iraq vaø Syria. Ngöôøi Kitoâ ñöôïc môøi goïi tín thaùc vaøo Thieân Chuùa, nhaát laø trong nhöõng luùc yeáu ñuoái vaø lo laéng, bôûi vì vôùi Ngaøi chuùng ta coù bình an vaø söï an toaøn. Xin Chuùa chuùc laønh cho taát caû anh chò em vaø luoân gìn giöõ anh chò em khoûi moïi söï döõ!
Sau khi chaøo baèng caùc thöù tieáng khaùc nöõa, Ñöùc Thaùnh cha ngoû lôøi baèng tieáng YÙ:
"Toâi thaân aùi chaøo möøng caùc khaùch haønh höông noùi tieáng YÙ. Ñaëc bieät, toâi chaøo caùc gia ñình thuoäc Phong traøo Focolari, Toå AÁm, caùc coäng taùc vieân cuûa Regnum Christi, Nöôùc Chuùa Kitoâ, caùc giaùo xöù Santa Maria Assunta ôû Canepina vaø San Giovanni Battista ôû Colletorto.
Toâi cuõng chaøo Trung ñoaøn Lagunari "Serenissima" cuûa Venezia, Trung taâm Huaán luyeän Nhaûy duø Pisa vaø Trung ñoaøn 28 "Pavia" cuûa Pesaro.
Sau cuøng, toâi höôùng ñeán caùc baïn treû, caùc beänh nhaân vaø caùc ñoâi taân hoân. Phuïng vuï hoâm nay kính Thaùnh Catarina thaønh Siena, trinh nöõ Doøng Ña Minh vaø Tieán só Hoäi Thaùnh. Caùc baïn treû thaân meán, haõy yeâu meán Ñöùc Kitoâ nhö thaùnh Catarina ñaõ yeâu, ñeå theo Ngöôøi vôùi nhieät thaønh vaø trung tín.
Anh chò em beänh nhaân thaân meán, haõy daâng nhöõng ñau khoå cuûa mình vaøo maàu nhieäm tình yeâu cuûa Maùu Ñaáng Cöùu Chuoäc, ñöôïc vò thaùnh thaønh Siena chieâm ngaém caùch ñaëc bieät. Vaø anh chò em taân hoân thaân meán, vôùi tình yeâu daønh cho nhau, haõy trôû neân daáu chæ tình yeâu cuûa Ñöùc Kitoâ ñoái vôùi Hoäi Thaùnh. Toâi ban pheùp laønh cho taát caû anh chò em!
Buoåi Tieáp kieán chung keát thuùc vôùi Kinh Laïy Cha vaø pheùp laønh cuûa Ñöùc Thaùnh cha.