Dieãn vaên cuûa Ñöùc Thaùnh Cha Leâoâ XIV
göûi caùc nghò só thuoäc Ñaûng Nhaân daân chaâu AÂu
Chính trò phaûi phuïc vuï con ngöôøi vaø coâng ích
Dieãn vaên cuûa Ñöùc Thaùnh Cha Leâoâ XIV göûi caùc nghò só thuoäc Ñaûng Nhaân daân chaâu AÂu - Chính trò phaûi phuïc vuï con ngöôøi vaø coâng ích.
Chuyeån ngöõ: Tri Khoan
Vatican (WHÑ 26-04-2026) - Saùng ngaøy 25/04/2026, taïi Ñieän Toâng toøa Vatican, Ñöùc Thaùnh Cha Leâoâ XIV ñaõ tieáp kieán caùc thaønh vieân cuûa Ñaûng Nhaân daân chaâu AÂu thuoäc Nghò vieän chaâu AÂu, vaø döôùi ñaây laø baûn dòch Vieät ngöõ dieãn vaên cuûa ngaøi:
Dieãn vaên cuûa Ñöùc Thaùnh Cha Leâoâ XIV
göûi caùc nghò só thuoäc Ñaûng Nhaân daân chaâu AÂu
Phoøng Clementina
Thöù Baûy, ngaøy 25 thaùng 4 naêm 2026
Nhaân danh Cha vaø Con vaø Thaùnh Thaàn,
Bình an cho anh chò em,
Thöa quyù vò Nghò só,
Thöa quyù oâng vaø quyù baø,
Toâi thaân aùi chaøo möøng taát caû quyù vò ñeán vôùi cuoäc gaëp gôõ naøy. Caùch rieâng, toâi xin chaøo oâng Manfred Weber, Chuû tòch, vaø baø Mairead McGuinness, Ñaëc phaùi vieân cuûa Lieân minh chaâu AÂu phuï traùch thuùc ñaåy töï do toân giaùo vaø tín ngöôõng beân ngoaøi khoái Lieân minh chaâu AÂu.
Cuoäc gaëp gôõ cuûa chuùng ta tieáp noái nhöõng buoåi gaëp gôõ ñaõ ñöôïc thöïc hieän vôùi nhöõng vò tieàn nhieäm cuûa toâi laø Thaùnh Giaùo hoaøng Gioan Phaoloâ II vaø Ñöùc Giaùo hoaøng Beâneâñictoâ XVI, cuõng nhö Söù ñieäp maø Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ göûi ñeán quyù vò vaøo thaùng 6 naêm 2023, khi ngaøi khoâng theå ñích thaân tieáp kieán quyù vò do phaûi nhaäp vieän. Vì vaäy, toâi raát vui möøng ñöôïc tieáp tuïc cuoäc ñoái thoaïi naøy vôùi Ñaûng Nhaân daân chaâu AÂu, moät ñaûng kín muùc nguoàn caûm höùng chính trò töø nhöõng nhaân vaät nhö oâng Adenauer, De Gasperi vaø Schuman, nhöõng ngöôøi ñöôïc xem laø caùc vò saùng laäp neân chaâu AÂu hieän ñaïi.
Nhö Ñöùc Beâneâñictoâ XVI ñaõ noùi caùch ñaây hai möôi naêm, toâi cuõng "ñaùnh giaù cao vieäc nhoùm cuûa quyù vò nhìn nhaän di saûn Kitoâ giaùo cuûa chaâu AÂu."[1] Döï aùn chaâu AÂu troãi daäy töø ñoáng tro taøn cuûa Theá chieán thöù hai, chaéc chaén ñöôïc hình thaønh töø nhu caàu thöïc tieãn nhaèm ngaên chaën moät cuoäc xung ñoät töông töï taùi dieãn. Tuy nhieân, döï aùn naøy cuõng cho thaáy moät taàm nhìn lyù töôûng, ñoù laø khao khaùt thuùc ñaåy söï hôïp taùc nhaèm vöôït qua nhieàu theá kyû chia reõ, vaø giuùp caùc daân toäc treân luïc ñòa taùi khaùm phaù di saûn nhaân vaên, vaên hoùa vaø toân giaùo maø hoï cuøng chia seû. Caùc vò saùng laäp ñaõ ñöôïc truyeàn caûm höùng bôûi ñöùc tin caù nhaân cuûa hoï, vaø xem caùc nguyeân taéc Kitoâ giaùo laø yeáu toá chung vaø hieäp nhaát, coù theå giuùp chaám döùt tinh thaàn baùo thuø vaø xung ñoät ñaõ daãn ñeán cuoäc Theá chieán thöù hai.
Ñöùc Thaùnh cha Phanxicoâ ñaõ dieãn taû yù töôûng naøy baèng moät cuïm töø ñôn sô maø saâu saéc: "hieäp nhaát lôùn hôn xung ñoät."[2] Thaät vaäy, vieäc tìm kieám söï hieäp nhaát ñoøi hoûi loøng can ñaûm ñeå vöôït leân treân beà maët cuûa xung ñoät vaø nhìn thaáy nôi tha nhaân phaåm giaù saâu xa nhaát cuûa hoï.[3] Nhö theá, con ngöôøi coù theå xaây döïng ñieàu môùi meû vaø mang tính xaây döïng, trong khi xung ñoät chæ laøm traàm troïng theâm nhöõng khaùc bieät, nuoâi döôõng vieäc theo ñuoåi vaø khaúng ñònh quyeàn löïc, vaø cuoái cuøng daãn ñeán söï huûy dieät.
Nhieäm vuï haøng ñaàu cuûa moïi haønh ñoäng chính trò laø ñöa ra moät taàm nhìn lyù töôûng, vì chính trò ñoøi hoûi moät caùi nhìn roäng môû veà töông lai, khoâng sôï haõi khi phaûi ñöa ra nhöõng löïa choïn khoù khaên, thaäm chí khoâng ñöôïc öa thích nhöng laïi laø caàn thieát cho ích chung. Theo nghóa naøy, chính trò laø "hình thöùc cao nhaát cuûa ñöùc aùi"[4] bôûi vì noù coù theå daán thaân troïn veïn cho vieäc xaây döïng lôïi ích chung.
Tuy nhieân, theo ñuoåi moät lyù töôûng khoâng coù nghóa laø toân suøng moät heä tö töôûng. Thaät vaäy, heä tö töôûng luoân laø keát quaû cuûa vieäc boùp meùo thöïc taïi vaø laø moät daïng söùc maïnh aùp ñaët leân thöïc taïi aáy. Moïi heä tö töôûng ñeàu laøm meùo moù caùc yù töôûng vaø aùp ñaët con ngöôøi vaøo chöông trình haønh ñoäng cuûa rieâng noù, boùp ngheït nhöõng khaùt voïng chaân chính cuûa hoï, khao khaùt töï do, haïnh phuùc cuõng nhö an sinh caù nhaân vaø xaõ hoäi. Chính chaâu AÂu hieän ñaïi ñaõ troãi daäy töø vieäc thöøa nhaän söï thaát baïi cuûa caùc döï aùn thuoäc heä tö töôûng töøng taøn phaù vaø chia caét luïc ñòa naøy.
Nhö oâng De Gasperi ñaõ nhaän ñònh, theo ñuoåi moät lyù töôûng coù nghóa laø ñaët nhaân vò ôû vò trí trung taâm, "vôùi tinh thaàn huynh ñeä Phuùc AÂm, vôùi söï toân troïng luaät phaùp ñöôïc keá thöøa töø thôøi xa xöa, vôùi vieäc caûm thuï caùi ñeïp ñöôïc tinh luyeän qua nhieàu theá kyû, vaø söï daán thaân cho söï thaät vaø coâng lyù ñaõ ñöôïc reøn giuõa qua haøng thieân nieân kyû kinh nghieäm."[5]
Ñaây chính laø khuoân khoå maø chính trò vaãn coù theå ñöôïc thöïc thi ngaøy nay, vaø laø nôi hoaït ñoäng chính trò phaûi ñöôïc daãn ñöa trôû laïi. Ñaûng cuûa quyù vò ñöôïc goïi laø Ñaûng Nhaân daân chaâu AÂu. Nhaân daân naèm ôû trung taâm söï cam keát cuûa quyù vò, vaø quyù vò khoâng theå gaït hoï sang moät beân. Hoï khoâng ñôn thuaàn laø nhöõng ngöôøi thuï ñoäng tieáp nhaän caùc ñeà xuaát vaø quyeát ñònh chính trò; treân heát, hoï ñöôïc môøi goïi trôû thaønh nhöõng chuû theå tích cöïc cuøng chia seû traùch nhieäm ñoái vôùi moïi haønh ñoäng chính trò. Söï hieän dieän giöõa nhaân daân vaø loâi cuoán hoï vaøo tieán trình chính trò laø phöông thuoác giaûi toát nhaát cho chuû nghóa daân tuùy voán chæ tìm kieám söï taùn thaønh deã daõi, vaø cho chuû nghóa tinh hoa coù khuynh höôùng haønh ñoäng maø khoâng coù söï ñoàng thuaän. Caû hai ñeàu laø nhöõng khuynh höôùng phoå bieán trong boái caûnh chính trò ngaøy nay. Moät neàn chính trò thöïc söï mang tính "nhaân daân" ñoøi hoûi thôøi gian, caùc döï aùn chung vaø tình yeâu ñoái vôùi söï thaät.
Moät trong nhöõng vaán ñeà chính cuûa chính trò trong nhöõng naêm gaàn ñaây laø söï suy giaûm khoâng ngöøng tính haøi hoøa, hôïp taùc vaø gaén keát töông hoã giöõa nhaân daân vaø caùc ñaïi dieän cuûa hoï. Caàn phaûi taùi laäp moät caûm thöùc ñích thöïc veà "nhaân daân", thoâng qua söï tieáp xuùc tröïc tieáp giöõa coâng daân vaø nhöõng ngöôøi ñaïi dieän cuûa hoï, ñeå ñaùp öùng caùch höõu hieäu nhöõng vaán ñeà cuï theå cuûa ngöôøi daân döôùi aùnh saùng cuûa moät taàm nhìn lyù töôûng. Chuùng ta coù theå noùi theo caùch aån duï raèng, trong kyû nguyeân cuûa "söï khaûi hoaøn cuûa kyõ thuaät soá", haønh ñoäng chính trò thöïc söï höôùng tôùi ích chung ñoøi hoûi vieäc trôû laïi vôùi phöông thöùc "töông taùc tröïc tieáp" (analogue).
Coù leõ ñaây chính laø phöông thuoác ñích thöïc cho moät neàn chính trò thöôøng xuyeân chæ lôùn tieáng, chæ döøng laïi ôû caùc khaåu hieäu vaø khoâng coù khaû naêng ñaùp öùng nhu caàu thöïc teá cuûa ngöôøi daân. Hôn nöõa, ñeå vöôït qua söï baát bình ñoái vôùi chính trò, caàn phaûi laáy laïi loøng daân baèng caùch tieáp caän tröïc tieáp vôùi hoï, vaø xaây döïng laïi maïng löôùi caùc moái töông quan taïi chính nhöõng nôi hoï soáng, ñeå moãi ngöôøi coù theå caûm nhaän mình thuoäc veà moät coäng ñoàng vaø seû chia töông lai cuûa coäng ñoàng ñoù.
Ñieàu naøy coù yù nghóa gì trong thöïc teá ñoái vôùi nhöõng ngöôøi ñaët neàn taûng haønh ñoäng cuûa hoï treân caùc giaù trò Kitoâ giaùo - daân chuû? Tröôùc heát, noù coù nghóa laø taùi khaùm phaù vaø ñoùn nhaän di saûn Kitoâ giaùo maø töø ñoù quyù vò ñaõ khôûi ñi, ñoàng thôøi vaãn duy trì söï phaân bieät caàn thieát giöõa chöùng taù toân giaùo mang tính ngoân söù - daønh rieâng cho coäng ñoaøn Giaùo hoäi - vaø chöùng taù Kitoâ giaùo ñöôïc theå hieän qua caùc löïa choïn chính trò cuï theå.[6] Laø moät ngöôøi Kitoâ höõu trong chính trò khoâng coù nghóa laø theå hieän vieäc lôùn tieáng tuyeân xöng ñöùc tin; thay vaøo ñoù, noù coù nghóa laø cho pheùp Tin möøng höôùng daãn nhöõng quyeát ñònh caàn ñöôïc ñöa ra, keå caû nhöõng quyeát ñònh coù theå khoâng deã ñaït ñöôïc söï ñoàng thuaän. Ñieàu ñoù cuõng coù nghóa laø noã löïc baûo toàn moái lieân heä giöõa luaät töï nhieân vaø luaät thöïc ñònh (positive law), giöõa nguoàn coäi Kitoâ giaùo vaø haønh ñoäng chính trò.
Laø moät Kitoâ höõu daán thaân trong chính trò ñoøi hoûi moät caùi nhìn thöïc teá khôûi ñi töø nhöõng moái quan taâm cuï theå cuûa ngöôøi daân. Taàm nhìn naøy tröôùc heát phaûi tìm caùch thuùc ñaåy caùc ñieàu kieän lao ñoäng xöùng ñaùng, khuyeán khích söï saùng taïo vaø taøi naêng cuûa con ngöôøi tröôùc moät thò tröôøng ñang ngaøy caøng trôû neân phi nhaân vaø khoâng ñöa ñeán söï vieân maõn. Moät quan ñieåm nhö theá phaûi giuùp con ngöôøi vöôït qua noãi sôï haõi khi laäp gia ñình vaø sinh con, moät noãi sôï döôøng nhö ñaëc bieät phoå bieán ôû chaâu AÂu. Noù cuõng caàn phaûi giaûi quyeát caùc nguyeân nhaân goác reã cuûa hieän töôïng di cö, chaêm soùc nhöõng ngöôøi ñang ñau khoå, ñoàng thôøi löu taâm ñeán khaû naêng thöïc teá trong vieäc ñoùn nhaän vaø hoäi nhaäp ngöôøi di cö vaøo xaõ hoäi. Cuõng vaäy, noù ñoøi hoûi phaûi ñoái dieän, maø khoâng ñi theo con ñöôøng heä tö töôûng, vôùi nhöõng thaùch ñoá lôùn cuûa thôøi ñaïi chuùng ta, chaúng haïn nhö vieäc chaêm soùc coâng trình taïo döïng vaø trí tueä nhaân taïo. Trí tueä nhaân taïo mang laïi nhöõng cô hoäi lôùn, nhöng cuõng aån chöùa raát nhieàu hieåm hoïa.
Laø moät Kitoâ höõu daán thaân trong chính trò cuõng coù nghóa laø ñaàu tö cho töï do, khoâng phaûi moät thöù töï do bò giaûn löôïc thaønh nhöõng sôû thích caù nhaân ñôn thuaàn, maø laø moät töï do beùn reã trong söï thaät, voán baûo veä töï do toân giaùo cuõng nhö töï do tö töôûng vaø löông taâm ôû moïi nôi vaø trong moïi hoaøn caûnh. Ñoàng thôøi, phaûi traùnh coå voõ cho moät "söï leäch laïc trong vieäc hieåu vaø thöïc thi caùc quyeàn con ngöôøi"[7], bôûi vì ñieàu ñoù cuoái cuøng seõ nhöôøng choã cho söùc maïnh aùp ñaët vaø aùp böùc.
Toâi ñeå laïi cho quyù vò nhöõng ñieåm suy tö vaén taét treân, vôùi hy voïng raèng chuùng seõ trôû thaønh ñieåm khôûi ñaàu cho nhöõng suy tö trong coâng vieäc cuûa quyù vò. Toâi xin göûi ñeán quyù vò nhöõng lôøi chuùc toát ñeïp cho söï phuïc vuï cuûa quyù vò daønh cho ngöôøi daân chaâu AÂu, vaø toâi ban pheùp laønh Toøa thaùnh cho quyù vò.
Caûm ôn quyù vò!
Leâoâ XIV, Giaùo Hoaøng
Tri Khoan
Chuyeån ngöõ töø: vatican.va
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -
[1] Ñöùc Beâneâñictoâ XVI, "Dieãn vaên göûi caùc thaønh vieân Ñaûng Nhaân daân chaâu AÂu nhaân dòp nhöõng ngaøy nghieân cöùu veà chaâu AÂu" (30 thaùng 3 naêm 2006), AAS 98 (2006), 344.
[2] Ñöùc Phanxicoâ, Toâng huaán Evangelii Gaudium, 228: AAS 105 (2013), 1113.
[3] Ibid.
[4] Ñöùc Pioâ XI, "Buoåi tieáp kieán caùc laõnh ñaïo Lieân ñoaøn Ñaïi hoïc Coâng giaùo" (18 thaùng 12 naêm 1927).
[5] A. De Gasperi, "Chaâu AÂu, queâ höông cuûa chuùng ta. Dieãn vaên taïi Hoäi nghò Nghò vieän chaâu AÂu, ngaøy 21 thaùng 4 naêm 1954," trong: Alcide De Gasperi e la politica internazionale, Roâma 1990, taäp III, tr. 437-440.
[6] X. Marialuisa L. Sergio, trong: Alcide De Gasperi, Diario 1930-1943, Bologna 2018, tr. 24.
[7] Dieãn vaên göûi caùc thaønh vieân Ngoaïi giao ñoaøn caïnh Toøa thaùnh (9 thaùng 1 naêm 2026).