Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV,
treân chuyeán bay trôû veà töø chaâu Phi:
'Toâi leân aùn moïi haønh ñoäng baát coâng'
Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV, treân chuyeán bay trôû veà töø chaâu Phi: 'Toâi leân aùn moïi haønh ñoäng baát coâng'.
Vuõ Vaên An
Roma (VietCatholic News 23-04-2026) - Marco Mancini, trong baûn tin ngaøy 23 thaùng 4 naêm 2026 cuûa haõng tin EWTNNews, töôøng trình töø chuyeán bay cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng:
Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV ñaõ thaúng thaén noùi veà chieán tranh, di cö, vieäc chuùc phuùc cho caùc caëp ñoâi ñoàng tính vaø moái quan heä cuûa Toøa Thaùnh vôùi caùc chính phuû ñoäc taøi trong moät cuoäc hoïp baùo treân maùy bay keùo daøi khoaûng 20 phuùt vôùi caùc nhaø baùo ñi cuøng ngaøi töø Malabo, Guinea Xích ñaïo, ñeán Rome sau chuyeán toâng du ñeán chaâu Phi.
Tröôùc khi traû lôøi caâu hoûi, Ñöùc Giaùo Hoaøng nhaán maïnh raèng muïc ñích chính cuûa moät chuyeán ñi cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng laø muïc vuï chöù khoâng phaûi chính trò.
"Khi toâi thöïc hieän moät chuyeán ñi - noùi cho chính baûn thaân toâi, nhöng hoâm nay vôùi tö caùch laø Giaùo hoaøng, Giaùm muïc cuûa Rome - ñaëc bieät laø moät chuyeán ñi toâng ñoà, muïc vuï, ñoù laø ñeå tìm kieám, ñoàng haønh vaø hieåu bieát daân Chuùa," ngaøi noùi.
Ngaøi noùi theâm raèng nhöõng chuyeán ñi nhö vaäy tröôùc heát neân ñöôïc hieåu laø "moät bieåu thöùc noùi leân loøng mong muoán loan baùo Tin Möøng, rao truyeàn söù ñieäp cuûa Chuùa Gieâsu Kitoâ", vaø laø moät caùch "ñeå ñeán gaàn moïi ngöôøi trong nieàm haïnh phuùc, trong chieàu saâu ñöùc tin, nhöng cuõng trong noãi ñau khoå cuûa hoï".
Khi ñöôïc hoûi veà tình traïng hoãn loaïn cuûa caùc cuoäc ñaøm phaùn nhaèm chaám döùt cuoäc xung ñoät lieân quan ñeán Iran, Israel vaø Hoa Kyø, Ñöùc Giaùo Hoaøng keâu goïi moät tö duy môùi baét nguoàn töø hoøa bình hôn laø baïo löïc.
"Chaéc chaén, toâi muoán baét ñaàu baèng caùch noùi raèng chuùng ta caàn thuùc ñaåy moät thaùi ñoä môùi, moät neàn vaên hoùa hoøa bình", ngaøi noùi. "Nhieàu laàn khi chuùng ta ñaùnh giaù moät soá tình huoáng nhaát ñònh, phaûn öùng töùc thì laø chuùng ta phaûi can thieäp baèng baïo löïc, baèng chieán tranh, baèng caùch taán coâng, vaø chuùng ta ñaõ thaáy raèng nhieàu ngöôøi voâ toäi ñaõ cheát".
Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV noùi raèng caâu hoûi then choát khoâng chæ ñôn giaûn laø lieäu moät cheá ñoä coù neân thay ñoåi hay khoâng maø laø laøm theá naøo ñeå baûo veä caùc giaù trò quan troïng maø khoâng gaây theâm thöông vong cho nhöõng ngöôøi voâ toäi.
"Thay ñoåi cheá ñoä hay khoâng thay ñoåi cheá ñoä, caâu hoûi laø laøm theá naøo ñeå thuùc ñaåy caùc giaù trò maø chuùng ta tin töôûng maø khoâng gaây ra caùi cheát cuûa quaù nhieàu ngöôøi voâ toäi", ngaøi noùi.
Moâ taû tình hình laø "raát phöùc taïp", Ñöùc Giaùo Hoaøng noùi raèng caùc cuoäc ñaøm phaùn qua laïi ñaõ taïo ra "tình traïng hoãn loaïn vaø nghieâm troïng naøy ñoái vôùi neàn kinh teá theá giôùi", trong khi nhöõng ngöôøi daân voâ toäi ôû Iran ñang phaûi chòu ñöïng vì chieán tranh.
"Thay vaøo ñoù, toâi khuyeán khích vieäc tieáp tuïc ñoái thoaïi vì hoøa bình", ngaøi noùi. "Vôùi tö caùch laø Giaùo hoäi, toâi xin nhaéc laïi, vaø vôùi tö caùch laø moät muïc töû, toâi khoâng theå uûng hoä chieán tranh, vaø toâi muoán khuyeán khích moïi ngöôøi noã löïc heát söùc ñeå tìm kieám nhöõng giaûi phaùp xuaát phaùt töø vaên hoùa hoøa bình chöù khoâng phaûi thuø haän."
Sau ñoù trong cuoäc trao ñoåi, traû lôøi caâu hoûi veà caùc vuï haønh quyeát ñöôïc baùo caùo cuûa cheá ñoä Iran, Ñöùc Giaùo Hoaøng ñaõ ñöa ra lôøi leân aùn döùt khoaùt.
"Toâi leân aùn taát caû caùc haønh ñoäng baát coâng, toâi leân aùn vieäc töôùc ñoaït maïng soáng cuûa con ngöôøi. Toâi leân aùn aùn töû hình", Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo noùi. "Toâi tin raèng maïng soáng con ngöôøi caàn ñöôïc toân troïng, vaø taát caû moïi ngöôøi töø khi thuï thai ñeán khi sinh ra, cuoäc soáng cuûa hoï caàn ñöôïc toân troïng vaø baûo veä. Vì vaäy, khi moät cheá ñoä, khi moät quoác gia, ñöa ra nhöõng quyeát ñònh töôùc ñoaït maïng soáng cuûa ngöôøi khaùc moät caùch baát coâng, thì roõ raøng ñoù laø ñieàu caàn phaûi bò leân aùn."
Veà vaán ñeà di cö, moät chuû ñeà quan troïng tröôùc chuyeán coâng du quoác teá tieáp theo cuûa ngaøi ñeán Taây Ban Nha, Ñöùc Giaùo Hoaøng cho bieát caùc chính phuû coù quyeàn ñieàu tieát bieân giôùi cuûa mình nhöng nhaán maïnh raèng caùc quoác gia giaøu coù hôn cuõng phaûi giaûi quyeát nhöõng nguyeân nhaân saâu xa khieán ngöôøi daân phaûi rôøi boû caùc quoác gia ngheøo hôn.
"Roõ raøng, vaán ñeà di cö raát phöùc taïp vaø aûnh höôûng ñeán nhieàu quoác gia, khoâng chæ Taây Ban Nha, khoâng chæ chaâu AÂu, maø caû Hoa Kyø; ñoù laø moät hieän töôïng toaøn caàu," ngaøi noùi.
Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo tieáp tuïc: "Caù nhaân toâi tin raèng moät quoác gia coù quyeàn thieát laäp caùc quy taéc taïi bieân giôùi cuûa mình. Toâi khoâng thích yù töôûng cho raèng moïi ngöôøi nhaäp caûnh nhö theå khoâng coù traät töï, vaø ñoâi khi taïo ra nhöõng tình huoáng baát coâng hôn caû nhöõng gì hoï ñaõ boû laïi phía sau."
Ñoàng thôøi, ngaøi keâu goïi caùc quoác gia giaøu coù hôn vaø caùc taäp ñoaøn ña quoác gia laøm nhieàu hôn nöõa cho caùc quoác gia ñang phaùt trieån, ñaëc bieät laø ôû chaâu Phi.
"Nhöng noùi nhö vaäy, toâi hoûi: Chuùng ta ñang laøm gì ôû caùc quoác gia giaøu coù hôn ñeå thay ñoåi tình hình ôû caùc quoác gia ngheøo hôn?" ngaøi noùi. Nhaéc ñeán chaâu Phi, ngaøi noùi theâm raèng ñoái vôùi nhieàu ngöôøi, chaâu Phi ñöôïc xem laø "nôi ngöôøi ta coù theå ñeán ñeå khai thaùc khoaùng saûn, laáy cuûa caûi, laøm giaøu cho ngöôøi khaùc ôû caùc quoác gia khaùc".
Ñöùc Giaùo Hoaøng nhaán maïnh raèng ngöôøi di cö phaûi luoân ñöôïc ñoái xöû vôùi phaåm giaù.
"Khi moïi ngöôøi ñeán, hoï laø con ngöôøi vaø hoï xöùng ñaùng ñöôïc toân troïng nhö moïi con ngöôøi khaùc vì phaåm giaù con ngöôøi", ngaøi noùi. "Chuùng ta caàn ñoái xöû vôùi con ngöôøi moät caùch nhaân ñaïo vaø khoâng ñoái xöû vôùi hoï teä hôn caû vaät nuoâi trong nhaø, ñoäng vaät, v.v."
Moät nhaø baùo ngöôøi Phaùp hoûi Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV laøm theá naøo ngaøi traùnh vieäc taïo cô sôû ñaïo ñöùc cho nhöõng nhaø cai trò ñoäc ñoaùn khi gaëp gôõ hoï trong caùc chuyeán thaêm cuûa Giaùo hoaøng. Ñöùc Giaùo Hoaøng noùi raèng nhöõng cuoäc gaëp gôõ nhö vaäy... Coù theå hieåu theo nhieàu caùch khaùc nhau, nhöng ngaøi quay laïi vôùi muïc ñích muïc vuï cuûa caùc chuyeán ñi vaø söù meänh ngoaïi giao cuûa Toøa Thaùnh.
"Chaéc chaén, söï hieän dieän cuûa moät vò Giaùo hoaøng vôùi baát cöù nguyeân thuû quoác gia naøo cuõng coù theå ñöôïc hieåu theo nhieàu caùch khaùc nhau," ngaøi noùi. "Toâi muoán quay laïi vôùi ñieàu toâi ñaõ noùi trong baøi phaùt bieåu ban ñaàu veà taàm quan troïng cuûa vieäc hieåu muïc ñích chính cuûa caùc chuyeán ñi maø toâi thöïc hieän, maø Giaùo hoaøng thöïc hieän - thaêm vieáng ngöôøi daân."
Ngaøi cuõng baûo veä söï tham gia ngoaïi giao lieân tuïc cuûa Vatican ngay caû vôùi caùc chính phuû khoù khaên.
"Chuùng toâi khoâng phaûi luùc naøo cuõng ñöa ra nhöõng tuyeân boá lôùn lao, chæ trích, phaùn xeùt hay leân aùn," ngaøi noùi. "Nhöng coù raát nhieàu coâng vieäc dieãn ra ñaèng sau haäu tröôøng ñeå thuùc ñaåy coâng lyù, ñeå thuùc ñaåy caùc muïc tieâu nhaân ñaïo."
Coâng vieäc ñoù, ngaøi noùi, coù theå bao goàm caùc noã löïc ñeå giaûi phoùng caùc tuø nhaân chính trò vaø öùng phoù vôùi naïn ñoùi vaø beänh taät. "Vì vaäy, Toøa Thaùnh, baèng caùch duy trì söï trung laäp, vaø tìm caùch tieáp tuïc moái quan heä ngoaïi giao tích cöïc vôùi nhieàu quoác gia khaùc nhau, thöïc chaát chuùng ta ñang coá gaéng tìm caùch aùp duïng Tin Möøng vaøo caùc tình huoáng cuï theå, ñeå cuoäc soáng cuûa moïi ngöôøi coù theå ñöôïc caûi thieän."
Khi ñöôïc hoûi veà vieäc chuùc phuùc cho caùc caëp ñoâi ñoàng tính sau quyeát ñònh cuûa Hoàng Y ngöôøi Ñöùc Reinhard Marx ôû Munich vaø Freising, Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV noùi raèng söï hieäp nhaát cuûa Giaùo Hoäi khoâng neân bò thu heïp laïi thaønh vaán ñeà ñaïo ñöùc tình duïc.
"Tröôùc heát, toâi nghó ñieàu raát quan troïng laø phaûi hieåu raèng söï hieäp nhaát hay chia reõ cuûa Giaùo Hoäi khoâng neân xoay quanh caùc vaán ñeà tình duïc," ngaøi noùi. "Chuùng ta thöôøng nghó raèng khi Giaùo Hoäi noùi veà ñaïo ñöùc, thì vaán ñeà ñaïo ñöùc duy nhaát laø vaán ñeà tình duïc, vaø treân thöïc teá, toâi tin raèng coù nhieàu vaán ñeà lôùn hôn vaø quan troïng hôn, chaúng haïn nhö coâng lyù, bình ñaúng, töï do cuûa nam giôùi vaø phuï nöõ, töï do toân giaùo, taát caû ñeàu ñöôïc öu tieân hôn vaán ñeà cuï theå ñoù."
Ñöùc Leo XIV noùi raèng Toøa Thaùnh ñaõ laøm roõ vôùi caùc giaùm muïc Ñöùc raèng Toøa Thaùnh khoâng ñoàng yù vôùi vieäc "ban phöôùc laønh moät caùch chính thöùc cho caùc caëp ñoâi", bao goàm caû caùc caëp ñoâi ñoàng tính hoaëc caùc caëp ñoâi trong tình traïng khoâng hôïp leä, vöôït quaù nhöõng gì Ñöùc Giaùo Hoaøng Phanxicoâ ñaõ cho pheùp.
Nhaéc laïi caâu noùi noåi tieáng cuûa Ñöùc Phanxicoâ: "Taát caû, taát caû, taát caû", Ñöùc Leo XIV noùi: "Taát caû ñeàu ñöôïc chaøo ñoùn, taát caû ñeàu ñöôïc môøi goïi. Taát caû ñeàu ñöôïc môøi goïi ñi theo Chuùa Gieâsu, vaø taát caû ñeàu ñöôïc môøi goïi tìm kieám söï hoaùn caûi trong cuoäc soáng cuûa mình."
"Neáu ñi xa hôn theá hoâm nay, toâi nghó raèng chuû ñeà naøy coù theå gaây ra nhieàu chia reõ hôn laø hieäp nhaát", ngaøi noùi theâm, "vaø chuùng ta neân tìm caùch xaây döïng söï hieäp nhaát cuûa mình treân Chuùa Gieâsu Kitoâ vaø nhöõng gì Chuùa Gieâsu Kitoâ daïy."