Baøi Giaûng Cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV
Trong Thaùnh Leã Sau Cuøng
taïi saân vaän ñoäng Malabo, Guinea Xích Ñaïo
Baøi Giaûng Cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV Trong Thaùnh Leã Sau Cuøng taïi saân vaän ñoäng Malabo, Guinea Xích Ñaïo.
Vuõ Vaên An
Malabo (VietCatholic News 23-04-2026) - Theo tin Toøa Thaùnh, Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV ñaõ cöû haønh Thaùnh leã cuoái cuøng trong chuyeán thaêm chaâu Phi cuûa ngaøi vaøo thöù Naêm, 23 thaùng 04 naêm 2026, keâu goïi Giaùo hoäi taïi Guinea Xích ñaïo tieáp tuïc rao giaûng Tin Möøng "vôùi loøng nhieät thaønh" vaø laøm chöùng qua cuoäc soáng ñöôïc ñònh hình bôûi ñöùc tin, phuïc vuï vaø tình lieân ñôùi.
Thaùnh leã taïi saân vaän ñoäng Malabo, nôi döï kieán coù khoaûng 30,000 tín höõu tham döï, ñaùnh daáu söï kieän coâng khai lôùn cuoái cuøng cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng taïi Guinea Xích ñaïo, quoác gia chaâu Phi thöù tö vaø cuoái cuøng trong haønh trình 11 ngaøy cuûa ngaøi.
Sau khi ñi qua ñaùm ñoâng treân xe chuyeân duïng cuûa Giaùo Hoaøng, Ñöùc Leo XIV baét ñaàu Thaùnh leã giöõa nhöõng laù côø, baøi haùt vaø nhöõng chieác muõ ñaày maøu saéc, vôùi aâm nhaïc vaø vuõ ñieäu ñi keøm vôùi phuïng vuï.
Baøi giaûng cuûa Ñöùc Thaùnh Cha
Anh chò em thaân meán,
Toâi xin baét ñaàu baèng lôøi chaøo noàng nhieät tôùi Giaùo xöù Malabo, cuøng vôùi cha xöù cuûa giaùo xöù. Ñoàng thôøi, toâi xin göûi lôøi chia buoàn saâu saéc nhaát ñeán toaøn theå coäng ñoàng Toång Giaùo phaän, caùc linh muïc anh em vaø gia ñình cuûa Cha Fortunato Nsue Esono, vò Toång ñaïi dieän vöøa qua ñôøi, ngöôøi maø chuùng ta töôûng nhôù trong Thaùnh leã naøy.
Toâi môøi goïi anh chò em haõy soáng trong khoaûnh khaéc ñau buoàn naøy vôùi tinh thaàn ñöùc tin, vaø toâi tin töôûng raèng, khoâng bò lung lay bôûi nhöõng suy ñoaùn hay keát luaän voäi vaøng, nhöõng tình tieát xung quanh caùi cheát cuûa ngaøi seõ ñöôïc laøm saùng toû hoaøn toaøn.
Nhöõng baøi ñoïc maø chuùng ta vöøa nghe thaùch thöùc chuùng ta töï hoûi lieäu chuùng ta coù thöïc söï bieát caùch giaûi thích nhöõng ñoaïn Kinh Thaùnh ñaõ ñöôïc ñoïc hoâm nay hay khoâng. Caâu hoûi naøy vöøa nghieâm tuùc vöøa mang tính tieân tri, bôûi vì noù chuaån bò cho chuùng ta cuøng nhau ñoïc cuoán saùch lòch söû, töùc laø nhöõng trang saùch cuoäc ñôøi cuûa chính chuùng ta, maø Chuùa tieáp tuïc soi saùng baèng söï khoân ngoan cuûa Ngöôøi.
Khi phoù teá Phi-líp ñeán gaëp moät ngöôøi löõ khaùch ñang töø Gieâ-ru-sa-lem trôû veà chaâu Phi, ngaøi hoûi: "OÂng coù hieåu ñieàu oâng ñang ñoïc khoâng?" (Coâng vuï 8:30). Ngöôøi löõ khaùch, moät hoaïn quan cuûa Nöõ hoaøng EÂ-thi-oâ-pi-a, laäp töùc traû lôøi vôùi söï khoân ngoan khieâm nhöôøng: "Laøm sao toâi hieåu ñöôïc, neáu khoâng coù ai chæ daãn cho toâi?" (caâu 31). Caâu hoûi cuûa oâng khoâng chæ laø söï tìm kieám chaân lyù, maø coøn laø bieåu thöùc noùi leân söï côûi môû vaø khao khaùt. Chuùng ta haõy suy gaãm veà ngöôøi ñaøn oâng naøy: oâng giaøu coù, gioáng nhö ñaát ñai cuûa oâng, nhöng oâng laïi laø moät noâ leä. Cuûa caûi oâng quaûn lyù khoâng phaûi laø cuûa rieâng oâng: taát caû nhöõng gì oâng coù laø söùc lao ñoäng cuûa mình, mang laïi lôïi ích cho ngöôøi khaùc. OÂng thoâng minh vaø coù hoïc thöùc, nhö ñöôïc theå hieän trong caû coâng vieäc vaø lôøi caàu nguyeän cuûa oâng, nhöng oâng khoâng hoaøn toaøn töï do. Thöïc teá ñau loøng naøy thaäm chí coøn ñöôïc ghi daáu treân thaân theå oâng: oâng thöïc söï laø moät hoaïn quan. OÂng khoâng theå sinh con; toaøn boä söùc soáng cuûa oâng ñeàu ñöôïc ñaët vaøo phuïc vuï moät quyeàn löïc kieåm soaùt vaø cai trò oâng.
Tuy nhieân, khi trôû veà queâ höông chaâu Phi, nôi maø ñoái vôùi oâng ñaõ trôû thaønh moät nôi noâ leä, vieäc rao giaûng Tin Möøng ñaõ giaûi phoùng oâng. Lôøi Chuùa maø oâng caàm trong tay ñaõ mang laïi nhöõng hoa traùi baát ngôø trong cuoäc ñôøi oâng. Qua cuoäc gaëp gôõ vôùi Philip, moät chöùng nhaân cuûa Chuùa Kitoâ chòu ñoùng ñinh vaø phuïc sinh, ngöôøi hoaïn quan ñöôïc bieán ñoåi töø moät ngöôøi chæ ñoïc - moät ngöôøi quan saùt - Kinh Thaùnh thaønh moät nhaân vaät chính trong chính caâu chuyeän thu huùt oâng, bôûi vì giôø ñaây noù lieân quan ñeán chính baûn thaân oâng. Kinh thaùnh noùi vôùi oâng, khôi daäy trong oâng khaùt voïng tìm kieám chaân lyù. Ngöôøi ñaøn oâng chaâu Phi naøy nhö vaäy böôùc vaøo Kinh Thaùnh, nôi chaøo ñoùn moïi ñoäc giaû tìm kieám söï hieåu bieát veà lôøi Chuùa. OÂng böôùc vaøo lòch söû cöùu roãi, nôi bao truøm moïi ngöôøi nam nöõ, ñaëc bieät laø nhöõng ngöôøi bò aùp böùc, bò gaït ra ngoaøi leà xaõ hoäi vaø nhöõng ngöôøi thaáp keùm nhaát trong chuùng ta. Lôøi ñöôïc vieát ra trôû thaønh hieän thöïc soáng ñoäng: qua pheùp röûa toäi, oâng khoâng coøn laø ngöôøi xa laï, maø trôû thaønh con caùi cuûa Chuùa, anh em cuûa chuùng ta trong ñöùc tin. Duø laø noâ leä vaø khoâng con caùi, oâng ñöôïc taùi sinh vaøo moät ñôøi soáng môùi vaø töï do trong danh Chuùa Gieâsu. Vaø chuùng ta vaãn noùi veà ôn cöùu ñoä cuûa oâng cho ñeán ngaøy nay, chính xaùc nhö caùch chuùng ta ñoïc nhöõng ñoaïn Kinh Thaùnh naøy!
Gioáng nhö oâng, chuùng ta cuõng trôû thaønh Kitoâ höõu qua Bí tích Thaùnh taåy, nhaän ñöôïc cuøng moät aùnh saùng, nghóa laø cuøng moät ñöùc tin maø nhôø ñoù chuùng ta ñoïc Lôøi Chuùa: ñeå suy gaãm veà caùc lôøi tieân tri, ñeå caàu nguyeän baèng caùc thaùnh vònh, ñeå nghieân cöùu Luaät phaùp vaø ñeå rao giaûng Tin Möøng qua ñôøi soáng cuûa mình. Treân thöïc teá, taát caû caùc ñoaïn Kinh Thaùnh ñeàu baøy toû yù nghóa ñích thöïc cuûa chuùng trong ñöùc tin, bôûi vì chuùng ñöôïc vieát ra vaø truyeàn laïi cho chuùng ta qua ñöùc tin. Do ñoù, vieäc ñoïc Kinh Thaùnh luoân laø moät haønh ñoäng baûn thaân vaø cuõng laø moät haønh ñoäng cuûa Giaùo hoäi; noù khoâng bao giôø laø ñieàu ñöôïc thöïc hieän moät caùch rieâng leû hoaëc chæ mang tính maùy moùc.
Cuøng nhau, chuùng ta ñoïc Kinh Thaùnh nhö laø di saûn chung cuûa Giaùo hoäi, ñöôïc höôùng daãn bôûi Chuùa Thaùnh Thaàn, Ñaáng ñaõ soi daãn vieäc bieân soaïn Kinh Thaùnh, vaø bôûi Truyeàn thoáng Toâng ñoà, ñaõ gìn giöõ vaø truyeàn baù Kinh Thaùnh khaép theá giôùi. Gioáng nhö hoaïn quan, chuùng ta cuõng coù theå hieåu ñöôïc Lôøi Chuùa vôùi söï giuùp ñôõ cuûa moät ngöôøi höôùng daãn ñoàng haønh cuøng chuùng ta treân haønh trình ñöùc tin. Tröôøng hôïp cuûa phoù teá Phi-líp laø moät ví duï, oâng "baét ñaàu noùi, vaø laáy caâu Kinh Thaùnh naøy laøm lôøi loan baùo cho oâng veà Tin Möøng veà Ñöùc Gieâ-su" (caâu 35). Ngöôøi haønh höông chaâu Phi ñang ñoïc moät lôøi tieân tri ñaõ ñöôïc öùng nghieäm cho oâng, cuõng nhö noù ñöôïc öùng nghieäm cho chuùng ta ngaøy nay. Ngöôøi ñaày tôù chòu ñau khoå ñöôïc tieân tri I-sai-a noùi ñeán (xem Is 53:7-8) chính laø Ñöùc Gieâ-su, Ñaáng maø söï khoå naïn, caùi cheát vaø söï phuïc sinh cuûa Ngöôøi ñaõ cöùu chuoäc chuùng ta khoûi toäi loãi vaø söï cheát. Ngöôøi laø Ngoâi Lôøi nhaäp theå, trong Ngöôøi moïi lôøi cuûa Thieân Chuùa ñeàu ñöôïc öùng nghieäm; Ngöôøi baøy toû yù ñònh ban ñaàu, yù nghóa troïn veïn vaø muïc ñích toái thöôïng cuûa noù.
Nhö chính Chuùa Kitoâ ñaõ phaùn, "Khoâng ai thaáy Cha tröø Ñaáng ñeán töø Thieân Chuùa" (Ga 6:46). Trong Con, chính Cha baøy toû vinh quang cuûa Ngöôøi: Thieân Chuùa töï toû mình ra, ñöôïc nghe thaáy vaø ñöôïc chaïm vaøo. Qua haønh ñoäng cuûa Ñöùc Gieâ-su, Ñaáng Cöùu Chuoäc, Ngöôøi ñaõ hoaøn thaønh ñieàu Ngöôøi luoân luoân laøm: ban söï soáng. Ngöôøi taïo döïng theá giôùi, cöùu roãi noù vaø yeâu thöông noù maõi maõi. Chuùa Gieâ-su nhaéc nhôû nhöõng ngöôøi laéng nghe Ngöôøi veà moät daáu hieäu cuûa söï chaêm soùc khoâng ngöøng naøy: "Toå tieân caùc ngöôi ñaõ aên manna trong hoang maïc" (caâu 49). Ngöôøi ñang ñeà caäp ñeán kinh nghieäm cuûa cuoäc Xuaát Haønh: moät cuoäc haønh trình giaûi phoùng khoûi aùch noâ leä nhöng vaãn coøn nhieàu khoù khaên. Hoï bò cuoán vaøo moät thôøi kyø lang thang gian khoå keùo daøi boán möôi naêm. Söï chaäm treã naøy xaûy ra vì daân chuùng khoâng tin vaøo lôøi höùa cuûa Chuùa; hoï thaäm chí coøn khao khaùt cuoäc soáng trôû laïi Ai Caäp (xem Xuaát Haønh16:3).
Thaät vaäy, döôùi söï cai trò cuûa Pha-ra-oâ, hoï coù löông thöïc töø laõnh thoå; tuy nhieân, Chuùa ñaõ daãn hoï vaøo sa maïc, nôi baùnh chæ coù theå ñeán töø söï quan phoøng cuûa Ngöôøi. Vì vaäy, manna laø moät daáu hieäu, moät phöôùc laønh vaø moät lôøi höùa maø Chuùa Gieâ-su ñeán ñeå hoaøn thaønh. Bieåu töôïng coå xöa naøy giôø ñaây nhöôøng choã cho bí tích cuûa Giao öôùc môùi vaø vónh cöûu: Bí tích Thaùnh Theå - baùnh ñöôïc thaùnh hieán bôûi Ñaáng ñaõ töø trôøi xuoáng ñeå trôû thaønh nguoàn nuoâi döôõng chuùng ta. Neáu nhöõng ngöôøi aên manna ñaõ cheát (xem Ga 6:49), thì ai aên baùnh naøy seõ soáng ñôøi ñôøi (xem caâu 51), bôûi vì Chuùa Kitoâ ñang soáng! Ngöôøi laø Ñaáng Phuïc Sinh, vaø Ngöôøi tieáp tuïc hieán daâng maïng soáng cuûa mình cho chuùng ta.
Qua Leã Vöôït Qua cuûa Chuùa Gieâ-su, cuoäc xuaát haønh döùt khoaùt, moïi daân toäc ñöôïc giaûi thoaùt khoûi aùch noâ leä cuûa söï aùc. Khi chuùng ta cöû haønh maàu nhieäm cöùu ñoä naøy, Chuùa môøi goïi chuùng ta ñöa ra moät löïa choïn döùt khoaùt: "Ai tin thì ñöôïc söï soáng ñôøi ñôøi" (caâu 47). Trong Chuùa Gieâsu, chuùng ta ñöôïc ban cho moät vieãn caûnh ñaùng kinh ngaïc: Thieân Chuùa hieán thaân vì chuùng ta. Toâi coù tin raèng tình yeâu cuûa Ngöôøi maïnh hôn caùi cheát cuûa toâi khoâng? Baèng caùch quyeát ñònh tin vaøo Ngöôøi, moãi ngöôøi chuùng ta löïa choïn giöõa söï tuyeät voïng khoâng theå traùnh khoûi vaø nieàm hy voïng maø Thieân Chuùa ban taëng. Khaùt khao söï soáng vaø coâng lyù cuûa chuùng ta ñöôïc thoûa maõn bôûi lôøi cuûa Chuùa Gieâsu: "Baùnh Ta seõ ban cho söï soáng cuûa theá gian laø thòt Ta" (caâu 51).
Laïy Chuùa, xin caûm ôn Chuùa! Chuùng con ca ngôïi vaø chuùc tuïng Chuùa, vì Chuùa ñaõ choïn trôû thaønh Bí tích Thaùnh Theå, baùnh söï soáng ñôøi ñôøi, cho chuùng con ñöôïc soáng ñôøi ñôøi. Caùc baïn thaân meán, ngay luùc naøy, khi chuùng ta cöû haønh bí tích cöùu ñoä naøy, chuùng ta coù theå haân hoan tuyeân boá: Chuùa Kitoâ laø taát caû ñoái vôùi chuùng ta! Trong Ngöôøi, chuùng ta tìm thaáy söï troïn veïn cuûa söï soáng vaø yù nghóa. "Neáu anh em bò aùp böùc bôûi söï baát coâng, thì Ngöôøi laø coâng lyù; neáu anh em caàn giuùp ñôõ, thì Ngöôøi laø söùc maïnh; neáu anh em sôï cheát, thì Ngöôøi laø söï soáng; neáu anh em khao khaùt Thieân ñaøng, thì Ngöôøi laø con ñöôøng; neáu anh em ôû trong boùng toái, thì Ngöôøi laø aùnh saùng" (Thaùnh Ambrose, De Virginitate, 16:99). Nhöõng vaán ñeà cuûa chuùng ta khoâng bieán maát trong söï hieän dieän cuûa Chuùa, nhöng chuùng ñöôïc soi saùng. Cuõng nhö moïi thaäp giaù ñeàu tìm thaáy söï cöùu chuoäc trong Chuùa Gieâsu, thì caâu chuyeän cuoäc ñôøi chuùng ta cuõng tìm thaáy yù nghóa cuûa noù trong Tin Möøng. Vì vaäy, hoâm nay moãi ngöôøi chuùng ta coù theå noùi: "Chuùc tuïng Thieân Chuùa, vì Ngöôøi khoâng töø choái lôøi caàu nguyeän cuûa toâi, cuõng khoâng caát boû tình yeâu beàn vöõng cuûa Ngöôøi khoûi toâi" (Tv 66:20). Ngöôøi luoân yeâu thöông chuùng ta tröôùc tieân. Lôøi Ngöôøi laø Tin Möøng cho chuùng ta, vaø chuùng ta khoâng coù gì lôùn hôn ñeå loan baùo cho theá giôùi. Taát caû chuùng ta ñeàu ñöôïc môøi goïi ñaûm nhieäm söù meänh truyeàn giaùo naøy ngay töø giaây phuùt chòu pheùp röûa toäi, bí tích cuûa söï hieäp nhaát huynh ñeä, doøng nöôùc thanh taåy cuûa söï tha thöù vaø laø nguoàn hy voïng. Qua lôøi chöùng cuûa chuùng ta, vieäc rao giaûng ôn cöùu ñoä ñöôïc theå hieän roõ raøng qua haønh ñoäng, phuïc vuï vaø tha thöù - noùi toùm laïi, noù trôû thaønh Giaùo Hoäi!
Nhö Ñöùc Giaùo Hoaøng Phanxicoâ ñaõ daïy, "nieàm vui cuûa Tin Möøng traøn ngaäp taâm hoàn vaø cuoäc soáng cuûa taát caû nhöõng ai gaëp gôõ Chuùa Gieâsu" (Toâng huaán Evangelii Gaudium, 1). Ñoàng thôøi, khi chuùng ta chia seû nieàm vui naøy, chuùng ta cuõng nhaän thöùc roõ hôn veà nguy hieåm cuûa "söï hoang taøn vaø ñau khoå sinh ra töø moät traùi tim töï maõn nhöng tham lam, söï theo ñuoåi cuoàng nhieät nhöõng thuù vui phuø phieám vaø moät löông taâm chai saïn. Baát cöù khi naøo ñôøi soáng noäi taâm cuûa chuùng ta bò cuoán vaøo nhöõng lôïi ích vaø moái quan taâm rieâng, thì khoâng coøn choã cho ngöôøi khaùc, khoâng coøn choã cho ngöôøi ngheøo. Tieáng noùi cuûa Chuùa khoâng coøn ñöôïc nghe thaáy, nieàm vui thaàm laëng cuûa tình yeâu Ngöôøi khoâng coøn ñöôïc caûm nhaän" (ibid., 2). Tröôùc nhöõng thaùi ñoä kheùp kín nhö vaäy, chính tình yeâu cuûa Chuùa naâng ñôõ nhöõng noã löïc cuûa chuùng ta, ñaëc bieät trong vieäc phuïc vuï coâng lyù vaø tình ñoaøn keát.
Vì lyù do naøy, toâi khuyeán khích taát caû anh chò em, vôùi tö caùch laø Giaùo hoäi soáng ñoäng taïi Guinea Xích ñaïo, haõy tieáp tuïc söù meänh cuûa caùc moân ñeä ñaàu tieân cuûa Chuùa Gieâsu vôùi nieàm vui. Khi cuøng nhau ñoïc Tin Möøng, haõy loan baùo Tin Möøng vôùi loøng nhieät thaønh, gioáng nhö phoù teá Phi-lip ñaõ laøm. Vaø khi cuøng nhau cöû haønh Thaùnh Theå, haõy laøm chöùng qua ñôøi soáng cuûa mình cho ñöùc tin cöùu roãi, ñeå lôøi Chuùa trôû thaønh men toát cho muoân ngöôøi.