Baøi Phaùt Bieåu Cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV
ôû Buoåi Gaëp Gôõ Theá Giôùi Vaên Hoùa
Taïi Khuoân vieân Leoùn XIV
cuûa Ñaïi hoïc Quoác gia Guinea Xích Ñaïo
Baøi Phaùt Bieåu Cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV ôû Buoåi Gaëp Gôõ Theá Giôùi Vaên Hoùa Taïi Khuoân vieân Leoùn XIV cuûa Ñaïi hoïc Quoác gia Guinea Xích Ñaïo.
Vuõ Vaên An
Malabo (VietCatholic News 21-04-2026) - Baøi Phaùt Bieåu Cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng Leo XIV ôû Buoåi Gaëp Gôõ Theá Giôùi Vaên Hoùa Taïi Khuoân vieân Leoùn XIV cuûa Ñaïi hoïc Quoác gia Guinea Xích Ñaïo:
Thöa Vieän tröôûng,
Thöa caùc vò laõnh ñaïo,
Quyù baø vaø quyù oâng thaân meán
Toâi xin caûm ôn quyù vò ñaõ môøi toâi tham döï söï kieän naøy, leã khaùnh thaønh khuoân vieân môùi cuûa Ñaïi hoïc Quoác gia Guinea Xích ñaïo. Toâi xin baøy toû loøng bieát ôn veà cöû chæ toát ñeïp khi ñaët teân khuoân vieân theo teân toâi, vaø toâi nhaän thöùc raèng quyeát ñònh naøy khoâng chæ vinh danh caù nhaân maø coøn phaûn aùnh nhöõng giaù trò maø taát caû chuùng ta muoán truyeàn laïi cho nhöõng ngöôøi khaùc.
Leã khaùnh thaønh moät khuoân vieân ñaïi hoïc khoâng chæ ñôn thuaàn laø moät haønh ñoäng haønh chính. Noù vöôït xa söï môû roäng ñôn giaûn veà cô sôû haï taàng vaø ñòa ñieåm hoïc taäp. Leã khaùnh thaønh naøy laø moät haønh ñoäng theå hieän nieàm tin vaøo con ngöôøi, moät söï khaúng ñònh raèng vieäc tieáp tuïc ñaàu tö vaøo vieäc ñaøo taïo caùc theá heä môùi vaø vaøo nhieäm vuï, ñaày thaùch thöùc nhöng cuõng voâ cuøng cao caû, laø tìm kieám chaân lyù vaø ñöa kieán thöùc phuïc vuï lôïi ích chung laø ñieàu ñaùng giaù.
Vì vaäy, khoaûnh khaéc naøy mang moät taàm quan troïng vöôït xa nhöõng giôùi haïn vaät chaát cuûa ñòa ñieåm vaø coâng trình kieán truùc. Hoâm nay, moät khoâng gian cho hy voïng, gaëp gôõ vaø tieán boä ñöôïc môû ra. Thaät vaäy, moïi noã löïc hoïc thuaät ñích thöïc ñeàu phaùt trieån khoâng nhöõng veà maët caáu truùc maø coøn nhö moät sinh vaät soáng ñoäng.
Coù leõ vì lyù do naøy, hình aûnh moät thaân caây ñaëc bieät coù yù nghóa khi noùi veà söù meänh cuûa tröôøng ñaïi hoïc. Ñoái vôùi ngöôøi daân Guinea Xích ñaïo, caây ceiba, loaøi caây quoác gia, mang moät yù nghóa bieåu töôïng saâu saéc. Moät thaân caây ñaâm reã saâu, vöôn leân chaäm raõi vôùi söï kieân nhaãn vaø söùc maïnh, theå hieän trong mình moät söï truø phuù maø baûn thaân noù khoâng töï coù ñöôïc.
Trong söï vó ñaïi, trong söï vöõng chaéc cuûa thaân caây vaø trong söï sum seâ cuûa caønh laù, caây naøy döôøng nhö mang ñeán moät hình aûnh aån duï veà ñieàu maø moät tröôøng ñaïi hoïc caàn phaûi trôû thaønh: moät ñònh cheá vöõng maïnh, baùm reã saâu trong söï nghieâm tuùc cuûa vieäc hoïc taäp, trong kyù öùc soáng ñoäng cuûa moät daân toäc vaø trong söï tìm kieám chaân lyù khoâng ngöøng nghæ. Chæ baèng caùch naøy, noù môùi coù theå phaùt trieån maïnh meõ; chæ baèng caùch naøy, noù môùi coù khaû naêng töï hoaøn thieän maø khoâng ñaùnh maát moái lieân heä vôùi hoaøn caûnh lòch söû trong ñoù noù ñöôïc ñònh vò. Vaø, ngoaøi vieäc cung caáp phöông tieän cho söï thaønh coâng veà maët chuyeân moân, noù coøn coù theå mang ñeán cho caùc theá heä töông lai moät muïc ñích soáng, nhöõng tieâu chuaån ñeå phaân ñònh vaø ñoäng löïc ñeå phuïc vuï.
Lòch söû nhaân loaïi cuõng coù theå ñöôïc ñoïc qua bieåu töôïng cuûa moät soá caây trong Kinh Thaùnh. Trong vöôøn cuûa Saùch Saùng Theá, gaàn caây söï soáng, coù caây bieát thieän bieát aùc (xem Saùng Theá 2:9), traùi cuûa noù Thieân Chuùa ñaõ caám ngöôøi nam vaø ngöôøi nöõ aên. Caàn nhaán maïnh raèng caâu chuyeän naøy khoâng phaûi laø söï leân aùn nhaän thöùc noùi chung, nhö theå ñöùc tin sôï haõi trí khoân hay nghi ngôø khaùt voïng tìm kieám nhaän thöùc. Con ngöôøi ñöôïc ban cho khaû naêng bieát, goïi teân, phaân bieät, kinh ngaïc tröôùc theá giôùi vaø ngaïc nhieân tröôùc yù nghóa cuûa noù (xem Saùng theá 2:19).
Do ñoù, vaán ñeà khoâng naèm ôû nhaän thöùc maø ôû söï leäch laïc cuûa noù höôùng tôùi moät trí khoân khoâng coøn tìm caùch phuø hôïp vôùi thöïc taïi, maø thay vaøo ñoù laø boùp meùo thöïc taïi cho muïc ñích rieâng cuûa mình, ñaùnh giaù noù theo lôïi ích cuûa ngöôøi ñoøi hoûi nhaän thöùc. ÔÛ ñaây, nhaän thöùc khoâng coøn laø moät söï côûi môû maø trôû thaønh moät söï chieám höõu; noù khoâng coøn laø con ñöôøng daãn ñeán söï khoân ngoan maø bieán thaønh moät söï khaúng ñònh kieâu ngaïo veà töï maõn, môû ra con ñöôøng daãn ñeán söï hoãn loaïn, cuoái cuøng coù theå trôû neân voâ nhaân ñaïo.
Tuy nhieân, caâu chuyeän Kinh Thaùnh khoâng keát thuùc ôû caây ñoù. Truyeàn thoáng Kitoâ giaùo chieâm nieäm moät caây khaùc, caây Thaùnh Giaù, khoâng phaûi nhö moät söï phuû nhaän trí khoân con ngöôøi, maø nhö moät daáu hieäu cuûa söï cöùu chuoäc noù (xem Coâ-loâ-seâ 2:2-3). Neáu trong saùch Saùng Theá, chuùng ta thaáy söï caùm doã tìm kieám nhaän thöùc taùch rôøi khoûi chaân lyù vaø ñieàu thieän, thì treân thaäp giaù, chuùng ta tìm thaáy moät chaân lyù ñöôïc maëc khaûi, Chuùa Gieâsu Kitoâ, Ñaáng khoâng nhöõng khoâng aùp ñaët yù chí cuûa mình, maø coøn hieán daâng chính mình qua tình yeâu vaø naâng chuùng ta leân phaåm giaù maø chuùng ta ñaõ ñöôïc taïo döïng töø thuôû ban ñaàu. Taïi thaäp giaù, con ngöôøi ñöôïc môøi goïi cho pheùp khaùt voïng nhaän thöùc cuûa hoï ñöôïc chöõa laønh: ñeå taùi khaùm phaù raèng chaân lyù khoâng phaûi laø thöù bòa ñaët, khoâng phaûi laø thöù bò thao tuùng hay chieám höõu nhö moät chieán lôïi phaåm, maø laø thöù ñöôïc ñoùn nhaän, ñöôïc tìm kieám vôùi loøng khieâm nhöôøng vaø ñöôïc phuïng söï vôùi traùch nhieäm.
Vì lyù do naøy, töø quan ñieåm Kitoâ giaùo, Chuùa Kitoâ khoâng xuaát hieän nhö moät söï troán traùnh toân giaùo tröôùc nhöõng noã löïc trí thöùc, nhö theå ñöùc tin baét ñaàu töø nôi lyù trí keát thuùc. Ngöôïc laïi, nôi Ngöôøi, söï haøi hoøa saâu saéc giöõa chaân lyù, lyù trí vaø töï do ñöôïc theå hieän. Chaân lyù töï hieän dieän nhö moät thöïc taïi ñi tröôùc con ngöôøi, thaùch thöùc hoï vaø keâu goïi hoï böôùc ra khoûi chính mình. Ñoù laø lyù do taïi sao chaân lyù coù theå ñöôïc tìm kieám vôùi loøng tin. Ñöùc tin, thay vì kheùp kín mình khoûi söï tìm kieám naøy, thanh taåy noù khoûi söï töï maõn vaø môû ra cho noù moät söï troïn veïn ñöôïc lyù trí höôùng tôùi, ngay caû khi noù khoâng theå hoaøn toaøn bao truøm ñöôïc.
Theo caùch naøy, caây Thaùnh Giaù khoâi phuïc laïi muïc ñích ban ñaàu cuûa tình yeâu nhaän thöùc. Noù daïy chuùng ta raèng nhaän thöùc coù nghóa laø môû loøng ñoùn nhaän chaân lyù. Hieåu ñöôïc caû yù nghóa vaø söï maàu nhieäm chöùa ñöïng trong ñoù. Nhö vaäy, vieäc tìm kieám chaân lyù vaãn giöõ nguyeân baûn chaát con ngöôøi: khieâm nhöôøng, nghieâm tuùc vaø côûi môû vôùi moät chaân lyù ñi tröôùc chuùng ta, keâu goïi chuùng ta vaø vöôït leân treân chuùng ta.
Thaät vaäy, moät caây khoâng chæ caàn ra quaû: chaát löôïng cuûa quaû cuõng quan troïng, bôûi vì qua quaû maø ngöôøi ta bieát ñeán caây ñoù (xem Mt 7:20). Töông töï nhö vaäy, moät tröôøng ñaïi hoïc töï ñaùnh giaù mình baèng chaát löôïng sinh vieân maø tröôøng cung caáp cho ñôøi soáng coäng ñoàng hôn laø baèng soá löôïng sinh vieân toát nghieäp hay söï môû roäng cô sôû haï taàng. Ñaây laø öôùc muoán chaân thaønh maø Giaùo hoäi baøy toû trong cam keát haøng theá kyû cuûa mình ñoái vôùi lónh vöïc giaùo duïc: raèng caùc chuyeân gia coù theå trôû neân toát nhôø kieán thöùc vaø kyõ naêng; raèng hoï coù theå laø nhöõng traùi chín cho moät söï sinh soâi ñích thöïc, coù khaû naêng vöôït ra ngoaøi veû beà ngoaøi cuûa thaønh coâng.
Anh chò em thaân meán, taïi khuoân vieân naøy, caây ceiba cuûa Guinea Xích ñaïo ñöôïc keâu goïi sinh ra nhöõng traùi cuûa söï tieán boä baét nguoàn töø tình lieân ñôùi vaø cuûa moät nhaän thöùc laøm cao quyù vaø phaùt trieån con ngöôøi moät caùch toaøn dieän. Caây ceiba ñöôïc keâu goïi ñeå mang ñeán nhöõng hoa traùi cuûa trí khoân vaø söï ngay thaúng, cuûa naêng löïc vaø söï khoân ngoan, cuûa söï xuaát saéc vaø tinh thaàn phuïc vuï. Neáu nhieàu theá heä nam nöõ ñöôïc uoán naén saâu saéc ôû nôi ñaây bôûi chaân lyù vaø coù khaû naêng bieán ñoåi söï hieän höõu cuûa chính mình thaønh moät moùn quaø cho ngöôøi khaùc, thì caây ceiba seõ maõi laø moät bieåu töôïng huøng hoàn, baét nguoàn töø nhöõng ñieàu toát ñeïp nhaát cuûa vuøng ñaát naøy, ñöôïc naâng taàm bôûi söï khoân ngoan vaø ñôm hoa keát traùi, laøm raïng danh Guinea Xích ñaïo vaø laøm giaøu cho toaøn theå gia ñình nhaân loaïi.
Vôùi nhöõng tình caûm naøy, toâi caàu xin treân moãi ngöôøi trong caùc baïn - treân caùc vò laõnh ñaïo, thaày coâ giaùo, sinh vieân vaø nhaân vieân cuûa tröôøng Ñaïi hoïc naøy vaø treân gia ñình cuûa caùc baïn - moät söï doài daøo ôn laønh cuûa Thieân Chuùa Toaøn Naêng, Ñaáng trong Chuùa Gieâsu Kitoâ, Ngoâi Lôøi nhaäp theå, ñaõ toû cho nam nöõ thaáy chaân lyù veà chính mình vaø phaåm giaù ñích thöïc cuûa hoï (xem Coâng ñoàng Vatican II, Hieán chöông Muïc vuï Gaudium et Spes, 22). Toâi phoù thaùc taát caû caùc baïn cho söï che chôû töø maãu cuûa Ñöùc Meï Maria, Ngai Toøa Khoân Ngoan, ñeå nhöõng hoa traùi naøy, ngoaøi vieäc doài daøo, coøn ñöôïc toát laønh. Xin chaân thaønh caûm ôn!