Nöõ tu ñoaït giaûi Ramon Magsaysay
qua ñôøi ôû tuoåi 85
Nöõ tu ñoaït giaûi Ramon Magsaysay qua ñôøi ôû tuoåi 85.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Manila (RVA News 18-04-2026) - Giaùo hoäi Coâng giaùo vaø ngöôøi daân Philippines ñang thöông tieác söï ra ñi cuûa nöõ tu Eva Fidela Maamo, moät nöõ tu vaø baùc só phaãu thuaät, ngöôøi töøng ñoaït giaûi Ramon Magsaysay naêm 1997 (ñöôïc xem laø "Nobel chaâu AÙ"). Nöõ tu ñaõ daønh caû cuoäc ñôøi ñeå phuïc vuï ngöôøi ngheøo vaø qua ñôøi ngaøy 14 thaùng Tö naêm 2026 ôû tuoåi 85.
Laø moät nhaø truyeàn giaùo khoâng meät moûi, quan taâm ñeán nhöõng taàng lôùp yeáu theá vaø bò gaït ra beân leà xaõ hoäi, vò nöõ tu naøy raát noåi tieáng trong nöôùc, khoâng chæ trong coäng ñoàng Giaùo hoäi.
Nhaéc laïi vieäc trao giaûi vaø hoaït ñoäng cuûa nöõ tu, Ban toå chöùc giaûi Magsaysay nhaán maïnh trong moät thoâng baùo raèng "quoác gia ñang thöông tieác söï ra ñi cuûa nöõ tu, ghi nhaän moät cuoäc ñôøi taän hieán cho vieäc phuïc vuï ngöôøi ngheøo."
Theo Quyõ giaûi thöôûng naøy - moät trong nhöõng giaûi uy tín nhaát chaâu luïc - nöõ tu laø moät "taám göông phi thöôøng trong vieäc mang ñeán trôï giuùp nhaân ñaïo vaø chaêm soùc y teá cho nhöõng ngöôøi Philippines ngheøo nhaát."
"Naêm 1986, chò thaønh laäp Quyõ Söù vuï Ñöùc Meï Hoøa Bình. Chò thieát laäp caùc phoøng khaùm mieãn phí taïi möôøi khu oå chuoät, nuoâi döôõng treû em suy dinh döôõng, taïo nôi truù aån cho treû ñöôøng phoá vaø phuï nöõ bò baïo haønh, ñoàng thôøi khôûi xöôùng caùc chöông trình sinh keá giuùp khoâi phuïc phaåm giaù cho nhöõng ngöôøi deã bò toån thöông nhaát. Caùc söù vuï y khoa - phaãu thuaät cuûa chò", thoâng baùo tieáp tuïc cho bieát, "ñaõ ñöa caùc baùc só, y taù vaø nha só tình nguyeän ñeán nhöõng coäng ñoàng xa xoâi treân khaép ñaát nöôùc. Hoï ñaõ chöõa trò mieãn phí cho haøng chuïc nghìn ngöôøi."
Nöõ tu Eva, thuoäc Doøng Thaùnh Phaoloâ thaønh Chartres. Naêm 1974, nöõ tu ñaõ tình nguyeän giuùp thaønh laäp moät söù vuï y teá beân bôø hoà Sebu taïi Mindanao, mieàn nam Philippines, nhaèm hoã trôï caùc coäng ñoàng baûn ñòa nhö ngöôøi Teøboli, Manobo vaø caùc nhoùm daân toäc mieàn nuùi khaùc. Duø thieáu thoán nghieâm troïng vaät tö y teá ôû vuøng noâng thoân, chò ñaõ laøm neân nhöõng "pheùp maøu" nhôø söï öùng bieán: phaãu thuaät döôùi aùnh ñeøn pin vaø duøng nöôùc döøa thay cho dung dòch truyeàn.
Töø nhöõng naêm 1980, chò ñieàu haønh caùc phoøng khaùm mieãn phí taïi möôøi khu oå chuoät ôû Manila, cung caáp böõa aên dinh döôõng haèng ngaøy cho treû em suy dinh döôõng vaø thaønh laäp moät beänh vieän töø thieän cho ngöôøi ngheøo. Thoâng qua Söù vuï Ñöùc Meï Hoøa Bình, nöõ tu ñaõ hoã trôï caùc coäng ñoàng khoù khaên treân khaép thuû ñoâ cuûa Philippines.
Ngoaøi ra, nöõ tu coøn khôûi xöôùng caùc chöông trình sinh keá vaø tín duïng vi moâ ñeå giuùp ngöôøi ngheøo chuyeån töø aên xin sang lao ñoäng. Trong caùc maùi aám cuûa söù vuï, treû ñöôøng phoá vaø phuï nöõ bò baïo haønh tìm ñöôïc nôi truù aån an toaøn. Nhôø chöông trình hoïc boång, haøng traêm thanh nieân ngheøo ñaõ coù cô hoäi ñeán tröôøng.
Nöõ tu coù moät tinh thaàn kieân cöôøng, laõnh ñaïo baèng haønh ñoäng hôn laø lôøi noùi, vaø truyeàn caûm höùng cho caùc tình nguyeän vieân chaáp nhaän nhöõng söù vuï daøi ngaøy, gian khoå ôû vuøng noâng thoân. Nhöõng ngöôøi töøng coäng taùc vôùi nöõ tu keå raèng hoï coù theå thöïc hieän caùc ca phaãu thuaät keùo daøi ñôn giaûn vì "sô Eva vaãn tieáp tuïc tieán leân." "Qua moät cuoäc ñôøi hoaøn toaøn daønh cho "nhöõng ngöôøi beù nhoû nhaát trong caùc anh em cuûa chò," nöõ tu Eva ñaõ chöùng minh raèng loøng traéc aån, khi ñöôïc thöïc thi moät caùch cuï theå vaø can ñaûm, chính laø moät hình thöùc xaây döïng quoác gia."
Nöõ tu Eva sinh ngaøy 17 thaùng Chín naêm 1940 taïi Liloan, tænh Nam Leyte. Chò hoïc taïi Tröôøng Khoa Y Velez ôû Cebu vaø haønh ngheà taïi phoøng khaùm gia ñình ôû Liloan. Khi moät loaït traän ñoäng ñaát vaø luõ luït xaûy ra vaøo ñaàu thaäp nieân 1990, chò ñaõ daãn ñaàu caùc ñoäi y teá ñeán nhöõng vuøng bò taøn phaù. Sau vuï phun traøo nuùi Pinatubo naêm 1991 taïi Luzon, chò khôûi xöôùng moät döï aùn taùi ñònh cö toaøn dieän ñeå giuùp haøng traêm ngöôøi Aeta bò maát nhaø cöûa taùi laäp cuoäc soáng.
Ngoaøi ra, moãi naêm boán laàn, chò daãn caùc ñoaøn y teá keùo daøi moät tuaàn ñeán nhöõng vuøng xa xoâi trong toaøn quaàn ñaûo. Trong nhieàu naêm, khoaûng 40,000 beänh nhaân ngheøo ñaõ ñöôïc chöõa trò bôûi caùc baùc só, y taù vaø nha só tình nguyeän cuûa chò. Trong nhöõng söù vuï töông töï, chò vaø caùc baùc só phaãu thuaät Philippines ñaõ caét boû khoái u, söûa chöõa hôû haøm eách, moå ñuïc thuûy tinh theå vaø ñieàu trò nhieàu beänh khaùc trong haøng nghìn ca phaãu thuaät mieãn phí, laøm vieäc töø bình minh ñeán hoaøng hoân trong caùc phoøng moå daõ chieán.
Ñöôïc truyeàn caûm höùng töø lôøi daïy cuûa Chuùa Gieâsu veà vieäc chaêm soùc "nhöõng ngöôøi beù nhoû nhaát trong anh em Ta", chò ñaõ hieán mình cho nhu caàu cuûa ngöôøi ngheøo, theå hieän troïn veïn giaù trò cuûa loøng thöông xoùt Kitoâ giaùo. Chò thöôøng noùi raèng, ñoái vôùi mình, "laøm vieäc vôùi ngöôøi ngheøo laø moät nieàm vui."
(Asia News 17-4-2026)