Nhaän ñònh cuûa Ñöùc Hoàng y Quoác vuï khanh
veà caùc vaán ñeà thôøi söï quoác teá
Nhaän ñònh cuûa Ñöùc Hoàng y Quoác vuï khanh veà caùc vaán ñeà thôøi söï quoác teá.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Vatican (RVA News 10-04-2026) - Trong cuoäc phoûng vaán daønh cho taïp chí Tam caù nguyeät Dialoghi, Ñoái thoaïi, cuûa Phong traøo Coâng giaùo Tieán haønh YÙ, truyeàn ñi hoâm muøng 08 thaùng Tö vöøa qua, Ñöùc Hoàng y Pietro Parolin, Quoác vuï khanh Toøa Thaùnh, ñaõ pheâ bình söï mong manh cuûa ngoaïi giao, naïn ñeà cao logic "keû maïnh thaéng", ñoàng thôøi ngaøi nhaán maïnh taàm quan troïng cuûa Lieân Hôïp Quoác, vaø nhu caàu giaûi tröø kho vuõ khí haït nhaân.
Ñöùc Hoàng y Quoác vuï khanh pheâ bình raèng: "Thaät vieãn voâng khi nghó raèng hoøa bình ñöôïc ñaûm baûo baèng vuõ khí vaø bôûi nhöõng caân baèng do keû maïnh aùp ñaët, thay vì bôûi caùc thoûa thuaän quoác teá."
Ngaøi cuõng maïnh meõ leân aùn vieäc taùi vuõ trang vaø noùi: "Chuùng toâi tin chaéc raèng caùc kho vuõ khí caàn phaûi ñöôïc giaûi tröø, baét ñaàu töø vuõ khí haït nhaân." Theo Ñöùc Hoàng y, vieäc khoâng gia haïn caùc hieäp ñònh nhaèm giaûm daàn vuõ khí nguyeân töû ñaõ "taïo ñieàu kieän cho vieäc cheá taïo theâm caùc coâng cuï gieát choùc cöïc kyø nguy hieåm, coù khaû naêng huûy dieät söï soáng treân traùi ñaát."
Vaø Ñöùc Hoàng y Parolin keâu goïi: "Caàn coù nhieàu tieáng noùi hôn cho hoøa bình, nhieàu tieáng noùi choáng laïi söï ñieân roà cuûa cuoäc chaïy ñua taùi vuõ trang, caàn nhieàu tieáng noùi ñöùng leân baûo veä nhöõng anh chò em ngheøo nhaát cuûa chuùng ta, nhieàu tieáng noùi vaø nhieàu ñeà xuaát hôn, ví duï cuûa giôùi hoïc thuaät Coâng giaùo - ñöa ra nhöõng moâ hình kinh teá môùi döïa treân coâng lyù vaø söï chaêm soùc ngöôøi yeáu theá thay vì toân thôø tieàn baïc."
Vaø "Veát thöông" cuûa chieán tranh Nga-Ucraina, theo Ñöùc Hoàng y Quoác vuï khanh, "Caàn coù moät söï thöùc tænh veà nhaân tính vaø traùch nhieäm töø taát caû moïi ngöôøi. Nhöng thaät ñau loøng khi thaáy raèng trong nhieàu tröôøng hôïp, phaûn öùng duy nhaát laïi laø taùi vuõ trang."
Nhaéc laïi öôùc mô cuûa thaùnh Gioan Phaoloâ II veà moät chaâu AÂu thoáng nhaát, Ñöùc Hoàng y Parolin cho raèng lòch söû "ñaõ ñi theo höôùng khaùc", vaø thay vì moät theá giôùi töï do vaø lieân ñôùi hôn, chuùng ta laïi thaáy moät theá giôùi baát oån hôn, trong khi khoâng coù nhöõng giaûi phaùp hieäu quaû cho nhöõng baát coâng khuûng khieáp khieán haøng trieäu ngöôøi phaûi chòu ñoùi khaùt, thieáu nöôùc, thieáu chaêm soùc y teá toái thieåu vaø ñieàu kieän lao ñoäng xöùng ñaùng.
Trong boái caûnh naøy, Ñöùc Hoàng y nhaéc ñeán Ucraina - moät cuoäc chieán ôû trung taâm chaâu AÂu Kitoâ giaùo - nhö moät "veát thöông" gaây chaát vaán löông taâm. Ngaøi noùi: "Toâi coù caûm giaùc raèng möùc ñoä taøn phaù maø cuoäc chieán naøy gaây ra cho Ucraina chöa ñöôïc nhaän thöùc ñaày ñuû: caùi giaù khuûng khieáp veà sinh maïng con ngöôøi, söï phaù huûy caùc thaønh phoá vaø cô sôû haï taàng."
Quyeàn löïc ñöôïc ñaët leân haøng ñaàu
Ñöùc Hoàng y Quoác vuï khanh cuõng nhaän xeùt raèng töø Ucraina ñeán Gaza, "Nhieàu chính phuû ñaõ phaãn noä tröôùc caùc cuoäc taán coâng vaøo daân thöôøng Ucraina baèng teân löûa vaø drone cuûa Nga, vaø ñaõ aùp ñaët caùc bieän phaùp tröøng phaït ñoái vôùi beân taán coâng. Nhöng toâi khoâng thaáy ñieàu töông töï xaûy ra ñoái vôùi thaûm kòch taøn phaù Gaza." Ñoù laø moät "tieâu chuaån hai maët", gaén lieàn vôùi "öu theá cuûa quyeàn löïc", vôùi vieäc ñaët lôïi ích quoác gia cuûa mình leân treân ngöôøi khaùc, vieän daãn luaät phaùp quoác teá "chæ khi thuaän lôïi" vaø phôùt lôø trong nhieàu tröôøng hôïp khaùc.
Theo Ñöùc Hoàng y Quoác vuï khanh, goác reã naèm ôû khuûng hoaûng cuûa ngoaïi giao - moät neàn ngoaïi giao "caâm laëng, khoâng coù khaû naêng kích hoaït caùc coâng cuï thay theá" - bò thay theá baèng logic cuûa keû maïnh. "Döôøng nhö ngöôøi ta ñaõ ñaùnh maát yù thöùc veà giaù trò cuûa hoøa bình, veà tính bi thaûm cuûa chieán tranh, veà taàm quan troïng cuûa caùc quy taéc chung vaø vieäc toân troïng chuùng."
Lieân Hôïp Quoác vaø Hoäi ñoàng Hoøa bình (Board of Peace)
Ñöùc Hoàng y Parolin giaûi thích raèng "Ngoaïi giao laø ngheä thuaät veà ñieàu coù theå, vaø khoâng bao giôø coù theå haønh ñoäng theo caùc khuoân maãu coù saün hoaëc caùc hoïc thuyeát tröøu töôïng." Caàn baét ñaàu töø thöïc teá - "duø ñoâi khi ñaùng sôï" - caàn kieân nhaãn vaø höôùng ñeán nhöõng keát quaû khaû thi.
Veà chaâu AÂu, voán chöa theå noùi chung moät tieáng noùi, caàn "khôi laïi nôi caùc daân toäc caûm thöùc thuoäc veà chaâu AÂu, vaø nôi caùc nhaø laõnh ñaïo yù thöùc veà söï caàn thieát cuûa haønh ñoäng chung, maø khoâng töø boû caùc nguyeân taéc neàn taûng cuûa Lieân minh chaâu AÂu."
Veà Lieân Hôïp Quoác, "Toøa Thaùnh tieáp tuïc tin töôûng vaøo taàm quan troïng" cuûa toå chöùc naøy, vì "caùc toå chöùc quoác teá laø thieát yeáu ñeå kieàm cheá logic cuûa keû maïnh." Duø quyeàn phuû quyeát ñaõ haïn cheá hieäu quaû, nhöng caàn traùnh vieäc "töø söùc maïnh cuûa luaät phaùp chuyeån sang luaät cuûa söùc maïnh."
Veà "Board of Peace", Hoäi ñoàng Hoøa bình do Toång thoáng Donald Trump thieát laäp ñeå taùi thieát Gaza, theo Ñöùc Hoàng y, tuy Toøa Thaùnh khoâng tham gia Hoäi ñoàng naøy, nhöng vaãn "duy trì ñoái thoaïi vôùi caùc quoác gia" trong ñoù, saün saøng goùp phaàn thuùc ñaåy hoøa bình vaø taùi thieát, ñaëc bieät taïi Thaùnh ñòa.
Ñöùc Hoàng y Parolin nhaán maïnh: "Caàn coù söï tham gia cuûa caùc toå chöùc quoác teá vaø chính ngöôøi Palestine, vì khoâng theå quyeát ñònh töông lai cuûa Daûi Gaza maø boû qua cö daân hôïp phaùp cuûa noù, nhöõng coâng daân cuûa Nhaø nöôùc Palestine - moät thöïc theå caàn ñöôïc baûo veä tröôùc moïi yù ñoà saùp nhaäp, voán ñi ngöôïc laïi caùc nghò quyeát cuûa Lieân Hôïp Quoác vaø caùc nguyeân taéc cô baûn cuûa coâng lyù."
Hoã trôï tieáng noùi cuûa caùc Giaùo hoaøng
Ñöùc Hoàng y Parolin löu yù raèng tieáng noùi cuûa caùc Giaùo hoaøng trong boái caûnh khuûng hoaûng seõ trôû thaønh "tieáng keâu trong sa maïc" neáu khoâng ñöôïc naâng ñôõ.
Veà vieäc chính quyeàn Toång thoáng Trump nhaán maïnh caùc giaù trò toân giaùo, Ñöùc Hoàng y neâu baät nhöõng ñieåm khoâng nhaát quaùn cuûa Toång thoáng Myõ vaø noùi: "Ñöùc tin Kitoâ giaùo khoâng phaûi laø moät gian haøng tröng baøy saûn phaåm ñeå ngöôøi mua tuøy choïn." Khoâng theå noùi yeâu söï soáng maø chæ quan taâm ñeán thai nhi maø boû qua ngöôøi di cö cheát treân bieån.
Veà Venezuela, Toøa Thaùnh vaãn uûng hoä giaûi phaùp hoøa bình, toân troïng quyeàn töï quyeát vaø lôïi ích cuûa ngöôøi daân.
Caùc kòch baûn quoác teá
Veà Greenland, sau lôøi ñe doïa saùp nhaäp cuûa Toång thoáng Trump, Ñöùc Hoàng y Parolin nhaän xeùt ñieàu naøy ñaõ khieán ngöôøi daân Greenland "yù thöùc roõ hôn veà baûn saéc cuûa mình."
Veà Iran, caàn toân troïng nhaân quyeàn vaø ñoái thoaïi kieân nhaãn. Veà Trung Quoác, ñoái thoaïi vaãn tieáp tuïc duø coù khoù khaên; thoûa thuaän naêm 2018 chæ lieân quan ñeán vieäc boå nhieäm giaùm muïc, khoâng phaûi hieäp öôùc chính trò. Vieäc caùc giaùm muïc taïi Trung Quoác hieäp thoâng vôùi Giaùo hoaøng laø ñieàu "cô baûn."
Taïi Hong Kong, Giaùo hoäi tieáp tuïc baûo veä töï do toân giaùo. Khoâng queân khuoân maët cuûa ngöôøi khaùc
Sau cuøng, tröôùc tieán boä coâng ngheä, Ñöùc Hoàng y Parolin caûnh baùo veà nguy cô phi nhaân hoùa. Treân maïng xaõ hoäi, ngaøi leân aùn ngoân ngöõ thuø haän vaø thieáu toân troïng, taïo ra sôï haõi vaø "keû thuø".
Vaø Ñöùc Hoàng y Parolin keát luaän: "Laø Kitoâ höõu chuùng ta phaûi choáng laïi xu höôùng naøy baèng chöùng taù haèng ngaøy: haän thuø, chieán tranh vaø baïo löïc baét ñaàu khi chuùng ta queân khuoân maët cuûa ngöôøi khaùc."
(Vatican News 8-4-2026)