Tónh taâm Giaùo trieàu muøa Chay 2026
Baøi 2 - Tình huynh ñeä
Tónh taâm Giaùo trieàu muøa Chay 2026 baøi 2 - Tình huynh ñeä.
Lm. Roberto Pasolini, OFM Cap.
Nt. Anna Ngoïc Dieäp, OP
Vatican (WHÑ 20-03-2026) - "Tình huynh ñeä - AÂn suûng vaø traùch nhieäm cuûa söï hieäp thoâng huynh ñeä" laø chuû ñeà thöù II maø Cha Roberto Pasolini, Giaûng thuyeát Phuû Giaùo hoaøng, trình baøy trong loaït baøi suy nieäm muøa Chay 2026 cho Ñöùc Thaùnh Cha Leâoâ XIV vaø Giaùo trieàu Roma dieãn ra vaøo thöù Saùu, ngaøy 13/03/2026.
Sau ñaây laø toaøn vaên baøi suy nieäm, baûn dòch Vieät ngöõ do Nöõ tu Anna Ngoïc Dieäp, OP thöïc hieän:
Tónh taâm Giaùo trieàu muøa Chay 2026
Baøi 2 - Tình huynh ñeä
Trong baøi suy nieäm muøa Chay thöù nhaát, chuùng ta ñaõ ñi vaøo chính trung taâm cuûa cuoäc hoaùn caûi nôi Phanxicoâ. Chuùng ta nhaän ra raèng aân suûng ñaõ thöïc söï laøm neân moät söï bieán ñoåi trong söï caûm neám thieâng lieâng cuûa ngaøi, moät söï thay ñoåi trong caûm thöùc, qua ñoù bieán ñoåi caùch thöùc maø Ngöôøi Ngheøo thaønh Assisi nhìn nhaän chính mình, tha nhaân vaø thöïc taïi. Cuoäc gaëp gôõ vôùi nhöõng ngöôøi phong cuøi, tieán trình daàn daàn taùch mình khoûi caùc tham voïng traàn theá, vaø vieäc choïn löïa ñöùc khieâm nhöôøng nhö moät hình thöùc cuï theå cuûa ñôøi soáng phaùt xuaát töø Bí tích Röûa toäi, cho thaáy raèng hoaùn caûi tröôùc heát khoâng phaùt sinh töø noã löïc cuûa yù chí, nhöng töø lôøi ñaùp traû ñoái vôùi moät Thieân Chuùa, Ñaáng trong aân suûng cuûa Ngaøi, luoân ñi böôùc tröôùc vaø keâu goïi chuùng ta. Ñoù laø moät haønh trình khoâng bao giôø hoaøn taát moät laàn laø xong, nhöng laø haønh trình luoân khoâng ngöøng ñöôïc baét ñaàu laïi.
Tuy nhieân, cuoäc hoaùn caûi aáy khoâng döøng laïi nôi Phanxicoâ nhö moät kinh nghieäm ñôn ñoäc. Ñeán moät thôøi ñieåm, chính Chuùa ñaõ ban cho ngaøi nhöõng ngöôøi anh em. Vaø chính hoàng aân naøy, baát ngôø vaø nhöng khoâng, nhöng ñoàng thôøi cuõng ñoøi hoûi caùch saâu xa, laïi trôû thaønh troïng taâm cuûa baøi suy nieäm hoâm nay. Tình huynh ñeä khoâng phaûi laø yeáu toá phuï thuoäc cuûa ñôøi soáng thieâng lieâng, cuõng khoâng chæ laø moät boái caûnh thuaän lôïi giuùp taêng tröôûng trong aân suûng caùch deã daøng hôn. Traùi laïi, ñoù laø nôi maø söï hoaùn caûi thöïc söï dieãn ra: laø pheùp thöû nghieâm tuùc nhaát, vaø ñoàng thôøi cuõng laø daáu chæ huøng hoàn nhaát veà ñieàu maø Tin möøng coù theå thöïc hieän trong ñôøi soáng chuùng ta.
Haønh trình maø chuùng ta saép böôùc vaøo ñöôïc phaân thaønh naêm chaëng. Tröôùc heát laø nguoàn goác cuûa tình huynh ñeä Phanxicoâ nhö moät hoàng aân ñöôïc laõnh nhaän. Keá ñeán laø tính hieän thöïc cuûa Kinh thaùnh tröôùc thöïc traïng tình huynh ñeä bò khöôùc töø, qua trình thuaät Cain vaø Abel. Tieáp theo laø ñoøi hoûi cuûa moät tình yeâu vöôït leân treân söï thaân thieän ñôn thuaàn. Roài ñeán neàn taûng Kitoâ hoïc, thieáu neàn taûng naøy thì khoâng moät moái daây huynh ñeä naøo coù theå thöïc söï beàn vöõng. Sau cuøng laø vieãn töôïng caùnh chung, trong ñoù tình huynh ñeä ñaõ ñöôïc soáng, theo moät nghóa naøo ñoù, trôû thaønh söï neám höôûng tröôùc cuûa söï soáng ñôøi ñôøi.
1. Hoàng aân cuûa nhöõng ngöôøi anh em
Vaøo khôûi ñaàu cuûa cuoäc hoaùn caûi, Phanxicoâ soáng trong coâ tòch. Roài Chuùa ñaõ ban cho ngaøi nhöõng ngöôøi anh em, vaø ñoù laø moät baát ngôø lôùn ñoái vôùi ngaøi. Trong Di chuùc, ngaøi hoài töôûng laïi nhö sau:
"Vaø sau khi Chuùa ñaõ ban cho toâi moät vaøi anh em, khoâng ai chæ daïy toâi phaûi laøm gì, nhöng chính Ñaáng Toái Cao ñaõ maëc khaûi cho toâi raèng toâi phaûi soáng theo khuoân maãu cuûa Tin möøng thaùnh" (Testament 14, Franciscan Sources 116).
Phanxicoâ khoâng heà coù yù ñònh saùng laäp moät coäng ñoaøn tu trì. Söï xuaát hieän cuûa nhöõng ngöôøi baïn ñoàng haønh nhö Beânañoâ vaø Pheâroâ ñaõ thuùc ñaåy ngaøi moät laàn nöõa laéng nghe Thieân Chuùa vaø töï vaán laïi veà thaùnh yù Ngaøi. Ba ngöôøi cuøng nhau böôùc vaøo moät nhaø thôø, môû Saùch thaùnh, vaø tìm kieám loä trình cuûa mình nôi ñoù. Hoï hieåu raèng mình ñöôïc môøi goïi soáng theo Tin möøng: lao ñoäng baèng chính ñoâi tay, hieäp thoâng vôùi Giaùo hoäi, rao giaûng söï thoáng hoái, vaø ñan xen giöõa nhöõng thôøi khaéc tónh laëng vôùi ñôøi soáng giöõa loøng daân chuùng.
Nhö theá, tình huynh ñeä ñöôïc khai sinh. Trong ñoù coù ngöôøi quyeàn quyù cuõng nhö daân thöôøng, keû giaøu cuõng nhö ngöôøi ngheøo, giaùo só cuõng nhö giaùo daân. Phanxicoâ mong muoán giöõa caùc anh em khoâng toàn taïi nhöõng töông quan quyeàn löïc hay söï troåi vöôït, nhö trong xaõ hoäi ñöông thôøi. Taát caû ñeàu mang cuøng moät danh xöng: Anh Em Heøn Moïn (Fratres Minores). Hình thöùc cuûa tình huynh ñeä Phanxicoâ tieân khôûi tìm caùch trung thaønh vôùi lôøi daïy cuûa Ñöùc Gieâsu: "Anh em chæ coù moät Thaày; coøn taát caû anh em ñeàu laø anh em vôùi nhau. Anh em cuõng ñöøng goïi ai döôùi ñaát naøy laø cha cuûa anh em, vì anh em chæ coù moät Cha laø Cha treân trôøi" (Mt 23,8-9).
Khi ñoïc caùc tröôùc taùc cuûa Phanxicoâ, ngöôøi ta laäp töùc caûm nhaän ñöôïc nôi ngaøi moät khaùt voïng veà moät tình huynh ñeä soáng ñoäng, maõnh lieät vaø chan chöùa söï aám aùp nhaân baûn. Vì theá, khoâng coù gì ngaïc nhieân khi trong caùc Baûn luaät laïi coù nhöõng chæ daãn heát söùc roõ raøng vaø cuï theå:
"Taát caû anh em khoâng ñöôïc coù quyeàn thoáng trò. Nhöng ai muoán laøm lôùn giöõa hoï, thì phaûi trôû neân ngöôøi phuïc vuï vaø toâi tôù cuûa hoï. Vaø ai laø ngöôøi lôùn giöõa hoï, thì phaûi trôû neân nhoû beù. Khoâng moät anh em naøo ñöôïc noùi xaáu hay laøm ñieàu xaáu cho anh em khaùc. Traùi laïi, hoï phaûi phuïc vuï vaø vaâng phuïc laãn nhau trong tình yeâu cuûa moät taâm hoàn töï nguyeän" (Regula non Bullata V, 9-13, Franciscan Sources 19-20).
Vaø coøn nöõa:
"Baát cöù nôi naøo caùc anh em hieän dieän hay gaëp nhau, caùc anh em haõy cö xöû vôùi nhau nhö nhöõng ngöôøi trong cuøng moät gia ñình. Caùc anh em haõy ñöøng sôï haõi baøy toû cho nhau nhöõng nhu caàu cuûa mình; vì neáu ngöôøi meï nuoâi döôõng vaø yeâu thöông con mình theo xaùc thòt theá naøo, thì moãi ngöôøi laïi caøng phaûi yeâu thöông vaø nuoâi döôõng ngöôøi anh em thieâng lieâng cuûa mình caùch aân caàn hôn bieát bao" (Regula Bullata VI, 7-8, Franciscan Sources 91-92).
Trong nhöõng lôøi naøy, ngöôøi ta nhaän ra cuøng moät thaàn khí ñaõ linh höùng cho caùc coäng ñoaøn Kitoâ höõu tieân khôûi: "Caùc tín höõu thôøi baáy giôø ñoâng ñaûo, maø chæ coù moät loøng moät yù. Khoâng moät ai coi baát cöù caùi gì mình coù laø cuûa rieâng, nhöng ñoái vôùi hoï, moïi söï ñeàu laø cuûa chung" (Cv 4,32).
Tuy nhieân, tình huynh ñeä hoaøn toaøn khoâng phaûi laø moät kinh nghieäm deã daøng ñoái vôùi Phanxicoâ vaø caùc anh em cuûa ngaøi. Moät soá ñoaïn trong Regula non Bullata cho chuùng ta thoaùng thaáy nhöõng caêng thaúng vaø khoù khaên raát thöïc teá. Nhöõng lôøi cuûa Phanxicoâ döôøng nhö xuaát phaùt tröïc tieáp töø chính nhöõng hoaøn caûnh maø ngaøi ñaõ traûi qua: "Taát caû anh em phaûi giöõ mình khoûi noùi haønh noùi xaáu vaø tranh caõi baèng lôøi... Anh em cuõng khoâng ñöôïc gaây goå vôùi nhau# Anh em khoâng ñöôïc noåi giaän# Anh em khoâng ñöôïc xeùt ñoaùn hay keát aùn" (Regula non Bullata XI, 1-13, FF 36-37).
Töø nhöõng lôøi naøy, chuùng ta coù theå hieåu vì sao Phanxicoâ xaùc tín raèng ñôøi soáng cuûa caùc anh em phaûi laáy Tin möøng laøm chuaån möïc duy nhaát. Tình huynh ñeä khoâng phaûi - vaø chöa bao giôø laø - moät nôi truù aån ñeå tìm kieám söï yeân oån, nhö theå chæ caàn ôû beân nhau laø ñuû ñeå ñaït ñöôïc bình an. Traùi laïi, ñoù laø khoâng gian nôi moãi ngöôøi ñöôïc daãn trôû veà vôùi chieàu saâu cuûa chính coõi loøng mình, vôùi taát caû nhöõng boùng toái vaø nhöõng khaùng cöï noäi taâm.
Anh chò em cuûa chuùng ta laø moät hoàng aân ñeán töø Chuùa. Nhöng chính vì theá, vai troø cuûa hoï khoâng chæ ñôn thuaàn laø naâng ñôõ hay trôï giuùp chuùng ta treân haønh trình: hoï ñöôïc trao phoù cho chuùng ta ñeå chính ñôøi soáng chuùng ta ñöôïc bieán ñoåi. Nhôø hoï, con tim chuùng ta ñöôïc môøi goïi hoaùn caûi, chuyeån töø "traùi tim baèng ñaù" sang "traùi tim baèng thòt", nhö Kinh thaùnh noùi. Thaät vaäy, anh chò em khoâng ñöôïc trao cho chuùng ta ñeå xaùc nhaän con ngöôøi hieän taïi cuûa chuùng ta, nhöng ñeå bieán ñoåi chuùng ta. Trong söï ña daïng, trong nhöõng giôùi haïn, vaø ñoâi khi caû trong nhöõng giaèng co cuûa hoï, hoï trôû thaønh khoâng gian cuï theå nôi Thieân Chuùa haønh ñoäng treân nhaân tính chuùng ta, laøm meàm ñi söï cöùng coûi vaø daïy chuùng ta bieát soáng vôùi moät con tim chaân thaät hôn, coù khaû naêng yeâu thöông hôn.
Ngay caû töø Hy Laïp chæ "anh em" cuõng gôïi leân maàu nhieäm naøy. Adelphoùs theo nghóa ñen laø "ngöôøi phaùt xuaát töø cuøng moät loøng meï". Theo Tin möøng, loøng meï chung aáy khoâng chæ ñôn thuaàn laø nhaân tính, nhöng baét nguoàn töø chính Thieân Chuùa, Ñaáng maø khoâng ai töøng thaáy vaø ñöôïc Ngöôøi Con maëc khaûi cho chuùng ta (x. Ga 1,18). Chính ñieàu naøy laøm cho tình huynh ñeä vöøa trôû neân quyù giaù, vöøa mang tính ñoøi hoûi: ngöôøi khaùc khoâng gioáng toâi, cuõng khoâng thuoäc veà toâi, nhöng ñeán töø Thieân Chuùa.
2. Chuùng ta trôû thaønh anh em
Vôùi moät taàm nhìn ñaày tính hieän thöïc, Kinh thaùnh cho thaáy raèng vieäc nhaän ra ngöôøi khaùc nhö laø anh em hoaøn toaøn khoâng phaûi laø moät tieán trình töùc thôøi. Khi laàn theo coäi nguoàn cuûa baïo löïc xuyeân suoát lòch söû nhaân loaïi, trình thuaät Saùng theá chöông 4 cho thaáy, qua moái töông quan ñaày xaùo troän giöõa Cain vaø Abel, raèng tình huynh ñeä tröôùc heát laïi laø ñieàu bò khöôùc töø. Döôøng nhö trình thuaät naøy laø moät lôøi ñaùp cho caâu hoûi cuûa ngoân söù Malakhi: "Taát caû chuùng ta chaúng coù cuøng moät cha sao? Chaúng phaûi cuøng moät Thieân Chuùa ñaõ döïng neân chuùng ta sao? Theá maø sao chuùng ta laïi boäi phaûn nhau maø vi phaïm giao öôùc cuûa cha oâng chuùng ta?" (Ml 2,10). Troïng taâm cuûa baûn vaên naøy, tuy khaéc nghieät nhöng chaân thaät, khoâng heä taïi nôi haønh vi saùt nhaân, maø ôû söï thieáu vaéng tình huynh ñeä.
Ñieåm coát loõi cuûa veát thöông nguyeân thuûy naøy naèm troïn trong moät vaán ñeà veà nhaõn quan. Trình thuaät Saùng theá chæ ñôn giaûn ghi nhaän raèng Thieân Chuùa ñoaùi nhìn leã vaät cuûa Abel, nhöng khoâng ñoaùi nhaän leã vaät cuûa Cain. Baûn vaên raát ngaén goïn vaø khoâng giaûi thích lyù do; vì theá, qua caùc thôøi ñaïi, ñaõ coù nhieàu noã löïc giaûi thích khaùc nhau. Moät trong nhöõng caùch giaûi thích coù söùc thuyeát phuïc nhaát xuaát phaùt chính töø moät chi tieát trong caâu chuyeän: Abel daâng nhöõng con ñaàu loøng cuûa ñaøn chieân, coøn Cain chæ daâng moät phaàn hoa maøu cuûa ñaát. Abel döôøng nhö daán thaân chính mình vaøo leã vaät, daâng hieán ñieàu thuoäc veà mình nhaát vaø quyù giaù nhaát; trong khi ñoù, Cain döôøng nhö chæ giôùi haïn ôû vieäc trao taëng moät caùi gì ñoù. Ñieàu taïo neân söï khaùc bieät khoâng phaûi laø phaåm chaát cuûa leã vaät, nhöng laø vieäc ñieàu ñöôïc daâng coù thöïc söï bieåu loä chính söï soáng cuûa ngöôøi daâng hay khoâng. Chính vì theá, Thieân Chuùa khoâng ñoùn nhaän leã vaät cuûa Cain: khoâng phaûi ñeå keát aùn anh, nhöng ñeå ñaùnh ñoäng anh. Neáu chaáp nhaän cöû chæ aáy, ñieàu ñoù seõ khieán anh tin raèng mình thöïc söï khoâng coù gì toát ñeïp ñeå daâng hieán. Traùi laïi, Thieân Chuùa döôøng nhö muoán giuùp anh tin raèng chính cuoäc ñôøi anh cuõng coù theå trôû thaønh moät leã vaät.
Tuy nhieân, Cain ñaõ khoâng hieåu cöû chæ cuûa Thieân Chuùa theo höôùng ñoù. Anh khoâng ñaùp laïi lôøi Thieân Chuùa, cuõng khoâng noùi vôùi Abel. Trình thuaät ngaøy caøng trôû neân vaén goïn, höôùng ñeán haønh vi bi thaûm: Cain xoâng ñeán em mình vaø gieát cheát em. Ñoù khoâng chæ laø moät haønh vi baïo löïc, nhöng coøn laø daáu chæ cuûa moät moái töông quan ñaõ trôû neân khoâng theå chòu ñöïng noåi. Sau toäi aùc, maëc caûm toäi loãi traøn ngaäp taâm hoàn oâng. Vaø chính luùc aáy, Thieân Chuùa laïi can thieäp moät laàn nöõa theo moät caùch ñaày baát ngôø: Ngaøi khoâng tieâu dieät Cain, nhöng baûo veä anh, ñaët treân anh moät daáu aán ñeå khoâng ai gieát anh. Ngay caû sau khi söï döõ anh ñaõ gaây ra, Thieân Chuùa vaãn khoâng boû rôi anh.
Caâu chuyeän naøy ñaët tröôùc chuùng ta moät caâu hoûi khoâng theå neù traùnh: Cain laø ai nôi chính chuùng ta? Caùm doã töï nhieân nhaát laø ñoàng hoùa mình vôùi Abel: ngöôøi voâ toäi, ngöôøi coâng chính bò hieåu laàm, ngöôøi daâng hieán taát caû maø khoâng nhaän laïi gì. Ñoù laø moät vò theá ñem laïi söï yeân taâm, thaäm chí coù phaàn naâng ñôõ. Nhöng Kinh thaùnh khoâng ñeå chuùng ta döøng laïi trong söï an taâm aáy. Kinh thaùnh môøi goïi chuùng ta thöïc hieän moät böôùc ñi trung thöïc vaø khoù khaên hôn: nhaän ra raèng caâu chuyeän cuûa Cain coù lieân heä tröïc tieáp ñeán chính chuùng ta.
Trong moãi chuùng ta ñeàu tieàm aån cuøng moät khaû naêng trôû neân cöùng coûi, kheùp kín, ñeå cho noãi oaùn haän hoùa thaønh khoaûng caùch, vaø roài khoaûng caùch aáy daàn bieán thaønh moät daïng baïo löïc. Khoâng nhaát thieát laø baïo löïc theå lyù, nhöng laø moät thöù baïo löïc coù thaät: söï im laëng coá chaáp, nhöõng lôøi gaây toån thöông, söï thôø ô ñöôïc döïng leân nhö moät böùc töôøng. Chính chuùng ta nöõa, raát thöôøng khi, thoát leân hai tieáng "anh em" vaø noùi veà "tình huynh ñeä" baèng moâi mieäng nhieàu hôn laø baèng con tim. Chuùng ta duøng nhöõng lôøi aáy trong caùc baøi dieãn vaên, trong caùc baûn vaên, trong caùc caâu chuyeän chuùng ta keå veà chính mình, nhöng ñeå laøm cho chuùng trôû neân chaân thöïc trong nhöõng choïn löïa haèng ngaøy thì laïi khoù bieát bao.
Phaûn öùng cuûa Cain baét nguoàn töø moät ñieàu raát ñôn giaûn: söï hieän dieän cuûa ngöôøi khaùc. Abel khoâng laøm gì choáng laïi anh. Abel soáng, daâng leân Thieân Chuùa nhöõng gì mình coù, vaø ñöôïc Ngaøi ñoaùi nhìn vôùi aân suûng. Nhöng chæ chöøng aáy thoâi cuõng ñuû laøm Cain xao ñoäng, bôûi vì ngöôøi khaùc nhaéc anh nhôù ñeán moät chaân lyù khoù chaáp nhaän: raèng ta khoâng coâ ñoäc, vaø ta khoâng phaûi laø taát caû. Khi ta khoâng theå hoøa giaûi vôùi thöïc taïi naøy, söï hieän dieän cuûa ngöôøi khaùc coù theå trôû neân khoâng theå chòu ñöïng noåi.
Hoàng aân cuûa tình huynh ñeä baét ñaàu trôû thaønh hieän thöïc khi ta ngöøng chæ tay keát aùn ngöôøi khaùc vaø baét ñaàu nhaän ra raèng chính mình coù theå laø keû tröôùc heát phaûi chòu traùch nhieäm veà söï döõ. Böôùc ngoaët quyeát ñònh naøy trong tieán trình hoaùn caûi laïi ñaëc bieät aùp duïng cho chuùng ta laø nhöõng Kitoâ höõu. Chuùng ta raát muoán theå hieän mình tröôùc theá giôùi nhö nhöõng ngöôøi ñaõ giaûi quyeát xong vaán ñeà tình huynh ñeä: nhö nhöõng "ngöôøi toát" luoân giuùp ñôõ tha nhaân, nhö nhöõng chöùng nhaân cuûa moät tình yeâu luoân höõu hieäu. Nhöng, may thay, thöïc taïi khoâng haún laø nhö vaäy.
Tin möøng môû ra moät vieãn töôïng khaùc, mang tính giaûi thoaùt hôn nhieàu. Nhöõng ngöôøi thöïc söï coù theå laøm ñieàu thieän khoâng phaûi laø nhöõng "ngöôøi toát", nhöng laø nhöõng ai ñaõ coù can ñaûm nhìn nhaän boùng toái cuûa chính mình. Khoâng phaûi nhöõng ngöôøi xaây döïng cho mình moät hình aûnh toát ñeïp, nhöng laø nhöõng ai ñaõ thaáy nôi mình khaû naêng gaây ra baïo löïc vaø phoù thaùc ñieàu ñoù cho Thieân Chuùa, ñeå roài khaùm phaù ra raèng dung nhan cuûa Ngaøi laø chaäm baát bình vaø giaøu long xoùt thöông. Tình huynh ñeä ñích thöïc khoâng phaùt sinh töø nhöõng ngöôøi chöa töøng laøm toån thöông ai, nhöng töø nhöõng ngöôøi ñaõ nhaän ra mình coù khaû naêng laøm ñieàu ñoù vaø quyeát taâm khoâng bao giôø laøm nhö theá nöõa. Chính kinh nghieäm veà loøng thöông xoùt daïy chuùng ta ñieàu naøy: ai yù thöùc mình ñaõ ñöôïc tha thöù thì hoïc bieát khoâng laáy aùc baùo aùc.
3. Yeâu thöông hôn
Vieäc nhaän ra raèng nôi chính moãi chuùng ta cuõng tieàm aån khaû theå cuûa Cain khoâng phaûi laø ñieåm keát thuùc, nhöng laø khôûi ñaàu cuûa haønh trình. Moät caâu hoûi raát cuï theå laäp töùc ñöôïc ñaët ra: söï thieáu vaéng tình huynh ñeä naøy bieåu loä theá naøo trong ñôøi soáng thöôøng ngaøy? Khoâng phaûi luùc naøo - thöïc ra haàu nhö khoâng bao giôø - noù xuaát hieän döôùi nhöõng hình thöùc cöïc ñoan cuûa baïo löïc theå lyù. Thöôøng hôn, noù mang nhöõng daùng veû tinh vi hôn, nhöng khoâng keùm phaàn gaây ñau ñôùn. Chuùng ta coù theå ñaåy ngöôøi khaùc ra beân leà, phôùt lôø ñieàu hoï noùi, hoaëc xem nheï nhöõng gì hoï laøm nhö theå chaúng ñaùng keå. Ñoâi khi, chuùng ta coøn tìm caùch thu heïp khoâng gian hoï hieän dieän beân caïnh mình, nhö theå söï coù maët cuûa hoï laø moät vaán ñeà caàn phaûi kieåm soaùt.
Truyeàn thoáng Phanxicoâ coøn löu giöõ moät laù thö maø Phanxicoâ vieát cho moät trong caùc thöøa taùc vieân cuûa mình vaøo khoaûng nhöõng naêm 1221-1223, khi Doøng ñang phaùt trieån nhanh choùng vaø nhöõng caêng thaúng taát yeáu cuûa ñôøi soáng huynh ñeä baét ñaàu xuaát hieän. Ngöôøi nhaän thö laø moät tu huynh meät moûi vaø chaùn naûn: moät soá anh em cuûa thaày cö xöû khoù khaên, vaø thaày caûm thaáy ñieàu ñoù caûn trôû mình soáng moái töông quan vôùi Thieân Chuùa caùch toát ñeïp. Vì theá, thaày nghó raèng giaûi phaùp coù theå laø giöõ khoaûng caùch, coù leõ lui veà moät nôi aån tu ñeå tìm laïi söï bình an.
Phanxicoâ traû lôøi thaày theo moät caùch theá thaät baát ngôø. Ngaøi khoâng baûo thaày söûa daïy anh em mình, cuõng khoâng khuyeân thaày ruùt lui. Traùi laïi, ngaøi gôïi yù raèng chính trong hoaøn caûnh khoù khaên aáy, thaày coù theå thöïc söï böôùc theo Ñöùc Kitoâ. Vì theá, ngaøi môøi goïi thaày nhìn caû nhöõng trôû ngaïi vaø xuùc phaïm nhö nhöõng cô hoäi cuûa aân suûng:
"Nhöõng gì caûn trôû con yeâu meán Chuùa laø Thieân Chuùa, vaø baát cöù ñieàu gì coù theå laø chöôùng ngaïi cho con hay cho caùc anh em, duø ngöôøi ta coù ñaùnh ñaäp con, taát caû nhöõng ñieàu aáy con phaûi ñoùn nhaän vì aân suûng. Haõy muoán ñieàu ñoù, chöù ñöøng muoán ñieàu gì khaùc. Vaø haõy yeâu thöông nhöõng ngöôøi laøm ñieàu ñoù cho con. Ñöøng mong nôi hoï ñieàu gì, ngoaøi ñieàu Chuùa ban cho con. Vaø trong ñieàu ñoù, haõy yeâu thöông hoï; cuõng ñöøng mong hoï trôû neân Kitoâ höõu toát hôn. Vaø ñieàu ñoù phaûi quyù giaù ñoái vôùi con hôn caû moät nôi aån tu" (Letter to a Minister, Franciscan Sources 234).
Töø vieãn töôïng naøy, tình huynh ñeä khoâng phaûi laø moät gaùnh naëng phaûi chòu ñöïng, nhöng laø nôi chaân lyù cuûa ñôøi soáng thieâng lieâng chuùng ta ñöôïc maïc khaûi. Phanxicoâ coøn ñi xa hôn khi khaúng ñònh raèng daáu aán cuûa Tin möøng chính laø loøng thöông xoùt ñoái vôùi ngöôøi anh em sa ngaõ:
"[Öôùc gì] ñöøng coù ngöôøi anh em naøo treân theá gian, duø ñaõ phaïm toäi nhieàu ñeán ñaâu ñi nöõa, maø sau khi nhìn thaáy aùnh maét cuûa con, laïi ra ñi maø khoâng nhaän ñöôïc loøng thöông xoùt cuûa con, neáu hoï xin loøng thöông xoùt. Vaø neáu hoï khoâng xin, chính con haõy hoûi hoï coù muoán ñöôïc xoùt thöông khoâng. Vaø duø hoï coù phaïm toäi tröôùc maét con ñeán ngaøn laàn, con haõy yeâu thöông hoï hôn caû yeâu meán toâi vì ñieàu ñoù# vaø con haõy luoân chaïnh loøng thöông nhöõng ngöôøi nhö vaäy" (Franciscan Sources 235).
Ñieàu maø vò thöøa taùc vieân caûm nhaän nhö moät chöôùng ngaïi, thì trong caùi nhìn cuûa Phanxicoâ laïi trôû thaønh nôi chaân thaät nhaát ñeå gaëp gôõ Thieân Chuùa. Nhöõng töông quan huynh ñeä mang daáu aán cuûa khoù khaên khoâng chæ laø nhöõng böôùc luøi, nhöng laø con ñöôøng cuï theå qua ñoù ta hoïc ñöôïc logic cuûa Tin möøng.
Moät naêng ñoäng raát töông töï cuõng ñöôïc tìm thaáy trong Thö ngaén Thaùnh Phaoloâ göûi oâng Phileâmon. Vò Toâng ñoà vieát cho moät Kitoâ höõu teân laø Philemon lieân quan ñeán ngöôøi noâ leä cuûa oâng laø Onesimus. Sau moät xung ñoät vôùi chuû, Onesimus ñaõ troán ñi vaø tìm ñeán vôùi Phaoloâ, luùc aáy ñang bò giam caàm. Phaoloâ ñoùn nhaän anh, loan baùo Tin möøng cho anh vaø daãn anh ñeán ñöùc tin. Roài ngaøi ñöa ra moät quyeát ñònh ñaày can ñaûm: thay vì giöõ anh laïi beân mình, ngaøi göûi anh trôû veà vôùi chuû. Nhöng ngaøi laøm ñieàu ñoù baèng caùch keøm theo moät lôøi thænh caàu coù söùc thay ñoåi taát caû. Thaät vaäy, ngaøi vieát raèng Onesimus phaûi ñöôïc ñoùn nhaän "khoâng coøn nhö moät ngöôøi noâ leä, nhöng thay vì moät ngöôøi noâ leä, nhö moät ngöôøi anh em raát thaân meán" (Plm 16).
Trong ñoaïn vaên raát ngaén naøy cuûa Taân öôùc, ñieàu ñaëc bieät noåi baät laø caùch thöùc Phaoloâ trình baøy lôøi thænh caàu cuûa mình. Ngaøi coù ñuû thaåm quyeàn ñeå truyeàn leänh, nhöng laïi khoâng laøm nhö vaäy. Ngaøi choïn keâu goïi söï töï do cuûa Philemon vaø xin oâng, "nhaân danh tình yeâu", töï mình choïn ñieàu phaûi laøm. Phaoloâ khoâng böôùc vaøo moät cuoäc tranh luaän lyù thuyeát veà cheá ñoä noâ leä. Ngaøi laøm moät ñieàu trieät ñeå hôn: ñöa vaøo moái töông quan aáy moät logic môùi. Döôùi aùnh saùng cuûa Tin möøng, ngay caû moät töông quan bò chi phoái bôûi quyeàn löïc cuõng coù theå ñöôïc bieán ñoåi thaønh moät töông quan huynh ñeä.
Chính vì theá, böùc thö ngaén göûi oâng Philemon, trong truyeàn thoáng Kitoâ giaùo, ñaõ trôû thaønh moät maãu göông raát cuï theå veà vieäc caùc moái töông quan coù theå ñöôïc ñoåi môùi ra sao khi chuùng ta ñöa vaøo ñoù moät tình yeâu lôùn hôn. Moãi khi caùc moái töông quan bò raïn nöùt vaø söï hieäp thoâng bò toån thöông, Tin möøng tröôùc heát khoâng môøi goïi ta baûo veä quyeàn lôïi cuûa mình, nhöng thuùc ñaåy ta tìm kieám ñieàu thieän haûo lôùn nhaát luoân coù theå ñaït tôùi: ñieàu giuùp ta nhaän ra ngöôøi khaùc khoâng coøn laø ñoái thuû hay con nôï, nhöng laø moät ngöôøi anh em ñöôïc Chuùa yeâu thöông.
4. Töø söï cheát ñeán söï soáng
Nhöng lieäu coù thöïc söï khaû thi ñeå ñi "theâm moät daëm" trong kinh nghieäm yeâu thöông huynh ñeä nhö theá khoâng? Ñoøi hoûi cuûa Tin möøng - voán ñoâi khi xem ra raát xa rôøi ñôøi soáng thöïc teá - coù naèm trong taàm tay cuûa chuùng ta chaêng? Chuùng ta laø nhöõng Kitoâ höõu - vaø caùch rieâng laø nhöõng tu só - thöôøng soáng trong nhöõng moâi tröôøng maø beà ngoaøi moïi söï coù veû traät töï vaø hoøa nhaõ: khoâng coù tieáng la heùt, khoâng coù caõi vaõ, ngöôøi ta chaøo hoûi nhau caùch töû teá, vaø caùc töông quan ñöôïc duy trì ñuùng möïc. Theá nhöng, chuùng ta ñeàu bieát raèng söï yeân aû beà ngoaøi aáy khoâng nhaát thieát phaûn aùnh nhöõng töông quan chaân thaät vaø saâu xa. Traùi laïi, theo naêm thaùng, moãi ngöôøi chuùng ta ñeàu tích tuï trong loøng gaùnh naëng cuûa nhöõng lôøi noùi thieáu suy nghó, nhöõng phaùn ñoaùn voäi vaøng, nhöõng aùnh nhìn bò boû lôõ, nhöõng töông quan bò toån thöông hoaëc ñôn giaûn laø phai nhaït daàn theo thôøi gian.
Vaäy taïi sao chuùng ta phaûi quay laïi maûnh ñaát mong manh naøy vaø coá gaéng ñeå baét ñaàu laïi? Caâu traû lôøi cuûa Phanxicoâ ñôn giaûn moät caùch roõ raøng: bôûi vì caùc töông quan cuûa chuùng ta ñöôïc ñaët neàn treân moät moái daây töï do. Khoâng phaûi treân söï ñoàng caûm hay ñoàng ñieäu, nhöng treân thöïc taïi raèng chính Thieân Chuùa ñaõ choïn chuùng ta vaø keâu goïi chuùng ta soáng vôùi nhau trong Giaùo hoäi nhö anh chò em.
Khi Phanxicoâ nhaán maïnh raèng nhöõng anh chò em "thieâng lieâng" phaûi yeâu thöông nhau hôn caû nhöõng ngöôøi ruoät thòt, ngaøi khoâng heà thieâng lieâng hoùa thöïc taïi cuõng khoâng chæ keâu goïi thieän chí suoâng. Ngaøi muoán noùi raèng, laø anh chò em trong ñöùc tin, chuùng ta phaûi coù can ñaûm vöôït leân treân beà maët cuûa caùc töông quan: daùm ñoái dieän vôùi xung ñoät, chaáp nhaän khaùc bieät, vaø khoâng troán chaïy khi caùc moái töông quan trôû neân phöùc taïp. Ñieàu naøy chæ coù theå thöïc hieän ñöôïc khi chuùng ta nhôù raèng ñaâu laø nguoàn goác cuûa moái daây vaø ai laø Ñaáng coù quyeàn naêng ñeå baûo ñaûm cho moái daây naøy.
Chính Ñöùc Gieâsu cuõng gôïi leân ñieàu naøy trong moät trình thuaät cuûa Tin möøng theo thaùnh Maùccoâ. Moät ngaøy noï, meï vaø anh em cuûa Ngöôøi töø nôi khaùc ñeán vaø tìm Ngöôøi. Coù ngöôøi baùo tin aáy cho Ngöôøi khi Ngöôøi ñang ngoài giöõa ñaùm ñoâng. Baáy giôø, Ñöùc Gieâsu nhìn nhöõng ngöôøi chung quanh vaø hoûi: "Ai laø meï toâi? Ai laø anh em toâi?" Roài Ngöôøi raûo maét nhìn nhöõng keû ngoài chung quanh vaø noùi: "Ñaây laø meï toâi, ñaây laø anh em toâi! Ai thi haønh yù muoán cuûa Thieân Chuùa, ngöôøi aáy laø anh chò em toâi, laø meï toâi" (Mc 3,33-35).
Ñaây khoâng phaûi laø moät söï khöôùc töø gia ñình töï nhieân, cuõng khoâng phaûi laø cöû chæ xa caùch veà tình caûm. Ñöùc Gieâsu ñang maëc khaûi moät thöïc taïi saâu xa hôn: coù moät moái daây maïnh hôn huyeát thoáng, beàn vöõng hôn töông quan gia toäc, vaø chaân thöïc hôn nhöõng caûm tình töï nhieân cuûa chuùng ta. Ñoù laø moái daây phaùt sinh töø vieäc cuøng nhau thi haønh yù muoán cuûa Chuùa Cha. Moái daây naøy khoâng tuøy thuoäc vaøo nhöõng gì ñaõ ñöôïc ban cho chuùng ta - nhö nguoàn goác, xuaát thaân hay tính khí - nhöng döïa treân moät choïn löïa chung: soáng trong söï vaâng phuïc Lôøi Thieân Chuùa. Theo nghóa naøy, Ñöùc Gieâsu khoâng baõi boû gia ñình, nhöng taùi thieát laäp gia ñình treân moät neàn taûng môùi, ñoù laø töông quan vôùi chính Ngöôøi vaø söï vaâng phuïc Lôøi cuûa Ngöôøi.
Ñieàu naøy keùo theo nhöõng heä quaû raát cuï theå cho ñôøi soáng Giaùo hoäi. Moät coäng ñoaøn Kitoâ höõu - duø laø huynh ñoaøn tu trì, giaùo xöù, hay coäng ñoaøn linh muïc - tröôùc heát khoâng phaûi laø moät nhoùm thuaàn tuùy nhaân loaïi, nôi caùc thaønh vieân choïn löïa nhau döïa treân söï hôïp yù hay nhöõng lyù töôûng chung. Traùi laïi, ñoù laø moät coäng ñoaøn ñöôïc quy tuï bôûi tieáng goïi cuûa Thieân Chuùa, Ñaáng luoân ñi böôùc tröôùc vaø laøm cho vieäc chuùng ta soáng vôùi nhau trôû neân khaû höõu. Chính vì theá, tình huynh ñeä khoâng phaûi laø ñieàu chuùng ta töï söùc mình kieán taïo, nhöng laø moät hoàng aân ñöôïc laõnh nhaän töø treân cao.
Nhöng chính vì theá, tình huynh ñeä caàn ñöôïc nuoâi döôõng vaø traân quyù, baèng vieäc khoâng ngöøng trôû veà vôùi nguoàn maïch cuûa Thaùnh Thaàn vaø vôùi moät töông quan soáng ñoäng vôùi Ñöùc Kitoâ. Khi nguoàn maïch naøy trôû neân vaån ñuïc - khi caàu nguyeän bieán thaønh thoùi quen maùy moùc, khi Lôøi Chuùa khoâng coøn chaïm ñeán loøng ta, khi caùc bí tích ñöôïc cöû haønh maø thieáu söï tham döï cuûa con tim - thì ngay caû nhöõng moái daây huynh ñeä cuõng daàn daàn maát ñi noäi löïc cuûa mình. Nhöõng hình thöùc beân ngoaøi vaãn coøn ñoù: lôøi chaøo, nuï cöôøi, söï lòch thieäp. Nhöng thöïc chaát thì suy yeáu, thaäm chí tan bieán. Söï soáng naøy khoâng theå ñöôïc taùi taïo nhôø caùc kyõ naêng öùng xöû hay chæ baèng noã löïc thieän chí ñôn thuaàn. Noù chæ coù theå ñöôïc tìm laïi khi chuùng ta, moät laàn nöõa, ñeå cho aùnh nhìn cuûa Ñöùc Kitoâ chaïm ñeán mình.
Chính Thaùnh Gioan Toâng ñoà ñaõ dieãn taû ñieàu naøy vôùi moät söï ñôn sô ñeán kinh ngaïc: "Chuùng ta bieát raèng: chuùng ta ñaõ töø coõi cheát böôùc vaøo coõi soáng, vì chuùng ta yeâu thöông anh em. Keû khoâng yeâu thöông, thì ôû laïi trong söï cheát" (1 Ga 3,14). Ñoù laø moät khaúng ñònh ñaày söùc maïnh. Gioan khoâng noùi raèng chuùng ta yeâu thöông anh chò em vì chuùng ta ñaõ ñi töø söï cheát ñeán söï soáng, nhö theå söï soáng môùi töï ñoäng sinh ra tình yeâu aáy. Gaàn nhö ngöôïc laïi, ngaøi khaúng ñònh: chính trong vieäc yeâu thöông anh chò em maø chuùng ta coù theå kieåm chöùng lieäu maàu nhieäm Vöôït qua cuûa Ñöùc Kitoâ coù thöïc söï ñang hoaït ñoäng nôi chuùng ta hay khoâng.
Nhö theá, tình huynh ñeä ñöôïc soáng trôû thaønh nôi maø Bí tích Röûa toäi maïc khaûi lieäu noù coù thöïc söï sinh hoa traùi hay khoâng. Chính taïi ñoù, söï soáng môùi ñaõ laõnh nhaän trong Thaùnh Thaàn khoâng coøn laø moät lôøi höùa xa vôøi, nhöng trôû thaønh moät thöïc taïi coù theå chaïm tôùi: moät lòch söû ñöôïc chia seû, nhöõng töông quan ñöôïc haøn gaén, vaø moät söï kieân nhaãn ñöôïc canh taân.
Tieâu chuaån thaät ñôn sô vaø khoâng cho pheùp chuùng ta neù traùnh: maàu nhieäm Vöôït qua baét ñaàu hoaït ñoäng nôi chuùng ta ngay khi chuùng ta khaùm phaù ra raèng mình coù theå ñoùn nhaän ngöôøi khaùc, ngay caû khi hoï laøm toån thöông mình, khi hoï laøm ta thaát voïng, khi hoï cö xöû nhö nhöõng ñoái thuû. Khoâng phaûi vì chuùng ta ñaõ trôû neân maïnh meõ hôn hay nhaân ñöùc hôn, nhöng vì nôi chuùng ta ñaõ coù ñieàu gì ñoù cheát ñi vaø moät söï soáng môùi ñaõ khôûi söï.
5. Söï soáng ñôøi ñôøi
Maàu nhieäm Vöôït qua laø tieâu chuaån ñeå chuùng ta ño löôøng caùc töông quan huynh ñeä cuûa mình: qua caùch ñoái xöû vôùi anh chò em mình, chuùng ta coù theå nhaän ra lieäu mình ñaõ thöïc söï ñi töø söï cheát ñeán söï soáng hay chöa. Chuùng ta thöôøng hình dung söï phuïc sinh cuûa ñôøi soáng trong Ñöùc Kitoâ nhö moät bieán coá chæ thuoäc veà töông lai. Nhöng thöïc ra, söï phuïc sinh baét ñaàu ngay töø baây giôø vaø daàn thaønh hình trong caùch chuùng ta soáng caùc moái töông quan vaø hoïc bieát yeâu thöông.
Moät ñoaïn trong Regula non Bullata cuûa Thaùnh Phanxicoâ soi saùng ñieåm naøy caùch saâu saéc. Chuùng ta coù khuynh höôùng nhìn ngöôøi anh em laøm toån thöông hay gaây phieàn muoän cho mình nhö moät chöôùng ngaïi, nhö moät ngöôøi quaù khaùc bieät vôùi caùch nghó cuûa chuùng ta, ñeán möùc gaàn nhö coi hoï laø ñoái thuû. Theá nhöng, Phanxicoâ laïi ñaûo ngöôïc hoaøn toaøn caùi nhìn aáy: chính con ngöôøi ñoù coù theå trôû thaønh phöông theá, maø qua ñoù, Thieân Chuùa môû ra cho chuùng ta söï soáng ñôøi ñôøi.
"Vaäy, taát caû anh em chuùng ta haõy chuù taâm ñeán ñieàu Chuùa phaùn: 'Haõy yeâu keû thuø vaø laøm ôn cho nhöõng keû gheùt anh em'. Quaû thaät, chính Ñöùc Gieâsu Kitoâ, Ñaáng maø chuùng ta phaûi böôùc theo daáu chaân, ñaõ goïi keû phaûn boäi mình laø 'baïn', vaø ñaõ töï nguyeän trao noäp mình cho nhöõng keû ñoùng ñinh Ngöôøi. Vì theá, taát caû nhöõng ai voâ côù gaây cho chuùng ta thöû thaùch, lo aâu, nhuïc nhaõ vaø xuùc phaïm, ñau khoå vaø tra taán, töû ñaïo vaø caùi cheát, hoï chính laø baïn höõu cuûa chuùng ta. Chuùng ta phaûi heát loøng yeâu meán hoï, bôûi vì töø chính nhöõng gì hoï gaây ra cho chuùng ta maø chuùng ta coù ñöôïc söï soáng ñôøi ñôøi." (Regula non Bullata, Chapter XXII).
Tröïc giaùc naøy cuûa Phanxicoâ thaät ñaùng kinh ngaïc, bôûi vì noù ñaûo ngöôïc caùch suy nghó töï nhieân cuûa chuùng ta. Chuùng ta thöôøng nghó raèng con ñöôøng tieán veà Thieân Chuùa tröôùc heát tuøy thuoäc vaøo nhöõng ñieàu toát laønh chuùng ta laøm cho ngöôøi khaùc. Theá nhöng, Phanxicoâ môøi goïi chuùng ta nhìn theo moät höôùng khaùc: ñoâi khi chính söï hoaùn caûi cuûa chuùng ta laïi phaùt sinh töø nhöõng gì ngöôøi khaùc laøm cho chuùng ta, ngay caû khi hoï laøm toån thöông hoaëc thöû thaùch chuùng ta. Ñaây laø moät chaân lyù khoù chaáp nhaän, nhöng raát thöïc teá. Ñôøi soáng huynh ñeä khoâng chæ ñöôïc deät neân bôûi nhöõng vieäc toát vaø nhöõng khoaûnh khaéc deã chòu. Noù coøn ñöôïc caáu thaønh bôûi nhöõng hieåu laàm, nhöõng veát thöông vaø nhöõng cuoäc ñaáu tranh. Thaät vaäy, nhöõng cô hoäi toát nhaát ñeå böôùc vaøo söï soáng ñôøi ñôøi laïi thöôøng xuaát hieän chính khi chuùng ta bò toån thöông: trong nhöõng khoaûnh khaéc aáy, chuùng ta coù theå töø boû baïo löïc vaø choïn con ñöôøng tha thöù, ñeå cho tình yeâu cuûa Thieân Chuùa ñöôïc toû loä vaø neân troïn veïn nôi chuùng ta.
Ñieàu naøy môû roäng taàm nhìn cuûa chuùng ta caùch saâu xa. Trong ñôøi soáng thöôøng ngaøy, nhöõng khoù khaên cuûa tình huynh ñeä coù theå trôû neân naëng neà. Nhöõng khoaûng caùch giöõa chuùng ta, nhöõng lôøi gaây toån thöông, nhöõng hieåu laàm khoâng ñöôïc hoùa giaûi, taát caû coù theå trôû neân ñau ñôùn. Chính vì theá, ta khoâng bao giôø ñöôïc ñaùnh maát chaân trôøi. Khi maát ñi vieãn töôïng veà söï soáng ñôøi ñôøi, coù nhöõng khoù khaên trôû neân hoaøn toaøn khoâng theå chaáp nhaän ñöôïc.
Chuû ñeà veà tình huynh ñeä khoâng chæ lieân quan ñeán ñôøi soáng Giaùo hoäi: noù chaïm ñeán khaùt voïng saâu thaúm nhaát cuûa nhaân loaïi. Trong moïi thôøi ñaïi vaø moïi neàn vaên hoùa, con ngöôøi vaãn mô öôùc veà moät xaõ hoäi trong ñoù moïi ngöôøi thöïc söï soáng hoøa hôïp vôùi nhau. Ñoù laø moät noãi khaùt khao xuyeân suoát moïi daân toäc, vöôït leân treân ngoân ngöõ, vaên hoùa vaø truyeàn thoáng toân giaùo. Caùc thi só, nhaïc só vaø ngheä só ñaõ hình dung veà moät theá giôùi, nôi con ngöôøi coù theå thöïc söï nhaän ra nhau nhö anh chò em. Nhieàu heä tö töôûng vaø moâ hình kinh teá cuõng ñaõ tìm caùch xaây döïng söï hoøa hôïp phoå quaùt aáy, nhöng ñeàu khaùm phaù ra raèng vieäc bieán noù thaønh hieän thöïc cho moïi ngöôøi, ôû moïi nôi, laø ñieàu heát söùc khoù khaên.
Chuùng ta, nhöõng ngöôøi tin vaøo Con Thieân Chuùa laøm ngöôøi, mang trong loøng moät xaùc tín ñôn sô vaø khieâm toán: tình huynh ñeä phoå quaùt chæ trôû neân khaû thi khi nhaân loaïi taùi khaùm phaù söï môû ra cuûa mình ñoái vôùi Ñaáng Sieâu Vieät. Nhö Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ ñaõ nhaéc laïi trong Thoâng ñieäp Fratelli tutti:
"Laø tín höõu, chuùng ta tin raèng: neáu khoâng höôùng veà Chuùa, laø Cha cuûa moïi ngöôøi, thì seõ khoâng coù lyù do khaû tín vaø vöõng chaéc naøo ñeå môøi goïi con ngöôøi soáng tình huynh ñeä. Chuùng ta xaùc tín raèng: "chæ vôùi yù thöùc chuùng ta laø con chöù khoâng phaûi laø nhöõng treû moà coâi, thì chuùng ta môùi coù theå soáng hoøa thuaän vôùi nhau". Vì "töï thaân, lyù trí coù theå naém baét ñöôïc tính bình ñaúng giöõa con ngöôøi vaø thieát laäp coäng ñoàng xaõ hoäi daân söï, nhöng lyù trí khoâng theå naøo taïo neân tình huynh ñeä" (Fratelli tutti, 272).
Khi nhaän ra Thieân Chuùa laø Cha cuûa moïi ngöôøi, chuùng ta hoïc bieát nhìn moãi caù vò vôùi moät phaåm giaù maø khoâng moät khaùc bieät vaên hoùa, xaõ hoäi hay toân giaùo naøo coù theå xoùa boû. Ñöùc tin khoâng taùch chuùng ta khoûi ngöôøi khaùc; traùi laïi, nhaéc nhôû chuùng ta raèng khoâng ai coù theå bò loaïi tröø khoûi con tim chuùng ta, bôûi vì khoâng ai vaéng maët trong traùi tim cuûa Cha treân trôøi. Vì theá, trong nhöõng ngaøy muøa Chay naøy, khi lòch söû theá giôùi vaãn coøn bò xaâu xeù bôûi chia reõ, chieán tranh vaø xung ñoät, chuùng ta, nhöõng Kitoâ höõu, khoâng theå chæ döøng laïi ôû vieäc noùi veà tình huynh ñeä nhö moät lyù töôûng caàn ñaït tôùi. Chuùng ta ñöôïc môøi goïi ñoùn nhaän tình huynh ñeä nhö moät hoàng aân, vaø ñoàng thôøi oâm laáy noù nhö moät traùch nhieäm heát söùc nghieâm tuùc vaø caáp baùch.
Nhieäm vuï naøy luoân khôûi ñi töø moâi tröôøng gaàn guõi nhaát cuûa chuùng ta: nôi nhöõng ngöôøi cuøng chia seû ñôøi soáng thuôøng nhaät vôùi chuùng ta. Khoâng hieám khi, ngay trong loøng Giaùo hoäi, nhöõng khaùc bieät veà caûm nhaän, quan ñieåm hay phong caùch trôû thaønh nguyeân nhaân cuûa xung ñoät vaø xa caùch, ñeán möùc taïo neân nhöõng phaân cöïc thöïc söï. Ñoù laø nhöõng daáu chæ cho thaáy vieäc ñoùn nhaän troïn veïn thaùch ñoá cuûa tình huynh ñeä khoù khaên bieát bao. Tuy nhieân, haønh trình Tin möøng môøi goïi chuùng ta böôùc theâm moät böôùc nöõa: nhaän ra nôi ngöôøi khaùc - ngay caû khi hoï khaùc bieät, khoù chòu hoaëc xa laï vôùi caûm thöùc cuûa chuùng ta - nhö nhöõng ngöôøi anh chò em ñaõ ñöôïc trao phoù cho ta; vaø coá gaéng laéng nghe hoï, hieåu nhöõng lyù do cuûa hoï, toân troïng hoï caùch chaân thaønh vaø hoøa nhaõ.
Chuùng ta coù theå laøm ñieàu ñoù maø khoâng chuùt sôï haõi, thaäm chí trong moät söï töï do troïn veïn, bôûi vì chuùng ta bieát raèng mình ñaõ cuøng vôùi Ñöùc Kitoâ böôùc töø söï cheát vaøo söï soáng. Söï phuïc sinh cuûa Ngöôøi khoâng loaïi boû noã löïc gian nan trong caùc moái töông quan, nhöng giaûi thoaùt chuùng ta khoûi nghi ngôø raèng nhöõng noã löïc aáy laø voâ ích. Chính vì theá, chuùng ta coù theå ñaûm nhaän coâng vieäc xaây döïng tình huynh ñeä theo moät caùch môùi: vôùi söï hieàn hoøa, vôùi loøng toân troïng, vaø vôùi nieàm xaùc tín raèng moïi cöû chæ yeâu thöông huynh ñeä ñích thöïc - duø aâm thaàm nhaát - ñeàu ñaõ thuoäc veà söï soáng ñôøi ñôøi.
Laïy Thieân Chuùa toaøn naêng, haèng höõu, coâng minh vaø giaøu loøng thöông xoùt, xin ban cho chuùng con laø nhöõng thuï taïo heøn moïn bieát, vì tình yeâu Chuùa maø thöïc thi ñieàu chuùng con nhaän bieát laø Chuùa muoán, vaø luoân öôùc ao ñieàu laøm ñeïp loøng Chuùa; ngoõ haàu, nhôø ñöôïc thanh luyeän trong taâm hoàn, ñöôïc soi saùng trong taâm trí, vaø ñöôïc böøng chaùy bôûi löûa Chuùa Thaùnh Thaàn, chuùng con bieát böôùc theo daáu chaân Con yeâu daáu cuûa Chuùa laø Ñöùc Gieâsu Kitoâ, Chuùa chuùng con; vaø chæ nhôø ôn Chuùa trôï giuùp, chuùng con ñöôïc ñeán cuøng Chuùa, laïy Ñaáng Toái Cao, Ñaáng trong Ba Ngoâi chí thaùnh vaø hieäp nhaát duy nhaát haèng soáng, hieån trò vaø ñöôïc toân vinh, laø Thieân Chuùa toaøn naêng ñeán muoân thuôû muoân ñôøi. Amen.
Cha Roberto Pasolini, OFM Cap.
Giaûng thuyeát vieân Phuû Giaùo hoaøng
Nt. Anna Ngoïc Dieäp, OP
Doøng Ña Minh Thaùnh Taâm
Chuyeån ngöõ töø: vatican.va