Baøi suy nieäm thöù tö
trong Muøa Chay 2026 cuûa Cha Pasolini:
Thaùnh Phanxicoâ Môøi Goïi Chuùng Ta
Vaãn Soáng Töï Do Giöõa Nhöõng Khoå Ñau
Baøi suy nieäm thöù tö trong Muøa Chay 2026 cuûa Cha Pasolini: Thaùnh Phanxicoâ Môøi Goïi Chuùng Ta Vaãn Soáng Töï Do Giöõa Nhöõng Khoå Ñau.
Tyù Linh
Vatican (Xuaân Bích Vieät Nam 27-03-2026) - Cha Pasolini, nhaø giaûng thuyeát Phuû Giaùo hoaøng, ñaõ kheùp laïi loaït baøi giaûng Muøa Chay cuûa mình vaøo thöù Saùu 27 thaùng 03 naêm 2026; naêm nay, ngaøi taäp trung vaøo thaùnh Phanxicoâ Assisi. Trong baøi suy nieäm cuoái cuøng, Cha ñaõ ñeà nghò moät toång hôïp veà kinh nghieäm soáng cuûa thaùnh Phanxicoâ, nhaán maïnh raèng chöùng taù Tin Möøng maø thaùnh nhaân ñeå laïi chính laø "moät aân suûng hieän thöïc vaø coù theå ñaït tôùi." Cha môøi goïi chuùng ta khoâng phaûi laø baét chöôùc nhöõng cöû chæ cuûa thaùnh nhaân, nhöng laø ñeå cho chính mình ñöôïc thöû thaùch bôûi ao öôùc ñaõ daãn daét töøng böôùc ñi trong cuoäc ñôøi ngaøi.
Kinh nghieäm cuûa thaùnh Phanxicoâ Assisi coù theå ñöôïc toùm taét qua khaùi nieäm veà "söï töï do cuûa con caùi Thieân Chuùa". Noù chính laø "hoa traùi chín muøi nhaát" treân haønh trình hoaùn caûi maø thaùnh Phanxicoâ ñaõ ñöôïc daãn daét - "ñoù khoâng phaûi laø söï töï do cuûa nhöõng keû laån traùnh nhöõng ruûi ro vaø gaùnh naëng cuûa cuoäc ñôøi, nhöng laø söï töï do cuûa nhöõng ngöôøi ñaõ hoïc ñöôïc, moät caùch daàn daàn vaø qua voâ vaøn thöû thaùch, raèng khoâng gì - duø laø söï choái boû, beänh taät hay caùi cheát - coù theå taùch chuùng ta khoûi tình yeâu cuûa Thieân Chuùa," Cha Roberto Pasolini ñaõ khaúng ñònh nhö theá trong baøi suy nieäm thöù tö vaø cuõng laø baøi cuoái cuøng cuûa ngaøi. Trong naêm nay, khi Giaùo hoäi cöû haønh leã kyû nieäm taùm traêm naêm ngaøy thaùnh nhaân qua ñôøi, Nhaø giaûng thuyeát Phuû Giaùo hoaøng ñaõ choïn ñoàng haønh cuøng Giaùo trieàu Roâma baèng caùch thuaät laïi "haønh trình hoaùn caûi veà vôùi Tin Möøng" cuûa thaùnh Phanxicoâ; haønh trình naøy ñaõ ñöôïc ngaøi trình baøy chi tieát qua boán ñieåm: nieàm vui troïn haûo, söï vieân maõn cuûa cuoäc soáng, nhöõng heä quaû cuûa tình yeâu, kinh nghieäm veà caùi cheát vaø söï truùt boû.
Coù moät traùi tim töï do, ngay caû giöõa nhöõng khoå ñau toät cuøng
Thaùnh Phanxicoâ ñaõ soáng moät kinh nghieäm taâm linh voâ cuøng maõnh lieät, nhöng kinh nghieäm naøy laïi khoâng heà xa rôøi vôùi nhaân tính cuûa chuùng ta. "Ngaøi trôû thaønh moät vò thaùnh khoâng phaûi vì ñaõ thöïc hieän nhöõng ñieàu phi thöôøng, nhöng laø vì ngaøi ñaõ hoïc bieát ñeå baûn thaân ñöôïc Thieân Chuùa daãn daét ngay giöõa thöïc taïi cuï theå vaø söï ngheøo khoù cuûa cuoäc soáng mình." Vì leõ ñoù, truyeàn thoáng taâm linh ñaõ toân vinh ngaøi laø moät "alter Christus" (moät Chuùa Kitoâ khaùc) - nghóa laø "moät con ngöôøi, nhôø vieäc saün saøng ñoùn nhaän Chuùa Thaùnh Thaàn, ñaõ trôû neân gioáng vôùi Con Thieân Chuùa Nhaäp Theå". Sau khi ñaõ neám traûi nhöõng thöû thaùch nghieät ngaõ cuûa cuoäc ñôøi, thaùnh nhaân ñaõ caûm nghieäm ñöôïc "nieàm vui troïn haûo", voán khoâng phaûi laø "caûm giaùc maø ta caûm nghieäm ñöôïc khi moïi söï ñeàu suoân seû vaø khi cuoäc soáng chuùng ta ñöôïc coâng nhaän vaø an uûi, nhöng laø caùch chuùng ta phaûn öùng khi ñoái dieän vôùi nghòch caûnh, khi ta bò choái boû vaø bò loaïi tröø."
Nieàm vui ñích thöïc ñöôïc bieåu loä khi söï choái boû, noãi tuûi hoå vaø nhöõng hieåu laàm khoâng coøn khaû naêng töôùc ñi söï bình an cuûa chuùng ta, cha Pasolini nhaán maïnh nhö vaäy vaø ñoàng thôøi löu yù raèng ñieàu naøy khoâng coù nghóa laø "trôû neân voâ caûm tröôùc noãi ñau" hay "sôû höõu moät traùi tim ñaõ bò gaây teâ", maø ñuùng hôn laø sôû höõu "moät traùi tim töï do ngay caû giöõa nhöõng khoå ñau toät cuøng."
Töø choái trôû thaønh nhöõng gì ñaõ laøm toån thöông chuùng ta
Veà vaán ñeà haïnh phuùc, thaùnh Phanxicoâ Assisi daïy chuùng ta raèng haïnh phuùc khoâng naèm ôû vieäc che chaén baûn thaân khoûi thöïc taïi, maø laø ôû vieäc "hoïc bieát ñoùn nhaän noù ngay caû khi noù gaây ñau ñôùn, maø khoâng ñeå baûn thaân bò nhaán chìm". Ñoái vôùi vò linh muïc doøng Phanxicoâ naøy, chính ôû ñoù maø ñôøi soáng Kitoâ höõu trôû neân "cuï theå, vaø chuùng ta hoïc bieát gìn giöõ moät nieàm vui khoâng phuï thuoäc vaøo caùch moïi söï dieãn ra, nhöng vaøo caùch chuùng ta choïn ñeå soáng vôùi chuùng."
Ñoái maët vôùi söï döõ, cha Pasolini noùi theâm, phaûn öùng maø Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ ñeà xuaát khoâng phaûi laø chaïy troán, phuû nhaän hay traû ñuõa noù, nhöng laø "tieáp nhaän noù, maø khoâng ñeå noù xuaát phaùt laïi töø chính chuùng ta sang ngöôøi khaùc. Töø choái trôû thaønh nhöõng gì ñaõ gaây thöông toån chuùng ta." Cha giaûng thuyeát thöøa nhaän raèng ñaây laø moät con ñöôøng ñaày ñoøi hoûi, nhöng laïi laø moät con ñöôøng giaûi thoaùt, "bôûi vì söï döõ, khi chuùng ta ñoùn nhaän noù, luoân chaïm ñeán moät ñieàu gì ñoù ñang soáng ñoäng beân trong ta. Vaø chính taïi nôi ñoù, ngay taïi ñieåm deã bò toån thöông aáy, nieàm vui troïn veïn môùi coù theå naûy sinh: khoâng phaûi nhö söï vaéng boùng cuûa nhöõng veát thöông, nhöng nhö söï töï do khoâng ñeå baûn thaân bò nhöõng veát thöông aáy ñònh ñoaït."
Söï vieân maõn cuûa cuoäc soáng
Cha Pasolini khaúng ñònh raèng khaû naêng khaùm phaù thaáy nieàm vui nôi chính mình, ngay caû giöõa nhöõng gian truaân, khoâng phaûi laø moät muïc tieâu thieâng lieâng chæ daønh rieâng cho moät soá ngöôøi öu ñaõi, ñaõ nhaän laõnh hoàng aân veà moät moái töông quan maät thieát ñaëc bieät vôùi Thieân Chuùa. Trong Tin Möøng, Chuùa Gieâsu minh chöùng raèng loái soáng naøy - "töï do ngay caû khi ñoái dieän vôùi söï thuø haän vaø baùch haïi" - chính laø "hình thöùc troïn veïn cuûa ñôøi soáng môùi nhaân danh Ngöôøi." Ñoù laø caùch maø cha Pasolini toùm taét caùc Moái Phuùc maø Chuùa Kitoâ ñaõ coâng boá vaøo buoåi ñaàu söù vuï coâng khai cuûa Ngöôøi. Theo Cha, caùc Moái Phuùc môøi goïi chuùng ta "soáng saâu xa hôn nhöõng gì chuùng ta ñang soáng, ngay caû khi nhöõng ñieàu aáy coù veû mong manh vaø chöa troïn veïn. Chuùng coâng boá raèng con ñöôøng daãn ñeán moät cuoäc soáng troïn veïn phaûi ngang qua chính kinh nghieäm cuï theå cuûa chuùng ta, qua nhöõng gì chuùng ta laø vaø nhöõng gì chuùng ta ñang traûi qua."
Caát boû gaùnh naëng cuûa söï ñau khoå
Ñieàu naøy giuùp laøm saùng toû moät soá quan nieäm sai laàm lieân quan ñeán caùc hieän töôïng thaàn bí trong ñoù maàu nhieäm veà söï ñau khoå cuûa Chuùa Kitoâ ñöôïc phaûn chieáu treân thaân xaùc cuûa ngöôøi tín höõu. Cha Pasolini caûnh baùo raèng moái nguy hieåm tinh vi nhaát gaén lieàn vôùi nhöõng hieän töôïng naøy chính laø vieäc "ñeå cho baûn thaân bò chuùng daãn daét tôùi moät hình aûnh meùo moù veà Thieân Chuùa : nhö theå Ngaøi caàn ñeán noãi ñau cuûa chuùng ta ñeå ñöôïc thoûa maõn hay ñöôïc toân vinh; nhö theå hy teá cuûa Chuùa Kitoâ vaãn coøn thieáu soùt ñieàu gì ñoù, nhö theå chuùng ta vaãn ñang soáng trong moät thöù loâgic loãi thôøi veà nôï naàn vaø thuïc toäi."
Treân tinh thaàn aáy, Nhaø giaûng thuyeát Phuû Giaùo hoaøng ñaõ ñeà caäp ñeán söï kieän caùc daáu thaùnh nôi thaùnh Phanxicoâ. Cha cho thaáy raèng caùc daáu thaùnh "laø daáu chæ höõu hình cuûa moät söï bieán ñoåi noäi taâm: khoaûnh khaéc maø nhöõng veát thöông khoâng kheùp laïi trong söï xô cöùng, nhöng môû ra cho moái töông quan", ñoàng thôøi löu yù raèng Thieân Chuùa ñaõ khoâng can thieäp vaøo cuoäc ñôøi cuûa thaùnh nhaân "baèng caùch theâm thaét nhöõng veát thöông môùi, maø baèng caùch bieán ñoåi chính nhöõng veát thöông voán ñaõ in daáu treân cuoäc ñôøi ngaøi."
Buoâng boû khi ñoái dieän vôùi caùi cheát
Veà thaùi ñoä cuûa thaùnh Phanxicoâ khi ñoái dieän vôùi caùi cheát, ñaëc bieät laø caâu noùi noåi tieáng cuûa ngaøi: "Chò Cheát cuûa toâi ôi, chaøo ñoùn chò!" ñöôïc thoát leân khi baùc só thoâng baùo raèng caùi cheát ñaõ caän keà (Baøi ca Anh Maët Trôøi, 27-29), Cha Pasolini ñaõ nhaän ñònh raèng hình aûnh naøy, thay vì chæ ñôn thuaàn laø moät aån duï mang tính an uûi, laïi chính laø "hoa traùi cuûa moät haønh trình hoøa giaûi laâu daøi."
Theo nhaø giaûng thuyeát, ma quyû giam haõm chuùng ta trong voøng noâ leä suoát caû cuoäc ñôøi thoâng qua noãi sôï haõi caùi cheát. Cha khaúng ñònh raèng chæ "khi tình yeâu cuûa Chuùa Kitoâ thaønh coâng trong vieäc nhaøo naén moät ñôøi soáng môùi beân trong chuùng ta" thì noãi sôï haõi naøy môùi daàn tan bieán, vaø "caùi cheát thay ñoåi dieän maïo, bieán chuyeån thaønh moät cô hoäi cuoái cuøng vaø toái haäu ñeå hoaùn caûi : khoaûnh khaéc maø chuùng ta buoâng boû moïi thöù vaãn coøn níu keùo mình, vaø phoù thaùc baûn thaân, khoâng chuùt deø daët, döôùi aùnh maét coâng chính vaø ñaày loøng thöông xoùt cuûa Chuùa Cha."
Söï truùt boû nhö moät con ñöôøng hoøa giaûi vôùi chính mình
Cuoái cuøng, veà hình aûnh truùt boû ñöôïc truyeàn taûi qua ñoaïn keát caâu chuyeän veà thaùnh Phanxicoâ (traàn ##truoàng naèm treân ñaát), Nhaø giaûng thuyeát Phuû Giaùo hoaøng ñaõ nhaän ñònh raèng: "Ñaây khoâng phaûi laø moät hình aûnh khoå haïnh, cuõng chaúng phaûi laø moät söï thaùch thöùc mang tính bieåu töôïng neùm veà phía caùi cheát, nhöng chính laø ñænh ñieåm nhaát quaùn cuûa caû moät cuoäc soáng." Ñoù laø hình aûnh cuûa moät Phanxicoâ, ngöôøi roát cuoäc ñaõ hoøa giaûi ñöôïc vôùi chính lòch söû ñôøi mình, vôùi nhöõng gì ngaøi ñaõ traûi qua, cuõng nhö vôùi nhöõng gì ngaøiñaõ khoâng theå hoaøn thaønh. Ngaøi chaúng coøn gì ñeå sôï haõi, cuõng chaúng coøn gì ñeå phaûi hoå theïn : moãi trang cuoäc ñôøi ngaøi ñeàu ñaõ ñöôïc aân suûng soi chieáu.
Khi lieân keát söï kieän naøy vôùi caâu chuyeän veà söï traàn truoàng nguyeân thuûy ñöôïc moâ taû trong Saùch Saùng Theá, Cha Pasolini ñaõ nhaán maïnh raèng: "Söï traàn truoàng khoâng phaûi laø moät chi tieát beân leà, nhöng noù chöùa ñöïng bí maät veà moái töông quan giöõa con ngöôøi vaø Thieân Chuùa." Dó nhieân, söï traàn truoàng nhö laø töø ñoàng nghóa vôùi söï minh baïch. Noù chæ trôû thaønh "noãi hoå theïn," "caùi cheát," vaø "noãi khieáp ñaûm" khi con raén "gieo raéc söï nghi ngôø, aùm chæ raèng söï soáng caàn phaûi ñöôïc chieám höõu vaø baûo veä." Thaùnh Phanxicoâ ñaõ töø töø thaáu trieät bí maät naøy, reøn luyeän caû cuoäc ñôøi mình ñeå trôû veà vôùi söï traàn truoàng "mang tính thuï taïo" cuûa mình. Moãi haønh ñoäng truùt boû ñeàu laø moät haønh vi cuûa nieàm tin, moãi söï töø boû ñeàu laø moät böôùc tieán tôùi söï töï do saâu xa hôn vaø söï hoøa giaûi vôùi chính mình.
Chöùng taù cuûa thaùnh Phanxicoâ phaûi laø chöùng taù cuûa moïi Kitoâ höõu
Trong phaàn keát luaän, cha Pasolini môøi goïi chuùng ta, trong naêm maø chuùng ta chieâm ngaém thaùnh Phanxicoâ, haõy ñeå cho mình ñöôïc chaát vaán bôûi chöùng taù Tin Möøng cuûa ngaøi.
"Vaán ñeà khoâng heä taïi baét chöôùc nhöõng cöû chæ cuûa ngaøi, nhöng laø ñeå cho chính mình ñöôïc chaát vaán bôûi ao öôùc ñaõ daãn daét töøng böôùc ñi trong cuoäc ñôøi ngaøi: hieåu bieát Chuùa Kitoâ, 'quyeàn naêng phuïc sinh cuûa Ngöôøi, thoâng phaàn vaøo nhöõng ñau khoå cuûa Ngöôøi, trôû neân ñoàng hình ñoàng daïng vôùi Ngöôøi trong caùi cheát, trong nieàm hy voïng ñaït tôùi söï phuïc sinh töø coõi cheát.'"
Tyù Linh
(theo Fabrice Bagendekere, SJ - Vatican News)