Haõy cho Hoøa bình moät Cô hoäi!
Haõy cho Hoøa bình moät Cô hoäi!
Duy An
(RVA News 16-03-2026) - Chuùng ta ñöøng chôø ñeán khi söï taøn phaù trôû neân khoâng theå chuyeån ñoåi. Haõy haønh ñoäng ngay ñeå ngaên chaën chieán tranh, Ngay Laäp Töùc!
Taùc giaû baøi vieát laø linh muïc Cedric Prakash, S.J., ngöôøi AÁn Ñoä, moät taùc giaû vaø nhaø hoaït ñoäng cho nhaân quyeàn, hoøa giaûi, moâi tröôøng vaø hoøa bình.
Theá giôùi moät laàn nöõa laïi ñang soáng trong chieán tranh. Cuoäc chieán naøy phaûi ñöôïc chaám döùt ngay laäp töùc.
Ñaõ hai tuaàn leã keå töø khi Hoa Kyø vaø Israel taán coâng Iran, töø ngaøy 28 thaùng Hai naêm 2026. Xung ñoät tieáp tuïc leo thang, aûnh höôûng ñeán toaøn theá giôùi. Baùo caùo cho bieát Toång thoáng Donald Trump ñaõ phaùt ñoäng cuoäc taán coâng maø khoâng ñöôïc Quoác hoäi pheâ chuaån, khoâng tham khaûo yù kieán Lieân Hôïp Quoác vaø khoâng coù söï uûng hoä cuûa caùc ñoàng minh truyeàn thoáng. Nhieàu quoác gia ñaõ leân aùn caùc cuoäc taán coâng naøy.
Thuû töôùng Taây Ban Nha, oâng Pedro Saùnchez goïi caùc cuoäc taán coâng laø "khoâng theå bieän minh" vaø caûnh baùo raèng caùc vaán ñeà toaøn caàu khoâng theå giaûi quyeát "baèng xung ñoät vaø bom ñaïn." Toång Thö kyù Lieân Hôïp Quoác, oâng Antoùnio Guterres, cuõng leân aùn söï leo thang naøy, nhaán maïnh raèng vieäc söû duïng baïo löïc laøm suy yeáu hoøa bình quoác teá vaø vi phaïm Hieán chöông Lieân Hôïp Quoác, ngaên caám caùc moái ñe doïa ñoái vôùi toaøn veïn laõnh thoå hoaëc neàn ñoäc laäp chính trò cuûa baát kyø quoác gia naøo. OÂng nhaéc laïi raèng khoâng coù caùch thöùc naøo thay theá vieäc giaûi quyeát tranh chaáp moät caùch hoøa bình theo luaät phaùp quoác teá.
Caùc cuoäc khoâng kích cuûa Myõ-Israel ñöôïc cho laø ñaõ gieát cheát Laõnh tuï toái cao Iran, Ayatollah Ali Khamenei, cuøng vôùi caùc quan chöùc quaân söï caáp cao. Coäng ñoàng quoác teá khaép nôi ñaõ leân aùn vuï gieát haïi moät nguyeân thuû quoác gia vaø caùc quan chöùc khaùc, goïi ñoù laø moät söï vi phaïm nghieâm troïng chuû quyeàn vaø caùc chuaån möïc quoác teá. Caùc cuoäc taán coâng baèng teân löûa cuõng phaù huûy moät tröôøng tieåu hoïc nöõ sinh ôû Minab, gieát cheát khoaûng 150 ngöôøi vaø laøm bò thöông nhieàu ngöôøi khaùc. UNESCO leân tieáng caûnh baùo vaø nhaéc nhôû theá giôùi raèng caùc cô sôû giaùo duïc caàn ñöôïc baûo veä theo luaät nhaân ñaïo quoác teá vaø caùc cuoäc taán coâng vaøo tröôøng hoïc gaây nguy hieåm cho treû em vaø ñe doïa quyeàn ñöôïc giaùo duïc cuûa caùc em.
Nhöõng keû baét naït treân theá giôùi naøy coù ñang laéng nghe khoâng? Ñaây laø cuoäc chieán cuûa ai?
Haøng trieäu ngöôøi ñaõ xuoáng ñöôøng yeâu caàu chaám döùt baïo löïc ngay laäp töùc. Tuy nhieân, phaàn lôùn caùc phöông tieän truyeàn thoâng, thöôøng bò aûnh höôûng bôûi caùc lôïi ích quyeàn löïc, khoâng ñöa tin ñaày ñuû veà caùc cuoäc bieåu tình lan roäng hoaëc haäu quaû khu vöïc roäng lôùn hôn, bao goàm caû caùc cuoäc taán coâng traû ñuõa. Vaø nhö moïi khi, naïn nhaân tang thöông nhaát cuûa chieán tranh vaãn laø ngöôøi ngheøo, nhöõng ngöôøi deã bò toån thöông vaø nhöõng ngöôøi bò gaït ra ngoaøi leà xaõ hoäi, nhöõng ngöôøi phaûi vaät loän töøng ngaøy ñeå sinh toàn vaø maát taát caû khi bom rôi.
Chaúng ai chieán thaéng trong cuoäc chieán naøy caû! Theá giôùi ñôn giaûn ñang trôû neân baát an hôn. Vieäc ñi laïi quoác teá bò giaùn ñoaïn. Neàn kinh teá bò rung chuyeån. Noãi sôï haõi lan roäng. Caâu hoûi then choát vaãn laø: ai quyeát ñònh khi naøo moät quoác gia coù quyeàn taán coâng quoác gia khaùc?
Cô quan Naêng löôïng Nguyeân töû Quoác teá (IAEA), ñöôïc thaønh laäp vaøo naêm 1957, sau bieán coá Hiroshima vaø Nagasaki, ñöôïc taïo ra ñeå thuùc ñaåy naêng löôïng haït nhaân hoøa bình vaø ngaên chaën vieäc söû duïng quaân söï. Nhieäm vuï cuûa cô quan naøy laø giaùm saùt caùc cô sôû haït nhaân vaø thuùc ñaåy caùc giaûi phaùp ngoaïi giao. Vaäy thì, taïi sao caùc cô quan giaùm saùt quoác teá laïi bò phôùt lôø? Sau khi theá giôùi cam keát "Khoâng bao giôø nöõa" sau Chieán tranh Theá giôùi thöù hai vaø thoâng qua Tuyeân ngoân Nhaân quyeàn Quoác teá naêm 1948, nhaân loaïi coù ñuû khaû naêng chòu theâm moät thaûm hoïa toaøn caàu nöõa khoâng?
Chuùng ta cuõng phaûi xem xeùt vai troø cuûa ngaønh coâng nghieäp vuõ khí. Vaøo naêm 1961, Toång thoáng Dwight D. Eisenhower ñaõ caûnh baùo choáng laïi söùc maïnh ngaøy caøng taêng cuûa "toå hôïp coâng nghieäp quaân söï". OÂng caûnh baùo raèng lôïi ích cuûa coâng ty vaø quaân söï coù theå boùp meùo caùc öu tieân quoác gia. Ngaøy nay, lôøi caûnh baùo ñoù cho thaáy chính xaùc hôn bao giôø heát. Vieän Nghieân cöùu Hoøa bình Quoác teá Stockholm (SIPRI) tieáp tuïc cho thaáy chi tieâu quaân söï vaø lôïi nhuaän vuõ khí taêng voït nhö theá naøo trong caùc cuoäc xung ñoät. Chieán tranh laø moät vuï laøm aên sinh lôïi nhuaän!
Ñöùc Thaùnh cha Phanxicoâ ñaõ leân tieáng maïnh meõ choáng laïi thöù "vaên hoùa cheát choùc" naøy. Phaùt bieåu tröôùc Quoác hoäi Hoa Kyø vaøo naêm 2015, Ñöùc Phanxicoâ ñaõ hoûi taïi sao vuõ khí cheát ngöôøi laïi ñöôïc baùn cho nhöõng ngöôøi gaây ñau khoå. Vaø caâu traû lôøi cuûa ngaøi thaät roõ raøng: vì tieàn, "tieàn vaáy maùu". Roài, Ñöùc Thaùnh cha keâu goïi caùc nhaø laõnh ñaïo ñoái dieän vôùi vaán ñeà naøy vaø ngaên chaën vieäc buoân baùn vuõ khí.
Trong thoâng ñieäp Fratelli Tutti, ban haønh naêm 2020, Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ ñaõ daønh moät phaàn cho "Söï baát coâng cuûa chieán tranh". Ngaøi tuyeân boá raèng chieán tranh laø moät thaát baïi cuûa chính trò vaø cuûa con ngöôøi, raèng ruûi ro cuûa noù lôùn hôn nhieàu so vôùi baát kyø lôïi ích naøo vaø raèng chuùng ta khoâng theå coi chieán tranh laø moät giaûi phaùp. "Ñöøng bao giôø chieán tranh nöõa", Ñöùc Thaùnh cha Phanxicoâ nhaán maïnh nhaèm keâu goïi chuyeån höôùng caùc nguoàn löïc daønh cho vuõ khí sang vieäc chaám döùt naïn ñoùi vaø thuùc ñaåy söï phaùt trieån.
Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV cuõng ñaõ laëp laïi lôøi keâu goïi naøy. Trong nhöõng lôøi keâu goïi taïi caùc buoåi ñoïc kinh Truyeàn tin gaàn ñaây, ngaøi noùi raèng hoøa bình khoâng ñaït ñöôïc thoâng qua ñe doïa hay vuõ khí, maø thoâng qua "ñoái thoaïi hôïp lyù vaø coù traùch nhieäm." Ngoû lôøi vôùi caùc nhaø baùo, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ luoân môøi goïi: "Haõy caàu nguyeän cho hoøa bình, haõy laøm vieäc vì hoøa bình. Haän thuø treân theá giôùi vaãn ñang khoâng ngöøng gia taêng."
Nhöõng lôøi cuûa Mahatma Gandhi vaãn coøn mang tính tieân tri: "Maét ñeàn maét seõ laøm caû theá giôùi muø heát". Baøi haùt "Haõy cho Hoøa bình moät Cô hoäi" cuûa John Lennon, naêm 1969 ñaõ trôû thaønh quoác ca cuûa phong traøo choáng chieán tranh. Ñieäp khuùc ñôn giaûn cuûa noù ñaõ bao truøm khaùt voïng toaøn caàu: "Taát caû nhöõng gì chuùng toâi muoán noùi laø haõy cho hoøa bình moät cô hoäi."
Ngaøy nay, tieáng keâu ñoù phaûi trôû thaønh hôn caû moät baøi haùt. Noù phaûi ñöa ngöôøi ta ñeán haønh ñoäng.
Trong moïi cuoäc chieán tranh, nhöõng ngöôøi voâ toäi laø nhöõng ngöôøi chòu ñau khoå nhieàu nhaát: treû em, caùc gia ñình, ngöôøi ngheøo. Caùc thaønh phoá bò phaù huûy thaønh ñoáng ñoå naùt. Töông lai bò xoùa boû. Haän thuø trôû neân saâu ñaäm hôn. Baïo löïc sinh ra baïo löïc. Nhaân loaïi bò maát maùt!
Chuùng ta khoâng theå baát ñoäng, caâm laëng nhìn theá giôùi ñang bò thieâu ruïi, maát maùt. Moãi coâng daân phaûi leân tieáng. Caùc nhaø laõnh ñaïo caàn laõnh laáy traùch nhieäm cuûa mình. Luaät phaùp quoác teá phaûi ñöôïc toân troïng. Ñoá thoaïi phaûi thay theá cho söï huûy dieät.
Cuoäc chieán naøy phaûi chaám döùt ngay laäp töùc!
Hoøa bình khoâng phaûi laø yeáu ñuoái. Noù laø duõng caûm. Noù laø coâng lyù. Noù laø con ñöôøng duy nhaát ñeå tieán leân!
Chuùng ta ñöøng chôø ñeán khi söï taøn phaù trôû neân khoâng theå chuyeån ñoåi. Haõy haønh ñoäng ngay ñeå ngaên chaën chieán tranh, Ngay Laäp Töùc!