Khi moät nhaø baùo ñoái dieän tröôùc Kinh thaùnh
Khi moät nhaø baùo ñoái dieän tröôùc Kinh thaùnh.
Duy An
(RVA News 16-03-2026) - "Kinh thaùnh khoâng chæ neân ñöôïc ñoïc maø coøn caàn ñöôïc nghieân cöùu caån thaän..."
Taùc giaû Joseph Masilamany laø moät phoùng vieân cöïu binh ngöôøi Malaysia, moät nhaø baùo töï do kyø cöïu trong giôùi truyeàn thoâng Coâng giaùo, vôùi caùc baøi vieát chuû ñaïo treân caùc thoâng taán xaõ Coâng giaùo cuõng nhö caùc neàn taûng truyeàn thoâng khaùc.
Baøi baùo "Khi moät nhaø baùo ñoái dieän vôùi Kinh thaùnh" cuûa phoùng vieân, nhaø baùo töï do Joseph Masilamany, ngöôøi Malaysia, trình baøy goùc nhìn cuûa moät nhaø baùo vôùi hôn ba möôi naêm kinh nghieäm veà caùch ñoïc vaø hieåu Kinh thaùnh. Taùc giaû cho raèng nhöõng ñieàu thöôøng bò goïi laø "maâu thuaãn" trong Kinh thaùnh thöïc ra coù theå ñöôïc hieåu roõ hôn neáu ta nhìn chuùng gioáng nhö caùch moät nhaø baùo xöû lyù caùc caâu chuyeän töø nhieàu nhaân chöùng khaùc nhau.
Tröôùc heát, taùc giaû chia seû kinh nghieäm trong ngheà baùo: khoâng coù caâu chuyeän naøo coù theå chöùa toaøn boä söï thaät tuyeät ñoái. Khi xaûy ra moät söï kieän, moãi nhaân chöùng seõ nhôù moät chi tieát khaùc nhau. Coù ngöôøi nhôù maøu chieác xe, coù ngöôøi nhôù tieáng heùt, ngöôøi khaùc laïi nhôù höôùng keû tình nghi boû chaïy. Coâng vieäc cuûa nhaø baùo laø laéng nghe nhieàu nguoàn, kieåm tra thoâng tin, so saùnh, loaïi boû nhöõng chi tieát khoâng caàn thieát vaø cuoái cuøng löïa choïn caùch keå caâu chuyeän. Vieäc löïa choïn naøy khoâng phaûi laø löøa doái maø laø söï saép xeáp coù suy nghó.
Töø kinh nghieäm ñoù, taùc giaû aùp duïng vaøo vieäc ñoïc Kinh thaùnh. Khi coù ngöôøi noùi raèng Kinh thaùnh ñaày maâu thuaãn, oâng khoâng voäi baùc boû hay tranh caõi maø nhìn nhaän vaán ñeà nhö moät nhaø baùo quen laøm vieäc vôùi caùc caâu chuyeän nhieàu goùc nhìn.
Tröôøng hôïp cuûa oâng Giuña Iscariot
Ví duï, ñaàu tieân laø caâu chuyeän veà oâng Giuña Iscariot. Trong Tin möøng Mattheâu, oâng Giuña hoái haän vì ñaõ phaûn boäi Chuùa Gieâsu neân traû laïi ba möôi ñoàng baïc roài ñi treo coå. Trong saùch Coâng vuï Toâng ñoà, caâu chuyeän laïi noùi raèng oâng ngaõ nhaøo xuoáng ruoäng vaø thaân theå vôõ tung. Nhieàu ngöôøi cho raèng ñaây laø maâu thuaãn. Tuy nhieân, theo caùch nhìn cuûa moät nhaø baùo, ñaây chæ laø hai goùc nhìn khaùc nhau veà cuøng moät söï kieän. Moät nguoàn tin coù theå nhaán maïnh vieäc oâng treo coå, trong khi nguoàn khaùc moâ taû tình traïng thi theå sau ñoù. Taùc giaû Tin möøng Mattheâu nhaán maïnh söï hoái haän vaø yù nghóa thaàn hoïc, coøn taùc giaû Luca (trong saùch Coâng vuï) nhaán maïnh haäu quaû vaø kyù öùc cuûa coäng ñoàng. Ñieàu naøy gioáng nhö caùc tôø baùo khaùc nhau ñöa tin cuøng moät söï kieän nhöng nhaán maïnh khía caïnh khaùc nhau nhö caûm xuùc, phaùp lyù hay chính trò.
Caùc löu tröõ phöùc taïp
Taùc giaû cuõng nhaéc ñeán hai caâu chuyeän Saùng theá trong saùch Saùng theá. Chöông I moâ taû quaù trình saùng taïo trong saùu ngaøy theo traät töï roõ raøng, mang gioïng ñieäu trang troïng, nôi con ngöôøi (nam vaø nöõ) ñöôïc taïo döïng cuøng nhau vaøo ngaøy thöù saùu. Trong khi ñoù, chöông II keå laïi caâu chuyeän chi tieát hôn: con ngöôøi ñöôïc taïo töø buïi ñaát, vöôøn ñòa ñaøng ñöôïc troàng, caùc loaøi vaät ñöôïc ñöa ñeán tröôùc maët oâng Adam vaø baø Eva ñöôïc taïo ra töø xöông söôøn cuûa oâng. Ngoân ngöõ vaø caùch goïi Thieân Chuùa cuõng khaùc nhau. Theo taùc giaû, ñaây khoâng nhaát thieát laø maâu thuaãn maø gioáng nhö hai goùc maùy khaùc nhau: moät goùc toaøn caûnh vaø moät goùc caän caûnh.
Baøi vieát cuõng ñeà caäp ñeán khoaûng thôøi gian "im laëng" trong cuoäc ñôøi Chuùa Gieâsu. Kinh thaùnh keå veà söï ra ñôøi cuûa Ngaøi, roài moät söï kieän khi Ngaøi möôøi hai tuoåi trong Ñeàn thôø, sau ñoù laø khoaûng troáng cho ñeán khi Ngaøi khoaûng ba möôi tuoåi baét ñaàu söù vuï. Nhieàu giaû thuyeát ñaõ ñöôïc ñöa ra ñeå giaûi thích khoaûng thôøi gian naøy, töø vieäc Ngaøi ñi sang AÁn Ñoä hoïc thieàn cho ñeán hoïc caùc phöông phaùp chöõa beänh phöông Ñoâng. Tuy nhieân, taùc giaû cho raèng nhöõng giaû thuyeát naøy phaûn aùnh trí töôûng töôïng cuûa con ngöôøi khi coá laáp ñaày khoaûng troáng trong caâu chuyeän. Trong Tin möøng Luca, toaøn boä möôøi taùm naêm aáy chæ ñöôïc toùm taét trong moät caâu: Chuùa Gieâsu lôùn leân trong khoân ngoan, taàm voùc vaø aân suûng tröôùc maët Thieân Chuùa vaø con ngöôøi. Ñoái vôùi moät nhaø vaên hay nhaø baùo, vieäc ruùt goïn haøng nghìn töø thaønh vaøi caâu laø ñieàu raát bình thöôøng.
Kinh thaùnh khoâng chæ ñeå ñoïc maø coøn caàn nghieân cöùu
Töø ñoù, taùc giaû keát luaän raèng Kinh thaùnh khoâng chæ neân ñöôïc ñoïc maø coøn caàn ñöôïc nghieân cöùu caån thaän. Gioáng nhö moät nhaø baùo khoâng bao giôø döïa vaøo moät nguoàn tin duy nhaát, ngöôøi ñoïc Kinh thaùnh cuõng caàn tham khaûo boái caûnh lòch söû, ngoân ngöõ, vaên hoùa vaø caùc phöông phaùp chuù giaûi. Moät soá ñoaïn vaên coù theå khoù hieåu hoaëc coù veû caêng thaúng vôùi nhau, nhöng ñieàu ñoù khoâng laøm suy yeáu caâu chuyeän maø laïi laøm phong phuù theâm caùch hieåu.
Chaân lyù coát loõi môùi laø quan troïng
Cuoái cuøng, taùc giaû nhaán maïnh raèng Kinh thaùnh khoâng phaûi laø baûn ghi cheùp töøng chöõ töø trôøi xuoáng. Noù laø moät thö vieän goàm nhieàu theå loaïi: lòch söû, thô ca, luaät phaùp, lôøi tieân tri, gia phaû vaø töôøng thuaät, do con ngöôøi vieát ra nhöng ñöôïc truyeàn caûm höùng bôûi Thieân Chuùa. Vì vaäy, ñieàu quan troïng khoâng phaûi laø moïi chi tieát phaûi hoaøn toaøn gioáng nhau, maø laø thoâng ñieäp coát loõi. Cuõng gioáng nhö trong baùo chí, khoâng caâu chuyeän naøo coù theå keå heát toaøn boä söï thaät. Ñieàu quan troïng laø naém baét ñöôïc chaân lyù thieát yeáu.
Theo taùc giaû, Kinh thaùnh neân ñöôïc ñoïc vôùi loøng kieân nhaãn, khieâm toán vaø suy ngaãm, gioáng nhö thöôûng thöùc moät baùt suùp gaø aám aùp cho taâm hoàn: nuoâi döôõng trí tueä, söôûi aám traùi tim vaø laøm cho ñöùc tin trôû neân saâu saéc hôn khi ta chuù yù ñoïc kyõ löôõng vaø suy nghó caån thaän.