Ñöùc Thaùnh cha khai maïc
naêm Tö phaùp môùi taïi Vatican
Ñöùc Thaùnh cha khai maïc naêm Tö phaùp môùi taïi Vatican.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Vatican (RVA News 15-03-2026) - Saùng ngaøy 14 thaùng Ba naêm 2026, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV ñaõ khai maïc naêm Tö phaùp môùi taïi Quoác gia thaønh Vatican.
Hieän dieän trong dòp naøy, coù Chuû tòch Toøa aùn, caùc vieân chöùc, caùc luaät sö, caùc coäng taùc vieân cuûa Toøa aùn cuûa Toøa thaùnh vaø caùc ñaïi dieän cuûa caùc cô quan tö phaùp cuûa Nhaø nöôùc YÙ.
Trong dieãn vaên nhaân dòp naøy, Ñöùc Thaùnh cha nhaán maïnh yù nghóa saâu xa cuûa coâng lyù trong ñôøi soáng Giaùo hoäi vaø xaõ hoäi. Ngaøi baøy toû loøng bieát ôn ñoái vôùi nhöõng ngöôøi ñang phuïc vuï trong heä thoáng tö phaùp cuûa quoác gia nhoû beù naøy vaø ghi nhaän raèng coâng vieäc cuûa hoï, duø aâm thaàm vaø kín ñaùo, ñoùng goùp quan troïng cho söï vaän haønh ñuùng ñaén cuûa caùc theå cheá vaø cuûng coá uy tín cuûa traät töï phaùp lyù cuûa Nhaø nöôùc.
Theo Ñöùc Thaùnh cha, coâng lyù khoâng theå chæ ñöôïc hieåu trong phaïm vi kyõ thuaät cuûa luaät phaùp. Döôùi aùnh saùng söù maïng cuûa Giaùo hoäi, coâng lyù coøn laø moät hình thöùc cuûa ñöùc aùi ñöôïc saép ñaët ñuùng ñaén, giuùp baûo veä vaø thuùc ñaåy söï hieäp nhaát. Töø ñoù, Ñöùc Thaùnh cha suy tö veà moái lieân heä giöõa vieäc thi haønh coâng lyù vaø giaù trò cuûa söï hieäp nhaát.
Döïa treân truyeàn thoáng Kitoâ giaùo, Ñöùc Giaùo hoaøng nhaéc laïi tö töôûng cuûa thaùnh Augustinoâ, theo ñoù traät töï xaõ hoäi phaùt sinh töø "traät töï cuûa tình yeâu". Khi tình yeâu ñöôïc ñaët ñuùng vò trí - nghóa laø Thieân Chuùa ôû trung taâm vaø con ngöôøi ñöôïc nhìn nhaän vôùi phaåm giaù cuûa hoï - thì ñôøi soáng caù nhaân vaø xaõ hoäi cuõng tìm ñöôïc höôùng ñi ñuùng ñaén. Töø traät töï cuûa tình yeâu aáy naûy sinh traät töï cuûa coâng lyù. Vì vaäy, coâng lyù khoâng chæ laø moät nguyeân taéc phaùp lyù maø coøn laø moät nhaân ñöùc giuùp xaây döïng söï hieäp thoâng vaø oån ñònh ñôøi soáng coäng ñoàng.
Ñöùc Thaùnh cha cuõng nhaéc ñeán ñònh nghóa coå ñieån cuûa thaùnh Toâma Aquinoâ, döïa treân luaät La Maõ, raèng coâng lyù laø "yù chí beàn bæ vaø thöôøng xuyeân nhaèm trao cho moãi ngöôøi ñieàu thuoäc veà hoï". Ñònh nghóa naøy cho thaáy coâng lyù phaûi döïa treân chaân lyù veà con ngöôøi vaø höôùng ñeán coâng ích, chöù khoâng phuï thuoäc vaøo lôïi ích nhaát thôøi. Theo truyeàn thoáng thaàn hoïc, ñöùc aùi hoaøn haûo cuõng chính laø coâng lyù hoaøn haûo, bôûi coâng lyù ñaït tôùi söï vieân maõn khi ñöôïc thaám nhuaàn bôûi tình yeâu.
Trong boái caûnh Quoác gia Thaønh Vatican, vieäc quaûn trò coâng lyù coù yù nghóa ñaëc bieät. Noù khoâng chæ giaûi quyeát caùc tranh chaáp nhöng coøn baûo veä traät töï phaùp lyù vaø uy tín cuûa caùc theå cheá. Nhöõng nguyeân taéc, nhö tính coâng baèng cuûa thaåm phaùn, quyeàn baøo chöõa, vaø thôøi gian xeùt xöû hôïp lyù laø nhöõng yeáu toá giuùp heä thoáng tö phaùp coù thaåm quyeàn vaø goùp phaàn vaøo söï oån ñònh cuûa Nhaø nöôùc. Hôn nöõa, vì Quoác gia thaønh Vatican phuïc vuï söù maïng cuûa Toøa Thaùnh, neân vieäc thöïc thi coâng lyù cuõng goùp phaàn baûo veä söï hieäp nhaát trong ñôøi soáng Giaùo hoäi.
Trong boái caûnh ñoù, Ñöùc Giaùo hoaøng nhaán maïnh raèng tieán trình xeùt xöû khoâng chæ laø nôi ñoái chaát giöõa caùc beân, nhöng laø khoâng gian ñeå baát ñoàng ñöôïc höôùng veà chaân lyù vaø coâng lyù thoâng qua ñoái thoaïi vaø phaùn quyeát coâng minh. Vì theá, nhöõng ngöôøi laøm vieäc trong ngaønh tö phaùp khoâng chæ thöïc hieän nhieäm vuï phaùp lyù maø coøn tham gia vaøo moät söù maïng mang chieàu kích thieâng lieâng.
Trong phaàn keát luaän, Ñöùc Thaùnh cha môøi goïi caùc thaønh vieân cuûa ngaønh tö phaùp tieáp tuïc thi haønh nhieäm vuï vôùi söï lieâm chính, khoân ngoan vaø tinh thaàn Tin möøng. Coâng lyù phaûi luoân ñöôïc soi saùng bôûi chaân lyù vaø ñi cuøng loøng thöông xoùt, ñeå trôû thaønh phöông tieän xaây döïng söï hieäp thoâng vaø cuûng coá söï hieäp nhaát cuûa Daân Chuùa. Ngaøi phoù thaùc coâng vieäc cuûa hoï cho söï chuyeån caàu cuûa Ñöùc Maria vaø ban pheùp laønh Toâng Toøa cho taát caû.
(Sala Stampa 14-3-2026)