Ñöùc Thaùnh cha keâu goïi hoäi nhaäp Tin möøng
vaøo vaên hoùa caùch ñích thöïc töø bieán coá Guadalupe
Ñöùc Thaùnh cha keâu goïi hoäi nhaäp Tin möøng vaøo vaên hoùa caùch ñích thöïc töø bieán coá Guadalupe.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Vatican (RVA News 26-02-2026) - Trong nhöõng ngaøy naøy, töø 24 ñeán 26 thaùng Hai naêm 2026, Hoäi nghò Thaàn hoïc Muïc vuï veà söï kieän Ñöùc Meï hieän ra ôû Guadalupe naêm 1531, ñang tieán haønh taïi thuû ñoâ Mexico. Trong söù ñieäp göûi caùc tham döï vieân Hoäi nghò, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV keâu goïi tieán haønh vieäc hoäi nhaäp Tin möøng vaøo caùc neàn vaên hoùa ñòa phöông moät caùch ñích thöïc.
Hoäi nghò do UÛy ban Toøa Thaùnh veà Chaâu Myõ Latinh, Hoäi ñoàng Giaùm muïc Mexico, Hoäi Hieäp só Colombo vaø Haøn Laâm vieän Toøa Thaùnh veà Thaùnh Maãu trieäu taäp, nhaèm tôùi moät soá muïc tieâu, trong ñoù coù söï suy tö veà söï kieän Ñöùc Meï Guadalupe ñeå cuûng coá caùc tieán trình muïc vuï treân toaøn chaâu Myõ vaø caùc quoác gia lieân heä, ñoàng thôøi khích leä taát caû caùc giaùo phaän taïi chaâu Myõ vaø caùc nöôùc tham gia giai ñoaïn chín naêm höôùng tôùi Naêm Thaùnh 2031, kyû nieäm 500 naêm Ñöùc Meï Guadalupe hieän ra vôùi thaùnh thoå daân Juan Diego treân ñoài Tepeyac, ngoaïi oâ thuû ñoâ Mexico.
Söù ñieäp cuûa Ñöùc Thaùnh cha
Trong söù ñieäp göûi caùc tham döï vieân Hoäi nghò, Ñöùc Thaùnh cha nhaán maïnh raèng loan baùo Tin möøng coù nghóa laø böôùc vaøo lòch söû vaø vaên hoùa cuûa caùc daân toäc vôùi loøng toân troïng vaø yeâu thöông. Ngaøi vieát: "Ñöùc Meï Guadalupe laø moät baøi hoïc veà sö phaïm thaàn linh trong vieäc hoäi nhaäp chaân lyù cöùu ñoä vaøo caùc neàn vaên hoùa ñòa phöông".
Guadalupe: maãu göông gaëp gôõ Chuùa Kitoâ
Söù ñieäp mang chöõ kyù cuûa Ñöùc Thaùnh cha, ngaøy 05 thaùng Hai naêm 2026, leã kính thaùnh Philippheâ Gieâsu, vò töû ñaïo tieân khôûi cuûa Mexico, trong ñoù Ñöùc Thaùnh cha môû ñaàu suy tö baèng vieäc nhìn nhaän caùch thöùc chính Thieân Chuùa ñaõ toû mình vaø ban ôn cöùu ñoä cho chuùng ta. Theo ñoù, Chuùa khoâng muoán maëc khaûi nhö moät höõu theå tröøu töôïng hay nhö moät chaân lyù aùp ñaët töø beân ngoaøi, nhöng baèng caùch töøng böôùc ñi vaøo lòch söû vaø ñoái thoaïi vôùi töï do cuûa con ngöôøi.
Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV khaúng ñònh raèng loan baùo Tin möøng tröôùc heát laø laøm cho Chuùa Gieâsu Kitoâ hieän dieän vaø trôû neân coù theå tieáp caän; moïi hoaït ñoäng cuûa Giaùo hoäi phaûi nhaèm ñöa con ngöôøi vaøo moät töông quan soáng ñoäng vôùi Chuùa, "Ñaáng soi saùng cuoäc soáng, chaát vaán töï do vaø môû ra con ñöôøng hoaùn caûi, chuaån bò taâm hoàn ñoùn nhaän hoàng aân ñöùc tin nhö lôøi ñaùp traû Tình Yeâu mang laïi yù nghóa vaø naâng ñôõ cuoäc ñôøi trong moïi chieàu kích".
Ñöùc Thaùnh cha noùi theâm raèng nôi Ñöùc Meï Guadalupe, "khoâng phaûi moät neàn vaên hoùa ñöôïc phong thaùnh hay caùc phaïm truø cuûa noù bò tuyeät ñoái hoùa, nhöng cuõng khoâng bò phôùt lôø hay khinh thöôøng: chuùng ñöôïc ñoùn nhaän, thanh luyeän vaø bieán ñoåi ñeå trôû thaønh nôi gaëp gôõ Chuùa Kitoâ".
Cuõng trong söù ñieäp, Ñöùc Thaùnh cha khaúng ñònh: "Ñöùc Meï Guadalupe cho thaáy caùch thöùc Thieân Chuùa ñeán gaàn daân Ngöôøi: toân troïng goác gaùc cuûa hoï, deã hieåu trong ngoân ngöõ cuûa hoï, vaø vöõng vaøng nhöng dòu daøng daãn hoï ñeán gaëp gôõ Chaân Lyù vieân maõn, laø Hoa Quaû phuùc laønh trong loøng Meï. Treân taám aùo choaøng, giöõa nhöõng ñoùa hoa hoàng ñöôïc veõ, Tin möøng böôùc vaøo theá giôùi bieåu töôïng cuûa moät daân toäc vaø laøm cho söï gaàn guõi cuûa Thieân Chuùa trôû neân höõu hình, trao ban söï môùi meû cuûa mình maø khoâng baïo löïc hay cöôõng eùp. Vì theá, ñieàu ñaõ xaûy ra taïi ñoài Tepeyac khoâng ñöôïc trình baøy nhö moät lyù thuyeát hay moät chieán thuaät, nhöng nhö moät tieâu chí thöôøng haèng ñeå phaân ñònh söù maïng loan baùo Tin möøng cuûa Giaùo hoäi, ñöôïc môøi goïi coâng boá Thieân Chuùa Chaân Thaät, Ñaáng ban söï soáng, maø khoâng aùp ñaët, nhöng cuõng khoâng laøm loaõng söï môùi meû trieät ñeå cuûa söï hieän dieän cöùu ñoä cuûa Ngöôøi."
Hoäi nhaäp vaên hoùa: moät tieán trình ñoøi hoûi cao
Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV giaûi thích raèng hoäi nhaäp vaên hoùa Tin möøng ñi theo con ñöôøng cuûa Thieân Chuùa, nghóa laø "böôùc vaøo lòch söû cuï theå cuûa caùc daân toäc vôùi loøng toân troïng vaø yeâu thöông, ñeå Ñöùc Kitoâ coù theå thöïc söï ñöôïc nhaän bieát, yeâu meán vaø ñoùn nhaän töø beân trong kinh nghieäm nhaân baûn vaø vaên hoùa cuûa chính hoï". Ngaøi nhaán maïnh raèng: "Ñieàu naøy ñoøi hoûi phaûi ñoùn nhaän caùc ngoân ngöõ, bieåu töôïng, caùch suy nghó, caûm nhaän vaø dieãn ñaït cuûa moãi daân toäc, khoâng chæ nhö nhöõng phöông tieän beân ngoaøi cuûa vieäc loan baùo, nhöng nhö nhöõng nôi choán thöïc söï maø aân suûng muoán ngöï vaø hoaït ñoäng."
Ñoàng thôøi, Ñöùc Thaùnh cha caûnh baùo raèng hoäi nhaäp vaên hoùa khoâng ñoàng nghóa vôùi vieäc hy sinh chaân lyù Kitoâ giaùo hay laáy vaên hoùa ñòa phöông laøm tieâu chuaån cuûa ñöùc tin. Ñöùc Thaùnh cha noùi: "Hoäi nhaäp vaên hoùa khoâng phaûi laø thaùnh hoùa caùc neàn vaên hoùa hay chaáp nhaän chuùng nhö khuoân khoå quyeát ñònh ñeå giaûi thích söù ñieäp Tin möøng, cuõng khoâng theå bò thu heïp thaønh moät söï thích nghi töông ñoái hay moät söï ñieàu chænh hôøi hôït söù ñieäp Kitoâ giaùo, vì khoâng neàn vaên hoùa naøo - duø quyù giaù ñeán ñaâu - coù theå ñoàng nhaát hoaøn toaøn vôùi Maëc Khaûi hay trôû thaønh tieâu chuaån toái haäu cuûa ñöùc tin."
Ñöùc Thaùnh cha vieát theâm raèng: "vieäc hôïp thöùc hoùa moïi yeáu toá vaên hoùa saün coù hoaëc bieän minh cho nhöõng thöïc haønh, vuõ truï quan hay cô caáu traùi ngöôïc vôùi Tin möøng vaø phaåm giaù con ngöôøi seõ laø khoâng nhìn nhaän raèng moïi neàn vaên hoùa - nhö moïi thöïc taïi nhaân loaïi - ñeàu phaûi ñöôïc aân suûng phaùt xuaát töø maàu nhieäm Vöôït Qua cuûa Ñöùc Kitoâ soi saùng vaø bieán ñoåi". Hoäi nhaäp vaên hoùa laø "moät tieán trình ñoøi hoûi vaø thanh luyeän, trong ñoù Tin möøng, vaãn toaøn veïn trong chaân lyù cuûa mình, nhaän ra, phaân ñònh vaø ñoùn nhaän caùc "haït gioáng Lôøi" hieän dieän trong caùc neàn vaên hoùa, ñoàng thôøi thanh luyeän vaø naâng cao caùc giaù trò ñích thöïc cuûa chuùng, giaûi thoaùt chuùng khoûi nhöõng gì laøm lu môø hoaëc boùp meùo. Nhöõng haït gioáng Lôøi naøy, nhö daáu veát cuûa hoaït ñoäng tieân khôûi cuûa Thaùnh Thaàn, tìm thaáy nôi Ñöùc Gieâsu Kitoâ tieâu chuaån xaùc thöïc vaø söï vieân maõn cuûa mình."
Loan baùo Tin möøng töø thöïc taïi cuï theå
Ñöùc Giaùo hoaøng nhaän xeùt raèng ngaøy nay, vieäc truyeàn ñaït ñöùc tin khoâng coøn coù theå ñöôïc xem laø ñieàu hieån nhieân, nhaát laø taïi caùc ñoâ thò lôùn vaø trong nhöõng xaõ hoäi ña nguyeân, nôi Thieân Chuùa bò ñaåy vaøo phaïm vi rieâng tö hoaëc bò loaïi boû. Vì theá, vieäc truyeàn ñaït ñöùc tin "khoâng theå ñöôïc quan nieäm nhö söï laëp laïi rôøi raïc caùc noäi dung hay nhö moät söï chuaån bò thuaàn tuùy mang tính chöùc naêng cho caùc bí tích, nhöng nhö moät haønh trình moân ñeä ñích thöïc, trong ñoù moái töông quan soáng ñoäng vôùi Ñöùc Kitoâ hình thaønh nhöõng tín höõu coù khaû naêng phaân ñònh, lyù giaûi nieàm hy voïng cuûa mình vaø soáng Tin möøng caùch töï do vaø nhaát quaùn".
Huaán giaùo: öu tieân cuûa caùc muïc töû
Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV nhaéc laïi "öu tieân khoâng theå töø boû ñoái vôùi moïi muïc töû": ñoù laø vieäc daïy giaùo lyù, phuø hôïp vôùi caùc khuyeán nghò cuûa Vaên kieän chung keát cuûa Hoäi nghò caùc Giaùm muïc toaøn Myõ chaâu Latinh ôû Aparecida beân Brazil naêm 2007, theo ñoù: "Huaán giaùo caàn ñöôïc giöõ vò trí trung taâm trong hoaït ñoäng cuûa Giaùo hoäi, ñoàng haønh lieân tuïc vaø saâu xa vôùi tieán trình tröôûng thaønh daãn tôùi moät ñöùc tin thöïc söï ñöôïc hieåu, ñöôïc ñoùn nhaän vaø ñöôïc soáng caùch caù vò vaø yù thöùc, ngay caû khi ñieàu ñoù coù nghóa laø ñi ngöôïc laïi nhöõng dieãn ngoân vaên hoùa ñang chieám öu theá."
Sau cuøng, Ñöùc Thaùnh cha khích leä caùc tham döï vieân noi göông caùc thaùnh thöøa sai cuûa Myõ chaâu Latinh (Toribio de Mogrovejo, Junípero Serra, Sebastiaùn de Aparicio, Mamaù Antula, Joseù de Anchieta, Juan de Palafox, Pedro de San Joseù de Betancur, Roque Gonzaùlez, Mariana de Jesuùs vaø Francisco Solano, v.v.) vaø ngaøi phoù thaùc coâng cuoäc loan baùo Tin möøng cho söï chuyeån caàu cuûa Ñöùc Meï Guadalupe, Ngoâi Sao daãn loái cho coâng trình taùi truyeàn giaûng Tin möøng.
(Vatican News 24-2-2026)