Phoù Chuû tòch Hoäi ñoàng Giaùm muïc Haiti
taùi baøy toû lo aâu veà tình hình ñaát nöôùc
Phoù Chuû tòch Hoäi ñoàng Giaùm muïc Haiti taùi baøy toû lo aâu veà tình hình ñaát nöôùc.
Phuùc Nhaïc
Anse-aø-Veau-Miragoaâne (RVA News 26-02-2026) - Phoù Chuû tòch Hoäi ñoàng Giaùm muïc Haiti, Ñöùc cha Pierre-Andreù Dumas, Giaùm muïc Giaùo phaän Anse-aø-Veau-Miragoaâne, taùi baøy toû lo aâu veà tình hình ñaát nöôùc Haiti, quoác gia ngheøo nhaát Taây Baùn Caàu, vaø hieän ñang bò caùc baêng ñaûng baát löông hoaønh haønh: chuùng tieáp tuïc baét coùc, gieát ngöôøi.
Ñöùc cha ñaëc bieät lo aâu vì tình theá naøy ñe doïa cuoäc toång tuyeån cöû döï kieán dieãn ra tröôùc cuoái naêm 2026, laøm maát ñi ñieàu kieän daân chuû caàn thieát: "Tình hình hieän nay khoâng cho pheùp moät cuoäc boû phieáu minh baïch vaø töï do".
Tuyeân boá vôùi Truyeàn thoâng Vatican, truyeàn ñi hoâm 24 thaùng Hai naêm 2026, Ñöùc cha Dumas noùi:
"Baïo löïc vaø hoãn loaïn ñang hoaønh haønh taïi Haiti khoâng cho pheùp toå chöùc caùc cuoäc baàu cöû minh baïch, coâng baèng, daân chuû vaø phoå quaùt.. Cuoäc baàu cöû naøy döï kieán dieãn ra trong hai voøng trong naêm nay, nhaèm baàu laïi khoâng chæ Toång thoáng maø coøn toaøn boä Haï vieän, Thöôïng vieän cuøng caùc chöùc vuï caáp ñòa phöông vaø thaønh phoá.
"Laøm sao hoï coù theå boû phieáu trong töï do vaø yù thöùc ñaày ñuû khi caùc nhoùm toäi phaïm vaãn tieáp tuïc gieát choùc, baét coùc vaø aùp ñaët luaät leä thoáng trò? "Neáu tröôùc ñaây tình hình ñaõ phöùc taïp, thì nay trôû neân cöïc kyø ñau ñôùn. Noãi ñau aáy coù theå ñoïc thaáy trong aùnh maét ngöôøi daân, nhöõng ngöôøi thöôøng phaûi chaïy troán, boû laïi nhaø cöûa vaø taøi saûn maø hoï ñaõ vaát vaû gaây döïng."
Khoâng chæ laø an ninh
Ñöùc cha Dumas noùi theâm raèng: "Beân caïnh khuûng hoaûng an ninh laø khuûng hoaûng nhaân ñaïo: ngheøo ñoùi ngaøy caøng lan roäng, nhieàu tröôøng hoïc ñoùng cöûa, beänh vieän teâ lieät, treû em bò taùch khoûi cha meï khi gia ñình phaûi di dôøi maø khoâng theå ôû cuøng moät nôi. "Ñaây laø moät thöù baïo löïc ñaõ trôû neân mang tính heä thoáng, coù theå khieán daân toäc toâi ñaùnh maát hy voïng. Moät daân toäc maø theo caùc thi só Haiti, voán dó thích nhaûy muùa, vui möøng, ca haùt vaø tin töôûng. Nhöng nieàm vui töï nhieân aáy coù nguy cô bò xoùa saïch bôûi noãi sôï ñaõ thaám saâu vaøo taän ruoät gan xaõ hoäi."
Baát oån theå cheá
Gaùnh naëng ñeø leân cuoäc baàu cöû coøn laø tình traïng baát ñònh theå cheá saâu saéc, sau khi Hoäi ñoàng Toång thoáng chuyeån tieáp keát thuùc nhieäm kyø ngaøy 07 thaùng Hai naêm 2026 - chuyeån toaøn boä quyeàn haønh phaùp cho Thuû töôùng Alix Didier Fils-Aimeù - maø chöa toå chöùc ñöôïc ít nhaát laø baàu cöû toång thoáng.
Theo Ñöùc cha Dumas, ñieàu coøn thieáu laø moät "söï bình thöôøng hoùa daân chuû: chuùng toâi ñang soáng trong tình traïng lô löûng chính trò, khoâng coù loä trình chung roõ raøng ñeå taùi caân baèng quyeàn löïc hieän ñang taäp trung vaøo moät caù nhaân. Coù moät tính chính danh, nhöng khoâng phaûi laø chính danh daân chuû." Kheá öôùc xaõ hoäi gaàn nhö tan vôõ, taïo khoaûng troáng cho baïo löïc laáp ñaày. "Giôùi treû, soáng trong moâi tröôøng khoâng coù an uûi cuõng chaúng coù vieäc laøm, ñaõ lao vaøo voøng tay caùc baêng nhoùm. Nhöõng ngöôøi ñang naém quyeàn caàn taùi laäp nieàm tin chung vaø toaøn dieän."
Nhieàu nghi vaán
Ñöùc cha Dumas cho raèng khoù coù theå toå chöùc baàu cöû ngay trong muøa heø naøy nhö Hoäi ñoàng Toång thoáng chuyeån tieáp töøng ñeà ra. "Thoâng thöôøng, Hoäi ñoàng baàu cöû laâm thôøi cuûa chuùng toâi caàn ít nhaát moät naêm röôõi ñeå chuaån bò. Coøn vaán ñeà lôùn laø giaáy tôø tuøy thaân: nhieàu ngöôøi Haiti phaûi tò naïn ñaõ maát giaáy tôø vaø khoâng theå thöïc hieän quyeàn baàu cöû. Caàn taùi laäp toaøn boä döõ lieäu cuûa hoï - moät coâng vieäc khoång loà."
Tuy vaäy, baàu cöû khoâng theå bò huûy boû voâ thôøi haïn. Neáu khoâng, theo Ñöùc cha Dumas, tình traïng chính trò baát thöôøng seõ tieáp tuïc ñöôïc duy trì. "Söï xoùi moøn tính chính danh cuûa caùc theå cheá seõ laøm gia taêng baát tín vaø cuûng coá caùc caáu truùc toäi phaïm. Baàu cöû - coù, nhöng phaûi trong an ninh vaø töï do."
Söï gaàn guõi vôùi ngöôøi daân
Hoäi ñoàng Giaùm muïc Haiti nhieàu laàn keâu goïi phaùt trieån daân chuû qua vieäc toân troïng phaåm giaù con ngöôøi, söï tham gia cuûa moïi thaønh phaàn chính trò - xaõ hoäi, coå voõ coâng ích, baùc aùi vaø nguyeân taéc boå trôï. Tuy nhieân, Ñöùc cha Dumas nhaán maïnh: "Giaùo hoäi khoâng xem mình laø moät taùc nhaân chính trò, nhöng laø moät thöïc theå soáng gaàn guõi vôùi daân vaø treân heát laø löông taâm luaân lyù, ñaïo ñöùc. Ñieàu Hoäi ñoàng Giaùm muïc mong muoán chæ laø baûo ñaûm raèng baàu cöû dieãn ra theo ñuùng tieán trình daân chuû."
(Vatican News 24-2-2026)