Dieãn vaên cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV
göûi caùc tham döï vieân Khoaù hoïp Toaøn theå
cuûa Haøn laâm vieän Toaø thaùnh veà Söï soáng
Söùc khoûe taäp theå vaø caù nhaân - Dieãn vaên cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV göûi caùc tham döï vieân Khoaù hoïp Toaøn theå cuûa Haøn laâm vieän Toaø thaùnh veà Söï soáng.
Lm. Giuse Phaïm Hoaøi Vuõ
Vatican (WHÑ 23-02-2026) - Trong dieãn vaên göûi Haøn laâm vieän Toaø thaùnh veà Söï soáng, Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV nhaán maïnh traùch nhieäm chaêm soùc söùc khoûe cho moïi ngöôøi caùch coâng baèng vaø beàn vöõng, ñoàng thôøi keâu goïi cuûng coá tinh thaàn lieân ñôùi, hôïp taùc quoác teá vaø thaêng tieán coâng ích nhaèm baûo veä söï soáng vaø phaåm giaù con ngöôøi.
Dieãn vaên cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV
göûi caùc tham döï vieân Khoaù hoïp Toaøn theå cuûa Haøn laâm vieän Toaø thaùnh veà Söï soáng
Hoäi tröôøng Clementine
Thöù Hai, ngaøy 16 thaùng 02 naêm 2026
Nhaân danh Cha vaø Con vaø Thaùnh Thaàn.
Bình an cho anh chò em.
Haân hoan chaøo ñoùn taát caû anh chò em buoåi saùng!
Quyù Ñöùc Hoàng y,
Quyù Ñöùc Toång Giaùm muïc vaø Giaùm muïc,
Quyù thaønh vieân ñaùng kính cuûa Haøn laâm vieän,
Anh chò em thaân meán,
Toâi raát vui ñöôïc gaëp gôõ anh chò em laàn ñaàu tieân, cuøng vôùi vò Chuû tòch môùi cuûa anh chò em, Ñöùc oâng Renzo Pegoraro. Toâi xin caùm ôn anh chò em vì nhöõng nghieân cöùu khoa hoïc nhaèm phuïc vuï söï soáng con ngöôøi, cuõng nhö vì coâng vieäc maø Haøn laâm vieän Toaø Thaùnh ñaõ thöïc hieän.
Toâi ñaëc bieät traân troïng chuû ñeà maø anh chò em ñaõ choïn cho kyø hoïp naêm nay: "Chaêm soùc söùc khoûe cho moïi ngöôøi. Tính beàn vöõng vaø söï coâng baèng." Ñaây laø moät chuû ñeà heát söùc quan troïng, caû veà tính thôøi söï laãn yù nghóa bieåu töôïng cuûa noù. Thaät vaäy, trong moät theá giôùi bò toån thöông bôûi caùc cuoäc xung ñoät, nôi nhöõng nguoàn löïc kinh teá, coâng ngheä vaø toå chöùc khoång loà bò tieâu hao cho vieäc saûn xuaát vuõ khí vaø caùc loaïi trang thieát bò quaân söï, thì chöa bao giôø vieäc daønh thôøi gian, nhaân löïc vaø chuyeân moân ñeå baûo veä söï soáng vaø söùc khoûe laïi trôû neân caáp thieát ñeán theá. Veà vaán ñeà naøy, Ñöùc Thaùnh cha Phanxicoâ ñaõ khaúng ñònh raèng söùc khoûe "khoâng phaûi laø moät haøng hoùa tieâu duøng, nhöng laø moät quyeàn phoå quaùt, nghóa laø vieäc tieáp caän caùc dòch vuï chaêm soùc söùc khoûe khoâng theå trôû thaønh moät ñaëc quyeàn" (Dieãn vaên göûi toå chöùc Doctors with Africa - CUAMM, ngaøy 07/5/2016). Vì vaäy, toâi xin caûm ôn anh chò em ñaõ choïn chuû ñeà naøy.
Ñieàu ñaàu tieân toâi muoán nhaán maïnh laø moái lieân heä giöõa söùc khoûe cuûa taát caû moïi ngöôøi vaø söùc khoûe cuûa moãi caù nhaân. Ñaïi dòch Covid-19 ñaõ cho thaáy ñieàu aáy, ñoâi khi raát khaéc nghieät. Thaät vaäy, moái lieân heä lieân ñôùi vaø leä thuoäc naøy laø neàn taûng cho söùc khoeû vaø chính söï soáng cuûa chuùng ta. Vieäc nghieân cöùu söï leä thuoäc laãn nhau aáy ñoøi hoûi moät cuoäc ñoái thoaïi giöõa nhieàu lónh vöïc tri thöùc khaùc nhau: y hoïc, chính trò, ñaïo ñöùc hoïc, quaûn trò vaø nhieàu ngaønh khaùc. Noù gioáng nhö moät böùc tranh khaûm, trong ñoù thaønh coâng phuï thuoäc caû vaøo vieäc löïa choïn töøng maûnh gheùp vaø caùch keát hôïp chuùng laïi vôùi nhau. Trong thöïc teá, khi noùi ñeán caùc heä thoáng chaêm soùc söùc khoûe vaø söùc khoeû coäng ñoàng, moät maët caàn phaûi hieåu roõ caùc hieän töôïng, vaø maët khaùc phaûi xaùc ñònh nhöõng haønh ñoäng cuï theå veà chính trò, xaõ hoäi vaø coâng ngheä, voán aûnh höôûng ñeán toång theå gia ñình, coâng vieäc, moâi tröôøng vaø xaõ hoäi. Vì theá, traùch nhieäm cuûa chuùng ta khoâng chæ döøng laïi ôû vieäc ñöa ra caùc bieän phaùp chöõa trò beänh taät vaø baûo ñaûm söï tieáp caän coâng baèng ñoái vôùi dòch vuï y teá, nhöng coøn phaûi nhaän ra raèng söùc khoûe chòu aûnh höôûng vaø ñöôïc thuùc ñaåy bôûi söï keát hôïp cuûa nhieàu yeáu toá phöùc taïp khaùc nhau caàn ñöôïc nghieân cöùu vaø ñoái dieän.
Veà ñieåm naøy, toâi muoán nhaéc laïi raèng chuùng ta caàn taäp trung khoâng phaûi vaøo "lôïi nhuaän tröôùc maét, nhöng vaøo ñieàu toát ñeïp nhaát cho moïi ngöôøi, bieát kieân nhaãn, quaûng ñaïi vaø naâng ñôõ laãn nhau, xaây döïng caùc moái lieân keát vaø nhöõng nhòp caàu, laøm vieäc trong maïng löôùi vaø toái öu hoùa caùc nguoàn löïc, ñeå moïi ngöôøi ñeàu caûm thaáy mình vöøa laø chuû theå vöøa laø ngöôøi thuï höôûng cuûa coâng trình chung. (Dieãn vaên göûi caùc tham döï vieân Hoäi thaûo "Ñaïo ñöùc vaø Quaûn trò kinh doanh trong lónh vöïc Chaêm soùc söùc khoûe", ngaøy 17/11/2025)
Töø ñaây, chuùng ta ñi ñeán chuû ñeà phoøng ngöøa, voán ñoøi hoûi moät taàm nhìn roäng lôùn, vì hoaøn caûnh maø caùc coäng ñoaøn ñang soáng laø keát quaû cuûa nhöõng chính saùch xaõ hoäi vaø moâi tröôøng, ñoàng thôøi cuõng taùc ñoäng ñeán söùc khoûe vaø söï soáng con ngöôøi. Khi so saùnh tuoåi thoï vaø chaát löôïng söùc khoûe giöõa caùc quoác gia vaø caùc nhoùm xaõ hoäi khaùc nhau, chuùng ta thaáy coù söï baát bình ñaúng raát lôùn. Ñieàu naøy lieân quan ñeán möùc thu nhaäp, trình ñoä giaùo duïc vaø caû moâi tröôøng soáng. Ñaùng buoàn thay, ngaøy nay chuùng ta coøn phaûi ñoái dieän vôùi caùc cuoäc chieán tranh taøn phaù caû nhöõng cô sôû daân söï, keå caû beänh vieän, nhöõng haønh vi caáu thaønh moät trong nhöõng cuoäc taán coâng nghieâm troïng nhaát maø con ngöôøi coù theå gaây ra choáng laïi söï soáng vaø söùc khoûe coäng ñoàng. Ngöôøi ta thöôøng noùi söï soáng vaø söùc khoûe laø nhöõng giaù trò neàn taûng nhö nhau ñoái vôùi moïi ngöôøi, nhöng lôøi khaúng ñònh aáy trôû neân giaû hình neáu chuùng ta phôùt lôø caùc nguyeân nhaân cô caáu vaø nhöõng chính saùch taïo ra baát bình ñaúng. Trong thöïc teá, maëc duø nhieàu tuyeân boá vaø phaùt bieåu ngöôïc laïi, moïi söï soáng ñeàu khoâng ñöôïc toân troïng nhö nhau vaø söùc khoûe cuõng khoâng ñöôïc baûo veä hay thaêng tieán ñoàng ñeàu cho moïi ngöôøi.
Khaùi nieäm "Moät söùc khoûe" (One Health) giuùp chuùng ta xaây döïng moät caùch tieáp caän toaøn caàu, lieân ngaønh vaø hoäi nhaäp ñoái vôùi caùc vaán ñeà söùc khoûe. Khaùi nieäm naøy nhaán maïnh chieàu kích moâi tröôøng vaø söï leä thuoäc laãn nhau giöõa caùc hình thaùi söï soáng vaø caùc yeáu toá sinh thaùi cho pheùp chuùng phaùt trieån haøi hoøa. Vì theá, caàn gia taêng yù thöùc raèng söï soáng con ngöôøi khoâng theå ñöôïc hieåu vaø khoâng theå toàn taïi beàn vöõng neáu taùch rôøi khoûi caùc thuï taïo khaùc. Nhö Thoâng ñieäp Laudato Si' nhaéc nhôû: "Taát caû chuùng ta ñöôïc lieân keát vôùi nhau baèng nhöõng moái daây voâ hình vaø cuøng hình thaønh neân moät gia ñình phoå quaùt, moät söï hieäp thoâng cao quyù khieán chuùng ta traøn ñaày loøng toân troïng thaùnh thieâng, yeâu meán vaø khieâm toán" (soá 89). Caùch tieáp caän naøy raát phuø hôïp vôùi neàn ñaïo ñöùc sinh hoïc toaøn caàu maø Haøn laâm vieän ñaõ nhieàu laàn quan taâm nghieân cöùu, anh chò em ñaõ laøm raát toát vaø tieáp tuïc ñöôïc khuyeán khích phaùt trieån.
Khi ñöôïc hieåu trong chieàu kích haønh ñoäng coâng coäng, Moät söùc khoeû ñoøi hoûi vieäc tích hôïp caùc yeáu toá söùc khoûe vaøo moïi chính saùch veà giao thoâng, nhaø ôû, noâng nghieäp, vieäc laøm, giaùo duïc# bôûi vì caùc vaán ñeà lieân quan ñeán söùc khoûe chaïm ñeán moïi khía caïnh cuûa ñôøi soáng. Do ñoù, chuùng ta caàn cuûng coá vieäc hieåu bieát vaø coå voõ coâng ích, ñeå noù khoâng bò xaâm phaïm bôûi aùp löïc cuûa nhöõng lôïi ích caù nhaân hay quoác gia rieâng leû.
Coâng ích - moät trong nhöõng nguyeân taéc neàn taûng cuûa Hoïc thuyeát Xaõ hoäi cuûa Giaùo hoäi - coù nguy cô chæ coøn laø moät khaùi nieäm tröøu töôïng vaø xa rôøi thöïc teá neáu chuùng ta khoâng nhaän ra raèng noù ñöôïc beùn reã trong vieäc vun ñaép nhöõng töông quan gaàn guõi giöõa con ngöôøi vôùi nhau vaø caùc moái lieân keát giöõa caùc thaønh vieân trong xaõ hoäi. Chính treân neàn taûng naøy maø moät neàn vaên hoùa daân chuû coù theå phaùt trieån, moät neàn vaên hoùa khuyeán khích söï tham gia vaø coù khaû naêng keát hôïp hieäu quaû, lieân ñôùi vaø coâng baèng. Chuùng ta caàn taùi khaùm phaù thaùi ñoä caên baûn cuûa söï chaêm soùc nhö söï naâng ñôõ vaø gaàn guõi vôùi tha nhaân, khoâng chæ khi hoï ñau beänh hay thieáu thoán, nhöng bôûi vì hoï mang nôi mình söï mong manh voán laø kinh nghieäm chung cuûa toaøn theå nhaân loaïi. Chæ baèng caùch naøy, chuùng ta môùi coù theå phaùt trieån nhöõng heä thoáng chaêm soùc söùc khoûe hieäu quaû vaø beàn vöõng hôn, coù khaû naêng ñaùp öùng caùc nhu caàu y teá trong moät theá giôùi coù nguoàn löïc giôùi haïn, ñoàng thôøi khoâi phuïc nieàm tin vaøo y hoïc vaø caùc chuyeân vieân chaêm soùc söùc khoûe, baát chaáp nhöõng thoâng tin sai leäch hoaëc thaùi ñoä hoaøi nghi ñoái vôùi khoa hoïc.
Tröôùc taàm quan troïng toaøn caàu cuûa vaán ñeà naøy, toâi xin nhaéc laïi söï caàn thieát phaûi cuûng coá caùc moái töông quan quoác teá vaø ña phöông, ñeå chuùng "coù theå laáy laïi söùc maïnh caàn thieát maø ñaûm nhaän vai troø kieán taïo gaëp gôõ vaø trung gian hoaø giaûi. Ñieàu naøy thöïc söï caàn thieát nhaèm ngaên chaën caùc cuoäc xung ñoät vaø baûo ñaûm raèng khoâng ai bò caùm doã eùp buoäc ngöôøi khaùc baèng söùc maïnh cuûa lôøi noùi, vaät lyù hay quaân söï" (Dieãn vaên göûi caùc thaønh vieân Ngoaïi giao ñoaøn, ngaøy 09/01/2026). Vieãn töôïng naøy cuõng aùp duïng cho söï hôïp taùc vaø ñieàu phoái cuûa caùc toå chöùc sieâu quoác gia ñang daán thaân trong vieäc baûo veä vaø thaêng tieán söùc khoûe.
Caùc baïn thaân meán, toâi keát thuùc vôùi nieàm hy voïng raèng söï daán thaân cuûa caùc baïn seõ trôû thaønh chöùng taù soáng ñoäng cho söï chaêm soùc laãn nhau, noù phaûn aùnh chính caùch Thieân Chuùa ñoái xöû vôùi chuùng ta, vì Ngaøi chaêm soùc moïi con caùi cuûa mình. Toâi thaân aùi ban pheùp laønh cho töøng ngöôøi, cho nhöõng ngöôøi thaân yeâu vaø cho coâng vieäc cuûa caùc baïn. Xin chaân thaønh caùm ôn!
Chuùng ta cuøng caàu nguyeän
Laïy Cha chuùng con...
Chuùa ôû cuøng anh chò em...
Lm. Giuse Phaïm Hoaøi Vuõ
Chuyeån ngöõ töø: vatican.va