Caùc giaùm muïc Armenia tuyeân boá:
Giaùo hoäi chæ phuïc vuï duy nhaát daân toäc Armenia
Caùc giaùm muïc Armenia tuyeân boá: Giaùo hoäi chæ phuïc vuï duy nhaát daân toäc Armenia.
Phuùc Nhaïc
St. Polten (RVA News 22-02-2026) - Chieàu toái ngaøy 20 thaùng Hai naêm 2026, trong tuyeân ngoân beá maïc Ñaïi hoäi ôû thaønh phoá St. Polten, caùc giaùm muïc cuûa Giaùo hoäi Armenia Toâng truyeàn keâu goïi chính phuû nöôùc naøy chaám döùt "cuoäc baùch haïi Giaùo hoäi".
Leõ ra, Ñaïi hoäi dieãn ra döôùi quyeàn chuû toïa cuûa Ñöùc Toång Thöôïng phuï Karekin II cuûa Giaùo hoäi naøy, nhöng bò chính phuû Armenia caám xuaát caûnh, neân ngaøi cuõng nhö moät soá giaùm muïc khaùc chæ coù theå tham döï tröïc tuyeán.
Trong tuyeân ngoân, caùc giaùm muïc yeâu caàu chính phuû vaø caùc cô quan chöùc naêng Armenia chaám döùt "cuoäc baùch haïi voâ caên cöù" ñoái vôùi Giaùo hoäi, trôû laïi vôùi nhaø nöôùc phaùp quyeàn vaø traû töï do cho taát caû caùc giaùm muïc cuøng caùc giaùo só ñang bò giam giöõ. Nhöõng vaán ñeà toàn taïi trong quan heä giöõa Giaùo hoäi vaø Nhaø nöôùc caàn ñöôïc giaûi quyeát qua ñoái thoaïi. Caùc giaùm muïc nhaán maïnh raèng Giaùo hoäi chæ nhaém ñeán vieäc baûo toàn ñaát nöôùc vaø daân toäc Armenia.
Tuyeân boá khoâng neâu caùc böôùc cuï theå hay ñònh höôùng tieáp theo cho Giaùo hoäi Toâng truyeàn Armenia, nhöng baùc boû moät loaït caùo buoäc töø phía chính phuû Armenia. Vieäc "gìn giöõ caên tính daân toäc vaø tinh thaàn" cuûa Armenia ñöôïc khaúng ñònh laø nhieäm vuï trung taâm cuûa Giaùo hoäi. Vôùi tö caùch laø moät ñònh cheá laâu ñôøi coù taàm quan troïng quoác gia, Giaùo hoäi luoân daán thaân cho söï toàn taïi cuûa quoác gia Armenia ñoäc laäp vaø heát mình hoã trôï quoác gia. Ngaøy nay, Giaùo hoäi vaãn goùp phaàn cuûng coá vaø phaùt trieån ñaát nöôùc, "trong xaùc tín vöõng chaéc raèng Nhaø nöôùc Armenia laø ngöôøi baûo veä vaø baûo ñaûm cho söï toàn taïi cuûa daân toäc Armenia cuõng nhö vieäc thöïc hieän caùc khaùt voïng daân toäc cuûa hoï".
Caùc giaùm muïc khaúng ñònh raèng treân con ñöôøng aáy, Giaùo hoäi Armenia chöa töøng phuïc vuï baát kyø theá löïc nöôùc ngoaøi hay lôïi ích naøo cuûa hoï, vaø ngaøy nay cuõng vaäy. Giaùo hoäi, vôùi "loøng trung thaønh khoâng thoûa hieäp", chæ phuïc vuï daân toäc Armenia, nhaø nöôùc Armenia vaø vieäc baûo toàn caên tính daân toäc.
Keâu goïi toân troïng thay vì baùch haïi
Trong tuyeân ngoân, caùc giaùm muïc baøy toû "moái quan ngaïi saâu saéc" veà "tình traïng ñaùng lo ngaïi cuûa moái töông quan giöõa Giaùo hoäi vaø Nhaø nöôùc". Caùc vò keâu goïi chính phuû vaø caùc cô quan cuûa Coäng hoøa Armenia chaám döùt vieäc "baùch haïi" Giaùo hoäi vaø toân troïng chuû quyeàn cuõng nhö quyeàn töï trò haøng theá kyû cuûa Giaùo hoäi.
Moái töông quan giöõa Giaùo hoäi vaø Nhaø nöôùc phaûi döïa treân söï toân troïng laãn nhau, phaân quyeàn roõ raøng vaø ñaët lôïi ích quoác gia leân haøng ñaàu. Vieäc ñaøn aùp caùc giaùo só vaø vò Thöôïng phuï baèng "nhöõng caùo buoäc bòa ñaët vaø vu khoáng" phaûi chaám döùt.
Boán giaùm muïc ñang bò giam giöõ cuøng caùc giaùo só vaø nhöõng ngöôøi Armenia khaùc ñaõ daán thaân cho Giaùo hoäi phaûi ñöôïc traû töï do. Chính phuû vaø caùc cô quan chöùc naêng chæ ñöôïc haønh ñoäng phuø hôïp vôùi Hieán phaùp Coäng hoøa Armenia, luaät phaùp vaø luaät quoác teá, ñoàng thôøi phaûi tuaân thuû caùc nguyeân taéc daân chuû. Hoï coù nghóa vuï baûo ñaûm quyeàn töï do löông taâm vaø toân giaùo trong nöôùc, thuùc ñaåy söï gaén keát xaõ hoäi thay vì laøm gia taêng chia reõ. Nhöõng baát ñoàng hieän höõu caàn ñöôïc giaûi quyeát trong tinh thaàn ñoái thoaïi vaø khoâng keøm ñieàu kieän tieân quyeát.
Caûnh baùo nguy cô ly giaùo
Caùc giaùm muïc cuõng keâu goïi caùc giaùm muïc ñoái laäp - ban ñaàu coù 10 vò, nhöng chæ moät vò ñeán St. P#lten; trong tuyeân boá coøn nhaéc ñeán 8 vò (moät vò gaàn ñaây ñaõ bò buoäc hoài tuïc) - chaám döùt nhöõng haønh ñoäng choáng Giaùo hoäi, nhöõng böôùc ñi gaây maát tinh thaàn vaø caùc phaùt bieåu mang tính ly khai coù theå daãn ñeán ly giaùo vaø laøm suy yeáu söù maïng cuûa Giaùo hoäi trong ñôøi soáng tín höõu. Caùc vaán ñeà noäi boä Giaùo hoäi chæ neân ñöôïc giaûi quyeát trong caùc cô caáu chính thöùc cuûa Giaùo hoäi.
Tuyeân boá cuõng nhaán maïnh raèng vieäc loaïi boû teân cuûa Ñöùc Toång Thöôïng phuï ñöùng ñaàu Giaùo hoäi ra khoûi phuïng vuï laø ñieàu khoâng theå chaáp nhaän vaø laø moät cuoäc taán coâng tröïc tieáp vaøo söï hieäp nhaát cuûa Giaùo hoäi.
Caùc giaùm muïc cuõng baøy toû quan ngaïi saâu saéc tröôùc nhöõng baûn aùn gaàn ñaây taïi Coäng hoøa Azerbaijan ñoái vôùi caùc chính trò gia cuõ cuûa vuøng Nagorno- Karabakh (Artsakh). Tuyeân ngoân noùi ñeán caùc "phieân toøa giaû taïo" vaø "baûn aùn traùi phaùp luaät", goïi nhöõng ngöôøi bò keát aùn laø "con tin". Coäng ñoàng quoác teá vaø caùc Giaùo hoäi chò em ñöôïc keâu goïi tieáp tuïc noã löïc nhaèm sôùm traû töï do cho hoï. Tuyeân ngoân mang chöõ kyù cuûa 25 giaùm muïc tham döï taïi St. Polten.
Do hoaøn caûnh khoù khaên - khoâng chæ vò ñöùng ñaàu Giaùo hoäi maø nhieàu giaùm muïc khaùc cuõng bò nhaø chöùc traùch Armenia töø choái cho xuaát caûnh - quy cheá cuûa Ñaïi hoäi ñaõ phaûi thay ñoåi. Caùc giaùm muïc hieän dieän khoâng theå ñöa ra nhöõng quyeát ñònh giaùo luaät chung cuoäc, maø chæ chuaån bò caùc ñeà xuaát ñeå thaûo luaän taïi moät Ñaïi hoäi Giaùm muïc tieáp theo. Töø Armenia chæ coù hai vò chöùc saéc coù theå tham döï.
Xung ñoät leo thang
Trong nhieàu thaùng qua, Armenia chöùng kieán cuoäc xung ñoät gay gaét giöõa laõnh ñaïo Giaùo hoäi vaø chính phuû, taäp trung vaøo hai nhaân vaät: Ñöùc Toång Thöôïng phuï Karekin II vaø Thuû töôùng Nikol Pashinyan. Chính quyeàn Armenia ñaõ coù nhöõng bieän phaùp cöùng raén ñoái vôùi Giaùo hoäi. Moät soá giaùm muïc ñang hoaït ñoäng taïi Armenia ñaõ bò giam giöõ nhieàu thaùng; nhöõng ngöôøi khaùc, keå caû Ñöùc Karekin II, bò khôûi toá vaø caám xuaát caûnh.
Ban laõnh ñaïo Giaùo hoäi ñaùp traû chuû yeáu baèng vieäc baõi nhieäm caùc giaùm muïc vaø giaùo só cuøng ñöùng veà phía chính phuû choáng laïi Ñöùc Karekin II. Gaàn ñaây, 10 giaùm muïc ñaõ haønh ñoäng theo höôùng naøy cuøng vôùi Thuû töôùng.
Ban ñaàu, Ñaïi hoäi Giaùm muïc döï kieán toå chöùc vaøo thaùng Möôøi Hai taïi Etchmiadzin, Truï sôû Trung öông cuûa Giaùo hoäi Toâng truyeàn Armenia. Tuy nhieân, do xung ñoät giöõa Giaùo hoäi vaø chính phuû, theo phía Giaùo hoäi, vieäc toå chöùc taïi Armenia laø khoâng theå. Trong soá caùc giaùm muïc ñoái laäp noùi treân, chæ coù moät vò laø Toång giaùm muïc Hovnan Terterian, laõnh ñaïo Giaùo phaän Mieàn Taây Hoa Kyø - tham döï vaø kyù teân vaøo tuyeân ngoân chung.
Ñöùc Karekin II töø laâu ñaõ khoâng haøi loøng vôùi ñöôøng loái cuûa Thuû töôùng, ñaëc bieät lieân quan ñeán mieàn Nagorno-Karabakh (Artsakh). Ngaøi cho raèng Thuû töôùng Pashinyan chòu moät phaàn traùch nhieäm veà vieäc hôn 100,000 ngöôøi Armenia phaûi rôøi boû Nagorno-Karabakh sau thaát baïi trong cuoäc chieán vôùi Azerbaijan vaøo muøa thu naêm 2023. Ngöôïc laïi, Thuû töôùng Pashinyan caùo buoäc vò ñöùng ñaàu Giaùo hoäi vaøo toäi phaûn quoác, coù moái töông quan quaù gaàn guõi vôùi Nga vaø can thieäp khoâng chính ñaùng vaøo chính trò.
(Kathpress 20-2-2026)