Caùc loä trình cho giai ñoaïn thöïc hieän
Thöôïng Hoäi ñoàng 2025 - 2028
Caùc loä trình cho giai ñoaïn thöïc hieän Thöôïng Hoäi ñoàng 2025 - 2028.
Vaên phoøng Toång thö kyù Thöôïng Hoäi ñoàng
Vatican (WHÑ 26-07-2025) - Ngaøy 07/07/2025, Vaên phoøng Toång thö kyù Thöôïng Hoäi ñoàng ñaõ coâng boá taøi lieäu: "Caùc loä trình cho giai ñoaïn thöïc hieän Thöôïng Hoäi ñoàng 2025 - 2028", nhaèm giuùp caùc giaùo hoäi ñòa phöông tieáp tuïc con ñöôøng do Ñöùc Thaùnh cha Phanxicoâ khôûi xöôùng vaø ñöôïc Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV xaùc nhaän.
Sau ñaây laø toaøn vaên baûn dòch Vieät ngöõ do Ban Hieäp haønh tröïc thuoäc Hoäi ñoàng Giaùm muïc Vieät Nam thöïc hieän:
Vaên phoøng Toång thö kyù Thöôïng Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc
Caùc loä trình
cho giai ñoaïn thöïc hieän Thöôïng Hoäi ñoàng
2025 - 2028
Höôùng ñeán moät Giaùo hoäi hieäp haønh
Hieäp thoâng - Tham gia - Söù vuï
Chuùng ta laø "moät Giaùo hoäi truyeàn giaùo, moät Giaùo hoäi xaây döïng nhöõng caây caàu vaø coå vuõ ñoái thoaïi, moät Giaùo hoäi luoân roäng môû ñeå ñoùn tieáp - nhö chính quaûng tröôøng naøy vôùi voøng tay roäng môû - taát caû nhöõng ai ñang caàn ñeán loøng baùc aùi, söï hieän dieän, söï saün saøng ñoái thoaïi vaø tình yeâu cuûa chuùng ta" (Ñöùc Leâoâ XIV).
Chuùng ta ñang soáng trong moät thôøi khaéc doài daøo söùc soáng thieâng lieâng. Vieäc Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ qua ñôøi ñaõ chaïm ñeán taâm hoàn taát caû chuùng ta caùch saâu saéc, vaø chuùng ta vaãn tieáp tuïc caàu xin Chuùa ñoùn nhaän ngaøi vaøo nôi bình an cuûa Chuùa vaø ban thöôûng cho ngaøi vì söï phuïc vuï cuûa ngaøi ñoái vôùi Giaùo hoäi.
Ñoàng thôøi, chuùng ta daâng lôøi taï ôn Thieân Chuùa vì vieäc baàu choïn Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV, ngöôøi ngay töø nhöõng ngaøy ñaàu tieân ñaõ thuùc ñaåy chuùng ta trong vieäc daán thaân ñoái vôùi tieán trình hieäp haønh, nhaéc nhôù chuùng ta raèng chuùng ta laø "moät Giaùo hoäi truyeàn giaùo, moät Giaùo hoäi xaây döïng nhöõng caây caàu vaø coå vuõ ñoái thoaïi, moät Giaùo hoäi luoân roäng môû ñeå ñoùn tieáp - nhö chính quaûng tröôøng naøy vôùi voøng tay roäng môû - taát caû nhöõng ai ñang caàn ñeán loøng baùc aùi, söï hieän dieän, söï saün saøng ñoái thoaïi vaø tình yeâu cuûa chuùng ta"[1].
Chính nieàm xaùc tín naøy cuõng laø nguoàn ñoäng löïc maïnh meõ cho Vaên kieän Chung keát (VC) cuûa Thöôïng Hoäi ñoàng Giaùm muïc Thöôøng leä laàn thöù XVI vôùi chuû ñeà: "Vì moät Hoäi Thaùnh hieäp haønh: Hieäp thoâng, Tham gia, Söù vuï", ñaõ ñöôïc pheâ chuaån vaøo ngaøy 26 thaùng 10 naêm 2024, khi keát thuùc Khoùa hoïp thöù hai cuûa Ñaïi hoäi Thöôïng Hoäi ñoàng. Hình thöùc Thöôïng Hoäi ñoàng cuûa Giaùo hoäi laø ñeå phuïc vuï cho söù maïng truyeàn giaùo cuûa Giaùo hoäi, vaø baát kyø söï thay ñoåi naøo trong ñôøi soáng Giaùo hoäi cuõng ñeàu nhaèm giuùp Giaùo hoäi coù khaû naêng loan baùo Nöôùc Thieân Chuùa vaø laøm chöùng veà Tin möøng cuûa Chuùa cho con ngöôøi thôøi ñaïi hoâm nay caùch höõu hieäu hôn. Ñaây chính laø chìa khoùa ñeå giaûi thích caùch trung thaønh VC vaø, treân heát, ñeå ñöa noù vaøo thöïc haønh.
Chuùng ta ñang soáng trong moät theá giôùi bò cuoán vaøo voøng xoaùy baïo löïc vaø chieán tranh trieàn mieân, ngaøy caøng khoù taïo ra nhöõng cô hoäi ñeå gaëp gôõ vaø ñoái thoaïi, nhaèm höôùng ñeán thieän ích chung vaø hoøa bình.
Hôn bao giôø heát, theá giôùi caàn ñeán moät Giaùo hoäi bieát caùch ñeå "trong Ñöùc Kitoâ, Giaùo hoäi nhö laø bí tích, nghóa laø daáu chæ vaø phöông tieän hieäp thoâng maät thieát vôùi Thieân Chuùa vaø hôïp nhaát moïi ngöôøi" (Lumen Gentium, soá 1; x. VC, soá 56). Trong söï ña daïng cuûa caùc boái caûnh treân theá giôùi naøy, Thöôïng Hoäi ñoàng "laø moät haønh ñoäng tieáp nhaän Coâng ñoàng caùch saâu xa hôn, vaø töø ñoù, ñaøo saâu theâm nguoàn caûm höùng cuûa Coâng ñoàng vaø tieáp theâm söùc maïnh cho tính ngoân söù cuûa Coâng ñoàng ñoái vôùi theá giôùi ngaøy nay" (VC, soá 5).
Chính söï khaån thieát cuûa söù vuï naøy thuùc ñaåy chuùng ta thöïc hieän Thöôïng Hoäi ñoàng, moät nhieäm vuï maø moïi ngöôøi ñaõ laõnh nhaän Bí tích Röûa toäi ñeàu chia seû traùch nhieäm. Nhieàu giaùo hoäi ñòa phöông treân khaép theá giôùi ñang nhieät thaønh böôùc ñi treân haønh trình naøy.
Chuùng toâi xin baøy toû loøng bieát ôn vaø môøi goïi caùc giaùo hoäi ñòa phöông naøy tieáp tuïc tieán böôùc caùch quaûng ñaïi: hoï ñang thöïc hieän moät söù maïng cao quyù cho toaøn theå Giaùo hoäi. Taøi lieäu naøy coù theå cung caáp cho hoï moät khuoân maãu ñeå xem xeùt vaø treân heát, môøi goïi hoï chia seû caùc saùng kieán cuûa mình, goùp phaàn vaøo tieán trình phaân ñònh mang tính giaùo hoäi roäng lôùn hôn.
Nhöõng giaùo hoäi ñòa phöông khaùc vaãn coøn ñang tìm kieám höôùng ñi cho giai ñoaïn thöïc hieän hoaëc môùi chæ böôùc nhöõng böôùc ñaàu tieân. Chuùng toâi khích leä hoï tieán böôùc caùch can ñaûm, saün saøng ñoái dieän vôùi moïi trôû ngaïi vaø khoù khaên - duø mang tính thöïc tieãn hay baûn chaát - vôùi tinh thaàn töï do vaø ñôn sô thaúng thaén: hoï cuõng coù nhöõng ñoùng goùp quyù baùu, vaø seõ laø moät maát maùt cho toaøn theå Giaùo hoäi neáu tieáng noùi cuûa hoï khoâng ñöôïc laéng nghe.
Vaên phoøng Toång Thö kyù Thöôïng Hoäi ñoàng luoân saün saøng ñoàng haønh vôùi taát caû caùc giaùo hoäi ñòa phöông aáy, laéng nghe hoï, ñoàng haønh vôùi hoï, vaø naâng ñôõ nhöõng coá gaéng cuûa hoï vaø treân taát caû, goùp phaàn thuùc ñaåy cuoäc ñoái thoaïi vaø vieäc trao ñoåi caùc hoàng aân giöõa caùc Giaùo hoäi, vì lôïi ích vaø söï hieäp nhaát cuûa toaøn theå Giaùo hoäi.
Ñoù laø caùch thöùc chuùng toâi thöïc hieän nhieäm vuï ñoàng haønh trong giai ñoaïn thöïc hieän Thöôïng Hoäi ñoàng, nhö ñaõ ñöôïc Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ uûy thaùc cho chuùng toâi vaøo ngaøy 11 thaùng 3 naêm ngoaùi. Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV ñaõ xaùc nhaän nhieäm vuï naøy vaøo ngaøy 26 thaùng 6 vöøa qua trong cuoäc gaëp gôõ ñaàu tieân vôùi Hoäi ñoàng Thöôøng vuï cuûa Vaên phoøng Toång Thö kyù Thöôïng Hoäi ñoàng laàn thöù XVI, vaø khích leä chuùng toâi tieáp tuïc tieán böôùc.
Muïc tieâu laø baûo ñaûm raèng tieán trình naøy tieáp tuïc ñöôïc thöïc hieän vôùi moät moái quan taâm saâu ñaäm cho söï hieäp nhaát cuûa Giaùo hoäi, "haøi hoøa trong vieäc tieáp nhaän giöõa caùc boái caûnh giaùo hoäi khaùc nhau"[2], maø khoâng laøm phöông haïi ñeán traùch nhieäm cuûa töøng giaùo hoäi ñòa phöông. Baèng caùch ñaët mình trong söï lieân keát vôùi nhöõng chæ daãn cuûa Vaên kieän Chung keát, muïc tieâu laø hieän thöïc hoùa caùch cuï theå vieãn töôïng trao ñoåi caùc hoàng aân giöõa caùc giaùo hoäi ñòa phöông vaø trong toaøn theå Giaùo hoäi (x. VC, soá 120-121)[3].
Caùc loä trình ñöôïc ñeà ra ôû ñaây ñöôïc ñaët trong vieãn töôïng phuïc vuï aáy. Chuùng toâi trao göûi nhöõng loä trình naøy ñeán toaøn theå Daân Thieân Chuùa, laø chuû theå cuûa haønh trình hieäp haønh vaø caùch rieâng ñeán caùc giaùm muïc Coâng giaùo Roâma vaø caùc giaùm muïc Coâng giaùo Ñoâng phöông, caùc thaønh vieân cuûa caùc nhoùm hieäp haønh, vaø taát caû nhöõng ai ñang tham gia vaøo giai ñoaïn thöïc hieän naøy döôùi nhieàu hình thöùc khaùc nhau. Muïc tieâu laø ñeå hoï caûm nhaän ñöôïc söï naâng ñôõ cuûa chuùng toâi vaø tieáp tuïc cuoäc ñoái thoaïi voán laø ñaëc ñieåm xuyeân suoát cuûa toaøn boä tieán trình Thöôïng Hoäi ñoàng. Thaät vaäy, noäi dung cuûa taøi lieäu naøy ñöôïc ñaët neàn treân nhöõng phaûn hoài maø chuùng toâi ñaõ nhaän ñöôïc töø caùc giaùo hoäi ñòa phöông trong nhöõng thaùng qua vaø treân nhöõng hoa traùi töø caùc kinh nghieäm maø caùc giaùo hoäi naøy ñaõ chia seû. Döïa treân nhöõng ñoùng goùp vaø nhöõng caâu hoûi maø caùc giaùo hoäi ñòa phöông seõ göûi veà, cuõng nhö nhöõng gì ñöôïc nhaän thaáy laø höõu ích, Vaên phoøng Toång Thö kyù seõ tieáp tuïc cung caáp theâm nhöõng chæ daãn chuyeân saâu cuøng caùc phöông theá thích hôïp, vôùi hy voïng goùp phaàn laøm cho giai ñoaïn thöïc hieän cuûa Thöôïng Hoäi ñoàng sinh nhieàu hoa traùi hôn.
Chuùng ta haõy phoù thaùc böôùc ñi môùi naøy treân haønh trình hieäp haønh - haønh trình maø chuùng ta ñang cuøng nhau tieán böôùc nhö Daân Thieân Chuùa - cho söï chuyeån caàu cuûa Meï Maria, Nöõ Vöông caùc Thaùnh Toâng ñoà vaø Meï cuûa Giaùo hoäi, cuøng vôùi hai Thaùnh Toâng ñoà Pheâroâ vaø Phaoloâ, maø chuùng ta long troïng möøng kính hoâm nay.
Vatican, ngaøy 29 thaùng 6 naêm 2025
Leã troïng hai Thaùnh Toâng ñoà Pheâroâ vaø Phaoloâ
Hoàng y Mario Grech
Toång Thö kyù
Lôøi giôùi thieäu
Caùc Loä trình naøy, do Vaên phoøng Toång Thö kyù Thöôïng Hoäi ñoàng soaïn thaûo vôùi söï ñoàng thuaän cuûa Hoäi ñoàng Thöôøng vuï vaø ñaõ ñöôïc Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV pheâ chuaån, laø moät phaàn trong nhieäm vuï ñoàng haønh cuûa Vaên phoøng Toång Thö kyù trong giai ñoaïn thöïc hieän Thöôïng Hoäi ñoàng.
Nhöõng loä trình naøy höôùng ñeán hai muïc tieâu.
Moät maët, chuùng nhaèm cung caáp cho caùc giaùo hoäi ñòa phöông treân toaøn theá giôùi moät khuoân maãu chung, giuùp vieäc cuøng nhau tieán böôùc trôû neân deã daøng hôn. Maët khaùc, chuùng thuùc ñaåy cuoäc ñoái thoaïi seõ daãn ñöa toaøn theå Giaùo hoäi ñeán vôùi Ñaïi hoäi Giaùo hoäi (Ñaïi hoäi Thöôïng Hoäi ñoàng) vaøo thaùng Möôøi naêm 2028, theo caùc giai ñoaïn ñaõ ñöôïc coâng boá trong Thö ñeà ngaøy 15 thaùng 3 vöøa qua:
- Thaùng 6 naêm 2025 - thaùng 12 naêm 2026: Caùc hoaït ñoäng thöïc hieän taïi caùc giaùo hoäi ñòa phöông vaø taïi caùc nhoùm trong caùc giaùo hoäi naøy;
- Giai ñoaïn I naêm 2027: caùc Ñaïi hoäi löôïng giaù taïi caùc giaùo phaän vaø caùc giaùo khu Coâng giaùo Ñoâng phöông;
- Giai ñoaïn II naêm 2027: caùc Ñaïi hoäi löôïng giaù taïi caùc Hoäi ñoàng Giaùm muïc caáp quoác gia vaø quoác teá, taïi caùc cô caáu phaåm traät Coâng giaùo Ñoâng phöông vaø taïi caùc nhoùm cuûa caùc giaùo hoäi;
- Boán thaùng ñaàu naêm 2028: caùc Ñaïi hoäi löôïng giaù caáp chaâu luïc;
- Thaùng 10 naêm 2028: Ñaïi hoäi Giaùo hoäi taïi Vatican.
Taøi lieäu "Caùc loä trình" naøy - seõ coù theâm caùc taøi lieäu khaùc tuøy theo nhu caàu - phaùc thaûo giai ñoaïn thöïc hieän vaø traû lôøi moät soá caâu hoûi neàn taûng ñaõ thöôøng xuyeân ñöôïc göûi ñeán Vaên phoøng Toång Thö kyù trong nhöõng thaùng gaàn ñaây. Taøi lieäu naøy ñöôïc caáu truùc nhö sau:
"Giai ñoaïn thöïc hieän nhaèm xem xeùt nhöõng thöïc haønh vaø nhöõng cô caáu môùi haàu laøm cho ñôøi soáng cuûa Giaùo hoäi trôû neân hieäp haønh hôn."
1. Giai ñoaïn thöïc hieän laø gì vaø muïc tieâu cuûa giai ñoaïn naøy laø gì?
Ñaây laø giai ñoaïn cuoái cuøng trong ba giai ñoaïn cuûa Thöôïng Hoäi ñoàng ñöôïc quy ñònh taïi caùc ñieàu 19-21 cuûa Toâng hieán Episcopalis Communio (EC), ban haønh ngaøy 15 thaùng 9 naêm 2018. Giai ñoaïn naøy tieáp noái giai ñoaïn tham khaûo vaø laéng nghe Daân Thieân Chuùa (ñöôïc toå chöùc töø naêm 2021-2023) vaø giai ñoaïn cöû haønh bao goàm hai khoùa hoïp cuûa Ñaïi hoäi Thöôïng Hoäi ñoàng Giaùm muïc (thaùng 10 naêm 2023 vaø thaùng 10 naêm 2024), vaø ñaõ ñöa ñeán keát luaän veà söï phaân ñònh ñöôïc thöïc hieän treân cô sôû laéng nghe Daân Chuùa. Nhö EC giaûi thích: "Tieán trình Thöôïng Hoäi ñoàng khoâng chæ coù ñieåm baét ñaàu töø Daân Thieân Chuùa maø coøn coù ñieåm ñeán laø Daân Thieân Chuùa, chính nôi Daân Thieân Chuùa maø caùc hoàng aân cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn ñöôïc tuoân ñoå xuoáng qua vieäc quy tuï caùc giaùm muïc trong Ñaïi hoäi Thöôïng Hoäi ñoàng" (soá 7).
Giai ñoaïn thöïc hieän ñöôïc khai môû bôûi Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ qua Ghi chuù ñính keøm Vaên kieän Chung keát vaøo ngaøy 24 thaùng 11 naêm 2024, trong ñoù ngaøi tin töôûng trao göûi VC cho toaøn theå Giaùo hoäi. Trong moät haønh ñoäng chöa töøng coù tieàn leä trong lòch söû Thöôïng Hoäi ñoàng, ngaøi tuyeân boá raèng VC "trôû thaønh moät phaàn thuoäc Huaán quyeàn thoâng thöôøng cuûa Vò keá nhieäm Thaùnh Pheâroâ" (x. EC 18~1; GLHTCG 892), vaø yeâu caàu tieáp nhaän vaên kieän naøy nhö theá. Do ñoù, vaên kieän naøy trong tính toaøn theå cuûa noù laø ñieåm tham chieáu cuûa giai ñoaïn thöïc hieän.
Ñoàng thôøi, Ghi chuù ñính keøm Vaên kieän Chung keát cuõng nhaéc nhôù raèng vieäc aùp duïng VC ñoøi hoûi nhieàu söï ñieàu chænh trung gian khaùc nhau: "Caùc giaùo hoäi ñòa phöông vaø caùc nhoùm giaùo hoäi giôø ñaây ñöôïc yeâu caàu thöïc hieän, trong caùc boái caûnh khaùc nhau, nhöõng chæ daãn coù thaåm quyeàn ñöôïc trình baøy trong Vaên kieän, thoâng qua caùc tieán trình phaân ñònh vaø ra quyeát ñònh ñöôïc truø lieäu bôûi luaät vaø bôûi chính Vaên kieän naøy" (sñd.).
Giai ñoaïn thöïc hieän nhaèm xem xeùt nhöõng thöïc haønh vaø nhöõng cô caáu môùi haàu laøm cho ñôøi soáng cuûa Giaùo hoäi trôû neân hieäp haønh hôn, xuaát phaùt töø taàm nhìn chung ñöôïc phaùc hoïa trong VC, nhaèm thi haønh söù vuï loan baùo Tin möøng moät caùch hieäu quaû hôn. Coâng cuoäc naøy bao goàm vieäc nghieân cöùu thaàn hoïc vaø giaùo luaät caàn thieát, vaø treân heát laø daán thaân vaøo vieäc phaân ñònh ñieàu gì laø phuø hôïp nhaát vaø coù theå sinh hoa traùi trong caùc boái caûnh ñòa phöông khaùc nhau. Caùch cuï theå, öu tieân haøng ñaàu laø mang laïi cho Daân Thieân Chuùa nhöõng cô hoäi môùi ñeå böôùc ñi cuøng nhau vaø ñeå suy tö veà nhöõng kinh nghieäm cuøng nhau böôùc ñi aáy haàu gaët haùi nhöõng hoa traùi cho söù vuï vaø chia seû chuùng.
Vieäc nhaán maïnh taàm quan troïng cuûa kinh nghieäm khoâng coù yù noùi raèng: Giai ñoaïn thöïc hieän bao goàm moät vaøi loaïi thöïc taäp hay moät nhieäm vuï naøo ñoù ñöôïc theâm vaøo do Roâma ñoøi hoûi. Nhöng noù laø moät phaàn cuûa ñôøi soáng thöôøng nhaät cuûa Giaùo hoäi vaø noù truyeàn caûm höùng cho caùc thöïc haønh muïc vuï thöôøng ngaøy cuûa Giaùo hoäi. Moãi giaùo hoäi ñòa phöông, moãi coäng ñoaøn giaùo xöù ñeàu coù theå thöïc haønh tính hieäp haønh ngay trong thöøa taùc vuï muïc vuï thöôøng ngaøy, baèng caùch caûi thieän caùch theá thi haønh söù vuï cuûa mình qua söï phaân ñònh mang tính giaùo hoäi maø Chuùa Thaùnh Thaàn ñang môøi goïi chuùng ta hieän nay. VC cuõng môøi goïi caùc giaùo hoäi ñòa phöông xaùc ñònh "caùc tieán trình ñaøo taïo ñeå ñaït ñöôïc moät söï hoaùn caûi hieäp haønh höõu hình trong caùc thöïc taïi khaùc nhau cuûa Giaùo hoäi" (VC, soá 9).
Vì theá, giai ñoaïn thöïc hieän nhaèm taïo ra taùc ñoäng cuï theå treân ñôøi soáng Giaùo hoäi vaø treân caùch vaän haønh caùc cô caáu vaø theå cheá cuûa Giaùo hoäi. Neáu giai ñoaïn naøy chæ giôùi haïn trong vieäc hình thaønh nhöõng giaû thuyeát tröøu töôïng, noù seõ khoâng ñaït ñöôïc muïc tieâu, vaø treân heát noù seõ laøm tieâu tan loøng nhieät thaønh vaø naêng löôïng maø tieán trình hieäp haønh ñaõ khôi daäy cho ñeán nay.
Hôn nöõa, giai ñoaïn thöïc hieän coøn laø cô hoäi ñeå baûo toàn vieäc trao ñoåi caùc hoàng aân, ñaây chính laø ñieàu thuùc ñaåy söï hieäp thoâng giöõa caùc giaùo hoäi ñòa phöông trong moät Giaùo hoäi duy nhaát, theå hieän tính coâng giaùo cuûa Giaùo hoäi trong khi vaãn toân troïng söï ña daïng chính ñaùng. Chính töø nhöõng khaùc bieät ña daïng naøy maø phaùt sinh söï saùng taïo, voán truyeàn caûm höùng cho nhöõng caùch theá môùi trong vieäc soáng tính hieäp haønh vaø laøm phong phuù cho söù vuï. Vì lyù do ñoù, caàn phaûi chia seû caùc hoa traùi kinh nghieäm töø nhöõng boái caûnh khaùc nhau, nhaèm nuoâi döôõng cuoäc ñoái thoaïi giöõa caùc giaùo hoäi ñòa phöông. Trong giai ñoaïn thöïc hieän, moät tieán trình ñoái thoaïi môùi ñaët neàn treân VC ñöôïc khai môû trong moãi giaùo hoäi ñòa phöông vaø giöõa caùc giaùo hoäi ñòa phöông.
Cuõng caàn nhaán maïnh raèng giai ñoaïn thöïc hieän khoâng phaûi laø moät böôùc luøi, cuõng khoâng nhaèm laëp laïi nhöõng gì ñaõ töøng traûi qua, nhöng caùc böôùc tieán vaø muïc tieâu cuûa giai ñoaïn naøy laø hoaøn toaøn khaùc. Ñieåm tham chieáu laø VC voán theå hieän söï ñoàng thuaän ñaït ñöôïc vaøo cuoái tieán trình phaân ñònh cuûa caùc muïc töû töø caùc giaùo hoäi ñòa phöông vaø nhö moät phaàn thuoäc Huaán quyeàn thoâng thöôøng cuûa Vò keá nhieäm Thaùnh Pheâroâ, vaên kieän naøy coù giaù trò raøng buoäc ñoái vôùi toaøn theå Daân Thieân Chuùa qua vieäc chæ ra nhöõng höôùng ñi phaûi theo. Hôn nöõa, kinh nghieäm cuûa nhieàu giaùo hoäi ñòa phöông trong nhöõng thaùng gaàn ñaây cho thaáy hieäu quaû bieát bao: trong vieäc keát noái laïi vôùi haønh trình ñaõ thöïc hieän trong caùc giai ñoaïn tröôùc vaø vôùi nhöõng gì ñaõ hoïc ñöôïc thoâng qua haønh trình ñoù; cuõng nhö trong vieäc trao laïi cho caùc giaùo hoäi ñòa phöông nhöõng hoa traùi cuûa tieán trình ñaõ coù söï tham gia cuûa caùc giaùo hoäi ñòa phöông khaùc vaø cuûa toaøn theå Giaùo hoäi.
Söï phaùt trieån cuûa moät Giaùo hoäi hieäp haønh ñoøi hoûi kieán thöùc maø kieán thöùc ñoù chæ coù theå ñaït ñöôïc nhôø traûi nghieäm vaø traûi nghieäm ñoù mang chuùng ta ñeán moät cuoäc gaëp gôõ vôùi Thieân Chuùa. Ñaây chính laø ñieàu maø caùc tham döï vieân cuûa Ñaïi hoäi Thöôïng Hoäi ñoàng ñaõ traûi nghieäm caùch tröïc tieáp; khoâng phaûi ngaãu nhieân maø VC baét ñaàu baèng lôøi chöùng raèng: "Baèng caùch thöïc hieän cuoäc ñoái thoaïi trong Thaùnh Thaàn, baèng caùch laéng nghe nhau, chuùng toâi nhaän ra söï hieän dieän cuûa Ngöôøi ôû giöõa chuùng toâi: söï hieän dieän cuûa Ngöôøi, qua vieäc ban Thaùnh Thaàn, tieáp tuïc taïo ra nôi daân cuûa Ngöôøi moät söï hieäp nhaát voán laø söï hoøa hôïp giöõa nhöõng khaùc bieät" (VC, soá 1). Ñaây cuõng chính laø traûi nghieäm ñaõ vaø ñang ñöôïc caûm neám nôi caùc giaùo hoäi ñòa phöông vaø nôi caùc nhoùm giaùo hoäi khaùc nhau.
Giai ñoaïn thöïc hieän khôûi söï ngay tröôùc khi khai maïc Naêm thaùnh Hy voïng. Söï truøng hôïp naøy ñaõ thuùc ñaåy chuùng toâi leân chöông trình cho moät söï kieän quan troïng trong nhöõng thaùng saép tôùi: Naêm Thaùnh daønh cho caùc nhoùm hieäp haønh vaø caùc toå chöùc tham gia ñöôïc dieãn ra töø ngaøy 24 ñeán 26 thaùng 10 naêm 2025, do Vaên phoøng Toång Thö kyù Thöôïng Hoäi ñoàng ñaûm traùch. Ñaây seõ laø moät hoàng aân ñeå cuøng nhau soáng moät thôøi khaéc thieâng lieâng tuyeät vôøi, trong söï hieäp thoâng vôùi toaøn theå Daân Thieân Chuùa, ñoàng thôøi cuõng laø dòp ñeå thaét chaët moái daây hieäp thoâng, trao ñoåi kinh nghieäm vaø hoøa ñieäu toát hôn vôùi nhau ñeå höôùng ñeán nhöõng söï kieän saép tôùi.
2. Ai seõ tham gia vaøo giai ñoaïn thöïc hieän? Nhieäm vuï vaø traùch nhieäm cuûa hoï laø gì?
Giai ñoaïn thöïc hieän laø moät tieán trình mang tính giaùo hoäi ñuùng nghóa. Tieán trình naøy bao goàm taát caû caùc giaùo hoäi ñòa phöông, trong tö caùch laø nhöõng chuû theå tieáp nhaän VC, vaø do ñoù cuõng bao goàm toaøn theå Daân Thieân Chuùa, nam cuõng nhö nöõ, vôùi söï phong phuù cuûa caùc ñaëc suûng, ôn goïi vaø thöøa taùc vuï ñang hieän dieän trong Giaùo hoäi, cuõng nhö trong nhöõng hình thöùc cuï theå maø ñôøi soáng Giaùo hoäi ñöôïc theå hieän (caùc coäng ñoaøn Kitoâ höõu nhoû, caùc coäng ñoaøn Giaùo hoäi cô baûn, caùc giaùo xöù, caùc hieäp hoäi vaø phong traøo, caùc coäng ñoaøn tu só nam nöõ, v.v.).
Vì tính hieäp haønh laø "moät chieàu kích caáu thaønh cuûa Giaùo hoäi" (VC, soá 28), neân haønh trình naøy khoâng theå bò giôùi haïn nôi moät nhoùm noøng coát nhöõng ngöôøi "uûng hoä". Traùi laïi, ñieàu quan troïng laø tieán trình môùi naøy phaûi goùp phaàn cuï theå "ñeå môû roäng caùc khaû naêng tham gia vaø thöïc thi tinh thaàn ñoàng traùch nhieäm trong söï khaùc bieät cuûa taát caû nhöõng ngöôøi ñaõ ñöôïc röûa toäi, nam cuõng nhö nöõ" (VC, soá 36), trong tinh thaàn hoã töông. Hôn nöõa, ñieàu toái quan troïng laø tieán trình naøy caàn höôùng ñeán vieäc thu huùt söï tham gia cuûa nhöõng ngöôøi töø tröôùc ñeán nay vaãn ôû beân leà tieán trình canh taân ñôøi soáng Giaùo hoäi maø Thöôïng Hoäi ñoàng ñaõ khôûi söï, chaúng haïn nhö "giöõa caùc caù nhaân vaø caùc nhoùm coù baûn saéc vaên hoùa vaø ñieàu kieän xaõ hoäi khaùc nhau, ñaëc bieät laø ngöôøi ngheøo vaø nhöõng ngöôøi bò loaïi tröø" (sñd.).
Nhieàu giaùo hoäi ñòa phöông ñaõ khôûi xöôùng caùc saùng kieán nhaèm bieán cam keát trôû neân moät "Giaùo hoäi bieát laéng nghe" thaønh moät phaàn trong ñôøi soáng thöôøng nhaät cuûa mình, vaø nhieàu nôi ñaõ cho bieát vieäc laéng nghe giôùi treû laø moät öu tieân haøng ñaàu. Ngoaøi ra, cuõng caàn quan taâm ñaëc bieät ñeán vieäc laéng nghe nhöõng ngöôøi ñaõ baøy toû nghi ngôø vaø choáng ñoái tieán trình hieäp haønh: bôûi vì neáu thöïc söï muoán cuøng nhau tieán böôùc, chuùng ta khoâng theå ñeå maát söï ñoùng goùp töø quan ñieåm cuûa hoï.
Chính vì theá, taát caû caùc giaùo hoäi ñòa phöông ñöôïc môøi goïi tieáp tuïc tìm kieám nhöõng phöông theá thích hôïp ñeå laéng nghe söï ña daïng cuûa caùc hoaøn caûnh maø coäng ñoaøn Kitoâ höõu ñang soáng vaø laøm vieäc, khoâng giôùi haïn trong phaïm vi giaùo xöù - nhö ñaõ thænh thoaûng xaûy ra trong giai ñoaïn laéng nghe - maø coøn caàn môû roäng ñeán caùc tröôøng hoïc vaø ñaïi hoïc, caùc trung taâm laéng nghe vaø ñoùn tieáp, caùc beänh vieän vaø nhaø tuø, moâi tröôøng kyõ thuaät soá, v.v.
Ñoàng thôøi, giai ñoaïn thöïc hieän cuõng laø moät cô hoäi thuaän lôïi ñeå cuûng coá caùc moái töông quan giöõa nhöõng thaønh phaàn khaùc nhau trong coäng ñoaøn Kitoâ höõu, "nhaèm daãn tôùi vieäc trao ñoåi caùc hoàng aân ñeå phuïc vuï söù vuï chung" (VC, soá 65), bao goàm caùc coäng ñoaøn vaø caùc lónh vöïc phuïc vuï toâng ñoà gaén lieàn vôùi caùc hoäi doøng ñôøi soáng thaùnh hieán, caùc tu ñoaøn ñôøi soáng toâng ñoà, cuõng nhö caùc hieäp hoäi, caùc phong traøo vaø caùc coäng ñoaøn môùi. "Hoaït ñoäng cuûa hoï, cuøng vôùi hoaït ñoäng cuûa nhieàu caù nhaân vaø caùc nhoùm khoâng chính thöùc, thöôøng mang Tin möøng ñeán nhöõng nôi raát ña daïng" (VC, soá 118), vaø haønh trình cuûa moät Giaùo hoäi hieäp haønh raát caàn ñeán söï naêng ñoäng naøy.
2.1. Traùch nhieäm cuûa Giaùm muïc giaùo phaän hoaëc Giaùm muïc Coâng giaùo Ñoâng phöông
Chính vì ñaây laø moät tieán trình mang tính giaùo hoäi ñuùng nghóa neân ngöôøi chòu traùch nhieäm ñaàu tieân cho giai ñoaïn thöïc hieän taïi moãi giaùo hoäi ñòa phöông chính laø giaùm muïc giaùo phaän hoaëc giaùm muïc Coâng giaùo Ñoâng phöông: Ngaøi coù traùch nhieäm khai môû tieán trình naøy, chính thöùc xaùc ñònh thôøi gian, caùc phöông phaùp vaø caùc muïc tieâu cuûa tieán trình; theo doõi tieán ñoä thöïc hieän; vaø keát thuùc tieán trình baèng vieäc xaùc nhaän caùc keát quaû ñaït ñöôïc.
Ñaây seõ laø cô hoäi thích hôïp ñeå thöïc thi thaåm quyeàn theo cung caùch hieäp haønh, phuø hôïp vôùi nhöõng nhaän ñònh cuûa VC: "Ngöôøi ñöôïc taán phong giaùm muïc khoâng mang vaùc nhöõng ñaëc quyeàn vaø nhöõng nhieäm vuï maø ngaøi phaûi haønh xöû moät mình. Ñuùng hôn, ngaøi nhaän ñöôïc aân suûng vaø nhieäm vuï nhaän bieát, phaân ñònh vaø hôïp nhaát caùc hoàng aân maø Thaùnh Thaàn tuoân ñoå treân caùc caù nhaân vaø caùc coäng ñoaøn, ngaøi laøm vieäc vôùi caùc linh muïc vaø caùc phoù teá theo moät caùch theá phaûn aùnh moái lieân keát bí tích chung; hoï ñoàng traùch nhieäm vôùi ngaøi veà vieäc phuïc vuï theo thöøa taùc vuï trong giaùo hoäi ñòa phöông" (VC, soá 69). Nhöõng ai laõnh nhaän hoàng aân naøy vaø thi haønh nhieäm vuï aáy coù theå nhaän ra vaø xaùc nhaän moät caùch coù thaåm quyeàn veà giaù trò mang tính hieäp haønh cuûa haønh trình maø coäng ñoaøn giaùo hoäi ñaõ cuøng nhau thöïc hieän, cuõng nhö nhöõng hoa traùi phaùt sinh töø ñoù; nhôø vaäy thuùc ñaåy söï hieäp nhaát cuûa Giaùo hoäi, ñieàu maø Thaùnh Gioan Phaoloâ II töøng noùi raèng: "Söï hieäp nhaát cuûa Giaùo hoäi khoâng phaûi laø söï ñoàng nhaát, maø laø moät söï hoäi nhaäp höõu cô cuûa nhöõng söï ña daïng chính ñaùng" (Novo Millennio Ineunte, soá 46; trích daãn trong VC, soá 39), vaø cho thaáy hoaït ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, Ñaáng laø baäc thaày cuûa söï hoøa hôïp.
Chuùa Thaùnh Thaàn hoaït ñoäng moät caùch töï do, gôïi höùng cho nhöõng saùng kieán giöõa Daân Thieân Chuùa vaø ôû nôi maø Ngaøi thaáy thích hôïp: Nhieäm vuï cuûa thaåm quyeàn cuõng laø nhaän bieát nhöõng hoàng aân naøy; ñoùn nhaän lôøi môøi goïi môû roäng taàm nhìn maø caùc hoàng aân aáy luoân haøm chöùa; nuoâi döôõng nhöõng hoa traùi cuûa caùc hoàng aân vaø thuùc ñaåy söï ña daïng, nhôø ñoù laøm phong phuù nhöõng khaû naêng cho vieäc trao ñoåi caùc hoàng aân voán laø ñieàu nuoâi döôõng söï hieäp thoâng trong Giaùo hoäi.
Laø "nguyeân lyù vaø neàn taûng höõu hình cuûa söï hôïp nhaát trong giaùo hoäi ñòa phöông cuûa mình" (Lumen Gentium, soá 23), caùc giaùm muïc ñöôïc môøi goïi khích leä vaø naâng ñôõ vieäc tham gia vaøo tieán trình hieäp haønh cuûa moïi thaønh phaàn Daân Thieân Chuùa ñöôïc trao phoù cho caùc ngaøi. Thöïc teá, trong moãi giaùo phaän vaø giaùo khu Coâng giaùo Ñoâng phöông ñeàu coù nhöõng ngöôøi ñang mang trong mình moät öôùc muoán tham gia maïnh meõ, ñieàu naøy caàn ñöôïc laéng nghe: hoï saün saøng daán thaân caùch nhieät thaønh vaø cuõng coù theå ñoùng goùp nhöõng ñeà xuaát giaù trò. Ngöôïc laïi, cuõng coù nhöõng ngöôøi caàn ñöôïc trôï giuùp ñeå môû loøng ñoùn nhaän taùc ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, tröôùc heát laø baèng caùch laéng nghe chính nhöõng choáng ñoái nôi baûn thaân hoï. Ñeå coù theå thi haønh traùch nhieäm naøy moät caùch hieäu quaû, ngoaøi giaùm muïc phoù vaø caùc giaùm muïc phuï taù (neáu coù), caùc giaùm muïc giaùo phaän hoaëc caùc giaùm muïc Coâng giaùo Ñoâng phöông neân môøi goïi söï coäng taùc cuûa:
a) caùc linh muïc vaø caùc phoù teá. Nhieäm vuï cuûa hoï laø coäng taùc vôùi giaùm muïc "trong vieäc phaân ñònh caùc ñaëc suûng cuõng nhö trong vieäc ñoàng haønh vaø höôùng daãn giaùo hoäi ñòa phöông, ñaëc bieät chuù yù ñeán vieäc baûo veä söï hieäp nhaát" (VC, soá 72). Nhö VC ñaõ nhaéc laïi: "Kinh nghieäm cuûa Thöôïng Hoäi ñoàng coù theå laø moät caâu traû lôøi cho thöïc teá naøy, giuùp caùc giaùm muïc, linh muïc vaø phoù teá taùi khaùm phaù tinh thaàn ñoàng traùch nhieäm trong vieäc thöïc thi thöøa taùc vuï" (VC, soá 74) vaø chieàu kích hieäp haønh trong chính thöøa taùc vuï cuûa hoï. Hôn nöõa, theo caùch naøy, cuõng coù theå thuùc ñaåy söï tham gia tích cöïc hôn cuûa caùc linh muïc;
b) caùc toå chöùc tham gia ôû caáp giaùo phaän (Hoäi ñoàng Linh muïc, Hoäi ñoàng Muïc vuï vaø Hoäi ñoàng Kinh teá), moãi toå chöùc theo caùch rieâng cuûa mình tham gia vaøo tieán trình phaân ñònh mang tính giaùo hoäi vaø vaøo vieäc hình thaønh caùc quyeát ñònh nhö moät ñoøi hoûi taát yeáu cuûa vieäc thöïc hieän Thöôïng Hoäi ñoàng. Nhö VC nhaéc chuùng ta: "Caàn can thieäp vaøo caáu truùc vaø söï vaän haønh cuûa caùc toå chöùc tham gia. Tröôùc tieân, caàn baét ñaàu baèng vieäc aùp duïng phöông phaùp laøm vieäc hieäp haønh" (VC, soá 105);
c) nhoùm hieäp haønh giaùo phaän hoaëc giaùo khu Coâng giaùo Ñoâng phöông ñoùng vai troø ñaëc bieät trong vieäc khôi leân söùc soáng cho tieán trình naøy (xem phaàn tieáp theo).
Taïi nhieàu nôi, kinh nghieäm cho thaáy raèng vieäc aùp duïng caùc quy trình hieäp haønh trong vieäc phaân ñònh mang tính giaùo hoäi vaø trong vieäc hình thaønh caùc quyeát ñònh theo tinh thaàn hieäp haønh döïa treân caùc soá 87-94 cuûa VC, thì khoâng laøm suy yeáu, maø coøn cuûng coá thaåm quyeàn cuûa giaùm muïc vaø taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho vieäc chaáp nhaän vaø thöïc thi caùc quyeát ñònh ñaõ ñöôïc ñeà ra.
2.2. Nhieäm vuï cuûa caùc nhoùm hieäp haønh vaø caùc toå chöùc tham gia
Giai ñoaïn tham khaûo ñaõ cho thaáy coâng trình cuûa caùc nhoùm hieäp haønh laø voâ cuøng quyù giaù: Ñöôïc giaùm muïc chæ ñònh vaø naâng ñôõ, caùc nhoùm naøy laø nhöõng coâng cuï thieát yeáu trong vieäc laøm sinh ñoäng ñôøi soáng hieäp haønh thöôøng xuyeân cuûa caùc giaùo hoäi ñòa phöông. Ñoùng goùp cuûa hoï cuõng seõ mang tính thieát yeáu trong giai ñoaïn thöïc hieän: vì lyù do ñoù, caàn traân troïng caùc nhoùm ñang hieän höõu vaø neáu caàn, giuùp hoï ñöôïc canh taân; caùc nhoùm ñaõ ngöng hoaït ñoäng caàn ñöôïc taùi laäp vaø hoaø nhaäp moät caùch thích hôïp; ñoàng thôøi, taïi nhöõng nôi chöa töøng coù nhoùm hieäp haønh thì caàn thaønh laäp môùi.
Caùc tieâu chí daønh cho thaønh phaàn cuûa nhoùm hieäp haønh vaãn ñöôïc giöõ nhö ñaõ ñeà ra trong giai ñoaïn tham khaûo vaø laéng nghe, goàm: giaùo daân nam nöõ, linh muïc vaø phoù teá, tu só nam nöõ thuoäc caùc ñoä tuoåi khaùc nhau, ñeán töø caùc neàn vaên hoùa vaø hoaøn caûnh ñaøo luyeän khaùc nhau, ñaïi dieän cho caùc thöøa taùc vuï vaø ñaëc suûng ña daïng cuûa Giaùo hoäi. Vì vaäy, khoâng theå thieát laäp moät quy taéc chung mang tính phoå quaùt cho vieäc thaønh laäp caùc nhoùm naøy. Tuy nhieân, töø kinh nghieäm tích luõy cho ñeán nay, coù theå ñöa ra moät vaøi gôïi yù ñeå suy xeùt:
a) ñeå deã daøng taïo söï keát noái vôùi ñôøi soáng vaø hoaït ñoäng muïc vuï cuûa giaùo phaän, neân coù söï hieän dieän cuûa moät soá nhaân söï laõnh ñaïo giaùo phaän trong nhoùm;
b) ñeå baûo ñaûm ñònh höôùng truyeàn giaùo vaø traùnh nguy cô kheùp kín vaøo chính mình - nhö ñaõ ñöôïc khuyeán nghò ñoái vôùi toå chöùc tham gia (x. VC, soá 106) - cuõng raát quan troïng khi coù söï hieän dieän trong nhoùm hieäp haønh nhöõng ngöôøi ñang tích cöïc daán thaân laøm chöùng vaø phuïc vuï toâng ñoà giöõa ñôøi soáng thöôøng nhaät vaø trong caùc boái caûnh xaõ hoäi;
c) cuõng ñaùng suy xeùt ñeán vieäc môøi ñaïi dieän cuûa caùc Giaùo hoäi vaø caùc coäng ñoaøn Kitoâ giaùo khaùc hoaëc cuûa caùc toân giaùo khaùc vôùi tö caùch quan saùt vieân;
d) khoâng coù gì ngaên trôû giaùm muïc trôû neân thaønh vieân cuûa nhoùm hieäp haønh; neáu ngaøi khoâng tröïc tieáp tham gia, thì caàn ñöôïc thoâng tin thöôøng xuyeân veà coâng vieäc cuûa nhoùm vaø gaëp gôõ nhoùm vaøo nhöõng thôøi ñieåm thích hôïp.
Veà nhöõng yeâu caàu ñoái vôùi töøng thaønh vieân, thì vieäc naém vöõng VC laø ñieàu thieát yeáu, cuøng vôùi ñoù laø kinh nghieäm tröïc tieáp veà caùc ñoäng löïc hieäp haønh, caùch rieâng laø nhöõng gì ñaõ traûi qua trong giai ñoaïn tham khaûo vaø laéng nghe. Trong nhöõng naêm gaàn ñaây, nhieàu tröôøng ñaøo taïo vaø nhöõng saùng kieán huaán luyeän veà tính hieäp haønh ñaõ ñöôïc thieát laäp ôû caáp quoác gia vaø quoác teá, coù theå ñöôïc söû duïng ñeå cuûng coá söï chuaån bò cho caùc thaønh vieân nhoùm hieäp haønh.
Caùc nhoùm hieäp haønh coù thaønh phaàn phong phuù vaø ña daïng seõ deã daøng trôû thaønh nhöõng phoøng thí nghieäm cuûa tính hieäp haønh, khi ñöôïc traûi nghieäm trong chính hoï nhöõng ñoäng löïc maø hoï ñöôïc keâu goïi ñeå coå vuõ nôi Daân Thieân Chuùa.
Trong giai ñoaïn thöïc hieän, vai troø cuûa hoï tröôùc tieân laø coå vuõ vaø taïo ñieàu kieän cho söï phaùt trieån cuûa ñoäng löïc hieäp haønh trong nhöõng boái caûnh cuï theå maø moãi giaùo hoäi ñòa phöông ñang soáng; xaùc ñònh nhöõng coâng cuï vaø phöông phaùp phuø hôïp, bao goàm caû nhöõng coâng cuï vaø phöông phaùp huaán luyeän; vaø thöïc hieän caùc saùng kieán caàn thieát ñeå baûo ñaûm raèng nhöõng böôùc tieán thieát yeáu seõ ñöôïc thöïc hieän.
Caùc nhoùm hieäp haønh thöôøng ñöôïc thaønh laäp ôû caáp giaùo phaän hoaëc giaùo khu Coâng giaùo Ñoâng phöông, nhöng neáu coù theå, söï hieän dieän cuûa hoï ôû caáp giaùo haït hoaëc giaùo xöù cuõng raát ñaùng khích leä. Trong nhieàu boái caûnh giaùo hoäi khaùc nhau, ñaõ coù nhöõng kinh nghieäm raát phong phuù ñöôïc trieån khai, cho thaáy raèng caùc nhoùm naøy khi coù söï keát noái phuø hôïp vôùi nhau coù theå goùp phaàn laøm cho tieán trình hieäp haønh ñöôïc lan roäng vaø gia taêng tính tham gia. Hôn nöõa, moät phaàn trong nhieäm vuï laøm sinh ñoäng tieán trình hieäp haønh laø vieäc thuùc ñaåy söï saün saøng vaø huaán luyeän caùc ñieàu phoái vieân, cuõng nhö ñieàu phoái coâng vieäc cuûa hoï.
Nhieäm vuï cuûa caùc nhoùm hieäp haønh khoâng truøng laëp vôùi caùc toå chöùc tham gia, nhöng ñöôïc phoái hôïp vôùi caùc toå chöùc naøy trong tinh thaàn tìm kieám söï hieäp löïc. Caùc nhoùm hieäp haønh ñöôïc thaønh laäp ñeå phuïc vuï vieäc laøm sinh ñoäng tieán trình hieäp haønh vaø ñaøo taïo veà tính hieäp haønh cho giaùo phaän hoaëc giaùo khu Coâng giaùo Ñoâng phöông. Trong khi ñoù, caùc toå chöùc tham gia ñöôïc keâu goïi thi haønh nhöõng nhieäm vuï chuû ñoäng vaø tö vaán ñaõ ñöôïc Giaùo luaät quy ñònh. Vì theá, nhieäm vuï cuûa caùc toå chöùc naøy laø ñoùng goùp vaøo vieäc hình thaønh caùc quyeát ñònh caàn thieát cho vieäc thöïc hieän Thöôïng Hoäi ñoàng, qua vieäc phaân ñònh caùc öu tieân muïc vuï hoaëc canh taân caùc cô caáu vaø tieán trình ñöa ra quyeát ñònh. Söï phoái hôïp thöôøng xuyeân vaø vieäc chia seû thoâng tin kòp thôøi seõ giuùp coâng vieäc cuûa moïi ngöôøi trôû neân linh hoaït hôn.
Sau cuøng, caùc nhoùm hieäp haønh coù nhieäm vuï hoã trôï vieäc thu thaäp caùc hoa traùi cuûa tieán trình thöïc hieän, nhaát laø höôùng ñeán giai ñoaïn löôïng giaù vaø caùc Ñaïi hoäi döï kieán baét ñaàu töø naêm 2027. Cuõng taïi ñaây, moät laàn nöõa, giaùm muïc seõ laø ngöôøi coù traùch nhieäm nhaän ra vaø xaùc nhaän tính hôïp leä cuûa caùc baûn baùo caùo lieân quan ñeán haønh trình maø coäng ñoaøn giaùo phaän ñaõ thöïc hieän cuøng nhau.
2.3. Vai troø cuûa caùc nhoùm cuûa caùc giaùo hoäi ñòa phöông
"Vaên Kieän Chung Keát" (VC) voán cuõng ñöôïc ñaët neàn treân Coâng ñoàng, nhaán maïnh caùch caån troïng raèng caùc giaùo hoäi ñòa phöông khoâng phaûi laø nhöõng thöïc theå bieät laäp, nhöng laø thaønh phaàn cuûa caùc moái daây hieäp thoâng lieân keát hoï laïi vôùi nhau, caùch rieâng laø qua söï hieäp thoâng giöõa caùc giaùm muïc vôùi nhau vaø vôùi Giaùo trieàu Roâma.
Trong nhieàu tröôøng hôïp, caùc moái daây lieân keát naøy laø khoâng chính thöùc, chuùng laø keát quaû cuûa moät lòch söû chung, söï gaàn guõi veà ñòa lyù, caùc moái quan heä hôïp taùc, di daân, hoaëc coù theå chæ laø nhöõng cuoäc gaëp gôõ giöõa con ngöôøi vôùi nhau, vaø ngaøy caøng nhieàu hôn laø qua phöông tieän truyeàn thoâng kyõ thuaät soá, v.v. Trong moät xaõ hoäi coù möùc ñoä "sieâu keát noái" nhö hieän nay, khoâng moät giaùo phaän hay giaùo khu Coâng giaùo Ñoâng phöông naøo coù theå nghó raèng mình toàn taïi moät caùch bieät laäp, khoâng bò aûnh höôûng - duø toát hay xaáu - bôûi nhöõng gì ñang dieãn ra taïi nhöõng nôi khaùc. Nhöõng moái daây töï phaùt vaø khoâng chính thöùc naøy voán khoâng phaûi laø keát quaû cuûa moät keá hoaïch coù chuû yù, chuùng phaûn aùnh boái caûnh thôøi ñaïi chuùng ta ñang soáng, nhöng treân heát, chuùng taïo ra moät kho baùu vaø moät nguoàn löïc maø chuùng ta neân nhaän thöùc ñeå nuoâi döôõng moät traûi nghieäm ngaøy caøng roõ neùt hôn veà baûn saéc giaùo hoäi cuûa chuùng ta.
Trong nhöõng tröôøng hôïp khaùc, caùc moái daây naøy mang hình thöùc cô caáu, ñöôïc quaûn lyù bôûi luaät, laøm phaùt sinh caùc theå cheá nhö caùc Toaø thöôïng phuï Giaùo tænh vaø nhaát laø caùc Hoäi ñoàng Giaùm muïc (caáp quoác gia vaø caáp mieàn), cuõng nhö caùc Thöôïng Hoäi ñoàng cuûa caùc Giaùo hoäi töï trò (sui iuris), vaø caû caùc toå chöùc quoác teá cuûa caùc Hoäi ñoàng Giaùm muïc.
Caùc cô caáu naøy cuõng ñoùng vai troø trong giai ñoaïn thöïc hieän, ñöôïc Vaên Kieän Chung Keát (VC) toùm löôïc nhö sau: "Chuùng toâi ñeà nghò caùc Hoäi ñoàng Giaùm muïc vaø caùc Thöôïng Hoäi ñoàng cuûa caùc Giaùo hoäi töï trò (sui iuris) phaân boå nhaân söï vaø caùc nguoàn löïc ñeå ñoàng haønh vôùi loä trình phaùt trieån Giaùo hoäi nhö laø Giaùo hoäi hieäp haønh trong söù vuï, vaø ñoàng thôøi ñeå duy trì lieân laïc vôùi Vaên phoøng Toång Thö kyù cuûa Thöôïng Hoäi ñoàng" (VC, soá 9).
"Trong moät xaõ hoäi "sieâu keát noái" cuûa chuùng ta ngaøy nay, khoâng moät giaùo phaän hay giaùo khu Coâng giaùo Ñoâng phöông naøo coù theå nghó raèng mình toàn taïi trong söï bieät laäp."
Do ñoù, caùc nhoùm cuûa caùc giaùo hoäi ñòa phöông coù hai vai troø.
Thöù nhaát, hoï ñöôïc môøi goïi: naâng ñôõ caùc tieán trình ñang dieãn ra ôû caáp ñòa phöông - ñaëc bieät laø nôi nhöõng tieán trình aáy vaãn coøn ôû giai ñoaïn khôûi ñaàu - baèng caùch thuùc ñaåy caùc giaùo hoäi ñòa phöông; taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho söï phoái hôïp vaø lieân keát giöõa caùc nhoùm hieäp haønh caáp giaùo phaän; toå chöùc vieäc ñaøo taïo, coù tính ñeán caùc ñeà xuaát töø nhöõng tröôøng ñaøo taïo vaø caùc saùng kieán huaán luyeän veà tính hieäp haønh ñang hieän dieän taïi caùc vuøng laõnh thoå khaùc nhau (caùch rieâng laø cho caùc thaønh vieân nhoùm hieäp haønh vaø nhöõng ngöôøi tröïc tieáp tham gia coå vuõ tieán trình thöïc hieän); thuùc ñaåy suy tö thaàn hoïc vaø muïc vuï, ñaëc bieät laø nhaèm caûi thieän vieäc hoäi nhaäp vaên hoùa trong boái caûnh ñòa phöông ñoái vôùi caùc nguoàn taøi lieäu do Vaên phoøng Toång thö kyù soaïn thaûo.
Vieäc thöïc hieän nhöõng nhieäm vuï naøy ôû caáp ñoä ñòa phöông seõ naëng neà hôn vaø ñoøi hoûi noã löïc gaáp ñoâi; vì lyù do ñoù, trong tinh thaàn boå trôï, nhöõng nhieäm vuï naøy coù theå ñöôïc thöïc hieän hieäu quaû hôn ôû caáp ñoä caùc nhoùm giaùo hoäi ñòa phöông, maø khoâng laøm giaûm vai troø cuûa moãi giaùo hoäi ñòa phöông.
Höôùng haønh ñoäng thöù hai lieân quan ñeán vieäc truyeàn thoâng lieân laïc vôùi Vaên phoøng Toång Thö kyù Thöôïng Hoäi ñoàng, vieäc naøy seõ ngaøy caøng trôû neân quan troïng hôn theo thôøi gian, chaúng haïn khi caàn thu thaäp caùc ñoùng goùp töø caùc giaùo hoäi ñòa phöông vaø toång hôïp chuùng thaønh caùc baûn töôøng trình caáp quoác gia. Nhöõng thoâng tin cuï theå hôn seõ ñöôïc cung caáp khi caùc chi tieát vaø thôøi haïn cho giai ñoaïn naøy ñöôïc roõ raøng hôn. Tuy nhieân, caùc Hoäi ñoàng Giaùm muïc coù theå tin töôûng vaøo söï saün saøng hoã trôï cuûa Vaên phoøng Toång Thö kyù trong vieäc vöôït qua baát kyø trôû ngaïi naøo coù theå phaùt sinh trong suoát haønh trình.
Ñeå thöïc hieän hai nhieäm vuï naøy, ñieàu quan troïng laø phaûi taùi khôûi ñoäng vaø canh taân caùc nhoùm hieäp haønh caáp quoác gia vaø caáp chaâu luïc, theo ñònh höôùng ñaõ ñöôïc ñeà caäp ñoái vôùi caùc nhoùm hieäp haønh ñòa phöông. Chính caùc nhoùm naøy seõ ñaûm traùch vieäc thöïc hieän nhöõng coâng vieäc cuï theå.
Ngoaøi ra, coøn coù moät nhieäm vuï thöù ba: Vaên Kieän Chung Keát (VC) nhìn nhaän caùc Hoäi ñoàng Giaùm muïc nhö laø khí cuï ñeå dieãn taû vaø thöïc thi tính hieäp ñoaøn cuûa caùc giaùm muïc, cuõng nhö ñeå thuùc ñaåy söï hieäp thoâng giöõa caùc giaùo hoäi ñòa phöông. Vì theá, tính hieäp haønh cuõng bao haøm vieäc suy xeùt laïi nhöõng phöông thöùc hoaït ñoäng cuï theå theo chöùc naêng cuûa caùc Hoäi ñoàng Giaùm muïc. Trong soá 125 cuûa VC, coù nhöõng chæ daãn cuï theå lieân quan ñeán vaán ñeà naøy, nhöõng ñieàu maø chaéc chaén caùc giaùo hoäi ñòa phöông rieâng leû khoâng theå töï mình ñaûm traùch. Vì vaäy, ñieàu quan troïng laø caùc nhoùm giaùo hoäi ñòa phöông caàn daán thaân vaøo vieäc suy tö vaø thöïc nghieäm caùc caùch thöùc thöïc hieän mang tính hieäp haønh ôû caáp ñoä cuûa mình, vaø caùc keát quaû ñaït ñöôïc seõ ñoùng goùp vaøo giai ñoaïn löôïng giaù.
2.4. Nhieäm vuï cuûa Vaên phoøng Toång Thö kyù Thöôïng Hoäi ñoàng
Vaên phoøng Toång Thö kyù Thöôïng Hoäi ñoàng ñaõ ñöôïc Ñöùc Giaùo hoaøng Phanxicoâ, vaø sau ñoù laø Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV trao phoù nhieäm vuï khôûi ñoäng vaø ñieàu phoái thoâng qua tieán trình ñoàng haønh trong giai ñoaïn boán naêm töø 2025 ñeán 2028.
Trong khuoân khoå ñoù, moät trong nhöõng nhieäm vuï chính yeáu cuûa Vaên phoøng Toång Thö kyù laø thuùc ñaåy söï hieäp thoâng trong tinh thaàn trao ñoåi caùc hoàng aân vaø höôùng ñeán "söï hoaùn caûi veà caùc moái lieân keát" (VC, Phaàn IV) giöõa caùc Giaùo hoäi. Nhöõng caùch thöùc quan troïng cho muïc tieâu naøy bao goàm vieäc laéng nghe caùc kinh nghieäm ñaõ ñöôïc thöïc hieän trong nhöõng boái caûnh giaùo hoäi khaùc nhau vaø coå vuõ söï chia seû caùc suy tö veà caùc kinh nghieäm aáy, ñeå töø ñoù cuøng nhau nhaän ra tieáng noùi cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn vaø ñònh höôùng nhöõng böôùc ñi theo söï chæ daãn cuûa Ngaøi.
Vaên phoøng Toång Thö kyù ñöôïc môøi goïi coå vuõ cuoäc ñoái thoaïi lieân tuïc giöõa caùc giaùo hoäi ñòa phöông, taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho vieäc thoâng tin vaø trao ñoåi laãn nhau, ñaëc bieät laø thoâng qua caùc nhoùm giaùo hoäi ñòa phöông, nhaát laø ôû caáp chaâu luïc. Vôùi muïc tieâu naøy, Vaên phoøng seõ laéng nghe vaø thu thaäp caùc phaûn hoài cuûa caùc giaùo hoäi ñòa phöông, treân cô sôû ñoù soaïn thaûo caùc ghi chuù vaø taøi lieäu hoã trôï, ñoàng thôøi phoå bieán caùc thoâng tin vaø ñeà xuaát. Ngoaøi ra, Vaên phoøng seõ ñeà xöôùng caùc cuoäc gaëp gôõ nhaèm coå vuõ söï laéng nghe laãn nhau, chia seû haønh trình vaø hoa traùi cuûa noù, cuõng nhö bieåu loä caùch coäng ñoaøn loøng bieát ôn ñoái vôùi Chuùa.
Söï kieän ñaàu tieân trong soá naøy laø Naêm thaùnh daønh cho caùc nhoùm hieäp haønh vaø caùc toå chöùc tham gia, seõ dieãn ra töø ngaøy 24 ñeán 26 thaùng 10 naêm 2025. Thoâng tin chi tieát hôn veà caùch toå chöùc caùc söï kieän khaùc cuõng nhö vieäc thu thaäp caùc phaûn hoài seõ ñöôïc göûi ñi trong tieán trình saép tôùi. Trong thôøi ñieåm hieän taïi, ñeå baûo ñaûm luoàng thoâng tin thoâng suoát vaø ñieàu phoái hieäu quaû hôn, ñieàu thieát yeáu laø moãi giaùo phaän hoaëc giaùo khu Coâng giaùo Ñoâng phöông caàn ñaêng kyù nhoùm hieäp haønh cuûa mình vaøo cô sôû döõ lieäu cuûa Vaên phoøng Toång Thö kyù Thöôïng Hoäi ñoàng[4]. Chuùng toâi traân troïng ñeà nghò moãi giaùm muïc giaùo phaän vaø giaùm muïc Coâng giaùo Ñoâng phöông xaùc nhaän raèng ñieàu naøy ñaõ ñöôïc thöïc hieän.
Nhieäm vuï thöù hai cuûa Vaên phoøng Toång Thö kyù laø ñoàng haønh vôùi caùc giaùm muïc giaùo phaän hoaëc caùc giaùm muïc Coâng giaùo Ñoâng phöông vaø caùc nhoùm hieäp haønh, chuû yeáu thoâng qua vieäc ñoái thoaïi vôùi caùc cô cheá thích hôïp ñöôïc thieát laäp bôûi caùc nhoùm giaùo hoäi ñòa phöông, ñaëc bieät laø ôû caáp chaâu luïc. Tuy nhieân, trong khaû naêng coù theå, Vaên phoøng Toång Thö kyù cuõng saün saøng ñoàng haønh vôùi töøng giaùo hoäi ñòa phöông, cuõng nhö vôùi caùc hoäi doøng ñôøi soáng thaùnh hieán, caùc tu ñoaøn ñôøi soáng toâng ñoà, cuõng nhö caùc hieäp hoäi, caùc phong traøo vaø caùc coäng ñoaøn môùi, hoaëc caùc theå cheá khaùc coù nguyeän voïng, vôùi öu tieân daønh cho nhöõng giaùo hoäi ñòa phöông coù ít nguoàn löïc hôn. Vaên phoøng Toång Thö kyù cam keát "luoân môû roäng cöûa"[5], saün saøng laéng nghe caùc nhu caàu, thao thöùc vaø ñeà xuaát ñeán töø caùc giaùo hoäi ñòa phöông, ñoàng thôøi taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho coâng vieäc cuûa caùc giaùo hoäi naøy baèng caùch coá gaéng ñaùp laïi caùc yeâu caàu lieân quan ñeán noäi dung vaø phöông phaùp cuûa giai ñoaïn thöïc hieän.
Moät ñieåm ñaëc bieät quan troïng laø khuyeán khích caùc giaùo hoäi ñòa phöông thöïc hieän haønh trình cuûa mình vôùi caùch tieáp caän hieäp haønh. Kinh nghieäm cuûa nhöõng giaùo hoäi ñòa phöông ñaõ khôûi söï giai ñoaïn thöïc hieän cho thaáy raèng noäi dung vaø caùc quyeát ñònh laø ñieàu quan troïng, nhöng caùch thöùc chuùng ñöôïc thöïc hieän cuõng quan troïng khoâng keùm. Caùc cô caáu vaø quy taéc phuø hôïp laø ñieàu khoâng theå thieáu, nhöng töï chuùng laø chöa ñuû. Vieãn töôïng vaø veû ñeïp cuûa moät Giaùo hoäi hieäp haønh chæ ñöôïc hieåu troïn veïn trong caùc coäng ñoaøn ñaõ coù kinh nghieäm tröïc tieáp veà vieäc laéng nghe vaø tham gia vaøo caùc tieán trình phaân ñònh vaø ra quyeát ñònh. Chính nôi kinh nghieäm cuï theå vaø ñöôïc chia seû naøy - döôùi söï höôùng daãn cuûa caùc Muïc töû, thöôøng ñöôïc ghi daáu bôûi nieàm vui cuûa Tin möøng - maø Vaên phoøng Toång Thö kyù mong muoán tieáp tuïc coáng hieán moät söï phuïc vuï taän taâm vaø kòp thôøi.
Nhieäm vuï thöù ba laø tieáp tuïc ñieàu phoái caùc nhoùm nghieân cöùu trong söï phoái hôïp vôùi caùc cô quan höõu traùch cuûa Giaùo trieàu Roâma, trong ñoù coù söï tham gia cuûa caùc muïc töû vaø caùc chuyeân gia ñeán töø moïi chaâu luïc. Ñöùc Giaùo hoaøng Leâoâ XIV ñaõ xaùc nhaän nhieäm vuï naøy, ñoàng thôøi boå sung hai nhoùm nghieân cöùu môùi (cuï theå laø: nhoùm nghieân cöùu "Phuïng vuï trong vieãn töôïng hieäp haønh" vaø nhoùm nghieân cöùu "Quy cheá cuûa caùc Hoäi ñoàng Giaùm muïc, caùc Ñaïi hoäi Giaùo hoäi vaø caùc Coâng ñoàng ñòa phöông"). Vaên phoøng cuõng coù traùch nhieäm baûo ñaûm raèng caùc quyeát ñònh cuûa Ñöùc Giaùo hoaøng - ñöôïc xaây döïng döïa treân nhöõng phaùt hieän cuûa caùc nhoùm naøy - seõ ñöôïc hoäi nhaäp moät caùch haøi hoøa vaøo tieán trình hieäp haønh ñang dieãn ra. Vôùi muïc tieâu nghieân cöùu saâu theâm caùc vaán ñeà ñaõ naûy sinh trong tieán trình Thöôïng Hoäi ñoàng, Vaên phoøng cuõng seõ coå vuõ caùc hoäi nghò vaø caùc hoäi thaûo chuyeân ñeà, nhaèm taïo ra nhöõng cô hoäi cho vieäc suy tö cuøng nhau, cuõng nhö cho vieäc suy tö veà thaàn hoïc vaø muïc vuï.
Sau cuøng, moät nhieäm vuï ñaëc bieät quan troïng laø ñoàng haønh trong vieäc toå chöùc caùc Ñaïi hoäi löôïng giaù caáp chaâu luïc (boán thaùng ñaàu naêm 2028) vaø toå chöùc Ñaïi hoäi Giaùo hoäi vaøo thaùng 10 naêm 2028. Trong vieãn töôïng cuûa caùc söï kieän naøy, caàn nhaéc laïi raèng vieäc löôïng giaù khoâng phaûi laø moät hình thöùc phaùn xeùt hay kieåm soaùt, nhöng laø cô hoäi ñeå töï vaán: chuùng ta ñang ôû ñaâu trong tieán trình thöïc hieän vaø hoaùn caûi, nhaèm laøm noåi baät nhöõng böôùc tieán ñaõ ñaït ñöôïc vaø xaùc ñònh nhöõng ñieåm caàn caûi thieän (x. VC, soá 100). Caùc Ñaïi hoäi Giaùo hoäi ñöôïc döï kieán toå chöùc trong naêm 2027-2028 ôû caùc caáp ñoä khaùc nhau caàn ñöôïc nhìn trong aùnh saùng aáy, vaø seõ laø nhöõng cô hoäi ñeå vui möøng vôùi caùc hoàng aân ñaõ laõnh nhaän, haàu chuùng ta tieáp tuïc lôùn leân cuøng nhau nhö moät Giaùo hoäi hieäp haønh daán thaân thi haønh söù vuï ñaõ laõnh nhaän töø Ñöùc Kitoâ trong hoaøn caûnh cuï theå cuûa thôøi ñaïi chuùng ta; ñoàng thôøi, ñaây cuõng seõ laø dòp ñeå hieän thöïc hoùa nhöõng caùch thöùc cuï theå trong vieäc keát hôïp giöõa tính hieäp haønh, tính hieäp ñoaøn vaø quyeàn toái thöôïng moät caùch trung thaønh vaø saùng taïo, vôùi tinh thaàn ñoàng traùch nhieäm trong söï khaùc bieät.
Caùc chi tieát cuï theå hôn lieân quan ñeán quy trình vaø caùc chuû ñeà caàn ñöôïc ñeà caäp trong caùc Ñaïi hoäi seõ ñöôïc hình thaønh töø tieán trình ñoái thoaïi tröôùc caùc Ñaïi hoäi, cuõng nhö töø nhöõng keát quaû cuûa nhoùm nghieân cöùu môùi, voán coù nhieäm vuï suy tö veà caùc vaán ñeà naøy. Ñieàu coù theå tieân lieäu tröôùc laø: caùc Ñaïi hoäi naøy seõ laø cô hoäi ñeå chia seû nhöõng kinh nghieäm canh taân caùc thöïc haønh muïc vuï vaø caùc cô caáu Giaùo hoäi theo vieãn töôïng hieäp haønh maø moãi giaùo hoäi ñòa phöông cho laø ñaõ ñuû vöõng chaéc ñeå ñeä trình leân Ñöùc Thaùnh Cha cho vieäc pheâ chuaån chung cuoäc. Ñaây cuõng seõ laø dòp ñeå cuøng nhau baét ñaàu ñoái dieän vôùi nhöõng vaán ñeà chaéc chaén seõ phaùt sinh trong haønh trình phía tröôùc.
"Vieäc ñoïc Vaên Kieän Chung Keát (VC) caàn ñöôïc naâng ñôõ vaø duy trì bôûi vieäc caàu nguyeän rieâng tö vaø coäng ñoaøn, quy höôùng veà Ñöùc Kitoâ, Ñaáng laø Thaày daïy laéng nghe vaø ñoái thoaïi (x. VC, soá 51), vaø caàn môû loøng tröôùc taùc ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn."
3. Laøm theá naøo ñeå gaén keát vôùi Vaên Kieän Chung Keát (VC) trong giai ñoaïn thöïc hieän?
VC laø ñieåm tham chieáu cho toaøn boä giai ñoaïn thöïc hieän; ñoù laø lyù do vì sao noù ñöôïc trích daãn raát nhieàu trong taøi lieäu naøy. Vì vaäy, ñieàu thieát yeáu laø phaûi coå vuõ vieäc hieåu bieát veà Vaên Kieän Chung Keát (VC), caùch rieâng nôi caùc thaønh vieân cuûa caùc nhoùm hieäp haønh vaø nhöõng ngöôøi ôû caùc caáp khaùc nhau ñöôïc môøi goïi ñeå thuùc ñaåy tieán trình thöïc hieän. Vì Vaên Kieän Chung Keát (VC) laø moät vaên kieän phong phuù vaø toaøn dieän, neân caàn phaûi cung caáp - ôû caáp ñòa phöông, quoác gia hoaëc vuøng - nhöõng cô hoäi vaø/hoaëc nhöõng phöông tieän ñaøo taïo, hoã trôï vaø höôùng daãn vieäc ñoïc noù, nhôø ñoù giuùp moïi ngöôøi naém baét ñöôïc nguoàn caûm höùng laøm sinh ñoäng noù, chöù khoâng chæ ñôn thuaàn hieåu sô löôïc veà caùc vaán ñeà ñöôïc ñeà caäp.
Tröôùc heát, vieäc ñoïc Vaên Kieän Chung Keát (VC) caàn ñöôïc naâng ñôõ vaø duy trì bôûi vieäc caàu nguyeän rieâng tö vaø coäng ñoaøn, quy höôùng veà Ñöùc Kitoâ, Ñaáng laø Thaày daïy laéng nghe vaø ñoái thoaïi (x. VC, soá 51), vaø caàn môû loøng tröôùc taùc ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn: moät phaân tích mang tính toùm taét veà Vaên Kieän Chung Keát (VC) seõ laø khoâng ñuû. Vaên Kieän Chung Keát (VC) ñeà xuaát cho toaøn theå Giaùo hoäi vaø cho moãi ngöôøi ñaõ laõnh nhaän Bí tích Röûa toäi vieãn töôïng veà moät haønh trình hoaùn caûi: "Lôøi môøi goïi thi haønh söù vuï cuõng ñoàng thôøi laø lôøi môøi goïi hoaùn caûi ñoái vôùi töøng giaùo hoäi ñòa phöông, cuõng nhö toaøn theå Giaùo hoäi" (VC, soá 11). Nhö moïi haønh trình hoaùn caûi khaùc, haønh trình hoaùn caûi naøy bao haøm moät tieán trình ñaøo saâu söï hieåu bieát vaø thanh luyeän noäi taâm, voán coù khaû naêng daãn ñeán nhöõng thay ñoåi veà choïn löïa, haønh vi vaø loái soáng treân bình dieän caù nhaân. Treân bình dieän coäng ñoaøn, vieäc canh taân caùc phaïm truø tö duy vaø vaên hoaù theo höôùng hieäp haønh seõ laø neàn taûng ñeå phaùt trieån caùc thöïc haønh môùi vaø phaùt trieån caùc cô caáu ñöôïc ñoåi môùi.
Vaên Kieän Chung Keát (VC) laø moät vaên kieän toaøn dieän, ñöôïc thuùc ñaåy bôûi moät ñoäng löïc noäi taïi rieâng, voán laø hoa traùi cuûa moät tieán trình laéng nghe, trao ñoåi vaø phaân ñònh laâu daøi. Do ñoù, khoâng theå xem noù nhö laø moät taäp hôïp caùc höôùng daãn veà nhieàu vaán ñeà khaùc nhau coù theå ñöôïc taùch rôøi khoûi boái caûnh maø caùc höôùng daãn naøy ñaõ ñöôïc hình thaønh. Caùch tieáp caän nhö vaäy seõ caûn trôû vieäc naém baét yù nghóa cuûa caùc höôùng daãn vaø do ñoù khoâng theå thöïc hieän caùch ñuùng ñaén. Ñieàu naøy ñöôïc theå hieän roõ raøng ngay töø caáu truùc cuûa chính vaên kieän naøy.
Thaät vaäy, Phaàn I trình baøy söï hieåu bieát chung veà tính hieäp haønh, laø keát quaû cuûa haønh trình ñaõ ñöôïc thöïc hieän, vaø phaùc thaûo nhöõng neàn taûng thaàn hoïc vaø linh ñaïo cuûa tính hieäp haønh, ñöôïc ñaët neàn treân Coâng ñoàng Vaticanoâ II.
ÔÛ chieàu ngöôïc laïi, Phaàn V tieáp tuïc vieãn caûnh toång quaùt vaø nhaán maïnh raèng vieäc phaùt trieån nhö moät Giaùo hoäi hieäp haønh truyeàn giaùo ñoøi hoûi phaûi quan taâm ñeán vieäc ñaøo taïo taát caû caùc thaønh vieân cuûa Daân Thieân Chuùa.
Phaàn Keát luaän sau ñoù nhaéc laïi moät vieãn caûnh caùnh chung, voán ñònh höôùng cho söù vuï chung maø taát caû caùc thaønh vieân cuûa Daân Thieân Chuùa ñöôïc môøi goïi coäng taùc thöïc hieän.
Trong khung neàn ñaày yù nghóa naøy, caùc Phaàn II, III vaø IV taäp trung vaøo moät soá khía caïnh cuï theå cuûa ñôøi soáng Giaùo hoäi, ñöa ra caùc ñeà xuaát canh taân. Caùch rieâng: Phaàn II "ñöôïc daønh rieâng ñeå noùi veà söï hoaùn caûi trong caùc moái töông quan ñöôïc hình thaønh qua söï ñan xen cuûa caùc ôn goïi, caùc ñaëc suûng vaø caùc thöøa taùc vuï" (VC, soá 11); Phaàn III xaùc ñònh ba thöïc haønh thieát yeáu nhaèm khôûi ñoäng caùc tieán trình "bieán ñoåi mang tính truyeàn giaùo" (phaân ñònh mang tính Giaùo hoäi, caùc tieán trình ra quyeát ñònh, vaên hoùa minh baïch, traùch nhieäm giaûi trình vaø ñaùnh giaù), ñoàng thôøi nhaán maïnh söï caáp thieát phaûi canh taân caùc toå chöùc tham gia; Phaàn IV "phaùc thaûo caùch chuùng ta coù theå vun ñaép nhöõng hình thöùc môùi trong vieäc trao ñoåi hoàng aân vaø canh taân söï gaén keát giöõa caùc moái daây lieân keát chuùng ta trong Giaùo hoäi, ñaëc bieät trong boái caûnh traûi nghieäm veà söï gaén boù vôùi ñòa phöông ñang thay ñoåi saâu saéc" (sñd.), ñoàng thôøi suy tö veà vai troø cuûa caùc Hoäi ñoàng Giaùm muïc, caùc Ñaïi hoäi Giaùo hoäi vaø vieäc phuïc vuï cuûa Giaùm muïc Roâma.
3.1. Duy trì taàm nhìn toång theå
Thay vì cung caáp moät baûn toùm löôïc caùc noäi dung chính cuûa VC, ñieàu coù theå trôû thaønh raøo caûn cho vieäc tieáp caän baûn vaên trong tính toaøn theå cuûa noù, thieát töôûng toát hôn laø neâu baät moät soá ñieåm chuû choát xuyeân suoát vaên kieän naøy, voán laøm neân söï nhaát quaùn noäi taïi vaø hình thaønh caùc tieâu chí ñeå ñònh höôùng vaø löôïng giaù caùc quyeát ñònh caàn thöïc hieän. Chính trong vieãn töôïng aáy maø nhöõng böôùc ñi cuï theå nhaèm thöïc thi caùc ñeà xuaát cuûa VC caàn ñöôïc ñaët neàn treân:
a) Tröôùc heát, Vaên Kieän Chung Keát (VC) ñeà xuaát moät vieãn töôïng thaàn hoïc roõ raøng veà Giaùo hoäi ñeå laøm ñieåm quy chieáu, ñöôïc ñaët neàn taûng treân Coâng ñoàng Vaticanoâ II: haønh trình hieäp haønh thöïc chaát laø "vieäc aùp duïng vaøo thöïc teá theo nhö nhöõng gì Coâng ñoàng ñaõ daïy veà Giaùo hoäi nhö laø Maàu nhieäm vaø nhö laø Daân Thieân Chuùa, ñöôïc môøi goïi neân thaùnh thoâng qua moät cuoäc hoaùn caûi lieân tuïc xuaát phaùt töø vieäc laéng nghe Tin möøng" (VC, soá 5), trong yù thöùc raèng moãi thaønh vieân cuûa Giaùo hoäi, duø laø nam hay nöõ, ñeàu ñaõ laõnh nhaän hoàng aân Chuùa Thaùnh Thaàn.
b) Söù vuï loan baùo Nöôùc Thieân Chuùa, ñöôïc Chuùa Gieâsu khôûi xöôùng vaø taát caû nhöõng ngöôøi ñaõ laõnh nhaän Bí tích Röûa toäi ñöôïc môøi goïi tham gia vaøo, moãi ngöôøi tham gia vôùi nhöõng ñaëc suûng, ôn goïi vaø thöøa taùc vuï rieâng cuûa mình, laø truïc xuyeân suoát cuûa toaøn boä VC vaø laø muïc tieâu toái haäu cuûa noù. Nhöõng suy tö veà caùc phöông theá caàn ñöôïc söû duïng hoaëc nhöõng caûi toå caàn ñöôïc thöïc hieän luoân phaûi ñöôïc ñaët trong vieãn töôïng cuûa söù vuï, voán laø tieâu chuaån neàn taûng cho moïi söï phaân ñònh trong laõnh vöïc naøy.
Ñaëc bieät, Vaên Kieän Chung Keát (VC) maïnh meõ coå vuõ moät Giaùo hoäi ngaøy caøng can ñaûm ñi ra, ñeán möùc môøi goïi caùc coäng ñoaøn haõy töï xem mình nhö "laø ngöôøi phuïc vuï cho söù vuï maø caùc tín höõu ñaûm nhaän trong xaõ hoäi, trong gia ñình vaø trong moâi tröôøng laøm vieäc, maø khoâng coøn chæ taäp trung vaøo caùc hoaït ñoäng dieãn ra noäi boä vaø caùc nhu caàu toå chöùc cuûa rieâng coäng ñoaøn mình" (VC, soá 59).
c) Vieãn töôïng töông quan vaø logic cuûa vieäc trao ñoåi caùc hoàng aân nhö laø moät bieåu loä cuûa tính coâng giaùo laø hai ñònh höôùng chuû ñaïo khaùc xuyeân suoát toaøn boä Vaên Kieän Chung Keát (VC), vaø nhôø ñoù goùp phaàn ñònh höôùng cho vieäc hieåu vaø thöïc thi Vaên kieän naøy. Ñieàu naøy ñöôïc theå hieän roõ raøng trong vieäc trình baøy veà caùc thöøa taùc vieân coù chöùc thaùnh, trong moái töông quan hoäi nhaäp giöõa hoï vôùi nhau vaø vôùi toaøn theå Daân Thieân Chuùa (x. VC, caùc soá 69-74), hoaëc trong vieäc moâ taû caùc moái daây lieân keát giöõa caùc giaùo hoäi ñòa phöông qua söï hieäp thoâng giöõa caùc giaùm muïc.
d) Ñoäng löïc ñaïi keát theå hieän söï phaùt trieån quan ñieåm töông quan vaø logic cuûa vieäc trao ñoåi caùc hoàng aân. Do ñoù, ñaây khoâng phaûi laø moät yeáu toá tuøy choïn, nhöng laø moät ñoøi hoûi thieát yeáu, coù theå ñöôïc söû duïng ñeå löôïng giaù tính naêng ñoäng cho haønh trình böôùc ñi cuøng nhau cuûa chuùng ta.
e) Sau cuøng, Vaên Kieän Chung Keát (VC) ñoùn nhaän vieãn töôïng cuûa Coâng ñoàng veà moät Giaùo hoäi hieän dieän trong theá giôùi, ñoái thoaïi vôùi moïi ngöôøi, vôùi caùc truyeàn thoáng toân giaùo khaùc (x. VC, soá 41) vaø vôùi toaøn theå coäng ñoàng nhaân loaïi (x. VC, soá 42). Vieäc phaùt trieån nhö moät Giaùo hoäi hieäp haønh coù khaû naêng ñoái thoaïi mang moät giaù trò ngoân söù, noù bao haøm söï daán thaân cho coâng baèng xaõ hoäi vaø sinh thaùi toaøn dieän. Nhöõng chieàu kích naøy khoâng theå bò xem nheï trong giai ñoaïn thöïc hieän, vì chuùng daãn ñeán vieäc taïo ra nhöõng cô hoäi ñoái thoaïi döïa treân caùc nhu caàu cuï theå cuûa caùc laõnh thoå vaø xaõ hoäi maø chuùng ta ñang soáng.
Beân caïnh nhöõng ñònh höôùng chuû ñaïo ñaõ neâu treân, ñoäng löïc noäi taïi laøm sinh ñoäng Vaên Kieän Chung Keát (VC) - vaø cuõng laø ñieàu maø giai ñoaïn thöïc hieän ñöôïc môøi goïi ñaûm nhaän - phaùt xuaát: töø söï khai trieån lieân tuïc moät soá caëp löôõng cöïc vaø caêng thaúng voán ñònh hình ñôøi soáng cuûa Giaùo hoäi; vaø töø caùch thöùc maø caùc phaïm truø giaùo hoäi hoïc dieãn ñaït ñôøi soáng aáy. Sau ñaây laø moät soá caëp löôõng cöïc ñieån hình: Giaùo hoäi toaøn theå vaø giaùo hoäi ñòa phöông; Giaùo hoäi nhö laø Daân Thieân Chuùa, laø Thaân Theå Ñöùc Kitoâ vaø Giaùo hoäi nhö laø Ñeàn thôø cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn; söï tham gia cuûa taát caû moïi ngöôøi vaø thaåm quyeàn cuûa moät soá ngöôøi; tính hieäp haønh, tính hieäp ñoaøn vaø quyeàn toái thöôïng; chöùc tö teá coäng ñoàng vaø chöùc tö teá thöøa taùc; thöøa taùc vuï (goàm thöøa taùc vuï coù chöùc thaùnh vaø nhöõng thöøa taùc vuï ñöôïc thieát laäp) vaø söï tham gia trong söù vuï nhôø ôn goïi Bí tích Röûa toäi maø khoâng coù hình thöùc thöøa taùc vuï.
Vieäc thöïc hieän Vaên Kieän Chung Keát (VC) ñoøi hoûi phaûi tieáp caän vaø phaân ñònh nhöõng caêng thaúng naøy khi chuùng naûy sinh trong hoaøn caûnh cuï theå cuûa töøng giaùo hoäi ñòa phöông. Höôùng ñi khoâng phaûi laø tìm ra moät giaûi phaùp baát khaû thi nhaèm loaïi boû caêng thaúng baèng caùch nghieâng haún veà moät phía. Traùi laïi, chính trong hoaøn caûnh cuï theå "ôû ñaây vaø luùc naøy" cuûa moãi giaùo hoäi ñòa phöông, caàn phaûi phaân ñònh xem söï quaân bình khaû thi naøo cho pheùp phuïc vuï söù vuï moät caùch naêng ñoäng hôn. Nhieàu khaû naêng, taïi caùc nôi khaùc nhau seõ ñöa ñeán nhöõng quyeát ñònh khaùc nhau. Vì lyù do ñoù, trong nhieàu laõnh vöïc, Vaên Kieän Chung Keát (VC) môû ra nhöõng khoâng gian daønh cho vieäc thöû nghieäm mang tính ñòa phöông, chaúng haïn lieân quan ñeán caùc thöøa taùc vuï (x. VC, caùc soá 66, 76, 78), tieán trình ra quyeát ñònh (x. VC, soá 94), traùch nhieäm giaûi trình vaø löôïng giaù (x. VC, soá 101), vaø caùc toå chöùc tham gia (x. VC, soá 104). Caùc giaùo hoäi ñòa phöông ñöôïc môøi goïi söû duïng caùc phöông theá naøy.
Trong hoaøn caûnh xaõ hoäi vaø vaên hoùa hieän nay, moät soá caêng thaúng ñang mang nhöõng hình thaùi môùi vaø ñoøi hoûi moät söï noã löïc trong vieäc nhaän thöùc. Vì lyù do naøy, Vaên Kieän Chung Keát (VC) ñaõ daønh rieâng moät ñoaïn vôùi töïa ñeà raát yù nghóa: "Ñöôïc beùn reã vöõng chaéc nhöng vaãn laø nhöõng ngöôøi haønh höông" (x. VC, caùc soá 110-119). Theo truyeàn thoáng, chính moái lieân heä vôùi moät nôi choán, ñöôïc hieåu theo nghóa khoâng gian vaø ñòa lyù, laøm neân caên tính cuûa caùc giaùo hoäi ñòa phöông nhö nhöõng phaàn töû cuûa Daân Thieân Chuùa, vaø laø neàn taûng cho caûm thöùc thuoäc veà cuûa moïi ngöôøi. Tuy nhieân, caùc hieän töôïng nhö ñoâ thò hoùa, di chuyeån ngaøy caøng nhieàu, hieän töôïng di daân, vaø söï lan roäng cuûa vaên hoùa kyõ thuaät soá ñang laøm bieán ñoåi saâu saéc caùch con ngöôøi caûm nhaän veà tính thuoäc veà: caûm thöùc naøy hieän nay gaén lieàn vôùi maïng löôùi caùc moái töông quan hôn laø vôùi khoâng gian ñòa lyù, duø nhu caàu cuûa con ngöôøi veà nhöõng moái daây coäng ñoaøn thì vaãn khoâng thay ñoåi. Thaät vaäy, söï suy yeáu cuûa nhöõng lieân keát ñoù caøng laøm cho noã löïc saùng taïo truyeàn giaùo trôû neân caáp thieát hôn, ñeå Giaùo hoäi coù theå chaïm ñeán con ngöôøi vaø taïo döïng moái daây töông quan vôùi hoï ngay taïi nôi hoï ñang soáng (x. VC, caùc soá 110-119).
Trong giai ñoaïn löôïng giaù, ñieàu quan troïng laø phaûi thu thaäp caùc hoa traùi töø kinh nghieäm cuûa caùc giaùo hoäi ñòa phöông trong vieäc soáng nhöõng caëp löôõng cöïc vaø caêng thaúng aáy, cuõng nhö caùc keát quaû cuûa nhöõng noã löïc saùng taïo truyeàn giaùo, nhaèm thuùc ñaåy vieäc trao ñoåi nhöõng thöïc haønh toát ñeïp.
3.2. Daán thaân vaøo caùc thöïc haønh cuï theå
Vôùi söï chaêm chuù laéng nghe Chuùa Thaùnh Thaàn vaø trong vieãn töôïng giaùo hoäi hoïc maø Vaên Kieän Chung Keát (VC) tieáp nhaän töø Coâng ñoàng Vaticanoâ II, muïc tieâu cuï theå cuûa giai ñoaïn thöïc hieän laø phaân ñònh nhöõng böôùc hoaùn caûi veà vaên hoùa, caùc moái töông quan vaø thöïc haønh Giaùo hoäi, vaø do ñoù, laø caûi caùch caùc cô caáu vaø theå cheá. Ñaây laø moät ñieåm then choát trong toaøn boä tieán trình: "Neáu saép tôùi khoâng coù nhöõng thay ñoåi cuï theå, taàm nhìn veà moät Giaùo hoäi hieäp haønh seõ khoâng ñaùng tin caäy, ñieàu naøy seõ khieán caùc thaønh vieân Daân Thieân Chuùa voán ñaõ tìm ñöôïc söùc maïnh vaø nieàm hy voïng töø tieán trình hieäp haønh phaûi lui xa" (VC, soá 94).
Vaên Kieän Chung Keát (VC) nhieàu laàn nhaán maïnh raèng "caùc giaùo hoäi ñòa phöông phaûi tìm ra nhöõng phöông thöùc thích hôïp ñeå thöïc hieän nhöõng thay ñoåi naøy" (sñd.), vaø ñaây chính laø nhieäm vuï then choát cuûa giai ñoaïn thöïc hieän. Do ñoù, khoâng theå xaùc ñònh ñaâu laø nhöõng öu tieân mang tính phoå quaùt trong soá nhieàu laõnh vöïc ñöôïc Vaên Kieän Chung Keát (VC) ñeà caäp. Tình hình cuï theå ôû töøng ñòa phöông coù theå hoaøn toaøn chính ñaùng khieán cho moät vaán ñeà naøo ñoù trôû neân quan troïng vaø caáp thieát, trong khi taïi nôi khaùc thì khoâng: chaúng haïn nhö moái töông quan giöõa Giaùo hoäi Latinh vaø caùc Giaùo hoäi Coâng giaùo Ñoâng phöông taïi moät soá vuøng, hoaëc söùc soáng cuûa phong traøo ñaïi keát hay ñoái thoaïi lieân toân taïi nhöõng nôi khaùc, nhöõng ñieàu naøy ñoøi hoûi phaûi coù hình thöùc cuï theå, keå caû veà cô caáu vaø theå cheá cho vieäc daán thaân cuøng nhau tieán böôùc.
Ñoàng thôøi - lieân quan ñeán söï caêng thaúng giöõa Giaùo hoäi toaøn theå vaø giaùo hoäi ñòa phöông nhö ñaõ noùi ôû treân - cuõng coù moät nhu caàu caáp thieát laø phaûi cuøng nhau tieán böôùc nhö moät Giaùo hoäi toaøn theå. Thaät vaäy, ñaây chính laø lyù do chính yeáu cho vieäc khai môû tieán trình ñoàng haønh vaø löôïng giaù.
Trong boái caûnh aáy, vaø xeùt ñeán traùch nhieäm cuûa töøng giaùo hoäi ñòa phöông trong vieäc thöïc hieän caùc chæ daãn cuûa Vaên Kieän Chung Keát (VC) trong hoaøn caûnh cuûa mình, giôø ñaây ñaõ coù theå tieân lieäu raèng - döïa treân tieán trình Thöôïng Hoäi ñoàng 2021-2024 - caùc giaùo hoäi ñòa phöông ñöôïc môøi goïi chia seû nhöõng böôùc tieán ñaõ ñöôïc thöïc hieän trong moät soá laõnh vöïc cuï theå, döôùi hình thöùc vaø caùch theá maø hoï cho laø phuø hôïp nhaát. Caùc laõnh vöïc aáy bao goàm:
a) thuùc ñaåy linh ñaïo hieäp haønh (x. VC, caùc soá 43-46);
b) baûo ñaûm vieäc nhaän laõnh caùch höõu hieäu caùc vò trí traùch nhieäm vaø caùc vai troø laõnh ñaïo - voán khoâng ñoøi hoûi phaûi laõnh nhaän chöùc thaùnh - cho caû nam vaø nöõ, duø laø giaùo daân hay tu só (x. VC, soá 60);
c) tìm kieám vaø phaùt trieån nhöõng hình thöùc phuïc vuï vaø thöøa taùc vuï ñaùp öùng nhu caàu muïc vuï trong caùc boái caûnh khaùc nhau (x. VC, caùc soá 75-77);
d) thöïc haønh phaân ñònh mang tính giaùo hoäi (x. VC, caùc soá 81-86);
e) kích hoaït caùc tieán trình ra quyeát ñònh theo caùch thöùc hieäp haønh (x. VC, caùc soá 93-94);
f) tìm kieám vaø phaùt trieån nhöõng hình thöùc thích hôïp cho tính minh baïch, traùch nhieäm giaûi trình vaø löôïng giaù (x. VC, caùc soá 95-102);
g) nghóa vuï cuûa caùc giaùo phaän vaø caùc giaùo xöù trong vieäc thieát laäp caùc toå chöùc tham gia theo quy ñònh cuûa giaùo luaät, vaø canh taân phöông thöùc hoaït ñoäng cuûa caùc toå chöùc naøy theo chieàu kích hieäp haønh (x. VC, caùc soá 103-106);
h) toå chöùc thöôøng xuyeân caùc Ñaïi hoäi Giaùo hoäi caáp ñòa phöông vaø caáp vuøng (x. VC, soá 107);
i) thuùc ñaåy Coâng nghò giaùo phaän vaø Ñaïi hoäi giaùo khu Coâng giaùo Ñoâng phöông (x. VC, soá 108);
j) canh taân caùc giaùo xöù trong tinh thaàn hieäp haønh vaø truyeàn giaùo (x. VC, soá 117);
k) löôïng giaù tính hieäp haønh cuûa tieán trình khai taâm Kitoâ giaùo (x. VC, soá 142), vaø noùi chung, cuûa caùc chöông trình ñaøo taïo vaø cô sôû ñaøo taïo lieân quan (x. VC, caùc soá 143-151).
Danh saùch naøy chaéc chaén laø chöa ñaày ñuû vaø seõ ñöôïc phaùt trieån theâm trong quaù trình thöïc hieän, döïa treân nhöõng phaûn hoài töø caùc giaùo hoäi ñòa phöông.
4. Phöông phaùp vaø caùc coâng cuï naøo coù theå giuùp ñònh hình haønh trình cuûa chuùng ta trong giai ñoaïn thöïc hieän?
Haønh trình cuûa toaøn boä tieán trình Thöôïng Hoäi ñoàng ñaõ cho thaáy taàm quan troïng cuûa vieäc coù moät phöông phaùp phuø hôïp vôùi caùc vaán ñeà ñöôïc ñaët ra. Thaät vaäy, ñeå xaây döïng moät Giaùo hoäi hieäp haønh, thì noäi dung vaø phöông phaùp thöôøng phaûi aên khôùp vôùi nhau: vieäc gaëp gôõ vaø ñoái thoaïi nhö anh chò em trong Ñöùc Kitoâ veà caùch toát hôn ñeå soáng chieàu kích hieäp haønh cuûa Giaùo hoäi chính laø moät kinh nghieäm veà Giaùo hoäi hieäp haønh, qua ñoù môû ra moät söï hieåu bieát hôn veà chuû ñeà hieäp haønh.
Do ñoù, phöông phaùp hieäp haønh khoâng theå bò giaûn löôïc thaønh moät loaït caùc kyõ thuaät kieåm soaùt caùc cuoäc gaëp gôõ, nhöng laø moät kinh nghieäm thieâng lieâng vaø mang tính giaùo hoäi, môøi goïi chuùng ta lôùn leân trong moät caùch theá hieän höõu môùi cuûa Giaùo hoäi, ñöôïc ñaët neàn treân nieàm tin raèng: Chuùa Thaùnh Thaàn ban taëng hoàng aân cuûa Ngaøi cho taát caû nhöõng ngöôøi ñaõ laõnh nhaän Bí tích Röûa toäi, khôûi ñi töø sensus fidei (caûm thöùc ñöùc tin) (x. VC, soá 81).
Vì khoâng phaûi laø moät kyõ thuaät, neân phöông phaùp hieäp haønh khoâng theå ñaûm baûo tröôùc keát quaû mong muoán, bôûi vì keát quaû ñoù tuøy thuoäc vaøo möùc ñoä côûi môû ñeå laéng nghe nôi nhöõng ngöôøi tham gia tieán trình, vaø vaøo vieäc hoï coù saün saøng ñeå cho Thaàn Khí cuûa Ñöùc Kitoâ bieán ñoåi mình trong söï hieäp thoâng vôùi anh chò em hay khoâng. Ñaây chính laø moät chieàu kích khaùc cuûa cuoäc hoaùn caûi hieäp haønh maø VC môøi goïi toaøn theå Giaùo hoäi thöïc hieän.
4.1. Phaân ñònh mang tính giaùo hoäi
Caùc soá 81-86 cuûa Vaên Kieän Chung Keát (VC) trình baøy moät caùch suùc tích nhöng saâu saéc ñaëc ñieåm cuûa vieäc phaân ñònh mang tính giaùo hoäi, töùc laø phöông phaùp ñaëc thuø cuûa moät Giaùo hoäi hieäp haønh. Caàn quy chieáu veà nhöõng soá naøy, trong yù thöùc raèng: "Giaùo hoäi coù nhieàu caùch tieáp caän vaø nhieàu phöông phaùp luaän vöõng chaéc ñeå phaân ñònh" (VC, soá 86).
Lieân quan ñeán ñieàu naøy, ñaùng nhaéc laïi raèng phöông phaùp ñoái thoaïi trong Thaùnh Thaàn - voán chaéc chaén laø moät phöông phaùp noåi baät vaø laø yeáu toá goùp phaàn vaøo thaønh coâng cuûa tieán trình Thöôïng Hoäi ñoàng - caàn ñöôïc traân troïng, nhöng ñaây khoâng phaûi laø phöông phaùp hieäp haønh duy nhaát vaø, treân heát, phöông phaùp naøy cuõng khoâng ñoàng nghóa vôùi vieäc phaân ñònh mang tính giaùo hoäi, nhöng laø moät coâng cuï vaø laø söï chuaån bò cho vieäc phaân ñònh aáy.
Nhö ñaõ ñöôïc ñeà caäp trong soá 85 cuûa Vaên Kieän Chung Keát (VC), vieäc phaân ñònh mang tính giaùo hoäi ñoøi hoûi söï ñoùng goùp cuûa nhieàu lónh vöïc chuyeân moân khaùc nhau nhaèm hieåu saâu hôn boái caûnh vaø xaùc ñònh roõ hôn ñieàu ñang bò ñe doïa hoaëc caàn phaûi ñoái dieän. Tuy nhieân, khoâng deã ñeå nhöõng ñoùng goùp chuyeân moân naøy tìm ñöôïc moät vò trí thích hôïp trong tieán trình cuûa phöông phaùp ñoái thoaïi trong Thaùnh Thaàn, moät phöông phaùp voán tröôùc heát laø phöông theá cho söï gaëp gôõ, cho vieäc lôùn leân trong töông quan vaø cho haønh trình ñi töø caùi "toâi" ñeán caùi "chuùng ta".
Sau cuøng, vì giai ñoaïn thöïc hieän seõ ñoøi hoûi phaûi ñöa ra nhöõng quyeát ñònh cuï theå nhaèm canh taân caùc thöïc haønh vaø cô caáu, neân caùc tieán trình ñöa ra quyeát ñònh caàn mang troïn veïn tính giaùo hoäi, trong ñoù phaûi nhìn nhaän vai troø ñaëc thuø cuûa thaåm quyeàn, caùch rieâng laø cuûa caùc giaùm muïc giaùo phaän hoaëc caùc giaùm muïc Coâng giaùo Ñoâng phöông, nhöõng ngöôøi chòu traùch nhieäm chính yeáu veà söï hieäp thoâng trong caùc giaùo hoäi ñòa phöông ñöôïc trao phoù cho caùc ngaøi, cuõng nhö giöõa caùc giaùo hoäi ñòa phöông.
Caùch cuï theå, trong soá nhöõng yeáu toá caàn thieát cho moät tieán trình phaân ñònh toát, ñieàu coát yeáu laø phaûi xaùc ñònh roõ raøng caùc muïc tieâu cuûa tieán trình, baûo ñaûm raèng nhöõng muïc tieâu naøy khaû thi vaø töông xöùng vôùi thôøi gian saün coù, vôùi khoâng gian coù theå söû duïng vaø vôùi soá löôïng ngöôøi tham gia. Hôn nöõa, nhöõng taâm theá chuaån bò ban ñaàu laø khoâng theå boû qua: ñieàu quan troïng laø moãi ngöôøi tham döï caàn coù söï chuaån bò thích ñaùng, vaø boái caûnh cho vieäc phaân ñònh caàn phaûi khôi daäy ñöôïc baàu khí caàu nguyeän cuõng nhö söï côûi môû noäi taâm ñeå laéng nghe vaø ñoái thoaïi.
Theo höôùng nhìn naøy, thaät ñaùng ñeå nhaéc laïi caùch maø kinh nghieäm thöïc tieãn laøm noåi baät taàm quan troïng vaø hoa traùi cuûa caùc tieán trình hieäp haønh khi caùc tieán trình naøy ñöôïc naâng ñôõ bôûi nhöõng hình thöùc ñieàu phoái thích hôïp, vôùi söï tham gia cuûa nhöõng ngöôøi ñaõ ñöôïc ñaøo luyeän, nhöõng ngöôøi bieát gìn giöõ vaø ñieàu chænh phöông phaùp moät caùch thích hôïp, nhaèm traùnh nhöõng giaùn ñoaïn ñoät ngoät vaø coù theå giuùp caùc tham döï vieân taäp trung caùch quyeát lieät hôn vaøo caùc vaán ñeà caàn phaân ñònh.
4.2. Moät caùch tieáp caän mang tính hieäp haønh trong vieäc hoaïch ñònh vaø ñoàng haønh cho caùc tieán trình
Nhöõng höôùng daãn veà phöông phaùp phaân ñònh noùi treân coù theå ñöôïc aùp duïng trong nhieàu tình huoáng vaø tieán trình, voán mang nhöõng muïc tieâu khaùc nhau, nhöng chuùng ñöôïc lieân keát vôùi nhau vì ñöôïc thöïc hieän theo cuøng caùch thöùc hieäp haønh. Ñeå coù theå thöïc hieän chuùng moät caùch hieäu quaû, traùnh nguy cô öùng bieán tuøy tieän hoaëc thieáu taäp trung, thì caàn ñaàu tö vaøo vieäc hoaïch ñònh vaø ñoàng haønh cho caùc tieán trình naøy. Döôùi ñaây laø moät vaøi ví duï, vaø chaéc chaén khoâng theå ñaày ñuû moïi tröôøng hôïp:
a) veà caùc tieán trình phaân ñònh mang tính giaùo hoäi, thì caàn xaùc ñònh caùc öu tieân cho söù vuï, cuõng nhö caàn xaùc ñònh nhöõng hình thöùc vaø quy trình quaûn trò phuø hôïp vôùi moät Giaùo hoäi hieäp haønh. Moãi muïc tieâu naøy ñeàu coù nhöõng ñoøi hoûi rieâng neân ñöôïc caân nhaéc kyõ löôõng trong vieäc hoaïch ñònh cho loä trình phía tröôùc. Vieäc hoaïch ñònh vaø ñoàng haønh cho caùc tieán trình naøy ñoøi hoûi phaûi coù söï hieän dieän cuûa nhöõng ngöôøi coù kinh nghieäm, coù khaû naêng giuùp thöïc hieän nhöõng höôùng daãn ñaõ ñöôïc trình baøy ôû treân;
b) veà caùc tieán trình cho caùc khoùa huaán luyeän veà tính hieäp haønh thì caàn tuaân theo nhöõng ñeà nghò trong Phaàn V cuûa VC, ñoàng thôøi cuõng löu yù ñeán söï ña daïng trong caùc nhu caàu ñaøo taïo, vaø vì theá caàn noã löïc laøm roõ caùc muïc tieâu cuï theå cuûa töøng khoùa huaán luyeän. Thoâng thöôøng, phöông phaùp ñaøo taïo hieäu quaû nhaát chính laø vieäc chia seû vaø suy tö trong baàu khí caàu nguyeän veà nhöõng kinh nghieäm ñaõ soáng trong tö caùch laø Giaùo hoäi hieäp haønh, nhôø ñoù laøm loä roõ nhöõng ñieåm maïnh vaø ñieåm yeáu cuûa nhöõng kinh nghieäm naøy. Vì vaäy, vieäc suy tö veà caùc tieán trình phaân ñònh mang tính giaùo hoäi, veà caùc tieán trình ra quyeát ñònh mang tính hieäp haønh, hay veà caùch thöùc vaän haønh cuûa caùc toå chöùc tham gia, coù theå mang laïi giaù trò ñaøo taïo cao hôn so vôùi caùc khoùa hoïc theo caùc moâ hình truyeàn thoáng. Trong tröôøng hôïp naøy, söï hieän dieän cuûa caùc ñieàu phoái vieân coù chuyeân moân laø ñieàu coát yeáu. Vì theá, cuõng caàn toå chöùc huaán luyeän cho chính nhöõng ñieàu phoái vieân naøy;
c) veà caùc tieán trình vaø caùc traûi nghieäm cuûa vieäc laéng nghe vaø ñoái thoaïi trong caùc coäng ñoaøn ôû caáp ñòa phöông cuõng nhö ôû caáp khu vöïc, thì thöïc teá cho thaáy: Caùc phöông tieän truyeàn thoâng kyõ thuaät soá cuõng coù theå laø moät nguoàn löïc quan troïng phuïc vuï cho muïc ñích naøy. Trong tinh thaàn ñaõ neâu, ñieàu quan troïng laø thöïc hieän caùc traûi nghieäm laéng nghe vaø ñoái thoaïi trong baàu khí caàu nguyeän vaø daønh thôøi gian cho vieäc suy tö cuøng nhau ñeå nhöõng hoa traùi cuûa caùc traûi nghieäm naøy ñöôïc traân quyù.
d) veà caùc buoåi cöû haønh, gaëp gôõ vaø chia seû kinh nghieäm giöõa caùc coäng ñoaøn trong moät giaùo phaän hay giöõa caùc giaùo phaän trong cuøng moät vuøng, thì caùc phöông tieän truyeàn thoâng kyõ thuaät soá cuõng coù theå höõu ích, tuy nhieân khoâng neân ñaùnh giaù thaáp tieàm naêng cuûa caùc söï kieän gaén lieàn vôùi loøng ñaïo ñöùc bình daân, nhö haønh höông ñeán caùc ñeàn thaùnh, voán quy tuï raát ñoâng ngöôøi tham döï. Ñieàu caàn quan taâm laø laøm theá naøo ñeå nhöõng söï kieän naøy ñöôïc sinh ñoäng hoùa theo caùch thöùc mang ñaëc tính hieäp haønh hôn, vaø goùp phaàn thuùc ñaåy söï gaëp gôõ cuõng nhö ñoái thoaïi giöõa moïi ngöôøi vôùi nhau?
e) veà caùc tieán trình vaø hoaït ñoäng truyeàn thoâng höôùng ñeán caùc coäng ñoaøn Kitoâ höõu cuõng nhö caùc coäng ñoaøn xaõ hoäi maø hoï ñang hieän dieän, thì söû duïng nhöõng phöông tieän thích hôïp nhaát cho töøng boái caûnh. Vieäc tìm hieåu tieàm naêng cuûa caùc keânh truyeàn thoâng kyõ thuaät soá môùi cuõng seõ raát höõu ích, vì ngaøy nay, ñoái vôùi moät soá ngöôøi, ñaëc bieät laø ngöôøi treû, thì ñoù thöïc söï laø nhöõng moâi tröôøng maø hoï soáng vaø xaây döïng caùc moái töông quan, vaø ñoù cuõng laø nôi maø vieäc loan baùo Tin möøng coù theå ñöôïc vang voïng caùch thích hôïp. Trong chieàu höôùng naøy, kinh nghieäm cuûa moät Thöôïng Hoäi ñoàng kyõ thuaät soá laø moät nguoàn löïc quyù giaù;
f) veà caùc loä trình canh taân hoaït ñoäng muïc vuï trong moät khu vöïc cuï theå hoaëc treân moät chuû ñeà lieân quan ñeán moãi giaùo hoäi ñòa phöông (ví duï: thuùc ñaåy söï tham gia soáng ñoäng hôn vaøo cöû haønh thaùnh leã Chuùa nhaät, caùc chöông trình giaùo lyù, ñoái thoaïi ñaïi keát, hoaø nhaäp di daân, daán thaân chaêm soùc ngoâi nhaø chung, v.v), thì caàn thöïc hieän nhöõng saùng kieán laøm cho söï taùc ñoäng cuûa phöông phaùp tieáp caän mang tính hieäp haønh trôû neân höõu hình vaø coù keát quaû kieåm chöùng ñöôïc. Ñieàu naøy coù theå giuùp cuï theå hoùa vieãn töôïng hieäp haønh vaøo ñôøi soáng thöïc teá cuûa caùc coäng ñoaøn.
g) veà caùc loä trình nghieân cöùu thaàn hoïc, muïc vuï vaø giaùo luaät ñeå phuïc vuï cho vieäc thöïc hieän Thöôïng Hoäi ñoàng trong caùc khía caïnh cuï theå cuûa boái caûnh ñòa phöông vaø trong cuoäc ñoái thoaïi giöõa caùc giaùo hoäi ñòa phöông, thì caùc thaàn hoïc gia "giuùp Daân Thieân Chuùa phaùt trieån söï hieåu bieát veà thöïc taïi ñöôïc soi saùng bôûi maïc khaûi, vaø môû ra nhöõng caâu traû lôøi phuø hôïp vaø ngoân ngöõ thích ñaùng cho söù vuï" (VC, soá 67). Ñieàu naøy cuõng ñaët ra moät traùch nhieäm ñaëc bieät cho caùc hoïc vieän thaàn hoïc, laø ñeå ñoàng haønh vôùi Giaùo hoäi trong vieäc soáng chieàu kích hieäp haønh ngaøy caøng troïn veïn hôn.
Phöông phaùp hieäp haønh ñaõ giuùp chuùng ta môû loøng tröôùc nhöõng baát ngôø cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn vaø gaët haùi ñöôïc nhöõng hoa traùi khoâng ngôø tôùi trong giai ñoaïn tham khaûo vaø laéng nghe, vaø trong caùc khoùa hoïp cuûa Ñaïi hoäi Thöôïng Hoäi ñoàng cuõng vaäy, phöông phaùp naøy ñaõ khôi daäy söï ngaïc nhieân vaø loøng haêng say nôi nhieàu tham döï vieân, baèng chöùng laø nhieàu baûn toång hôïp vaø taøi lieäu ñaõ ghi nhaän: söï hieäp thoâng giöõa caùc tín höõu, giöõa caùc muïc töû vaø giöõa caùc giaùo hoäi ñòa phöông ñaõ ñöôïc nuoâi döôõng qua vieäc tham gia vaøo caùc tieán trình vaø caùc söï kieän Thöôïng Hoäi ñoàng, qua ñoù canh taân ñoäng löïc vaø yù thöùc chia seû traùch nhieäm ñoái vôùi söù vuï chung.
Chính ñieàu ñoù laøm chuùng ta vöõng taâm tieán böôùc treân haønh trình ñang chôø ñôïi chuùng ta trong nhöõng naêm saép tôùi, khôûi ñaàu vôùi Naêm thaùnh cuûa caùc nhoùm hieäp haønh vaø caùc toå chöùc tham gia. Chuùng toâi ñang noã löïc toå chöùc söï kieän naøy caùch toát nhaát coù theå, ñeå cô hoäi cuøng nhau tieán böôùc qua Cöûa thaùnh cuõng trôû thaønh dòp trao ñoåi caùc hoàng aân vaø cöû haønh nieàm hy voïng khoâng laøm thaát voïng - nieàm hy voïng duy nhaát coù khaû naêng nuoâi döôõng cam keát cuûa chuùng ta trong vieäc tieáp tuïc thi haønh - vôùi tö caùch laø moät Giaùo hoäi hieäp haønh - söù vuï maø Chuùa Gieâsu ñaõ trao phoù cho caùc moân ñeä cuûa Ngöôøi.
Baûn dòch cuûa Ban Hieäp haønh tröïc thuoäc Hoäi ñoàng Giaùm muïc Vieät Nam
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -
[1] Ñöùc Leâoâ XIV, Pheùp laønh ñaàu tieân trong vai troø keá vò Thaùnh Pheâroâ, ngaøy 08 thaùng 5 naêm 2025.
[2] Thö veà tieán trình ñoàng haønh trong giai ñoaïn thöïc hieän Thöôïng Hoäi ñoàng, ngaøy 15/3/2025, taïi https://hdgmvietnam.com
[3] Sñd.
[4] Caùc nhoùm hieäp haønh coù theå ñaêng kyù trong cô sôû döõ lieäu cuûa Vaên phoøng Toång Thö kyù Thöôïng Hoäi ñoàng baèng caùch yeâu caàu moät ñöôøng lieân keát taïi ñòa chæ synodus@synod.va. Vieäc ñaêng kyù naøy khaùc vôùi vieäc ñaêng kyù tham döï Naêm thaùnh daønh cho caùc nhoùm hieäp haønh vaø caùc toå chöùc tham gia.
[5] Ñòa chæ email caàn göûi ñeán laø: synodus@synod.va
VC : Vaên Kieän Chung Keát (VC)