Ñöùc Thaùnh cha tieáp kieán
Toøa Thöôïng thaåm Rota ôû Roma
Ñöùc Thaùnh cha tieáp kieán Toøa Thöôïng thaåm Rota ôû Roma.
G. Traàn Ñöùc Anh, O.P.
Vatican (RVA News 27-01-2026) - Trong buoåi tieáp kieán saùng ngaøy 25 thaùng Gieâng naêm 2026, daønh cho Ñoaøn thaåm phaùn cuûa Toøa Thöôïng thaåm Rota ôû Roma, Ñöùc Thaùnh cha Leâoâ XIV noùi raèng phaàn lôùn caùc hoaït ñoäng cuûa Toøa Rota ôû Roma hieän nay laø cöùu xeùt, töø caáp hai trôû leân, caùc vuï giaûi hoân phoái.
Toøa naøy coù 22 thaåm phaùn thuoäc nhieàu quoác tòch khaùc nhau, döôùi söï ñieàu ñoäng cuûa moät vò Nieân tröôûng, hieän nay laø Ñöùc Toång giaùm muïc Arellano Cedillo Alejandro, 62 tuoåi ngöôøi Taây Ban Nha.
Caùc phaùn quyeát cuûa toøa Rota thöôøng ñöôïc coi laø aùn leä cho caùc toøa aùn hoân phoái ôû caùc giaùo phaän treân theá giôùi.
Huaán duï cuûa Ñöùc Thaùnh cha
Ngoû lôøi trong buoåi tieáp kieán, Ñöùc Thaùnh cha baøy toû loøng traân troïng saâu saéc ñoái vôùi söù vuï cuûa caùc thaåm phaùn, moät söù vuï cao quyù phuïc vuï chöùc naêng tö phaùp phoå quaùt cuûa Toøa Thaùnh trong Giaùo hoäi. Ngaøi nhaán maïnh raèng coâng vieäc xeùt xöû cuûa Toøa Rota khoâng chæ mang tính phaùp lyù, nhöng coøn laø moät söï tham döï tröïc tieáp vaøo söù maïng cuûa Giaùo hoäi trong vieäc phuïc vuï chaân lyù vaø coâng lyù. Caâu Kinh thaùnh "Thöïc thi chaân lyù trong ñöùc aùi" (EÂp 4,15) ñöôïc Ñöùc Thaùnh cha ñaët laøm ñònh höôùng caên baûn cho hoaït ñoäng tö phaùp cuûa caùc thaåm phaùn.
Troïng taâm cuûa baøi dieãn vaên laø moái töông quan maät thieát giöõa chaân lyù vaø ñöùc aùi trong vieäc thöïc thi coâng lyù. Ñöùc Thaùnh cha khaúng ñònh ñaây khoâng phaûi laø hai nguyeân taéc ñoái nghòch hay caàn ñöôïc caân baèng theo tieâu chí thöïc duïng, maø laø hai chieàu kích khoâng theå taùch rôøi, cuøng baét nguoàn töø chính Thieân Chuùa laø Tình Yeâu vaø Chaân Lyù.
Trong hoaït ñoäng xeùt xöû, thöôøng xuaát hieän moät söï caêng thaúng giöõa vieäc tìm kieám chaân lyù khaùch quan vaø söï quan taâm muïc vuï ñoái vôùi con ngöôøi. Ngaøi caûnh baùo nguy cô rôi vaøo hai thaùi cöïc: moät laø loøng caûm thoâng sai laïc daãn ñeán vieäc töông ñoái hoùa chaân lyù, ñaëc bieät trong caùc vuï aùn hoân nhaân; hai laø vieäc khaúng ñònh chaân lyù moät caùch laïnh luøng, thieáu loøng xoùt thöông vaø söï toân troïng ñoái vôùi con ngöôøi lieân heä.
Döïa treân giaùo huaán cuûa Thaùnh Phaoloâ vaø Thaùnh Gioan, Ñöùc Thaùnh cha nhaán maïnh raèng caùc thaåm phaùn vaø nhaân vieân tö phaùp ñöôïc môøi goïi khoâng chæ "noùi" chaân lyù maø coøn "thöïc haønh" chaân lyù trong ñöùc aùi. Chaân lyù phaûi ñöôïc tìm kieám, dieãn taû vaø aùp duïng trong "neàn kinh teá cuûa ñöùc aùi", ñoàng thôøi ñöùc aùi chæ coù theå ñöôïc soáng ñuùng ñaén khi ñaët neàn taûng treân chaân lyù. Muïc tieâu toái haäu cuûa moïi hoaït ñoäng phaùp lyù trong Giaùo hoäi chính laø phaàn roãi cuûa caùc linh hoàn (salus animarum), luaät toái cao cuûa Giaùo hoäi.
Ñöùc Thaùnh cha cuõng nhaán maïnh raèng toaøn boä tieán trình toá tuïng giaùo luaät phaûi ñöôïc thaám nhuaàn tinh thaàn phuïc vuï chaân lyù trong ñöùc aùi. Taát caû caùc taùc nhaân cuûa tieán trình - thaåm phaùn, luaät sö, coâng toá vieân, ngöôøi baûo veä daây hoân phoái - ñeàu phaûi haønh ñoäng vôùi söï lieâm chính trí thöùc, naêng löïc chuyeân moân vaø löông taâm ngay thaúng. Vieäc tìm kieám chaân lyù khoâng chæ laø moät nghóa vuï ngheà nghieäp maø coøn laø traùch nhieäm luaân lyù, ñöôïc thuùc ñaåy tröôùc heát bôûi ñöùc aùi.
Ngaøi ñaëc bieät löu yù ñeán vai troø cuûa tieán trình tranh tuïng nhö moät phöông phaùp ñoái thoaïi nhaèm xaùc ñònh söï thaät, döïa treân vieäc thaåm tra caùc söï kieän, lyù leõ vaø chöùng cöù, trong söï toân troïng nguyeân taéc suy ñoaùn giaù trò hoân nhaân vaø söï voâ toäi cho ñeán khi coù baèng chöùng ngöôïc laïi. Vieäc khoâng tuaân thuû caùc nguyeân taéc caên baûn naøy seõ gaây toån haïi nghieâm troïng ñeán söï hieäp thoâng trong Giaùo hoäi. Thaåm phaùn, vôùi traùch nhieäm xaùc ñònh ñieàu ñuùng vaø ñieàu thaät, ñöôïc môøi goïi trôû thaønh ngöôøi kieán taïo hoøa bình, vì coâng lyù vaø hoøa bình luoân gaén boù chaët cheõ vôùi nhau.
Sau cuøng, Ñöùc Thaùnh cha khaúng ñònh söù maïng cuûa caùc thaåm phaùn laø cao caû vaø ñoøi hoûi nhieàu noã löïc: phaûi baûo veä chaân lyù vôùi söï nghieâm caån nhöng khoâng cöùng nhaéc, vaø thöïc thi ñöùc aùi maø khoâng boû soùt boån phaän coâng lyù. Ñöùc Thaùnh cha keát thuùc baøi dieãn vaên baèng vieäc phoù thaùc coâng vieäc cuûa caùc vò thaåm phaùn cho söï chuyeån caàu cuûa Ñöùc Maria, Meï laø "Göông Coâng Chính", maãu göông hoaøn haûo cuûa chaân lyù trong ñöùc aùi.
(Sala Stampa 26-1-2026)